4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych




Pobierz 91.8 Kb.
Nazwa4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych
strona3/3
Data konwersji12.11.2012
Rozmiar91.8 Kb.
TypCharakterystyka
1   2   3
Tabela1 4.1. Wykładniczy wzrost objętości danych medycznych związany ze stosowanie coraz doskonalszych narzędzi diagnostycznych

Rodzaj danych

Objętość

Przyrost ilości danych

Tekst – strona A4

5 kB

1

Cyfrowy zapis spirogramu

100 kB

2*101

Zapis z cyfrowego stetoskopu

1 MB

2*102

Koronarogram – video

10 MB

2*103

Badanie CT

100 MB

2*104

Badanie MRI

500 MB

1*105

Badanie MRI 4D (w czasie)

> 1 GB

1*106

Ogromna i stale rosnąca ilość danych gromadzonych we współczesnych systemach szpitalnych stanowi problem, bo wiąże się z kosztami. Niestety nie ma jednak innego sposobu gromadzenia i sprawnego wyszukiwania danych medycznych, więc trzeba się po prostu liczyć z tym, że objętość szpitalnej bazy danych może dojść do niewyobrażalnej liczby wyrażanej już nie mega- czy giga­, ale w eta-bajtach, co jeszcze kilka lat temu były trudne do wyobrażenia.

Jednym ze sposobów ograniczania wzrostu zajętości pamięci przez medyczne bazy danych przy rosnących zasobach informacji wiązanych z każdym kolejnym pacjentem – jest kodowanie danych medycznych, Zamiast pełnych nazw chorób, zabiegów, rokowań itd. – stosuje się umowne kody. Kody te nie tylko zmniejszają zajętość pamięci komputera, ale również przyspieszają wprowadzanie danych do systemu bazy danych (gdy dane te wprowadzać trzeba ręcznie) i zmniejszają ryzyko pomyłki. Niebagatelną zaletą kodów używanych przy rejestracji i gromadzeniu danych medycznych jest fakt, że kody te są dla większości ludzi niezrozumiałe. Rekord z polami zawierającymi kody zamiast pełnych opisów tekstowych nie będzie przydatny dla hakera, nawet gdyby ten ostatni włamał się do bazy danych lub przechwycił dane podczas transmisji. Oczywiście kody można rozszyfrować, zwłaszcza że tabele przyporządkowania określonych kodów do poszczególnych pojęć z języka medycznego – są znane i dostępne. Jest to jednak zawsze pewne dodatkowe utrudnienie, które może zniechęcić hakera włamującego się dla żartu lub człowieka zlecającego włamanie (bywają tacy!) w celu nielegalnego zdobycia informacji medycznych dotyczących sąsiada, konkurenta, współpracownika itp. Widok nieczytelnych symboli kodowych, z których nie można niczego odczytać – wielu tego typu komputowych przestępców po prostu zniechęca.

O kodowaniu danych w systemie szpitalnym była już mowa w podrozdziale 3.5., ale tutaj w kontekście szpitalnych baz danych warto może dodać kilka uzupełnień. Najczęściej używa się kodu hierarchicznego ICD-10, który w swojej podstawowej formie jest kodem trójznakowym (litera + dwie cyfry) z możliwością dodania po kropce dodatkowej cyfry jako rozszerzenia (doprecyzowania kodu). Pełna nazwa tego systemu brzmi: Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems). Pierwszych kilka oznaczeń używanych w tym kodzie podano (dla przykładu) w tabeli 4.2.

Tabela 4.2. Przykładowe znaczenie wybranych kodów ICD-10

Zakres kodów

Znaczenie

Zakres kodów

Znaczenie

A00-B99

Niektóre choroby zakaźne i pasożytnicze

C00-D48

Nowotwory

D50-D89

Choroby krwi i narządów krwiotwórczych

E00-E90

Zaburzenia wydzielania wewnętrznego

F00-F99

Zaburzenia psychiczne

G00-G99

Choroby układu nerwowego

H00-H59

Choroby oka

H60-H95

Choroby ucha

I00-I99

Choroby układu krążenia

J00-J99

Choroby układu oddechowego

K00-K93

Choroby układu trawiennego

L00-L99

Choroby skóry i tkanki podskórnej

Kody ICD-10 pozwalają kodować nie tylko rodzaje chorób, ale także ich przyczyny (kody od S do Y) oraz czynniki wpływające na stan zdrowia i kontakt ze służbą zdrowia (kod Z).

Za pomocą kodu ICD-10 można wyrażać informacje ogólne (na przykład H66 oznacza zapalenie ucha środkowego (każde), oraz informacje szczegółowe (na przykład H66.1 oznacza przewlekłe ropne zapalenie trąbki słuchowej i jamy bębenkowej, H66.2 oznacza przewlekłe ropne zapalenie jamy nadbębenkowej i sutkowej). Można też zaznaczyć, że informacje szczegółowe są niedostępne (na przykład H66.9 oznacza bliżej nieokreślone zapalenie ucha środkowego bo cyfra na pozycji 9 rozszerzenia oznacza zawsze „nieokreślone”).

Jak już wzmiankowano w rozdziale 3 – systemów kodowania używanych w medycynie (a tym samym także w medycznych bazach danych) jest także wiele innych: ICPC (International Classification of Primary Care) – przyjęty przez WHO system kodowania i raportowania przyczyn wizyt u lekarzy w podstawowej opiece zdrowotnej, DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – stworzony przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne system opisu zaburzeń umysłowych, SNOMED – (Systematized Nomenclature of Medicine) - system klasyfikacji pojęć medycznych którego właścicielem jest Międzynarodowa Organizacja Standardów Rozwoju Terminologii Medycznej – i wiele innych.

4.6. Medyczne bazy danych bibliograficznych

Jak już wspomniano w podrozdziale 4.1 lekarze zobowiązani do przestrzegania zasad EBM częściej niż pracownicy innych zawodów muszą sięgać do literatury naukowej i fachowej, wyszukując w niej najnowsze wiadomości na temat chorób, diagnostyki, leczenia i rokowań. Nic więc dziwnego, że dla wspomagania ich w tej trudnej i odpowiedzialnej pracy powstały i zostały udostępnione bazy danych, z których korzystają dziś lekarze na całym świecie, w tym także w Polsce. Bazy te są najczęściej wykorzystywane w modelu internetowym przedstawionym schematycznie na rysunku 4.21.

Najstarszą i najlepiej znaną bazą medycznych danych bibliograficznych jest Medline/Pubmed (www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=pubmed). Baza ta przechowuje niemal wszystkie znaczące publikacje naukowe i profesjonalne w dziedzinie medycyny poczynając od 1950 roku. W efekcie baza ta ma zgromadzonych pond 15 milionów dokumentów z których można korzystać za darmo bez żadnych ograniczeń. Administratorem bazy jest amerykańska narodowa biblioteka medyczna (US National Library of Medicine), która dysponuje także licznymi innymi zasobami bibliograficznymi, do których dostęp można uzyskać korzystając z adresu www.nlm.nih.gov/databases. Obsługa bazy danych jest bardzo prosta, w związku z czym korzystanie z niej przypomina w znacznym stopniu zwykłą wizytę w bibliotece lub czytelni, gdzie można mieć dostęp do fachowych czasopism.



Rysunek 4.21. Sposób korzystania z internetowo dostępnej bazy danych bibliograficznych. Opis w tekście.

Dwie kolejne szeroko dostępne sieciowe bazy danych bibliograficznych z obszaru medycyny oferuje wydawnictwo Elsevier. Pierwsza z tych baz, nazwana EMBASE (www.embase.com/) gromadzi dane biomedyczne i farmakologiczne zbierane od 1974 roku z 5000 czasopism biomedycznych pochodzących z 70 krajów świata. Aktualnie zgromadzone zasoby obejmują ponad 11 mln artykułów. Druga z tych baz jest nowsza, ale już cieszy się bardzo dobrą opinią. Bazą tą jest Scopus (www.scopus.com/scopus/home.url) zawierający ponad 25 mln artykułów zebranych z ponad 14 tysięcy czasopism.

Wyniki badań naukowych w zakresie medycyny wraz z ich krytyczną dyskusją i licznymi recenzjami znaleźć można w bazie The Cochrane Library (http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/mrwhome/106568753/HOME). Podobną zawartość ma także Trip Database, która jednak w odróżnieniu od Cochrane Library jest darmowa. Znaleźć ją można pod adresem: www.tripdatabase.com/index.html. Bazą zawierającą nowe wyniki badań medycznych wraz z ich krytycznymi omówieniami i recenzjami jest też Clinical Evidence (http://clinicalevidence.bmj.com/ceweb/index.jsp).

Dostęp do wielu baz danych zawiera ISI Web of Knowledge (http://isiwebofknowledge.com/currentuser_wokhome/cu_aboutwok). Jest tam dostęp do wielu baz danych, między innymi medycznych. Z założenia dostęp do danych zawartych w tej i w innych bibliograficznych bazach danych powinien być dla lekarza równie łatwy i naturalny jak zwykła wizyta w bibliotece, a dzięki użyciu komputerów z bezprzewodowym dostępem do Internetu – możliwe jest sięgnięcie do danych literaturowych również przy łóżku pacjenta (rys. 4.22).



Rysunek 4.22. Tradycyjny i nowoczesny (wykorzystujący sieciowe bazy danych) sposób korzystania z literatury fachowej w medycynie (Źródło: http://www.gchosp.org/upload/images/medical%20recs.jpg oraz http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/img/v3/05-28-2008.NB_28medrecords.GSQ2DJ688.1.jpg - sierpień 2010)

Bazą danych ukierunkowaną na potrzeby krajów ameryki łacińskiej i Południowej Afryki jest baza nosząca nazwę Virtual Health Library (www.virtualhealthlibrary.org/php/index.php?lang=en). Swoją bazę medyczną oferuję także Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) pod nazwą: WHO Global Health Library (www.globalhealthlibrary.net/php/index.php).

Obok baz danych gromadzących materiały dotyczące całości medycyny (poszerzonej o wybrane zagadnienia biologii i farmacji) dodatkowo funkcjonują bazy danych specjalistyczne, takie jak baza dotycząca medycyny społecznej Global Health (www.cabi.org/datapage.asp?iDocID=169) czy baza Popline (http://db.jhuccp.org/popinform/basic.html), poświęcona seksuologii, płodności i planowania rodziny.

Swoistymi bazami danych służącymi szerokiemu dostępowi do danych medycznych są czasopisma medyczne publikowane na zasadzie Open Access. Są to między innymi: Bioline (www.bioline.org.br), BMJ (www.bmj.com), BioMed Central (www.biomedcentral.com), Free Medical Journals (www.freemedicaljournals.com).

Godne uwagi są także PubMed Central (www.pubmedcentral.nih.gov) oraz SciELO (www.scielo.org/php/index.php?lang=en).

Wszystkie wymienione wyżej (a także liczne nie wymienione) są niewątpliwie medycznymi bazami danych, więc zostały tu przywołane, jednak nie są to te bazy danych, które stanowią główny przedmiot zainteresowania w tym rozdziale, dlatego zostały one jedynie wzmiankowane, ale nie są tu omawiane szczegółowo.

4.7. Podsumowanie

Różnorodność medycznych form danych wymaga najwyższej jakości elektronicznych systemów archiwizacji i transmisji danych. Niezależnie od rozmiaru rekordu, każda informacja w nim zawarta jest istotna w aspekcie diagnostyki i terapii konkretnego człowieka. Pojedynczy bajt zawierający kod rezultatu laboratoryjnych badań analitycznych może mieć znaczenie dla życia pacjenta nieporównanie większe niż zajmujący wiele megabajtów obraz uzyskany w wyniku obrazowej diagnostyki tomograficznej.

Ponieważ dane kliniczne pochodzą z bardzo wielu różnych systemów diagnostycznych, zgromadzenie ich w postaci pojedynczego fizycznego centralnego repozytorium wymaga zaprojektowania całościowego klinicznego systemu informacyjnego i implementacji logicznie zintegrowanego rekordu zawierającego wszystkie dane kliniczne każdego pacjenta. Aplikacja służąca do przeglądania takich rekordów, będąca częścią szpitalnego systemu informacyjnego (HIS, RIS, PACS), zawiera narzędzia formułowania zapytań w sieci dotyczących każdego rodzaju informacji dostępnych w rekordzie pacjenta.

W informatyce medycznej używanych jest wiele różnych programów i eksploatowanych jest wiele systemów. Jednak to właśnie baza danych jest zawsze tym jądrem, wokół którego to wszystko się agreguje i układa (patrz rysunek 4.3) dlatego znajomość medycznych baz danych i zasad ich eksploatacji trzeba uznać za jedną z centralnych umiejętności, które musi posiąść każda osoba chcąca zajmować się informatyką medyczną.


1 Źródło tabeli: Zajdel R.: Systemy medyczne. Rozdział nr 6 w IV tomie serii książkowej Informatyka w gospodarce, pod red. naukową A. Gąsiorkiewicza, K. Rostek, J. Zawiły-Niedźwieckiego przygotowywanej przez wydawnictwo C.H. Beck. Czytane w rękopisie podczas recenzowania monografii, która zapewne ukaże się na początku 2011 roku)

1   2   3

Powiązany:

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconBazy danych III a system Access Wyszukiwanie informacji I modyfikacja bazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconBazy danych ipj temat Projektowanie relacyjnej bazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconCw2 bazy I zapisać go we własnym katalogu pod nazwą bazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconBazy danych A. Projekt bazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconPrzypadek użycia odpowiedzialny za dodanie auta I wszystkich związanych z nim danych do bazy danych (autokomisu)

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconPodstawowe komponenty bazy danych Podstawowe komponenty (obiekty) bazy danych Tabele

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconZłożone struktury danych. Bazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconVideo. Tworzenie bazy danych dla wypożyczalni filmów – tworzenie tabel, wprowadzanie danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconBazy danych

4 Ogólna charakterystyka medycznej bazy danych iconTworzenia bazy danych Oracle z zakresu zagadnień przedstawianych na wykładzie z tego przedmiotu. Szczególną uwagę należało zwrócić na konceptualną stronę tworzenia bazy oraz opisania w niniejszej instrukcji podstawowych kwestii z nią związanych, jak I napotkanych ‘po drodze’ problemów oraz uzasadnie

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom