Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego




Pobierz 28.94 Kb.
NazwaRozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego
Data konwersji11.11.2012
Rozmiar28.94 Kb.
TypDokumentacja
Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego.

Rozwój fizyczny stanowi podstawową oznakę rozwoju, dotyczy procesów wzrastania i dojrzewania, obejmuje m.in. sprawność motoryczną człowieka. Trwa przez cały okres ontogenezy, czyli od poczęcia do starości, lecz nie jest jednolity.1 Wg Marii Tyszkowej rozwój to „wszelki długotrwały proces ukierunkowanych zmian, w którym można wyróżnić prawidłowo po sobie następujące etapy przemian (fazy rozwojowe) danego obiektu (układu), wykazujące obiektywne stwierdzalne różnicowanie się tego obiektu pod określonym względem”2. Na rozwój człowieka wpływa wiele czynników wewnętrznych jak i zewnętrznych. Czynniki wewnętrzne to czynniki biologiczne, nabyte, wrodzone, a także aktywność własna, czyli aspiracje, dążenia i wewnętrzne motywy. Czynniki zewnętrzne to czynniki środowiskowe tj. rodzina, rówieśnicy, środowisko, a także świadoma, celowa, planowa działalność wychowawcza, styl życia, zachowania prozdrowotne, wpływ chorób itd. Na rozwój duży wpływ ma również to, że ludzie różnią się między sobą tempem dojrzewania. Należy pamiętać, że nie ma również stałego tempa rozwoju jednego człowieka. W jednych sferach osoby rozwijają się szybciej, podczas gdy w innych, tempo jest znacznie wolniejsze. Wpływ na poziom rozwoju ma również wiek. Ze względu na wiele czynników środowiskowych, wyjaśnić można zróżnicowanie poziomu rozwoju ludzi w tym samym wieku. Mówiąc potocznie człowiek, człowiekowi nie jest równy.

E. B. Hurlock za pierwszy z głównych okresów rozwojowych przyjmuje okres prenatalny, od momentu poczęcia do narodzin. Pisze, że przed urodzeniem rozwój człowieka jest bardzo szybki. Jest to rozwój głównie fizjologiczny i obejmuje wzrost wszystkich struktur organizmu.3 Masa 8- tygodniowego zarodka wynosi około 10 gram i ma długość 2 – 3 cm. Pierwsze ruchy płodu matka odczuwa około 14 tygodnia ciąży. Są to ruchy nieskoordynowane. Dziecko arytmicznie się prostuje, rozpycha i kopie. Płód wykonuje ruchy połykania, ssania, a także odruch chwytny, czy w 25 tygodniu ciąży odruch Moro. Pod koniec ciąży płód wykonuje ruchy, gdy słyszy bodźce z zewnątrz lub gdy czuje w jakim stanie emocjonalnym jest matka.4

Za okres noworodka E. B. Hurlock uznaje czas od narodzin do 14 dni życia. W tym czasie dziecko musi całkowicie przystosować się do nowego środowiska poza ciałem matki. Wzrastanie jest chwilowo wstrzymane.5 B. Woynarowska uważa zaś, że noworodek to dziecko do 28 dnia życia. Aktywność związana jest przede wszystkim z zaspokajaniem uczucia głodu – płacze, ssie, odwraca głowę, układa usta w „ryjek”. Charakterystycznymi cechami motoryki noworodka są: nieporadność ruchowa, uogólnione reakcje ruchowe, obecność wrodzonych odruchów bezwarunkowych.6 W. Osiński sądzi, że odruchy bezwarunkowe (ssanie, kichanie, oddychanie, ziewanie, czkawka, odruchy obronne) są wrodzone, a reakcje charakteryzuje niezawodność, niezmienność i natychmiastowość występowania. Niektóre z tych odruchów pozostaną przez całe życie, inne zaś zanikają we wczesnym dzieciństwie. Odruchy o charakterze warunkowym pojawiają się w momencie styczności odruchu bezwarunkowego z jego pozytywnym wzmocnieniem. Dziecko uczy się i doskonali swoje reakcje na niektóre bodźce z zewnątrz.7

Za okres niemowlęcy w literaturze uznaje się okres do 12 miesiąca życia dziecka. W. Osiński pisze zaś, że z punktu widzenia motoryczności okres ten kończy się wraz z rozpoczęciem względnie samodzielnego chodzenia.8 B. Woynarowska uważa, że jest to faza najintensywniejszego rozwoju somatycznego i motorycznego w całym okresie życia. Okres ten charakteryzuje szybkie tempo dojrzewania ośrodków motorycznych. Pionizacja ciała (pozycja wyprostna) pozwala na lepszy rozwój ruchów lokomocyjnych zaś ukształtowanie chwytu „obcęgowego” z przeciwstawieniem kciuka pozwala na rozwój ruchów manipulacyjnych. Nadal utrzymuje się niepokój ruchowy i uogólnione reakcje na bodźce. Dziecko stopniowo przechodzi z ruchów błędnych do manipulacyjnych.9 W. Osiński za S. Szumanem również wspomina o specyficznych błędnych ruchach pojawiających się w tym okresie życia dziecka. Pisze on, że są to ruchy, które mają nikły związek z otaczającą rzeczywistością, są nieskierowane na cel, nieskoordynowane i nieopanowane, czyli występujące mimo woli, bez świadomości i chęci ich wykonania.10

Okres wczesnego dzieciństwa to okres poniemowlęcy, czyli wiek od 1 – 3 r. ż. Dziecko w tym czasie doskonali ruchy lokomocyjne. Mimo, iż chód dziecka jest jeszcze niezgrabny coraz lepiej zmaga się ono ze środowiskiem zewnętrznym. Zaczyna się pojawiać forma biegu, samoobsługa, rzuty i podskoki, noszenie przedmiotów, a także dostawny chód po schodach. W tym okresie dziecko cechuje duża aktywność ruchowa. Występuje zjawisko zwane „rozrzutnością ruchową”, tzn. do wykonania jednej czynności ruchowej włącza się wiele grup mięśniowych. Pojawiają się również tzw. przyruchy oraz ruchy naśladujące zachowania osób dorosłych.11

Przedszkolak, czyli dziecko powyżej 3 r. ż. jest już dość sprawne ruchowo. Przedszkolak to dziecko, które w ciągu trzech następnych lat przygotowuje się do podjęcia obowiązku szkolnego. Pojawiają się praksje, czyli ruchy celowe, zgodne z przeznaczeniem. Ruchy lokomocyjne cechuje stale zwiększająca się harmonia. Dziecko swobodnie biega, chodzi, skacze, jest zwinne i jeździ na rowerze – najpierw trzykołowym, pod koniec wieku przedszkolnego na dwukołowym. Przedszkolak coraz łatwiej opanowuje nowe sprawności i umiejętności. Wiek 5 lat jest bardzo charakterystyczny, gdyż w tym okresie jest ogromna potrzeba, tzw. „głód” ruchu. Ten wiek w literaturze opisany jest jako złoty okres motoryczności lub pierwsze apogeum motoryczne.12

W ruchu dziecka kończącego przedszkole, u sześciolatka pojawia się większe zdecydowanie i celowość. Chód nabiera zupełnie innego charakteru niż przedszkolne dreptanie. Dziecko stawia zdecydowane kroki. Potrafi szybko chodzić. Dojrzałe, zdrowe 6 – letnie dziecko jest zwinne, a jego ciało uzyskuje giętkość.13 Zmiany w rozwoju motorycznym dokonują się w sposób powolny, lecz stały i równomierny. Dziecko zaczyna mieć kontrolę nad ciałem. Koordynacja ruchowa i poczucie równowagi wzmacnia się, lecz nadal utrzymuje się niezręczność ruchowa, męczliwość i niezdolność do siedzenia w jednej i tej samej pozycji. Szczególne znaczenie w rozwoju ma koordynacja ruchów rąk. Jednym z bodźców rozwoju ruchowego jest wzrastający proces lateralizacji, który już w tym wieku przejawia się większą sprawnością ruchową jednej strony ciała nad drugą. Ustalenie lateralizacji, biegłości jednej ręki, daje dziecku więcej zręczności. Sześciolatek potrafi zapinać guziki, sprawnie posługuje się nożyczkami, rysuje, maluje, sznuruje buty, samodzielnie ubiera się. Dziecko sześcioletnie ma ogromną potrzebę aktywności fizycznej. Jest zdolne do coraz większego i dłuższego wysiłku fizycznego, do wykonywania skomplikowanych czynności. Ruchy stają się coraz bardziej skoordynowane i precyzyjne. Mięśnie są jednak nadal podatne na uszkodzenia, dlatego trzeba bardzo ostrożnie dozować wysiłek fizyczny.14

Sześciolatki osiągają najwyższy poziom w takich cechach motorycznych jak siła, szybkość, zwinność, zręczności i ogólna wytrzymałość. Bieg, podskoki są płynniejsze i swobodne. Warto jednak zauważyć, że poziom rozwoju fizycznego dziewczynki i chłopca jest niejednorodny. Pojawia się zjawisko dymorfizmu płciowego w zakresie zainteresowań ruchowych. Chłopcy wykazują przewagę nad dziewczynkami w zakresie wielu umiejętności i sprawności. Są lepsi w biegach, skokach. Zatem wybierają zabawki i zabawy wymagające większego wysiłku fizycznego i ruchu. Chłopcy potrzebują dużej przestrzeni. Dziewczynki zaś nabierają większej wprawy w skokach przez skakankę, ćwiczeniach równoważnych i rytmicznych. Preferują zabawy dziewczęce o mniejszej ekspresji ruchowej. Jest to uwarunkowane czynnikami kulturowymi i obyczajowością.15

Bardzo korzystnym okresem w rozwoju motorycznym zwanym jak pisze B. Woynarowska pełnią dzieciństwa lub etapem dziecka doskonałego jest młodszy wiek szkolny. Jest to okres od 7 do około 12 r. ż. Ruchy lokomocyjne, sportowe są w pełni doskonałe. Charakteryzuje je refleksyjność, celowość i ekonomia. Dziecko jest zwinne i ma zdolność do opanowania wielostronnych umiejętności ruchowych. Przekraczając próg szkolny uczeń stopniowo przyzwyczaja się motorycznie do zdolności koncentracji uwagi na dłużej, do pracy drobnych ruchów dłoni, precyzji pisania, zmniejszenia ilości przyruchów.16 Dymorfizm płciowy nadal jest widoczny. Chłopcy nadal przeważają w szybkości biegu, rzutach i skokach, a dziewczęta w gibkości oraz zręczności manualnej. W końcowym etapie tego okresu następuje faza ruchów nowych o dość skomplikowanej strukturze. W. Osiński cytując Meinlela pisze o uczeniu się z miejsca jest to określane jako drugie apogeum w rozwoju motoryczności, czy też okresem dziecka doskonałego.17 Doskonały okres dziecka kończy zazwyczaj podczas dojrzewania, dorastania. W tym okresie przemiany zachodzą w całym ustroju. Okres ten jest bardzo złożony i u każdego człowieka, chłopca czy dziewczynki, przychodzi w różnych momentach i fazach rozwoju.18

Weronika Sherborne uważa, że ruch i zdrowie fizyczne ma ogromny wpływ na prawidłowy rozwój człowieka. Joachim Raczek uważa również, że ruch jest głównym czynnikiem rozwoju i doskonalenia się człowieka. W sferze fizycznej postęp w rozwoju odnotowuje się w układach mięśniowych, kostnych, stawowych, krążeniowych, oddechowych i nerwowych. Prowadzi on do wzrostu sprawności ruchowej, prawidłowej postawy ciała, wytrzymałości fizycznej i siły, które mogą być zastosowane w wielu zadaniach fizycznych, w pracy i w codziennym życiu każdego z nas. Ruch uczy człowieka kontrolować i używać ciało na wiele różnych sposobów. Dzieci jak i dorośli doświadczają w ten sposób satysfakcji z własnych dokonań, dobrze się bawią. W sferze społecznej człowiek sprawny ruchowo jest lubiany. Komfort psychiczny wynikający z dobrego samopoczucia sprawia, ze człowiek jest radośniejszy, pewniejszy, podejmuje inicjatywę i lepiej rozwiązuje problemy życiowe. Ruch i zdrowie fizyczne rozwijają osobowość.19

Osoby fizycznie zdrowe, te które są bardziej zaawansowane w rozwoju somatycznym, uzyskują lepsze wyniki w testach inteligencji. Potwierdzają to słowa przytoczone przez A. Jopkiewicza cytującego J. M. Tannera „dzieci uzdolnione odznaczają się lepszymi od przeciętnych cechami rozwoju fizycznego, lepszym zdrowiem i większą energią.”20 Całe życie człowieka, każdy etap, każda faza rozwoju od poczęcia do starości powinna być zawiązane z aktywnością fizyczną, ruchem, wspieraniem motoryczności i dbaniem o zdrowie fizyczne jak i motoryczne. Dzięki temu zawsze będziemy mogli liczyć na własne siły, wierzyć we własne siły i mieć satysfakcję z życia, zadowolenie, a tym samym dobre samopoczucie i lepsze kontakty z w życiu społecznym.


Nauczyciel Przedszkola nr 15 w Rybniku

Ilona Dwojakowska


BIBLIOGRAFIA:


A. Jopkiewicz, Dojrzałość dzieci sześcioletnich w zakresie rozwoju fizycznego, [w:] Dziecko sześcioletnie w szkole, red. J. Karczewska, M. Kwaśniewska, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP Spółka z. o. o., Kielce 2009.

M. Tyszkowa, Pojęcie rozwoju i zmiany rozwojowej, [w:] Psychologia rozwoju człowieka, red. M. Przetacznik – Gierowska, M. Tyszkowa, PWN, Warszawa 2003.

E. B Hurlock, Rozwój dziecka, Warszawa 1985.

W. Osiński, Antropomotoryka, wyd II, Akademia Wychowania Fizycznego, Poznań 2003..

C. Hannaford, Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł. Podstawy kinezjologii edukacyjnej, Warszawa 1995.

B. Woynarowska, Rozwój fizyczny dzieci i młodzieży, artykuł, e – book, dostępny dn. 04.04.2012

B.C.J. Livegoed, Fazy rozwoju dziecka, Wydawnictwo „Akademia”, Toruń 1993.

M. Kwaśniewska, W. Żaba- Żabińska, Nasze przedszkole. Program edukacji przedszkolnej wspomagający rozwój aktywności dzieci, Mac Edukacja, Kielce 2009, aneks.

A. Klim- Klimaszewska, Pedagogika przedszkolna, Polski Instytut Wydawniczy, Warszawa 2005.

W. Sherborne, Ruch rozwijający dla dzieci, PWN, Warszawa 2003.



1 A. Jopkiewicz, Dojrzałość dzieci sześcioletnich w zakresie rozwoju fizycznego, [w:] Dziecko sześcioletnie w szkole, red. J. Karczewska, M. Kwaśniewska, Kielce 2009, s. 28.

2 M. Tyszkowa, Pojęcie rozwoju i zmiany rozwojowej, [w:] Psychologia rozwoju człowieka, red. M. Przetacznik – Gierowska, M. Tyszkowa, Warszawa 2003, s. 46.

3 E. B. Hurlock, Rozwój…, op. cit., s. 85.

4 B. Woynarowska, Rozwój fizyczny dzieci i młodzieży.

5 E. B. Hurlock, Rozwój…, op. cit., s. 85.

6 B. Woynarowska, Rozwój fizyczny…, op. cit.

7 W. Osiński, Antropomotoryka, op. cit., s. 56.

8 Tamże, s. 58.

9 B. Woynarowska, Rozwój fizyczny…, op. cit.

10 W. Osiński, Antropomotoryka, op. cit., s. 56 – 58.

11 B. Woynarowska, Rozwój fizyczny…, op. cit.

12 A. Jopkiewicz, Dojrzałość dzieci sześcioletnich w zakresie rozwoju fizycznego, [w:] Dziecko sześcioletnie w szkole, red. J. Karczewska, M. Kwaśniewska, Kielce 2009, s. 31.

13 B.C.J. Livegoed, Fazy rozwoju dziecka, Toruń 1993, s. 21-24.

14 M. Kwaśniewska, W. Żaba- Żabińska, Nasze przedszkole. Program edukacji przedszkolnej wspomagający rozwój aktywności dzieci, Kielce 2009, aneks, s. 5 -6.


15 A. Klim- Klimaszewska, Pedagogika przedszkolna, Warszawa 2005, s. 34.

16 B. Woynarowska, Rozwój fizyczny…, op. cit.

17 W. Osiński, Antropomotoryka, op. cit., s. 67.

18 Tamże, s. 67.

19 W. Sherborne, Ruch rozwijający dla dzieci, Warszawa 2003, s. 122.

20 A. Jopkiewicz, Dojrzałość dzieci sześcioletnich…, op. cit., s. 32.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconRozwój fizyczny I motoryczny dzieci w wieku szkolnym

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconSystem y w procesie zmian rozwój społecznośCI

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego icon"narodzenie wychowania I kształcenia w procesie historycznego rozwoju człowieka"

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconDaria Serafin Wyobraźnia w procesie kształtowania aktywności człowieka

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconRozwój osobniczy człowieka

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconWzrastanie I rozwój człowieka

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconRozwój psychiczny człowieka

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconPojęcia związane z hrba. Niniejszy dokument wyjaśnia najistotniejsze znaczenie pojęć "prawa człowieka" I "rozwój" oraz znaczenie pojęcia "perspektywy praw człowieka", które dalej będą zwane hrba

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconGrupa a Rozmnażanie I rozwój człowieka

Rozwój motoryczny człowieka w procesie ontogenezy do okresu wczesnoszkolnego iconEmbriologia I rozwój człowieka fakultet 20 godzin

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom