Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz




Pobierz 0.91 Mb.
NazwaSłownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz
strona6/8
Data konwersji06.09.2012
Rozmiar0.91 Mb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8

łuki złożone - przeciwieństwo łuków jednorodnych (prostych). Przykładami łuków złożonych są: łuki "homeryckie" z dwóch rogów kozicy lub antylopy (każdy z rogów długości do 700 mm) połączonych specjalną metalową obejmą spełniającą rolę majdanu; łuki perskie ze stalowymi ramionami wkładanymi do majdanu w kształcie rurki (łuki bułatowe); japońskie łuki tabi-yumi z bambusowymi ramionami wkładanymi do metalowego majdanu; oraz -> łuki kompozytowe.

"O łukach złożonych informuje najprawdopodobniej wzmianka z 1503 roku, w której wymieniono arcum alias luk ungaricum wartości 3 florenów. Oprócz nazwy sugerującej, że był to okaz złożony (na Węgrzech używano najczęściej właśnie takich łuków), domysł ten zdaje się potwierdzać wysoka cena broni, gdyż przeciętna wahała się wówczas w granicach 30-36 groszy" [28.54]


łuków długość- Refleksyjny łuk egipskiego faraona z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e. miał 102,5 cm długości, podobnej długości były łuki normańskie pod Hastings, łuki refleksyjne miały od 100 do 140 cm [3. przypis 3 i 5 na s. 13], a walijskie i retrofleksyjne około 180 cm długości. Najdoskonalsze proste łuki europejskie (angielskie long-bow) były do 2 m długie.

Łuki bojowe (ang. war bow, franc. arc de guerre, niem. Kriegsbogen): "Łuki bojowe miały długość do 113-213 centymetrów, myśliwskie - około 122-152 centymetrów." [6.24]

W Japonii "Długość łuku i długość strzały dostosowywano do statury łucznika. Moduł stanowiła odległość pomiędzy końcem kciuka, a końcem małego palca, przy dłoni rozpostartej: 15 takich jednostek dawało rozpiętość łuczyska (maksimum 230 cm), przy długości strzały od 100 do 120 cm [34.171] Asymetryczne łuki japońskie widniejące na obrazie

przedstawiającym Atak z19 stycznia 1160 r. na pałac Sanjo cesarza Goshirakawa (zwój z XIII w. znajdujący się w Muzeum Narodowym w Tokio) mają znacznie ponad 230 cm długości. [8.430]

"Przeciętna długość yumi wynosi siedem shaku i trzy sun, czyli dwieście dwadzieścia jeden centymetrów. Taka długość doskonale pasuje do wzrostu Japończyków (150-165 cm)." - łuk o długości 221 cm nazywa się namisun i zalecaną do niego strzałą byłaby strzała o długości 85-90 cm. Dla europejczyków (o wzroście 165-180 cm) zalecany jest łuk nisu-nobi o długości 227 cm - dla osób powyżej 205 cm zaleca się łuk o długości 245 cm (Hassun-nobi) i strzałę o długości powyżej 110 cm, a najkrótszy łuk japoński (Sansun-tsumari, czyli krótki), dla osób poniżej 150 cm wzrostu, ma zalecaną długość 212 cm . [20.43]

"Cechy cisu powodowały, iż optymalną długością łuku było 180-190 cm. Wygięcie łuku w kształt litery D nadawało mu maksymalną energię. Okazało się, że aby człowiek naciągał łuk w ten sposób, powinien mieć wzrost mniejszy od długości łuku o 4-6 cm." [23.11


łuków klasyfikacja- Cztery typy łuków: drewniany, łączony, klejony i kompozytowy; siedem rodzajów łuków: równikowy, długi, płaski, asymetryczny, gięty, angular oraz refleksyjny i retrofleksyjny.

[23.21-24]

Najbardziej naturalny podział na łuki z materiałów jednorodnych (łuki proste) i ze złożonych (łuki złożone). Strzelanie sportowe rozgrywa się w oddzielnych konkurencjach dla łuku typu compound oraz dla tzw. łuku klasycznego, przy czym ten tzw. łuk klasyczny nie należy do kategorii łuków historycznych.


łuków produkowanie- "Łuczarz (rzemieślnik produkujący łuki) kupował hurtem cisowe beleczki i w ciągu około 100 min wykonywał z każdej niezawodną broń, opatrzona gryfami i dobraną pod względem długości konopną cięciwą z pętlami." [23.21-24] Zob. -> łucznik


Po zbudowaniu łuku refleksyjnego, "a więc po doklejeniu na jego ramionach rogów lub gryfów z twardego drewna i rogowych wsporników, łuki wyginano w odpowiedniej temperaturze w kierunku grzbietu i pozostawiano w tym kształcie na okres roku, po czym nakładano cięciwę, powoli naciągając ją w kierunku brzuśca." [3.6]


łuków zakaz używania- W 1527 roku we Francji zakazano używania w wojsku francuskim po przegraniu bitwy w Hiszpanii 24II 1525 r. pod Pawią, gdzie oddziały hiszpańskich arkebuzerów rozgromiły ciężkozbrojną francuską konnicę, a król Francji Franciszek I dostał się do niewoli.

W wojsku angielskim łuk pozostawał na uzbrojeniu do 1627 r. W armii rosyjskiej jeszcze w bitwie pod Lipskiem w 1813 r. baszkirska konnica była uzbrojona w łuki.


Mc'Bride Angus

Współczesny angielski rysownik - malarski rekonstruktor uzbrojenia historycznego.


magister sagittariorum- dowódca oddziału strzeleckiego (kuszników i/lub łuczników). [19.141]


machiny miotające - "w postaci różnego rodzaju urządzeń służących do wyrzucania ciężkich pocisków za pomocą energii mechanicznej, magazynowanej uprzednio przez odkształcenie materiału sprężystego, np. skręcenie wiązki strun (m.m. neurobalistyczne) lub podniesienie na pewną wysokość ciężaru umieszczonego na końcu dźwigni (m.m. barobalistyczne); większe m.m. były używane w czasie oblężeń i obrony twierdz, mniejsze stosowano w bitwach polowych; do m.m. neurobalistycznych należały m.in. arkabalista, balista, katapulta, onager, palintonon, do m.m. barobalistycznych m.in. - biffa, frondibola,trabutium, tripantium." [29.170] [10.75]


Mahmud effendi

- sekretarz ambasady tureckiej w Anglii, który w 1795 r. strzelił w pobliżu Londynu z łuku na odległość 415 jardów (379,3 m) strzelając pod wiatr. Przy strzelaniu z wiatrem osiągnął dystans 482 jardy (440,5 m). [6.69]


majdan (ang. handle; grip; rise, franc. poignee, niem. Handgriff, tur. kabza, arab. gabdah, ros. rukomiet'; rukojat', węg. markolat) - "w majdanie, czyli w rękojeści" [12.22 i 37] "część środkowa łuku, stanowiąca uchwyt dla ręki; łęk u łuku napinający cięciwę" [24.445] "Z majdanu wychodzą dwa ramiona łuku, górne i dolne." [23.10]


makiwara - japońska tarcza do treningu łuczniczego ustawiona zaledwie na długość łuku - będąca belą z sitowia lub ze słomy - także nazwa grotu strzały służącej do strzelania do takiej tarczy. [20.30]


Mallett E.

Łucznik z Wielkiej Brytani, który 21.08.1996 r. z łuku typu modern flight bow o naciągu zaledwie 16,5 kg (39,7 lb) strzelił na odległość 494 m 67 cm.


Marszeniuk Marcin

z Gdańska. Wytwórca tradycyjnych strzał. Członek bractwa rycerskiego Zgromadzenie Rycerzy Gdańskich.


"Mary Rose" - odnaleziony w 1983 r. wrak zatopionego w 1545 r. statku, w którym znaleziono więcej aniżeli 3.500 strzał o długościach pomiędzy 61, 81 cm oraz sto trzydzieści siedem długich, cisowych łuków angielskich typu longbow o długości pomiędzy 187 -211cm

i o naciągach oszacowanych na 35 do 70 kg. [12.5 i 36-37]


Maślaczyk Adam

z Gdańska. Dobry łucznik tradycyjny. Współzałożyciel bractwa rycerskiego Oliwscy Inogici. Zwycięzca w turnieju łucznictwa tradycyjnego "O Pierścień księżniczki Damroki" w Zaworach w lipcu 2001 r.


mata łucznicza - ma zapobiega penetracji strzały i jej przelatywaniu poprzez tarczę. Współcześnie wykonywana z rozmaitych materiałów: z bloków sprasowanej słomy, z mat rozmaitych, czy pilśni.


"metoda papieru" Zob. -> strzały sztywność (giętkość)


Mielcarek Andrzej

Współczesny wytwórca tradycyjnych strzał w Toruniu w Polsce.


Mieloszyk Krzysztof

z Gdyni. Bardzo dobry łucznik tradycyjny. Zwycięzca turnieju łuczniczego Dominika w Gdańsku w 2000 r., w Sopocie w 2001 r. oraz na Malborku w 2002 r. i w Słupsku 2003. Członek Zespołu Tańców Szkockich „Riachtanas” Klubu Kultury Celtyckiej w Gdyni oraz Stowarzyszenia Rycerzy Ziemi Gdańskiej "Milites Dei".


Międzynarodowa Liga Średniowieczna

Zawiązana 24-25.11.2001 r. organizacja skupiająca bractwa rycerskie z siedmiu krajów: z Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji, Białorusi, Ukrainy i Polski (Konfraternia Smorgońskiej Akademii).


Michałek Andrzej

Współczesny polski rysownik, malarski rekonstruktor uzbrojenia historycznego. Historyk wojskowości i bronioznawca. Autor książki z 2001 r. "Wyprawy krzyżowe. Armie ludów tureckich", z 2002 r. "Wyprawy krzyżowe. Normanowie", z 2003 r. „Wyprawy krzyżowe. Mehmed zdobywca”, z 2004 r. „Wyprawy krzyżowe. Husyci”, z 2004 r. „Wyprawy krzyżowe. Francuzi”. Ponadto ze swojej trylogii „Słowianie” w 2004 r. opublikował „Słowianie. Słowianie południowi”, a w 2005 "Słowianie. Słowianie wschodni".


Michno Igor

z Mińska. Organizator rycerskich festwali na Białorusi w Nowogródku (2000 i 2002) i w Nieświeżu (2003 r.). Prezes Międzynarodowej Ligi Średniowiecznej.


moc łuku / twardość łuku -> naciąg


modern replica - nowoczesne repliki (rekonstrukcje) łuków tradycyjnych wykonywane z materiałów nowoczesnych (modern replica sensu stricto) lub z tradycyjnych. W Polsce przykładem replik wykonywanych z użyciem nowoczesnych technologii i materiałów są łuki Bisoków, a z materiałów tradycyjnych są łuki Jarosława Jankowskiego, czy Bogusława Popka.


Morawiec Maciej

Z Sopotu. Członek Konfraterni Smorgońskiej Akademii i jej najlepszy łucznik tradycyjny. Współorganizator parad łucznictwa tradycyjnego w Sopocie w latach 2004-2005. Zwycięzca indywidualny w 24 turniejach łucznictwa tradycyjnego.


Morella-la-Vieja

- jaskinia w Hiszpanii z rysunkiem naskalnym (sprzed ok. 20 tysięcy lat, tak [6.21]), przedstawiającym ostrzeliwujące się z łuków dwie grupy łuczników [36.il. 1 na s. 11]


Morikawa Kozan -> Zob. kyudo


Muszarski Jarosław

z Sopotu. Dobry łucznik tradycyjny. Zwycięzca turnieju w Nowogródku w 2002 r. Członek bractwa rycerskiego Kasztelania Wojów Pomorskich "Wici".


Muzeum Starego Seraju.

Muzeum w Stambule, w którym znajduje się największy na świecie zbiór starych łuków, tam też w archiwach przetrwały traktaty łucznicze kompilowane na zlecenie sułtanów. [34.44]


Mykietyszyn Dariusz

Współczesny wytwórca tradycyjnych strzał i łuków z Torunia w Polsce.


naciąg- "Twardość łuku, czyli siłę naciągu, określa waga łuku w kilogramach, tradycyjnie w funtach angielskich (1 funt ang. - 454 g). Oznaczenie to wpisuje się cyframi obok majdanu. Twardość łuku można sprawdzić, zawieszając go w środku jego ciężkości i odciągając cięciwę na określoną długość strzały za pomocą wagi sprężynowej." [32.41] [23.42] [34.43] "Łuki wyprodukowane z materiałów naturalnych w znaczący sposób podlegają wpływowi wilgotności i temperatury. Siła naciągu, na przykład takiego łuku kompozytowego, może łatwo zmniejszyć się ze 100 funtów (zimą) do 60 funtów (latem)."[21.11]

"Przeciętna konstrukcja wymaga od łucznika siły naciągu 20-36 kg, co pozwala na posłanie strzały z szybkością 60-65 m/s. Siła uderzenia strzały zależy od jej masy i szybkości." [30.140] "Łuki używane w średniowiecznej armii angielskiej miały naciągi rzędu 80-150 funtów (36-68 kg). (...) historyczne łuki myśliwskie (średniowieczne i starsze) miały zwykle znacznie mniejsze siły naciągu, tj. rzędu 60-70 funtów (25-32 kg)." [12.58]

"Istotną miarą przy wyborze łuku jest też siła naciągu, wynosząca od dziesięciu do trzydziestu kilogramów. Dla początkujących adeptów kyudo najlepsze są yumi o naciągu nie przekraczającym dwunastu kilogramów. Potem może stawać się coraz twardszy. Siła naciągu jest sprawą indywidualną, związaną z wiekiem, kondycją fizyczną i doświadczeniem. Nie powinna być jednak zbyt duża ani zbyt mała. Dla doświadczonego łucznika w średnim wieku wynosi przeciętnie osiemnaście kilogramów. Dla kobiet jej wartość spada o kilka kilogramów. Tutaj jednak warto pamiętać, że standardową siłę naciągu mierzy się dla strzał o długości dziewięćdziesięciu centymetrów.

Przy dłuższych strzałach, siła się zwiększa - mniej więcej o kilogram na każde dodatkowe pięć centymetrów strzały." [20.42]

"Obecnie użytkownik łuku o twardości 25-30 kg uważany jest za silnego łucznika" (angielskie długie łuki cisowe z wraku "Mary Rose" miały od 45 do 80 kg siły naciągu).(...) Naukę strzelania należy rozpocząć z łukiem o niewielkiej sile naciągu (mężczyźni ok. 14 kg, kobiety ok. 10 kg)." [12.37 i 61]


naciąganie łuku (ang. drow) - "sposób i długość naciągania łuku, element stylu strzelania." [Słowniczek TŁT]


naciągu długość - "długość na jaką naciąga się łuk, standardowo podawana w calach od punktu nałożenia strzały na cięciwę do grzbietu łuku." [Słowniczek TŁT]


nacięcie strzały na cięciwę- (ang. nock, franc. encoche, ros. uszko, jap. hazu), zwane także -> rowek lub -> karb -nacięcie na stopce lub osadzie strzały na cięciwę. Zwykle jedno nacięcie. Niekiedy, zwłaszcza przy czterech lotkach, dwa krzyżujące się nacięcia w celu zwiększenia szybkostrzelności, gdyż w takim wypadku łucznik nie musi spoglądać na osadę, ażeby trafić cięciwą w nacięcie. Produkowano także i strzały bez nacięć. W Japoni: "Karby (rowki) strzał wyrabiane są dzisiaj przeważnie z koźlego lub jeleniego rogu. Podobnie jak rogowe groty (...) wciskane są w drzewce strzały i w miarę potrzeby szlifowane. Rowek zazwyczaj wymaga podpiłowania, żeby dobrze pasował do cięciwy". [20.54]


naparstniki łucznicze - ochrona palców ręki łucznej [32.19] zob. -> skórka łucznicza / łatka łucznicza.


Neska Michał

z Warszawy. Członek olsztyńskiego bractwa Alatus Mortis. Dobry łucznik tradycyjny.


okienko (ang. sight window, franc. fenetre d'arc) - center shoot - wycięcie w majdanie umożliwiające ułożenie strzały w płaszczyźnie cięciwy. Zob. -> półka


Ok-majdan - dosłownie "plac strzał", czyli miejsce do strzelania z łuku. Na Ok-majdan w pobliżu Konstantynopola (Stambuł) osiągnięto najdalszy historycznie odnotowany zasięg strzału z łuku (909 m). zob. -> Toz-Koporan Iskander, ale zob. również -> Reynolds Arlan -> Brown Don -> Drake Harry.


oksybeles / oxybeles - poczynając od IV w. p.n.e. rzymska stacjonarna machina do miotania strzał lub bełtów, które na odległość do 400 m były zdolne przebijać tarcze lub zbroje - dlatego machiny tego typu były zwane katapeltes, czyli "przebijacze tarcz". [31.78] [17.172] W średniowieczu ich odpowiednikiem była kusza wałowa [17.160]


Oleksy Maciej

z Koszalina. Członek Chorągwi św. Barbary z Nikomedii. Dobry łucznik tradycyjny.


osada / obsadka / nasada - zakończenie stopki strzały specjalną nasadką z innego materiału dla trwałości nacięcia na cięciwę. Osada była wykonywana z kości, rogu lub z innego niż brzechwa twardego drewna. "(...) brak obsadek właściwie uniemożliwia używanie pierścienia łuczniczego (...)." [23.42]


osage orange (franc. bois d'arc) - toxylon pomiferum, żółtnica

pomarańczowa. Zob. -> drewno na łuki


owijka (ang. whipping; serving, franc. tranche-fil) dodatkowy materiał wzmacniający cięciwę, najczęściej z włókna, nawinięty w jej środkowej części lub przy pętli.


Paciorkowski Andrzej

Współczesny wytwórca tradycyjnych strzał i bełtów z Malborka w Polsce. Producent łuków refleksyjnych. Praktykujący łucznik tradycyjny.


Pagiński Tadeusz

Trener zwycięskiej drużyny olimpijskiej polskich florecistek oraz mistrzyń świata z 2003 r. Współzałożyciel Gdańskiej Szkoły Fechtunku Bractwa św. Jerzego. Od 1997 r. Wielki Hetman Rycerstwa Polskiego trzykrotnie wybierany przez 12-osobowy Konwent Kapituły Rycerstwa Polskiego. I Kapituła odbyła się 16-17.11.1996 r. na zamku Czocha. Podczas II Kapituły w Gdańsku 26-27.1997 r. podpisano Kodeks i Regułę Rycerską. Z Kapitułą Rycerstwa Polskiego powiązana jest organizowana od 1998 r. doroczna rekonstrukcja bitwy pod Grunwaldemz 1410 r.


paradoks łuczniczy (ang. archer's paradox, franc. paradoxe de l'archer). Odbijanie strzały w tym kierunku od linii celowania, po której stronie łęczyska jest położona strzała (dla praworęcznych w lewo). Paradoksowi łuczniczemu przeciwdziała uczynione w majdanie wyżłobienie, zwane okienkiem umożliwiającym center shoot.

Zob. -> okienko

"Właściwie dobrana strzała przechodzi obok majdanu łuku, nie dotykając go. Strzała zbyt sztywna ociera się o łuk prawie na całej swej długości, a tym samym leci w lewo (u praworęcznych). Strzała zbyt wiotka uderza zwykle "ogonem" w łuk, a następnie leci w prawo."

[12.48] Zob. -> strzały sztywność


Paszkiewicz Paweł

z Gdyni. Dobry łucznik tradycyjny. Członek bractwa rycerskiego

Towarzystwo św. Michała Archanioła.


pawęż (ang. pavis; talvas, franc. pavoise) - duża tarcza z podpórką bardzo przydatna dla ochrony łucznika, czy kusznika przed kontr ostrzałem. [17.300]

Odrębnie od pawęży należy traktować pawężkę, tarczę pochodzenia być może bałtyckiego (tzw. tarcza pruska), przejętą przez Krzyżaków. [19.134] [17.243]


pawężnik (paviser) - kombatant przenoszący i obsługujący pawęż.

[17.249]


Perycz Przemysław

z Zawór. Niezły łucznik tradycyjny. Namiestnik Zaworskiej Drużyny Łuczniczej. Współorganizator (od 2000 r.) corocznych turniejów łucznictwa tradycyjnego w Zaworach "O Pierscień Damroki" w przypadające w maju (25) rocznice śmierci tej chmieleńskiej księżniczki.


pętla (ang. loop; eye, tur. tundj, ros. pietiel', węg. hurok) - zakończenie z jednej lub z obydwu stron cięciwy do jej zamocowania na zaczepach ramion łuku.


Pierzchała Bronisław

drugi kolejny (po Mieczysławie Fularskim) prezes Międzynarodowej Federacji Łuczniczej - do 1946 r.


pierścień łuczniczy (ang. archer's ring; thumb ring, franc. anneau d'archer, niem. Daumenring, tur. zyghyr, ros. kol'co) zob. -> zakir


pierzysko (opierzenie, usterzenie) strzały zob. -> lotki.


Plakhotnichenko Taras Wladimirovich

z Sankt Petersburga w Rosji. Współczesny znawca łuków i łucznictwa.


plastrony - Ochrona piersi. "(...) osłonki na pierś po której przemyka spuszczona cięciwa" [23.17]


płoszczyk - grot strzały


podstawka (ang. Arrowrest) - specjalna podpórka na majdanie dla strzały. Zob. -> kopytko łucznicze


Popek Bogusław

z Bractwa Rycerzy Ziemi Sanockiej. Wytwórca łuków tradycyjnych - zwłaszcza jesionowych.


postawa łucznicza - Łucznik stoi bokiem do celu. W kierunku celu zwrócona jest jedynie głowa. Stopy powinny być rozstawione tak, ażeby odległość pomiędzy stopami wynosiła około jednej stopy. W zależności od układu stóp w stosunku do linii celowania wyróżnia się dwie postawy łucznicze: otwartą i zamkniętą. Zaleca się dwa sposoby rozłożenia ciężaru ciała na: równomiernie na obie stopy (tak np. w kyudo), bądź z lekkim przeniesieniem ciężaru ciała na stopę bliższą celowi. [12.61]


Wśród postaw występują:

1) klasyczna, zwana także sportową [23.43]

2) angielska - niezbędna dla posługiwania się łukami powyżej 35 kg

naciągu [23.43]

3) siedząca - w trakcie strzelań w Japoni w świątyni Sanjusangendo [20.18]

4) kuczna [20.39]

5) klęcząca -> zob. strzał scytyjski [31.42].


półka (ang. arrow shelf, franc. plancher de la fenetre d'arc) - Dolna część -> okienka w majdanie dla oparcia strzały, jeśli łuk nie został wyposażony w podstawkę lub jeśli łucznik nie posługuje się kopytkiem łuczniczym - ma przeciwdziałać zjawisku zwanemu -> paradoks łuczniczy.


Prądzyński Rafał

autor "Gawędy o łucznictwie", zwany Hegemonem z Pruszkowa. Założyciel bractwa rycerskiego: Drużyna Łucznicza Drabów Pieszych http://www.draby.px.pl. Zwycięzca w licznych turniejach łucznictwa tradycyjnego.


primitive archery - odmiana łucznictwa tradycyjnego bazująca na replikach łuków wykonywanych w ramach tzw. archeologii doświadczalnej. Odmiany łuków współczesnych, które są stylizowane na bardziej prymitywne noszą angielską nazwę stick bows.


profil łuku- "Tradycyjny łuk angielski oraz inne średniowieczne i wczesnośredniowieczne łuki proste wyginały się równo na całej swej długości, również w majdanie czyli rękojeści.

(...) łuk płaski nie powinien wyginać się pośrodku. (...) Dobrze ukształtowane ramiona łuku płaskiego powinny zaczynać giąć się dopiero kilka centymetrów powyżej i poniżej krawędzi rękojeści i kończyć 10-12 cm od gryfu (zaczepu cięciwy). (...) Longbow o tradycyjnym kształcie wygina się na całej długości, co sprawia, że przy pełnym napięciu jego profil stanowi wycinek okręgu." [12.23-24i 36]


profil strzały -> zob. promień strzały


promień strzały (ang. shaft, franc. fut, niem. Shaft) - jeden z trzech głównych elementów strzały (obok grotu i opierzenia) zwany -> brzechwa lub drzewce.

"P r o m i e n i e s t r z a ł (...) są wystrugane najczęściej wraz z nasadami z jednego kawałka drewna o długości od 70-80 cm (zależnie od wielkości łuku i rozpiętości ramion łucznika);

charakteryzuje je specjalny profil. Zwężają się łagodnie przy grotach, na środku są pogrubione, przy nasadzie ścienione." [32.37]

"Promień może być jednoczęściowy lub z wklejką z twardego drewna (ang. footing) wzmacniającą przednią część strzały, najbardziej narażoną na silne ugięcia, powodujące często złamanie strzały przy wbijaniu się w cel. (...) Drewno nadające się do wykonania strzał powinno spełniać jednocześnie dwa warunki: musi być zarazem wytrzymałe i lekkie. W polskich warunkach mamy do wyboru sosnę, świerk, brzozę i jesion. Można też użyć egzotycznego drewna o nazwie ramin. Doskonałe właściwości ma cedr." [12.39]

"Dawniejsze strzały sportowe wyrabiano ze świerka kanadyjskiego (angielskie, amerykańskie), z materiału drzewnego zwanego deglezją (belgijskie), będącego drzewem bardzo lekkim i mocnym. Z materiału krajowego najlepsze są ze świerku wysokogórskiego, w drugiej kolejności z jesionu, jaworu, sosny, brzozy i jodły." [32.42]


punkt podparcia- "punkt podparcia lub "zakotwiczenia" ręki cięciwnej (ang. anchor point). Każdy łucznik ustala go indywidualnie (np. środkowy palec wyczuwa przez policzek wgłębienie między zębami, kącik ust itp.). Punkt ten musi być na tyle wyraźny, by można go było za każdym razem bez problemu i odruchowo odnaleźć." [12.63] "zakotwiczenie - miejsce w którym zatrzymuje się dłoń ciągnąca cięciwę, najlepiej aby było stałe" [Słowniczek TŁT] Anglicy odróżniają anchor point (franc. point d'ancrage, niem. Ankerpunkt), jako pozycję do której jest dociągana cięciwa wraz ze strzałą - od anchor (franc. ancrage, niem. Anker), czyli indywidualnego dla każdego łucznika miejsca zakotwiczenia końca strzały przed zwolnieniem cięciwy: policzek, szczęka, podbródek, oko, kącik ust, nos, ucho, pierś.


pyramid bow -> zob. łuk piramidalny


ramię łuku- (ang. limb; arm, franc. branche, niem. Wurfarm, tur. sal, arab. bayt, pers. dustar, ros. pl'ieczo, węg. kar) - w łęczysku, jako elementy składowe łuku, rozdzielone majdanem, wyróżniano ramiona górne i dolne.


recurve bow- (franc. arc a double courbure, ros. obratnozagnutyj luk) - łuk, którego część każdego z ramion jest odgięta na zewnątrz w stosunku do łucznika w czasie naciągania cięciwy, ze względu na ramienia tego podwójne wygięcie (przeciw-wygięcie) - łuk charakteryzujący się podwójnie zagiętym kształtem (double-curve shape). Współcześnie mianem recurve bow określa się tzw. klasyczne łuki olimpijskie, które zwolennicy łucznictwa tradycyjnego akceptują w postaci nie oprzyrządowanej, jako bare bow.


reflexed (franc. reflex) dodatkowa część ramienia łuczyska przy napinaniu łuku pracująca do wewnątrz. Zob. -> łuk retrofleksyjny


reflexed bow - łuk o ramionach ukształtowanych, jako refleksyjne lub odwrotnie wygięte (defleksyjne).


reguła kciuka - metoda dobierania prawidłowej długości cięciwy dla konkretnego łuku. "Dłoń z wyprostowanym kciukiem powinna mieścić się między majdanem a cięciwą. Odległość tę ustawiamy, odpowiednio skręcając lub odwijając cięciwę.(...) Jeżeli po założeniu na łuk okaże się, że prześwit między kciukiem a cięciwą wynosi ponad 1,5 cm, łuku nie wolno napinać. UŻYCIE ZBYT KRÓTKIEJ CIĘCIWY KOŃCZY SIĘ ZWYKLE ZŁAMANIEM ŁUKU. Zbyt długa cięciwa będzie z kolei uderzała w przedramię ręki łucznej. Nie wykorzystamy również pełni możliwości łuku." [12.37-38] Ten sposób pomiaru Anglicy nazywają: fistmele (franc. band d'arc) i uważają, że jego tradycja sięga czasów saksońskich przed najazdem normańskim.


regulacja łuku - dobieranie długości cięciwy oraz regulacja siodełka cięciwy. [12.37-38] Na określenie regulacji łuku używa się także nazwy -> baza łuku [21.4]


regulacja siodełka cięciwy - czyli miejsca zakładania strzały na cięciwę. "Ustala się je, eksperymentując. Po zawiązaniu na cięciwie nad strzałą węzełka, który będzie można przesuwać, strzelamy strzałą bez opierzenia w matę z odległości 18 m. Jeżeli strzała jest pochylona w dół w stosunku do maty, siodełko jest za nisko. Jeżeli jest wbita tak, jakby strzelano z góry - siodełko należy obniżyć (oczywiście zjawisko to występuje niezależnie od odchyleń bocznych spowodowanych wadliwym dobraniem strzały do łuku)." [12.38]


ręka cięciwna - ręka trzymająca cięciwę


ręka łuczna - ręka trzymająca łuk [12.62]


rękawiczka łucznicza - osłona na palec wskazujący i środkowy, a niekiedy także serdeczny - ręki trzymającej łuk. "Pierścienie zakładane często na kciuk lewej ręki chroniły palec przed tarciem wypuszczanej strzały." [31.31] Taki pierścień oraz rękawiczka łucznicza służyły do ochrony ręki łucznej. Co do ochrony ręki cięciwnej zob. -> zakir i -> skórka łucznicza


Reynolds Arlan

Pierwszy nowożytny łucznik, który przekroczył granicę jednego kilometra strzelając 13.09.1981 r. z łuku typu recurve o naciągu 40 kg na odległość 1.037 m 87 cm (1.135 jardów, 0 stóp i 1 cal). W roku następnym strzelając z łuku typu recurve o naciągu 33 kg zbliżył się do granicy jednego kilometra osiągając w dniu 2.10.1982 r. odległość 975 m (1.066 jardów, 1 stopa i 0 cali).


Robin Hood

pierwsze wzmianki na temat "rymów o Robyn Hoodzie" pojawiają się w poemacie Piers Plowman (ok. 1377). Legenda o Robin Hoodzie została, na podstawie przekazów ustnych, spisana w XIV w. jako Geste of Robin Hood. Był zapewne saskim "yeoman'em" (człowiekiem stanu wolnego, lecz nie szlachcicem);

Najbardziej prawdopodobnym historycznie pierwowzorem Robin Hooda był Robert Hode, dzierżawca u arcybiskupa Yorku, który uszedł przed wyrokiem sprawiedliwości w 1225 r. Rodzina Hoodów występuje w ciągu XIII w. w okolicach Wakefield; miejscem akcji legend jest często Barnsdale niedaleko Wakefield.

Legenda uczyniła Robin Hooda zbuntowanym szlachcicem Robinem z Locksley. Wśród jego towarzyszy był opiewający czyny Robin Hooda mistral Alla-a-Dale, a wśród jego wrogów Normanowie: Guy de Gisborn, szeryf Nottingham oraz przeor benedyktyńskiego opactwa Świętej Marii w Yorkshire.

Według legendy przygody Robin Hooda mają miejsce w czasach uzurpatora księcia Jana (Bez Ziemi, 1167-1216), podczas gdy "dobry król" Ryszard (I Lwie Serce, 1157-1199) uczestniczył w III wyprawie krzyżowej, a następnie w drodze powrotnej z Palestyny popadł w niewolę cesarza Henryka VI.

W rzeczywistości dobry król Ryszard w drodze do Ziemi Świętej wsławił się zdobyciem chrześcijańskiego Cypru oraz okrucieństwem po zdobyciu Akki / Akry (Saint-Jean-d'Acre), kiedy to kazał rozpruć brzuchy kilku tysięcy jeńców aby sprawdzić, czy w ich wnętrznościach nie kryją się kosztowności, które mogli połknąć pragnąc je uchronić. Natomiast syn Henryka II Plantageneta (prawnuka Wilhelma Zdobywcy) - Jan, król Anglii po śmierci swojego brata Ryszarda w 1199 r., jest twórcą praw i wolności nowoczesnego konstytucjonalizmu przez podpisanie w 1215 r. Magna Charta Libertatum.[8.526-527] [25.280]


róg (ang. horn, franc. poupee) - to samo co -> gryf. Materiał wzmacniający zakończenia ramion dla trwałości zaczepu na cięciwę. Zob. -> siyahs


rogi (ros. roga, węg. szarv)- końcowa część ramion łuku, która w języku arabskim nosi nazwę -> siyahs i analogicznie w języku angielskim, z tym jednak zastrzeżeniem, że w obrębie angielskiego pojęcia siyah wyróżnia się odrębną nazwę dla określenia zakończenia rogów -> tip (zakończenie), bądź równoważną temu określeniu ear (ucho).

To rozróżnienie w obrębie angielskiego rozumienia terminu siyah odpowiada tureckiemu odróżnieniu zakończeniu ramienia przy pomocy nazwy kasan -oznaczającą końcową część ramienia, bliższą majdanu oraz bash, czyli najbardziej oddaloną od majdanu część ramienia (jego zakończenie).

Por. "Bardzo mały słowniczek nazw części łuku azjatyckiego (Very Small Dictionary)" A. Karpowicz, A.Abratowski, Csikos Balint, Gruber Gyula.


round - liczba określonych dystansów oraz liczba strzał dla każdego dystansu w ramach danego turnieju łuczniczego.


rover - łucznik uprawiający roving -> stump shooting


roving (franc. billebaude) - łucznicze wałęsanie się po polu lub po lesie w celu odbycia strzelania do obiektów naturalnych.


rowki cięciwy / zaczepy cięciwy -> zob. gryf


rowek strzały -> zob. nacięcie strzały na cięciwę


Ruda Jacek

z Gniewu. Dobry łucznik tradycyjny. Członek Konfraterni św. Wojciecha.


Rutkiewicz Ryszard

z Gdańska. Współzałożyciel Konfraterni Smorgońskiej Akademii i współinicjator Chorągwi Kasztelanii Chmieleńskiej i Oliwskiego Kręgu Wojów i Rycerzy. Współorganizator turniejów pomorskich łuczników (Pomorian Archers). Dobry łucznik tradycyjny.


Rycerze łuku. Organizacja łucznicza istniejąca we Francji od IX w.

[32.15]


sagittarius - strzelec / łucznik


sagitturus / sagittator - wytwórca strzał i łuków -> samostrzelnik


sagittas - strzała


sajdak / saadak / sahajdak- "SAJDAK - futerał na przybory łucznicze. W jego skład wchodzą: -> łubie - futerał nałuk oraz -> kołczan - futerał na strzały (...)." [10.71] [28.55]

"SAJDAK. Toze czto saadak", "SAGAJDAK. Toze czto saadak" "SAADAK 1. Nabor vooruzienija konnogo vojna, sostojaszczij iz luka s naluczijem i kolczana so strelami, na kotoryj v pohode nadevalsja czehol. 2. Naluczije, futlar dlja luka. [Tiurk. s a d a k]" Slovar' russkogo jazyka. T.IV, 1984, str. 11"połączenie łubia z kołczanem nazywało się saadak lub sagadak, u kozaków - sahajdak." [6.26]

"(...) w owe czasy nie było jeszcze dla towarzystwa mundurów; więc towarzysz, chcąc się dystyngować od obywatela prostego na kompaniach i zjazdach publicznych, przypasował do boku sajdak, bo szabla, jako wszystkim powszechna, oznaczała tylko szlachcica, ale nie towarzysza; zbroi też lub pancerza używać prócz służby żołnierskiej nie należało i niewygodno było." [13.168]


Saltadora

- jaskinia w Hiszpanii z naskalnym rysunkiem sprzed ok. 25 tysięcy lat przedstawiającym łucznika z łukiem o cięciwie stanowiącej 80% wysokości łucznika.


samostrzał - staropolska nazwa kuszy.


samostrzelnik- "powstał jeden zawód producenta broni strzelczej, czyli polski samostrzelnik, łaciński arcufex oraz balistarius i balistator, a także niemiecki Bogner.

Pracownię samostrzelniczą czyli kuszniczą z wyobrażeniami wykonanych łuków i kusz przedstawia jedna z miniatur Baltazara Behema" [28.155]

Zob. -> strzelnik


Sanjunsangendo

Japońska świątynia w Kioto, której budynek był długi na ponad 120 m. Do końca okresu Edo w wielkich zawodach łuczniczych odbywających się w tej świątyni udział wzięło łącznie ośmiuset dwudziestu trzech łuczników,

którzy z pozycji siedzącej wykonywali strzelanie na odległość 117 m.


Sawicki Michał

- zdobył mistrzostwo świata w trójboju łuczniczym podczas I Międzynarodowych Zawodów Łuczniczych we Lwowie w 1931 r.


scytyjski krąg- Technika strzelania przez 30-50 konnych łuczników do nieprzyjaciela polegająca na uformowanie na zewnątrz szyku przeciwnika (w odległości 50-30 m od piechoty, a 200-150 m od konnicy), kręgu jeźdźców poruszających się w prawo i strzelających z łuku na lewo, w do trzech nawrotach, połową z 30 posiadanych strzał do celu wskazanego przez dowódcę wypuszczoną przez niego strzałą. [17.42; 17.a.148-149]

zob. -> strzał partyjski


scytyjska trucizna- "scytyjska trucizna, którą nasączają strzały, produkowana jest ze żmii. Scytowie, wydaje się, czatują na młode, łowią je i pozostawiają, ażeby gniły przez parę dni; kiedy uważają, że już wszystko wystarczająco podgniło, nalewają krew ludzką do garnuszka, który zakrywają i zakopują w nawozie, a kiedy i to zgnije, to wodnistą warstwę cieczy oddzielającą się ponad krwią, mieszają ze zgniłą żmiją i robią śmiertelną truciznę."[Pseudo-Arystoteles, O zadziwiających pogłoskach, paragraf 141] "Zatrute strzały scytyjskie, według opinii pisarzy antycznych, to broń o nieodwracalnych skutkach, wywołująca natychmiastową śmierć, nawet od lekkiego otarcia." [33.18]

->strzały zatrute


self bow (franc. arc primitif, ros. prostoj luk) - łuk wykonany wyłącznie z drewna, jeżeli jest wykonany z jednego kawałka drewna, to Anglicy zwą go a stave, a jeśli z dwóch kawałków połączonych w rękojeści, to zwą go billets.


Selim sułtan

Według świadectwa Ambasadora brytyjskiego sir Ainslie w 1798 r. sułtan Selim strzelił z łuku na odległość 972 jardów (888 m). Zob. -> Anaksagoras -> Drake Harry -> Toz-Koporan Iskander


siyahs - "nakładki dla dodania sztywności końcówkom ramion w łukach azjatyckich" [21.2] - co w tym znaczeniu odpowiada pojęciu -> róg, -> gryf lecz w drugim ze znaczeń określa końcową część ramienia łuku, zwłaszcza w łuku azjatyckim. Zob.-> rogi


siodełko cięciwy (ang. nocking point, franc. point d'encochage, ros. miesto natiazienija, jap. nakajikake) miejsce na cięciwie, z którego wylatuje strzała - miejsce na cięciwie, gdzie umieszcza się osadę strzały. "Nakajikake to grubsze miejsce na cięciwie, które wchodzi w rowek strzały." [20.50]

"siodełko, czyli miejsce mocowania strzały na cięciwie. (...) Zwykle punkt osadzenia strzały na cięciwie znajduje się nieco powyżej (3-5 mm) punktu wyznaczonego przebiegiem linii prostopadłej do cięciwy." [12.38]

Znane także jako gniazdo cięciwy. Zob. -> regulacja siodełka cięciwy


shower shooting Zob. -> strzelanie nawiją


skiarching - narciarstwo łucznicze. Strzelanie z łuku połączone z jazdą na nartach.


skórka łucznicza / łatka łucznicza - Ochrona palców łucznika naciągających cięciwę (palce ręki cięciwnej) w technice klasycznej i/lub angielskiej. W łucznictwie japońskim dla ręki napinającej cięciwę używa się trzech rodzajów rękawiczki łuczniczej zwanej yugake: trzypalczaste (mitsugake), czteropalczaste (yotsugake) oraz pięciopalczaste (morogake). -> naparstnik łuczniczy


Solarczyk Szymon

zwany Świętymir. Wytwórca rekonstrukcji uzbrojenia historycznego. Dobry łucznik radycyjny. Zwycięzca turnieju łucznictwa tradycyjnego "O Pierścień księżniczki Damroki" w Zaworach w 2002 r. Członek Drużyny Wojów Pomorskich "Jastrząb" z Bytowa.


Speed Archery

This is a variation on target archery but the aim is to shoot arrows both quickly and accurately. The competition is won by the archer who shoots the greatest number of arrows shot into a target in one minute. Archers use only unmarked and unsighted bows. and follows the rules set down by the Guiness Book of Records i.e. that the diameter of the target in inches equals the number of complete yards in the shooting distance. The minimum shooting distance is 15 metres. The current world record, recorded in the Guiness Book of Records, stands at 21 arrows in one minute.


spine -> strzały sztywność (giętkość)


springbow - działająca automatycznie pułapka na zwierzęta wykonana z użyciem łuku lub kuszy.


Spychała Jacek

Współorganizator powstałego w 1997 r. Zgromadzenia Rycerzy Gdańskich.

Członek Konwentu Kapituły Rycerstwa Polskiego. Animator wraz ze Stowarzyszeniem "Anno Domini 1410" oraz z Kręgiem Rycerzy Zamku Malborskiego organizowanego od 2000 r. plenerowego spektaklu historycznego "Oblężenie Malborka 1410".


stone bow - łuk używany do strzelania przy pomocy kamieni lub kul. Zob. -> arbaleta.


stopka - zakończenie strzały na przeciwległym końcu brzechwy w stosunku do miejsca osadzenia grotu - tylnia część strzały. Stopka najczęściej posiada -> nacięcie (rowek) na cięciwę. Dla pewności i trwałości rowka na stopce niekiedy osadzano osadę.


Struczyński Jarosław

Członek 12-osobowego Konwentu Kapituły Rycerstwa Polskiego. Na II Kapitule w 1997 r. został wybrany Strażnikiem Złotej Księgi.

Współzałożyciel bractwa rycerskiego Konfraternia św. Wojciecha (wcześniej Societas Sancti Adalberti). Zarządca Zamku w Gniewie. Odtwórca postaci Ulricha von Jungingena w inscenizacjach bitwy pod Grunwaldem. Organizator od 2002 r. imprezy w realiach XVII w. pod nazwą "Vivat Waza" w Gniewie.


strzał liczba - "Liczba strzał w kołczanie wynosiła przeważnie 30 sztuk." [17.42] W Anglii "Każdy łucznik miał w kołczanie dwa tuziny strzał (24 sztuki), resztę transportowano na wozach i dostarczano strzelcom w razie potrzeby. [22.47] [23.52]

"Typowy kołczan mongolski zawierał zawsze 40 strzał, był więc niezwykle duży." [17.204] Scytowie "W (...) gorytach nosili 50-180 strzał, które rozkładały się szerokim wachlarzem. (...) W kołczanach zwykle nosili do 50 strzał (upakowane w kilka rzędów szerokich po 10-12 cm)." [32.20] Chińscy łucznicy - "Każdy miał 150 strzał z brązowymi grotami i nosił je w kołczanie." [6.69]


strzał
1   2   3   4   5   6   7   8

Powiązany:

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconTurek słownik biograficzny tom 2 propozycje haseł Adamiak Mirosław

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconAgnieszka Mikołajewicz

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconS tanisław Konarski

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconStanisław konarski

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconDr Stanisław Konarski skrypt dla słuchaczy instytut Przedsiębiorstwa

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconBiuletyn historyczny sybiraków oddziałU ŁÓdzkiego nr 12 (101) grudzień 2001 r. Feliks konarski (ref-ren) jaką Śpiewać ci kolęDĘ

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconPraktyczna nauka języka rosyjskiego mówienie (studia II stopnia, I rok)
В в. Морковкина Москва 2000; W. Grzybowska Polsko-rosyjski słownik tematyczny Warszawa 1998[ T. Cwejman, W. Torzecka, Materiały do...

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconKs. Mirosław Drzewiecki

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconMirosław kaliński

Słownik antologiczny Mirosław Konarski – Mikołajewicz iconKs. Mirosław Drzewiecki

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom