Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI




Pobierz 55.93 Kb.
NazwaDział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI
Data konwersji12.11.2012
Rozmiar55.93 Kb.
TypDokumentacja

Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym




SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA


Dział programowy: PRAWIDŁOWE FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU CZŁOWIEKA JAKO ZINTEGROWANEJ CAŁOŚCI

HOMEOSTAZA


Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• interpretuje pojęcie homeostaza;

• wskazuje czynniki homeostazy i ich rolę;

• wymienia układy narządów uczestniczące w utrzymaniu homeostazy;

• omawia podstawowe parametry ustrojowe organizmu i mechanizmy ich kontroli.

KRĄŻENIE I ODPORNOŚĆ



Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• opisuje elementy układu krwionośnego (serce, naczynia) i ich rolę;

• wykazuje rolę dużego i małego obiegu krwi;

• wskazuje prawidłowe parametry ciśnienia tętniczego krwi;

• objaśnia na modelu lub schemacie elementy budowy serca;

• omawia fazy cyklu pracy serca;

• wymienia składniki krwi i omawia ich rolę;

• charakteryzuje podstawowe parametry krwi;

• wymienia czynniki powodujące powstawanie chorób układu krążenia;

• podaje sposoby zapobiegania chorobom układu krążenia;

• definiuje pojęcia: odporność, antygen i przeciwciało;

• wymienia główne elementy układu odpornościowego i określa ich rolę;

• wymienia typy odporności i wskazuje ich funkcję;

• wskazuje drogi wnikania wirusów i bakterii do organizmu oraz skutki zakażeń;

• podaje przykłady sposobów zapobiegania chorobom zakaźnym;

• wyjaśnia pojęcia: immunoprofilaktyka, cytokiny, szczepionka, surowica i seroterapia;

• wyjaśnia rolę szczepionek i surowic w immunoprofilaktyce;

• wymienia grupy krwi;

• podaje swoją grupę krwi;

• wyjaśnia, na czym polegają konflikt serologiczny oraz zgodność tkankowa;

• definiuje pojęcie immunopatologia i omawia jego istotę;

• wyjaśnia mechanizm zaburzeń odporności i podaje przykłady;

• opisuje przyczyny zakażeń wirusem HIV i zasady profilaktyki AIDS;

• podaje przykłady pozytywnych i negatywnych zachowań w kontaktach z chorymi na AIDS.

ODDYCHANIE - ŹRÓDŁO ENERGII DLA PROCESÓW ŻYCIOWYCH

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• charakteryzuje budowę odcinków układu oddechowego w powiązaniu z ich funkcjami;

• przedstawia mechanizm wdechu i wydechu;

• opisuje budowę mitochondrium w powiązaniu z jego funkcją;

• omawia główne etapy oddychania komórkowego;

• podaje przykłady wydatkowania przez organizm energii;

• omawia najczęstsze choroby układu oddechowego oraz wywołujące je czynniki;

• podaje przykłady profilaktyki chorób układu oddechowego;

• wskazuje źródła zanieczyszczeń powietrza i podaje przykłady;

• podaje przykłady negatywnego wpływu zanieczyszczeń na organizm;

• omawia skutki palenia papierosów;

• wyjaśnia zależności między ciśnieniem krwi, tętnem a intensywnością i objętością oddechu;

• podaje przykłady współdziałania układów krwionośnego i oddechowego w aktyw­ności ruchowej.
ODŻYWIANIE SIĘ CZŁOWIEKA

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• przedstawia budowę przewodu pokarmowego człowieka i jego funkcje;

• wskazuje na schemacie rozmieszczenie gruczołów związanych z układem pokar­mowym i określa ich funkcję w procesie trawienia;

• omawia składniki pokarmowe, ich rolę oraz źródła w produktach spożywczych;

• opisuje budowę chemiczną białek, węglowodanów i tłuszczowców;

• omawia etapy trawienia oraz wchłaniania węglowodanów, białek i tłuszczowców;

• wykazuje wpływ różnych stanów emocjonalnych na trawienie;

• opisuje topografię wątroby;

• omawia funkcje wątroby;

• wskazuje czynniki zakłócające funkcje wątroby;

• omawia zasady racjonalnego odżywiania;

• podaje normę dziennego zapotrzebowania na energię dla swojego wieku i płci;

• określa wartość energetyczną opisanego posiłku;

• wyjaśnia pojęcie dieta i podaje klasyfikację diet;

• omawia skutki niedoboru witamin i wybranych pierwiastków;

• omawia rolę aminokwasów egzogennych w prawidłowym funkcjonowaniu organiz­mu;

• omawia zasady układania jadłospisów odpowiednich dla danego wieku, wagi, płci, stanu zdrowia i wykonywanej pracy;

• układa jadłospis dla siebie, biorąc pod uwagę powyższe czynniki;

• charakteryzuje otyłość, bulimię i anoreksję, podaje możliwości zapobiegania im oraz skutecznego leczenia;

• opisuje sposoby postępowania w przypadku pojawienia się zaburzeń wagi ciała;

• wyjaśnia pojęcia: pasożytnictwo, pasożyt, żywiciel pośredni i żywiciel ostateczny;

• charakteryzuje wybrane pasożyty przewodu pokarmowego oraz cykle i warunki ich rozwoju;

• omawia podstawowe zasady higieny osobistej oraz higieny przygotowywania i spożywania posiłków;

• omawia przyczyny i objawy chorób pasożytniczych układu pokarmowego oraz sposoby zapobiegania im;

• wykazuje przykłady zależności pomiędzy brakiem higieny a zachorowalnością.

WYDALANIE A UTRZYMANIE HOMEOSTAZY W ORGANIZMIE

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• omawia topografię i elementy składowe układu wydalniczego człowieka;

• opisuje budowę makroskopową i mikroskopową nerki;

• wskazuje przystosowania budowy układu wydalniczego do pełnionych funkcji;

• omawia etapy powstawania moczu;

• charakteryzuje skład moczu ostatecznego;

• interpretuje przykładowy wynik analizy moczu;

• podaje czynniki zmieniające prawidłowe parametry moczu;

• charakteryzuje schorzenia układu wydalniczego;

• wskazuje objawy i skutki chorób układu wydalniczego;

• omawia zasady higieny układu wydalniczego.


AKTYWNOŚĆ RUCHOWA I JEJ ZNACZENIE DLA PRAWIDŁOWEGO FUNK­CJONOWANIA ORGANIZMU

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• omawia właściwości tkanki chrzestnej i kostnej;

• rozpoznaje na preparacie mikroskopowym tkankę kostną i chrzestną;

• opisuje budowę i rolę elementów składowych kości długiej;

• wskazuje na modelu elementy składowe szkieletu człowieka;

• omawia rodzaje połączeń kości;

• opisuje budowę i działanie stawu na wybranym przykładzie;

• omawia rodzaje tkanki mięśniowej i ich właściwości;

• opisuje rozmieszczenie w organizmie typów tkanki mięśniowej;

• omawia budowę zewnętrzną mięśnia szkieletowego;

• wskazuje położenie głównych mięśni szkieletowych;

• podaje przykłady zachowań mających na celu rozwój mięśni;

• wyjaśnia przemiany chemiczne zachodzące podczas skurczu mięśnia;

• opisuje przyczyny zmęczenia mięśnia;

• uzasadnia konieczność odpoczynku mięśni;

• wskazuje negatywne oraz pozytywne skutki nie uprawiania i uprawiania sportu;

• uzasadnia decyzję o uprawianiu sportu;

• wykazuje korzyści płynące z umiejętnego doboru ćwiczeń fizycznych.
WYDZIELANIE WEWNĘTRZNE

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• definiuje pojęcia: endokrynologia, gruczoł dokrewny i hormon;

•wskazuje lokalizację gruczołów dokrewnych;

• omawia charakterystyczne cechy hormonów

• opisuje mechanizm sprzężenia zwrotnego pomiędzy przysadką mózgową a gruczołem podległym;

• wyjaśnia mechanizm samoregulacji wydzielania insuliny i glukagonu;

• opisuje mechanizm działania hormonów sterydowych i białkowych;

• wymienia hormony i sposób ich działania;

• wykazuje na przykładzie rolę hormonów w regulacji procesów życiowych;

• podaje przykłady zaburzeń hormonalnych człowieka;

• opisuje działanie adrenaliny jako hormonu pomocnego w sytuacjach stresowych;

ROZMNAŻANIE IROZWÓJ

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• opisuje narządy układu rozrodczego żeńskiego, ich topografię i funkcje;

• przedstawia symptomy dojrzałości biologicznej kobiety;

• opisuje narządy męskiego układu rozrodczego, ich topografię i funkcje;

• przedstawia symptomy dojrzałości biologicznej mężczyzny;

• wskazuje różnice między mitozą i mejozą;

• opisuje etapy oogenezy i spermatogenezy;

• uzasadnia rolę gametogenezy w zachowaniu gatunku;

• wyjaśnia istotę determinacji płci;

• definiuje pojęcia: błony płodowe, łożysko, zapłodnienie, rozwój zarodkowy i płodowy;

• charakteryzuje główne fazy rozwoju zarodkowego i płodowego człowieka;

• opisuje warunki konieczne do prawidłowego rozwoju płodu;

• omawia zasady higieny ciąży;

• opisuje warunki niezbędne do prawidłowego przebiegu porodu i połogu;

• opisuje zmiany fizjologiczne okresu miesiączkowego;

• definiuje pojęcie antykoncepcja;

• omawia działanie środków antykoncepcyjnych;

• podaje przykłady następstw przerywania ciąży;

• charakteryzuje okresy rozwojowe człowieka;

• wyjaśnia znaczenie pojęć: dojrzałość biologiczna, psychiczna i społeczna;

• charakteryzuje okresy rozwojowe człowieka;

• omawia zasady higieny w okresie dojrzewania;

• opisuje objawy i sposoby profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową.

KONTROLNO-INTEGRACYJNA FUNKCJA UKŁADU NERWOWEGO. NARZĄDY ZMYSŁÓW

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• opisuje budowę neuronu i jego właściwości;

• wyjaśnia pojęcia: wrażliwość, bodziec i receptor;

• podaje kryteria podziału układu nerwowego;

• omawia budowę synapsy;

• wymienia funkcje ośrodkowego układu nerwowego;

• opisuje lokalizację i rolę ośrodków korowych;

• omawia podział receptorów i wskazuje ich funkcje;

• opisuje wady wzroku i możliwości ich korekty;

• omawia drogę bodźca od momentu dotarcia fali akustycznej do małżowiny usznej aż do wywołania wrażeń słuchowych w mózgu;

• opisuje zasady higieny narządów zmysłów;

• charakteryzuje łuk odruchowy;

• wymienia rodzaje odruchów i ich funkcje;

• omawia mechanizmy uczenia się;

• wymienia typy pamięci i etapy procesu zapamiętywania;

• podaje klasyfikację emocji i interpretuje pojęcie stres;

• omawia przykłady pozytywnego i negatywnego działania stresu;

• podaje przykłady sposobów radzenia sobie z negatywnymi emocjami;

• podaje typy osobowości i ich charakterystykę;

• wymienia przykłady wpływu osobowości na zachowanie człowieka.

Dział programowy: CHOROBY CYWILIZACYJNE


Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• opisuje główne choroby cywilizacyjne, przyczyny ich powstania, objawy i sposoby zapobiegania;

• interpretuje dane statystyczne dotyczące chorób cywilizacyjnych;

• definiuje pojęcia: onkologia, onkogen i choroba nowotworowa;

• opisuje cechy komórek nowotworów;

• opisuje etapy procesu nowotworowego;

• wymienia onkogeny;

• wyjaśnia, dlaczego choroby nowotworowe zalicza się do chorób społecznych;

• wymienia nowotwory najczęściej występujące u mężczyzn i u kobiet;

• wymienia czynniki ryzyka zachorowalności na choroby nowotworowe;

• uzasadnia stwierdzenie, że człowiek ma wpływ na eliminowanie czynników ryzyka.

Dział programowy: MATERIALNE PODSTAWY DZIEDZICZNOŚCI

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• poprawnie używa podstawowych pojęć genetycznych;

• omawia prawa Mendla i teorię Morgana;

• rozwiązuje i objaśnia podaną krzyżówkę genetyczną;

• omawia budowę, lokalizację i funkcje kwasów nukleinowych;

• opisuje lokalizację oraz znaczenie procesów replikacji i transkrypcji;

• wyjaśnia pojęcia: kod genetyczny i kodon;

• wymienia właściwości kodu genetycznego;

• omawia czynniki translacji;

• podaje krótką charakterystykę faz biosyntezy białka;

• omawia znaczenie procesu translacji;

• definiuje pojęcie mutacja i opisuje jej cechy;

• wymienia czynniki mutagenne;

• opisuje podstawowe rodzaje mutacji;

• opisuje przykłady chorób wynikających z mutacji punktowych i ich skutki na pozio­mie fenotypu;

• opisuje przykłady chorób, których źródłem są aberracje liczbowe chromosomów oraz ich skutki;

• rozpoznaje na przykładzie nieprawidłowy kariotyp człowieka;

• wskazuje metody stosowane w badaniach nad genomem ludzkim;

• wykazuje na przykładach praktyczne zastosowanie badań nad genomem ludzkim:

• wyjaśnia, na czym polega terapia genowa;

• wskazuje rolę genetyki w ochronie zdrowia;

• omawia istotę inżynierii genetycznej;

• wskazuje przykłady metod (technik) stosowanych w inżynierii genetycznej;

• podaje przykłady korzyści i zagrożeń wynikających z postępu inżynierii genetycznej:

• omawia wybrane metody klonowania roślin i zwierząt;

• wyjaśnia pojęcie organizm transgeniczny i podaje przykłady takich organizmów;

• omawia rolę selekcji w uzyskiwaniu korzystnych dla człowieka cech uprawianych roślin i hodowanych zwierząt;

• wykazuje znaczenie osiągnięć biotechnologii w życiu człowieka.

Dział programowy: CZŁOWIEK I ŚRODOWISKO

Oczekiwane osiągnięcia ucznia:

Uczeń

• definiuje pojęcia ewolucjonizm i ewolucja;

• podaje przykłady teorii dotyczących powstania życia na Ziemi;

• omawia założenia teorii Darwina;

• wykazuje rolę doboru naturalnego w ewolucji;

• definiuje pojęcia: skamieniałość, żywa skamieniałość, narząd homologiczny i narząd ana­logiczny;

• podaje przykłady pośrednich i bezpośrednich dowodów ewolucji;

• definiuje pojęcia: mikroewolucja i makroewolucja;

• omawia mechanizmy napędowe ewolucji (zmienność, działanie doboru naturalne­go oraz zjawiska losowe);

• definiuje pojęcie antropogeneza;

• wykazuje podobieństwa i różnice pomiędzy człowiekiem a zwierzętami;

• wykazuje na przykładach zmienność ekosystemów;

• charakteryzuje stadia sukcesji;

• wymienia główne cechy sukcesji wtórnej;

• omawia czynniki kształtujące bioróżnorodność;

• wskazuje zasadnicze różnice między wybranymi ekosystemami;

• wskazuje przyczyny zanikania gatunków;

• omawia odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody;

• wskazuje na przykładach możliwości wyczerpania zasobów przyrody i podaje propozycje działań ochronnych;

• omawia podstawowe źródła energii;

• określa skutki uboczne uzyskiwania energii;

• podaje sposoby oszczędzania energii;

• omawia zasady i warunki zrównoważonego rozwoju;

• wskazuje przykłady działań człowieka zgodnych z ekorozwojem;

• omawia najważniejsze zagadnienia zawarte w dokumentach przyjętych na konfe­rencji w Sztokholmie i Rio de Janeiro;

• charakteryzuje zasady-polityki ekologicznej Polski wynikające z podpisanych doku­mentów.


Opracowała:

B. Safier

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconZestaw Budowa I funkcjonowanie organizmu człowieka I zadanie 1

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconDział programowy: komórka jako podstawowa jednostka życia- struktura, funkcje I procesy metaboliczne

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconKształcenie w zakresie rozszerzonym. Szczegółowe wymagania: Dział programowy: komórka jako podstawowa jednostka życia

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconTematy na zaliczenie semestru I komórka jako podstawowa jednostka funkcjonalna organizmu człowieka

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconPytania z biologii dla I roku ib dział I komórka jako podstawowa jednostka życia, budowa organizmu człOW

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconZestaw Budowa I funkcjonowanie organizmu roślinnego na przykładzie rośliny okrytozalążkowej

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconHormony pierwotne przekaźniki informacji (substancje chemiczne u roślin niskocząsteczkowe koordynujące funkcjonowanie organizmu). Ogólne mechanizmy

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconDział programowy stopień

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconDział programowy: Ekologia, lekcja 1/2

Dział programowy: prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka jako zintegrowanej całOŚCI iconDział programowy temat ilość godz

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom