Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej




Pobierz 1.05 Mb.
NazwaZagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej
strona8/17
Data konwersji16.11.2012
Rozmiar1.05 Mb.
TypDokumentacja
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17

Źródła prawa Unii Europejskiej

Zagadnienia wprowadzające

Uwagi ogólne

  • pojęcie „prawo UE” stosowane coraz częściej;

    • w ramach I filaru → wykształcenie systemu prawa WE, określanego „europejskim prawem wspólnotowym”:

      • szczególne właściwości aplikacyjne;

      • odrębność od p.m. publicznego;

      • kontrowersyjna kwestia relacji miedzy p.m.p. a prawem WE (pomimo jednoznacznego orzez. ETS);

      • różnice od pmp → zakres przedmiotowy, podmiotowy, reguły dot. stosowania prawa WE, nadrzędność nad prawem krajowym, zasada ponoszenia odp. przez państwa czł. za jego naruszenie;

    • w ramach II i III filaru – inna natura źródłe, ze względu na międzyrządowy charakter współpracy;

      • biorąc pod uwagę fakt niejednorodności norm prawa UE można mówić o prawo UE jako o zwartym systemie norm regulujących stosunki między WE, UE, państwami czł. oraz jednostkami;


Pojęcie „źródła prawa Unii Europejskiej”

  • podstawowy podział:

    • znaczenie materialne → wola państw czł., które w traktatach przekazały UE i instytucjom kompetencje do tworzenia prawa  podział na (kryterium podmioty zaangażowane):

      • akty o charakterze ponadnarodowym;

      • akty p.m. tworzone przez państwa;

    • znaczenie formalne → różne rodzaje aktów prawnych regulujących funkcjonowanie przestrzeni prawnej w UE w jej filarach, bardzo bogaty zbiór;

    • znaczenie poznawcze → różnego rodzaju zbiory dokumentów wydawane przez UE (oraz inne), gł. Dz. Urz. UE;

      • ta klasyfikacja nie oddaje w pełni charakteru prawa UE (głównie nie oddaje ponadnarodowego charakteru w I filarze) → akty prawa pochodnego w I filarze są wynikiem funkcji i kompetencji instytucji UE, a w II i III filarze ich kompetencje dot. współpracy międzyrządowej;


Acquis communautaire

  • pojęcie zarówno języka prawnego jak i prawniczego;

    • niezdefiniowane w T.;

    • w doktrynie i praktyce termin zdefiniowany;

  • acquis communautaire → to nie zamknięty czy usystematyzowany katalog/zbiór prawa UE, a jego granice nie są dokładnie określone (wątpliwości te mają duże znaczenie przy przyjmowaniu nowych członków, którzy muszą przyjąć cały dorobek prawny UE);

    • dorobek wspólnotowy, spuścizna lub dorobek prawny WEcała gama regulacji we wszystkich filarach, wszystkie działania legislacyjne wraz z dorobkiem orzeczniczym (gł. ETS, mniej EPI);

    • związany zarówno z W, ale też z II i III filarem → tak m.in. w art. 44 TUE  dlatego definiować na tle dynamicznego rozwoju UE, obejmują prawo i szeroko pojętą politykę, włączając w to podstawowe wartości UE;


Katalog i klasyfikacja źródeł prawa UE

  • brak przepisów:

    • niektórzy wskazują na art. 249 TWE/art. 161 TEWEA i art. 12 i 34 TUE (= wyliczenia kategorii aktów możliwych do tworzeniach przez instytucje);

    • w przepisach dot. kognicji ETS brak przepisów odpowiadających art. 38 Statutu MTS, ale wg art. 220 TWE/art. 136 TEWEA ETS i SPI zapewniają poszanowania prawa w interpretacji i stosowaniu obu T → wg D. Lasoka daje to ETS prawo do sięgania do różnych źródeł w imię słuszności;

  • katalog na podstawie doktryny, orzecz. ETS i praktyki obrotu prawnego:

    • zasadnicza rola traktatów zał. (TWE, TEWEA, TUE, wcześniej TEWWiS) oraz ich modyfikacji + traktaty akcesyjne;

    • też p.m.p., w tym gł. u.m. zawierane przez W albo W i państwa z państwami trzecimi;

    • ogólne zasady prawa i prawo zwyczajowe → z analizy orzecz. ETS i T.;

    • cała gama wiążących i niewiążących aktów prawnych tworzonych w ramach filarów UE;

    • orzecz. ETS i SPI (choć nie ma charakteru precedensowego);

    • też inne akty prawne o różnym charakterze (np. decyzje szefów państw lub rządów zebranych w R);

  • trudności klasyfikacji → różne kryteria:

    • obszar regulacyjny → źródła prawa I filaru i źródła prawa II i III filaru;

    • zakres przedmiotowy → prawo instytucjonalne (określające strukturę organizacyjną UE) oraz materialne (regulujące poszczególne aspekty funkcjonowania rynku wewnętrznego- I filar oraz zakres materialny II i III filaru UE);

    • podstawa tworzenia prawa → prawo pierwotne i prawo pochodne/wtórne;

    • spisanie → prawo pisane i prawo niepisane;

    • moc wiążąca → normy prawnie wiążące i formalnie niewiążące (tzw. prawo miękkie);

    • kombinacja kilku kryteriów → źródła wewnętrzne i zewnętrzne;

    • kryterium ich hierarchii;

      • najbardziej rozpowszechniony podział na prawo pochodne i pierwotne;

  • prawo pierwotne → traktaty zał., ich modyfikacje oraz traktaty akcesyjne, także ogólne zasady pra­wa oraz prawo zwyczajowe;

    • nie do końca przesądzona pozycja p.m.p. (gł. u.m. zawieranych przez W lub W i państwa):

      • w przypadku kryterium podmiotu zawierającego to te u.m., jako akty instytucji W należą do prawa pochodnego (analogicznie u.m. zawierane przez UE w ramach II i III filaru);

      • źródłem prawa UE są też u.m. między państwami czł. służące realizacji celów W;

  • prawo pochodne → różne akty prawne tworzone przez instytucje:

    • akty wiążące i niewiążące <ang. soft law>;

    • też inne, trudne do zaklasyfikowania akty prawne;


Problematyka hierarchii źródeł prawa w systemie prawnym Unii Europejskiej

  • brak przepisów (za mało to art. 230 TWE/art. 146 TEWEA i art. 35 ust. 6 TUE -= zakres jurysdykcji ETS = prawo pochodne);

  • wg doktryny, praktyki obrotu prawnego i orzecz.:

    • pozycja prawa pierwotnego → na szczycie (przy czym pomiędzy nimi zastosowanie zasady lex posterior derogat legi priori);

    • pozycja p.m.p. → W jak i UE, jako uczestnicy obrotu m. wiążą zasady tego reżimu (gł. pacta sunt servanda) oraz zasady wew., m.in.: zasada kompetencji powierzonych, dlatego implementacja p.m.p. może wymagać działań implementacyjnych i dot. to zarówno:

      • u.m. → np. przystąpienie do WTO wiązało się ze zmianami w prawie celnym czy zamówień publicznych UE;

      • innych aktów, np. aktów RB ONZ nakładających na państwa snakcje, np. wspólne stanowisko (R) dot. takiej Rezolucji (sankcje na Liberię) → konieczne było przyjęcie też rozp. R;

        • dlatego p.m.p. jest częścią prawa UE, pomiędzy pierwotnym a pochodnym;

    • pozycja prawa pochodnego → skomplikowane i w relacjach poziomych (pomiędzy filarami) i w relacjach pionowych (w ramach filaru) zarówno w zakresie określenia ich hierarchii jak i współzależności (kwestia nie uregulowana; temat prac Konwentu);

      • poziome → zróżnicowanie aktów tego prawa i co do zasady niezależność i autonomiczność w relacjach między filarami, ale praktyka pokazuje ich zależności (też między aktami politycznymi i prawnymi), np. polityka handlowa realizowana w ramach WE, a polityka zagraniczna w ramach II filaru; podobnie obszar sprawiedliwości i spraw wew., który po TUE z A podlega częściowo pod I i III filar.  stąd te same kwestie uregulowane w różnych aktach (np. w/w przykład z rezolucją RB, ale też rezolucja RB w spr. Somalii, też dyrektywa dot. nielegalnego przekraczania granic i decyzja ramowa dot. stosowania sankcji karnych; w obszarze walki z terroryzmem związek decyzji Rady z III filaru ze wspólnym stanowiskiem Rady z II filaru);

      • pionowe → zasada: akty z art. 249 TWE/art. 161 TEWEA/art. 12 i 34 TUE są autonomiczne, a kolejność ich wyliczenia to nie hierarchia (tak jest w I i III filarze, ale w II filarze są pewne wskazówki w T)  wyjątki:

        • rozp. i dyr. mogą mieć charakter ustawodawczy albo wykonawczy → wyk. niżej niż ich ustawodawcze (np. ustawodawcze przez R, potem wykonawcze przez KE);

        • w II filarze – pewna hierarchia z art. 13 ust. 2 TUE:

              • na podstawie ogólnych wytycznych RE → R decyzje;

              • R wprowadza w życie wspólne stanowiska za pomocą wspólnych działań czy wspólnych stanowisk;


Prawo pierwotne

Traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

  • TWE, TEWEA, TUE;

  • Układ o utworzeniu wspólnej Rady Ministrów oraz Komisji z 1965 r.;

  • dwa traktaty budżetowe z 1971 r. i 1977 r.;

  • JAE z 1987 r.;

  • Traktat z Maastricht z 1992 r.;

  • Traktat Amsterdamski z 1997 r.;

  • Traktat Nicejski z 2001 r.;

  • traktaty akcesyjne → ostatni z 16.4.2003 r. (8 państw E. Śr.-Wsch., Cypr i Malta);


Zakres przedmiotowy traktatów założycielskich

  • wiele kwestii natury instytucjonalnej jak i materialnoprawnej;

  • TWE → preambuła, 314 art. (cz., tytułu, rozdz. + zał.):

    • cz. I: cele i zasady funkcjonowania WE, cz. II: obywatelstwo UE; cz. III: polityki WE (podstawowe regulacje rynku wew.); cz. IV: instytucje WE;

  • TEWEA → preambuła, 225 art. (tytuły, rozdz. + zał.) → zakres przedmiotowy: problematyka rozwoju badań w sektorze energii atomowej, rozpowszechniania wiadomości dot. badań, ochrony zdrowia, inwestycji, zaopatrzenia w surowce z państw czł. i trzecich, środków bezp., problematyka prawa własności;

    • wiele art. o analogicznej treści co w TWE;

  • TUE → preambuła, 53 art. (tytuły) → tyt. I, VII i VIII – dot. wszystkich filarów, V – II filar, VI – III filar, III-V – zmiany do T.;


Charakter prawny traktatów założycielskich

  • kontrowersje → ważna opinia ETS w sprawie 1/91, EOG, Zb. Orz. 1991, s. I-6079 → ETS uznał, że TEWG, choć zawarty w formie u.m., stanowi kartę konstytucyjną dla W opartą na zasadzie praworządności, a T ustanowiły nowy porządek prawny, w którym państwa ograniczyły swoje prawa suwerenne, a jego podmiotami są nie tylko państwa ale i jednostki, a szczególna cecha to prymat nad prawem wew. i bezp. skuteczność  T to akty o dwojakim znaczeniu: u.m. w stosunkach zew. i szczególne akty prawa wspólnotowego w stosunkach wew. → szczególnego rodzaju u.m.;


Ogólne zasady prawa

  • choć nie wymienione w T, to z praktyki i orzecz.  w T niewiele odniesień (zasada pomocniczości, zasada proporcjonalności) → w orzecz wiele;

  • funkcje tych zasad w prawie UE (wg T. Tridimasa):

    • jako instrument pomocniczy w procesie wykładni prawa UE;

    • jako pod­stawa w procesie orzekania o nieważności aktu prawnego;

    • jako fundament dla uznania odp. W oraz państw czł. za naru­szenie tego prawa;

  • geneza tych zasad wg orzecz. ETS:

    • zasady właściwe dla porządków państw czł.;

    • zasady charakterystyczne dla reżimu europejskiego prawa wspólnotowego – są to m.in.:

      • zasada solidarności;

      • zasada pomocniczości;

      • zasada proporcjonalności;

      • zasada kompetencji dorozumianych;

      • zasada uprawnionych oczekiwań;

      • zasada odpowiedzialności państwa oraz odpowiedzialności WE;

      • zasada niedyskry­minacji;

      • zasada równości;

      • zasada pewności prawa;

      • zasady o charakterze pro­ceduralnym (np. zasada dobrej administracji);

      • tzw. prawa podstawowe <ang. fundamental rights> - KPP UE;

    • generalne zasady znajdujące zastosowanie w każdym porządku prawnym;


Prawo zwyczajowe

  • w doktrynie prawo zwyczajowe to nor­my prawne powstałe w wyniku praktyki państw czł. UE → na razie skromna, np. zwyczaj reprezentowania państw w R przez sekretarzy stanu (wg art. 203 TWE/art. 116 TEWEA ranga ministerialna);

    • orzecz. ETS nie przyczyniło się do rozwoju tego prawa zwyczajowego;


Prawo międzynarodowe publiczne jako źródło prawa Unii Europejskiej

Uwagi ogólne

  • jako szczególnego rodzaju org. m. są podmiotami p.m., które mają wpływ na p.m.p. (np. założenia dot. uznania państw zastosowane przy rozpadzie Jugosławii);

  • p.m.p. to źródło prawa UE → najważniejsze u.m. zawierane przez W (same lub z państwami czł.), ale też prawo zwyczajowe czy rezolucje RB ONZ;

    • też akty wydane przez organy powstałe na podstawie u.m., których stroną są W., np. decyzje rad stowarzyszenia powstałe na podstawie umów stowarzyszeniowych (w tym Układów Europejskich);


Ius contrahendi Wspólnot Europejskich

  • ius cotrahendi org. m. ma charakter wtórny (tak w KWoPTO) → zależy od woli państw i zazwyczaj jest określona w statucie;

    • dot. to też org. ponadnarodowych, choć wg praktyki orzecz. ETS przepisy kompetencyjne mogą być interpretowane ekstensywnie;

  • w TWE wiele delegacji dla WE do zawierania u.m.:

    • art. 133 TWE – w zakresie polityki handlowej;

    • art. 238 TWE – umowy stowarzyszeniowe;

    • art. 304 TWE – porozumienie z Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD);

  • też w TEWEA:

    • art. 110 TEWEA – ogólna kompetencja W do zawierania u.m. (z państwami, org. m. i podmiotami prywatnymi);

    • art. 206 TEWEA – umowy stowarzyszeniowe;

    • art. 201 TEWEA – porozumienie o współpracy z OECD;

      • w zależności od zakresu przez jedną, lub drugą lub obie W.;

  • podstawa prawna → wg praktyki i orzecz. ETS też w prawie pochodnym → sprawa 22/70, KE vs. R, Zb. Orz. 1971, s. 263 → ETS stwierdził, że W ma prawo zawierać umowy w całej sferze zadań określonych przez T, a to uprawnienie wynika nie tylko z T., ale i z aktów przyjętych przez organy W w zakresie dopuszczalnym przez T.;

  • kontrowersje → kwestia rozgraniczenia kompetencji między WE a państwami czł. → ważna rola ETS, który na podstawie art. 300 uzt. 6 TWE może wydawać opinii o zgodności u.m. z TWE, np:

    • opinie dot. przystąpienia WE do WTO (opinia 1/94), do EOG (opinie 1/91 i 1/92), przystąpienia do EKoOPCziPW (opinia 2/94), umów o otwartym niebie z państwami trzecimi (opinia 1/00);

    • też w EWEA → sprawa C-29/99, KE v R, Zb. Orz. 2002, s. I-11221;

    • też przedmiotem postępowania w trybie z art. 226 TWE, gdy państwa zawierają umowy poza reżimem UE, gdy W mają w tym zakresie kompetencje, np. sprawa szeregu umów dot. lotnictwa cywilnego z USA z 2002 → ETS w tych sprawach uznał, że umowy te wkraczają w kompetencje WE w I filarze, a umowy dwustronne mają być wypowiedziane, a KE otrzymała mandat do negocjacji dot. umów mieszanych;

    • w TEWEA specjalna procedura, gdy państwo czł. zamierza zawrzeć u.m. wkraczającą w obszar kompetencji EWEA (art. 103 TEWEA);


Rodzaje umów zawieranych przez Wspólnoty Europejskie

  • nie mają jednolitego charakteru → różne kryteria podziału:

    • kryterium przedmiotowe → umowy z zakresu handlu międzynarodowego, umowy w obszarze ochrony środowiska czy też umowy dotyczące wykorzystania energii atomo­wej;

    • kryterium podziału kompetencji między WE a państwa → umowy samodzielnie zawierane i tzw. umowy mieszane (wymagają akceptacji nie tylko przez państwo trzecie i WE, ale i państwa czł., np. w drodze ratyf.);

      • praktyka zawierania np. Układów Europejskich – czasem jednocześnie przyjmowano umowy przejściowe (w zakresie wyłącznych kompetencji W) → wchodziły w życie po zakończeniu procedury wewnątrzwspólnotowej i po akceptacji przez państwo trzecie, ale nie potrzebna ratyf. przez państwa czł. i obowiązywała do wejścia w życie Układu;


Umowy międzynarodowe zawierane przez Unię Europejską

  • mimo, że w T nie ma osobowości, to w praktyce zawarła kilka umów z podmiotami trzecimi, np.:

    • umowy dot. misji UE w państwach byłej Jugosławi oraz w Albanii)

    • umowy z NATO dot. informacji tajnych;

    • umowy z USA dot. ekstradycji i pomocy prawnej;

      • podstawa prawna – art. 38 TUE;

    • szczególny rodzaj → w formie wymiany listów między UE a państwami przystępującymi dot. procedury informo­wania konsultacji w okresie po podpisaniu a przed wejściem w życie Traktatu Akcesyjnego → akceptowane w końcowej części negocjacji i dołączane do Aktu Końcowego do TA;


Inne umowy międzynarodowe będące źródłem prawa Unii Europejskiej

  • tzw. umowy dopełniające → między państwami czł. dla uzupełnienia prawa wspólnotowego → status jako źródła prawa problematyczny, ale delegacja ich zawierania w art. 293 TWE,

    • zakres przedmiotowy → ochrona osób, korzystanie z praw i ich ochrony na warunkach przyznanych przez państwa własnym obywatelom, zniesienia podwójnego opodatkowania, wzajemnego uznawania spółek oraz uproszczenia formalności dot. uznawania i wykonywania orzeczeń arbitrażowych i sądowych;

    • np. Konwencja brukselska o jurysdykcji i wykony­waniu orzeczeń w sprawach cywilnych z 1968 r. → praktycznie zastąpiona przez rozp. R Nr 44/2001 (nadal dot. Danii);

  • u.m. zawierane przez państwa czł. w trybie art. 34 ust. 2 pkt d TUE;

    • zakres przedmiotowy – materie III filaru, przyjmowane zgodnie z procedurami konstytucyjnymi państw na zalecenie R;

    • wchodzą w życie po akceptacji przez min. ½ państw czł. (chyba, że same stanowią inaczej);

    • np. Konwencja o wzajemnej współpracy w sprawach karnych przyjęta na podstawie Aktu Rady z 29.5.2000 r.;

  • niektóre decyzje/porozumienia szefów rządów zebranych w R → różny status i każde z nich należy analizować oddzielnie, przy czym niektóre mają status u.m. zawartych w trybie uproszczonym;

    • np. decyzja Nr 95/553/EC dot. opieki dyplomatycznej i kon­sularnej;


Prawo pochodne Unii Europejskiej

I. Uwagi ogólne

  • akty prawa pochodnego – wydawane przez instytucje W. na podstawie upoważnień T. (zgodnie z zasadą kompetencji powierzonych i zasadą kompetencji dorozumianych) względnie na podstawie delegacji legislacyjnych z aktów prawodawczych;

  • w I filarzeograniczony katalog dopuszczalnych aktów prawa pochodnego oraz brak wyraźnego rozróżnienia na prawodawcze i wykonawcze (m.in. prace Konwentu);

  • WE i EWEA – analogiczne katalogi, odmienne dot. II i III filaru (ważne zmiany TUE z A);


II. Prawo pochodne w I filarze Unii Europejskiej

Katalog wiążących aktów prawa pochodnego w I filarze Unii Europejskiej

  • art. 249 TWE/art. 161 TEWEA

    • art. 110 TWE i art. 34 Statutu ESBC → legis specialis do w/w – akty wydawane przez EBC w zakresie jego kompetencji;

    • akty w ramach I filaru mogą być generalne abstrakcyjne jak i indywidualne i konkretne;

art. 249 TWE/art. 161 TEWEA → „W celu wykonania swych zadań oraz na warunkach przewidzianych w niniejszym T., PE wspólnie z R, R i KE uchwalają rozporządze­nia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie.

Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Dyrektywa wiąże każde Państwo Czł., do którego jest kierowana, w odnie­sieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swo­bodę wyboru formy i środków.

Decyzja wiąże w całości adresatów, do których jest kierowana. (...)

      • zamknięty katalog wiążących aktów prawa;

  • w ramach TEWWiS były: decyzja (odpowiednik rozp), zalecenie i opinia → w orzecz. ETS podzielono decyzje na decyzje ogólne i indywidualne (sprawa 8/55, Belgia vs. Wysoka Władza, Zb. Orz. 1954-56, s. 201; sprawa 18/57, Nold KG vs. Wysoka Władza, Zb. Orz. 1959, s. 88; sprawa 18/62, Barge vs. Wysoka Władza, Zb. Orz. 1963, s. 531);


Rozporządzenia to akty prawne o ogólnym zastosowaniu, które obowiązują w całości i podlegają bezpośredniemu stosowaniu w państwach czł.;

  • wg T. rzadko obligatoryjne, częściej pozostawiają państwom swobodę;

  • charakter ogólny i abstrakcyjnysprawa 16/62 i 17/62, Confederation nationale des producteurs de fruits et legumes and others v. Rada, Zb. Orz. 1962, s. 471 → ETS podkreślił, że cechą rozp. jest możliwość zastosowania ich do wielu grup społ. określonych abstrakcyjnie, a ocena czy jest to rozp. czy decyzja zależy od jego treści;

  • obowiązują w całościsprawa 39/72, KE vs. Włochy, Zb. Orz. 1973, s. 101 → ETS uznał za niedopuszczalne by państwa stosowały rozp. niepełnie, nie zależnie czy sprzeciwiało się temu rozp. czy uważa, że jest ono sprzeczne z narodowym interesem;

  • charakter prawodawczy lub wykonawczy → np.:

    • rozp. Rady Nr 384/96/EC dot. postęp. antydumpingowego, a na jego podstawie rozp. KE dot. tymczasowych ceł antydumpingowych albo rozp. Rady dot. ostatecznych ceł antydumpingowych [wykonawcze];

    • głównie wspólna polityka rolna oraz unia celna → szczególnie dużo rozp. wykonawczych;

  • adresaci → państwa, ale i jednostki (os. fiz. i pr.) → sprawa 84/71, SpA Marimex v. Ministero delie Finanze, Zb. Orz. 1972, s. 89 → ze względu na charakter i funkcję rozp. skutkują natychmiastowo i bezpośrednio przyznają uprawnienia, które sądy krajowe muszą ochraniać;

    • tak też w innych sprawach: 65/75 Criminal Proceedings v. Riccardo Tasca; 43/71 Politi s.a.s. v. MF Włoch oraz C-253/00, Antonio Munozy Cia S.A., Superior Fruiticola S.A. v. Frumar Ltd., Redbridge Produce Marketing Ltd;

    • w sprawie 93/71, Orsolina Leonesio v. Ministerio dell’agricoltura e foreste, Zb. Orz. 1972, s. 287 → ETS uznał, że jeśli uprawnienie jednostek polega na otrzymaniu środków finansowych od państwa, można ich dochodzić po spełnieniu warunków z rozp., a państwo nie może dokładać swoich;

  • ogr. prawo kwestionowania ważności rozp. przez jednostki → w toku postęp. przed sądem krajowym – wniosek o złożenie przez sąd pyt. prejudycjalnego do ETS (w przyszłości też do SPI) dot. interpretacji lub ważności rozp.;

    • przed SPI można zaskarżyć tylko akt, który w rzeczywistości jest decyzją (udowodnienie tego b. trudne), o ile dot. tej osoby bezpośrednio (art. 230 ust. 4 TWE/art. 146 ust. 4 TEWEA);

  • charakter ponadnarodowy → bezpośrednia stosowalność (podlega automatycznemu atosowaniu w porządkach prawnych państw):

    • sprawa 93/71, Orsolina Leonesio v. Ministerio dell’agricoltura e foreste → ETS uznał, że rozp. stają się częścią prawa krajowego, które nie może ogr. jego stosowalności;

    • sprawa 18/72, NV Granaria Graaninkoopmaatschappij v. Produktschap voor Veevoederb → państwa nie mogą odwoływać się do przepisów, które mają skutki modyfikujące rozp.;

    • sprawa 50/76, Amster­dam Bulb BV v. Produktschap voor Siegerwassen → ETS uznał, że państwa nie mogą w żaden sposób godzić we wspólnotowy charakter rozp. czy w skutki prawne rozp. dla ich adresatów. Z T. wynika obowiązek państw do niepodejmowania środków naruszających bezpośrednie stosowanie rozp. i mają obowiązek ścisłego ich przestrzegania w celu zapewnienia jednolitego i jednoczesnego ich stosowania;

    • sprawa 34/73, Fratelli Variola S.p.A v. Amministratione italiana delie Flnanze → ETS uznał, że ze względu na charakter i miejsce w systemie źródeł prawa wspólnotowego rozp. skutkuje natychmiastowo i nadaje osobom prywatnym prawa, które sądy muszą ochraniać, a jego stosowanie jest niezależne od środków recepcyjnych prawa krajowego. Prawo krajowe, które narusza bezpośrednie stosowanie narusza fundamentalną zasadę nadrzędności prawa wspólnotowego;

    • sprawa 94/77, Fratelli Zerbone Snc v, Amministrazione delie flnanze delio Stato → podkreślił, że bezpośrednie stosowanie to m.in. niezależność stosowania od wprowadzenia tego prawa do prawa krajowego, a państwa mają obowiązek nie ograniczać bezpośredniej skuteczności, co jest wymogiem jednoczesnego i jednolitego stosowania rozp. we W., więc prawo krajowe nie może ukrywać wspólnotowego charakteru rozp. oraz ich skutków prawnych. Państwo w stosowaniu tego prawa może przyjąć szczególną interpretację, ale musi być zgodna z prawem wspólnotowym i nie może być wiążąca;

  • obowiązek państw do uchylenia wcześniejszych regulacji wew. niezgodnych z rozp., choć rozp. nie wyklucza możliwości podjęcia indywidualnych przepisów wykonawczych przez państwa, gdy wymaga tego rozp. a czasem konieczne jest stosowanie norm prawa krajowego dla stosowania rozp;

    • np. takim rozp. jest rozp. R Nr 718/1999/EC w spr. wspólnotowej polityki podaży floty oraz implementujące je rozp. KE Nr 805/1999/EC → przepisy bezpośrednio stosowalne w państwach czł. + przepisy wymagające rozwinięcia w prawie krajowym (PL: ustawa o Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym);

    • np. rozp. R dot. powoływania Societas Europea (Europejskiej spółki akcyjnej) → dla ich tworzenia i istnienia konieczne są akty prawa wew.;

rozporządzenia to szczególny akt prawa wspólnotowego, który dalece modyfikuje prawe wew.

  • najszersze zastosowanie: wspólna polityka handlowa (gł. pr. celne), wspólna polityka rolna, wspólna polityka rybołów­stwa oraz prawo konkurencji;

  • obecnie nie rodzi już tylu problemów co kiedyś, głównie w państwach o dualistycznym podejściu do u.m. (np. Włochy);


Dyrektywy

  • specyficzny akt prawny (niektórzy porównują do fr. czy niem. ustaw ramowych), stosowany powszechnie, gł. w prawie pra­cy, ochronie środowiska, ochronie konsumenta, prawie spółek, prawie podatkowym;

  • wydawane przez:

    • Radę;

    • Rada wraz z PE (procedura współdecydowania);

    • Komisję;

  • charakter ustawodawczy lub wykonawczy (gł. przez KE, na podstawie upoważnienia z dyrektywy podstawowej, np. dyr. dot. standardowych wzorców ogłoszeń w zakresie zamówień publicznych);

  • adresat → państwa członkowskie;

    • czasem konkretne państwo, np. dyrektywa dot. rozwoju rolnictwa we fr. nadmorskich regionach;

  • funkcja – zbliżanie przepisów prawa państw czł.stopień szczegółowości zależy od celu i zakresu kompetencji W;

  • państwa nie mają obowiązku dosłownej implementacji dyrektyw, dlatego dyrektywy z reguły ogólne i fragmentaryczne rozwiązania;

    • ale też bardzo szczegółowe, np. tzw. dyr. starego podejścia dot. standardów technicznych dla pojazdów kołowych;

  • ważna prawidłowa i terminowa implementacja → brak lub wady powodują różne konsekwencje:

    • powództwo o naruszenie obowiązku wynikającego z art. 249 TWE/art. 161 TEWEA;

    • powództwo o narusze­nie prawa wspólnotowego (art. 226, 227, 228 TWE oraz art. 141, 142, 143 TEWEA; por. Nb. 389 i nast.);

    • po upływie terminu na implementację, jednostki mogą dochodzić swoich praw bezpośrednio na podstawie dyrektyw;

  • państwa mają swobodę w zakresie doboru form i metod implementacji (uzasadnienie suwerennością państw i możliwością uwzględnienia specyfiki realiów) → nie absolutna, a wytyczne wynikają z orzecz. ETS:

    • konieczność implementacji całej dyrektywy, inaczej wadliwa implementacja → sprawa C-72/02, KE vs. Portugalia → ETS podkreślił, że państwo ma obowiązek podjąć środki do zapewnienia, by dyrektywa była w pełni skuteczna zgodnie z jej celami, a wyjątki tylko gdy przewidziane w dyr., np. tzw. postanowienia opcyjne;

      • np. dyr. R 85/374/EEC o odpowiedzialności za produkt wadliwy;

    • realizacja obowiązku implementacji poprzez tworzenie lub zmianę aktów prawa wew. → w sprawie 48/75, Jean NoelRoyer oraz połączonych sprawach Criminal proceedings v. (...) → ETS stwierdził, że obowiązek implementacji to również obowiązek doboru środków najbardziej właściwych w celu zapewnienia efektywności dyrektywy pod kątem jej celu. W razie braku regulacji państwa mogą w prawie wew. ustanowić sankcje karne za naruszenie dyrektywy, które powinny podlegać takim samym warunkom formalnym i materialnym jak sankcje karne za naruszenie prawa wew. Sankcja powinna być skuteczna, proporcjonalna i prewencyjna. Obowiązek implementacji powinien być widziany w świetle zasady solidarności (art. 10 TWE/art. 192 TEWEA), tzn. że państwa podjąć wszelkie środki ogólne i szczegółowe by wykonać zobow. z T.;

    • warunki te zostały doprecyzowane w sprawie 14/83, von Colson i Kamann → choć państwa mają swobodę w implementacji, to nie narusza ona zobowiązania państw do przyjęcia w ramach ich prawa niezbędnych środków dla pełnej skuteczności dyrektywy zgodnie z jej celami. Obowiązek ten wiąże wszystkie organy państwa, włączając w to sądy;

    • ważny jest dobór krajowego instrumentu prawnego → sprawa C-263/96, KE vs. Belgia → przyjęcie przed upływem terminu przepisów upoważniających organ do wydania regulacji implementującej nie jest wypełnieniem obowiązku implementacji;

    • m.in. w sprawie 102/79, KE vs. Belgia → ETS podkreślił, że nieprecyzyjna ustawa lub akt administracyjnym który może być łatwo zmieniany nie są właściwymi instrumentami implementacji;

      • wybór wew. aktu prawnego może być kwestionowany przez KE w trybie art. 226 TWE/art. 141 TEWEA jako wadliwa implementacja;

    • termin zawity, jednakowy dla wszystkich państw, choć z praktyki wynika, że czasem niektóre moga mieć dłuższy (względy ekon. lub polit.);

      • np. dyr. R Nr 93/38/EEC dot. procedury zamówień publicznych w sektorach użyteczności publicznej (Hiszpania, Grecja i Portugalia);

    • sprawa 52,75, KE vs. Włochy → państwa nie mogą powoływać się na argument zbyt krótkiego terminu. Jeśli tak uważa, to musi podjąć odpowiednie działania na szczeblu wspólnotowym;

    • wg ETS państwa nie mogą powoływać się na krajowe przepisy ani na stosowane praktyki i in. podobne okoliczności jako powód braku implementacji;

  • choć co do zasady dyrektywa nie obowiązuje bezpośrednio, to jednak w orzecz. ETS stworzone zoztsły zasady umożliwiające takie zastosowanie w razie braku/wadliwej implementacji (w zakresie skutku bezpośredniego i pośredniego dyrektyw);


Decyzje

  • wiążą w całości adresatów, do których są skierowane → indywidualny charakter (porównywane do decyzji adm.);

  • wydawane:

    • głównie przez KE;

    • Rada – sama lub z PE;

  • decyzje:

    • pro foro externo → dalej o tych;

    • decyzje stanowiące część tzw. prawa we­wnętrznego WE;

  • podstawa prawna ich wydawania:

    • w prawie pierwotnym;

    • w prawie pochodnym;

  • adresaci:

    • ustalani bezpośrednio

    • ustalani pośrednio (np. przez określenie grupy osób czy państw);

  • przedmiot: wiele kwestii, gł. dot. prawa antytrustowego, fuzji przedsiębiorstw oraz pomocy pu­blicznej, ale też w prawie podatkowym czy dla tworzenia zasad szczególnych w reżimie tzw. szóstej dyr. podatkowej;

  • gdy adresatem państwo, dot. to wszystkich jego organów, też sądy, choć to czasem dyskusyjne → sprawa C 209/00, KE vs Niemcy → państwo powinno podjąć wszelkie środki w celu realizacji decyzji;

    • podobnie w sprawie C-404/00, KE vs. Hiszpania;

  • dla wykonania może być konieczne stosowanie krajowych reguł proceduralnych, np. obszar pomocy publicznej → rozp. dot. programu pomocy publicznej udzielonego bez uprzedniej notyfikacji – KE może uznać dany program za niezgodny z rynkiem wew. i nakazać zwrot pomocy publicznej, co może następować zgodnie z krajowymi procedurami, o ile zapewniają niezwłoczny i skuteczny tryb;

    • ETS wypowiadał się też w tej sprawie przed i po tym rozp.;

  • nie może powoływać się na trudności wew.sprawie C-404/00, KE vs. Hiszpania → gdy stosowanie decyzji nie jest w pełni możliwe, państwa powinno wraz z KE ustalić sposób zaradzenia problemom;

  • brak zastosowania się do decyzji może być powodem powództwa o naruszenie prawa wspólnotowego i powództwa w trybie art. 226, 227 oraz 228 TWE/art. 141, 142 i 143 TEWEA;

  • skuteczność decyzji jako aktów prawnychsprawa 9/70, Grad → fakty: skarga na podatek obrotowy nałożony na przedsiębiorstwo transportowe, mimo, że decyzją Rady miano go zastąpić innym → nie tylko rozp. mogą mieć skutek bezpośredni. Decyzje wiążą adresatów w całości i wg ETS powoływać się na nie mogą również zainteresowani, więc też osoby prywatne (os. fiz. i pr.), a wyłączenie takiej możliwości byłoby sprzeczne z wiążącym ich charakterem, a ich skuteczność byłaby osłabiona. ETS uznał jednak, że skutki decyzji nie mogą być identyczne ze skutkami rozp., różnica ta jednak nie może powodować zabrania jednostce prawa do powołania się na decyzję przed sądem krajowym;

  • decyzja nie może wywoływać skutków erga omnes, choć praktyka nie jest w tym zakresie spójna i czasem przyjmowane są decyzje o generalnym zakresie zastosowania (np. powołujące wspólnotowe programy finansowe) → szczególnie ważne dla locus standi jednostek w postęp. o unieważnienie aktu;


III. Prawo pochodne w II filarze Unii Europejskiej

Katalog aktów tworzonych w II filarze Unii Europejskiej

  • katalog w art. 12 TUE: „Unia osiąga cele określone w art. 11 poprzez:

    • określanie zasad i ogólnych wytycznych wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa;

    • decydowanie o wspólnych strategiach;

    • przyjmowanie wspólnych działań;

    • przyjmowanie wspólnych stanowisk;

    • umacnianie systematycznej współpracy między Państwami Członkowskimi w prowa­dzeniu ich polityki.”

  • przed TUE z A katalog ten bardzo ograniczony: wspólne działania oraz wspólne stanowiska;


Charakter prawny aktów II filaru Unii Europejskiej

  • kontrowersyjny → różne poglądy, np.:

    • instytucje uprawnione do ich wydawania to tylko R i RE, a rola KE i PE mocno ograniczona, dlatego i w związku z brakiem podmiotowości prawnej UE akty te powinny być przypisywane państwom a nie UE (więc jako akty p.m.p.);

    • mimo braku podmiotowości, UE ma własne kompetencje realizowane za pomocą instrumentów przewidzianych w jej jednolitych ramach instytucjonalnych → instrumenty te są mechanizmem realizacji celów UE w ramach II filaru i stanowią element prawa pochodnego;


Zasady i ogólne wytyczne

  • określone lakoniczne:

    • określane przez RE;

    • mogą dot. kwestii polit. i problematyki szeroko pojętego bezpieczeństwa (w tym militarne kwestie);


Wspólne strategie

  • art. 13 ust. 2 TUE → wprowadzane w dziedzinach wspólnych interesów państw czł., a ich założenia wprowadzane w życie za pomocą:

    • wspólnych działań;

    • wspólnych stanowisk;

  • mogą mieć wpływ na prawo z I filaru (np. prawo celne w handlu zagr.);

  • powinny określać cele oraz środki, które pozostają w dyspozycji UE i państw czł.;

  • uchwa­lane na czas określony (z możliwością przedłużenia);

  • do tej pory 3:

    • strategia względem Federacji Rosyjskiej;

    • strategia względem Ukra­iny;

    • strategia względem państw Basenu Morza Śródziemnego;


Wspólne działania

  • art. 14 ust. 1 TUE → podejmowane, gdy niezbędne są działania o charakterze operacyjnym;

  • powinny określać swój cel, zasięg i środki dla UE;

  • mogą być ograniczone czasowo i podlegać modyfikacjom;

  • wiążą państwa czł. w odniesieniu do zajmowanych przez nie stanowisk oraz prowadzonych działań;

  • w razie trudności z wprowadzeniem ich w życie państwo ma obowiązek powiadomić o tym Radę;

  • Rada może żądać od KE projektów działań celem wprowadzenia w życie wspólnych działań;

  • w praktyce często używane → np. w zakresie akcji militarnej w Kongo, w byłej Jugosławi, Macedonii czy Osetii;

  • wg. A. Wyrozumskiej można podzielić je na 3 kategorie:

    • wspólne działania wspierające procesy pokojowe i demokratyczne w państwach trze­cich;

    • wspólne działania
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   17

Powiązany:

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconRozdział I: Zagadnienia wprowadzające I. Historia Procesu integracji europejskiej

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconKalendarium procesu integracji europejskiej

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconSpecyfiki I uwarunkowań procesu duchowego zjednoczenia kontynentu europejskiego. Charakterystykę tego procesu, będącego – w przekonaniu myśliciela – ważnym uzupełnieniem, ubogaceniem w wymiarze aksjologicznym idei integracji europejskiej, realizowanej w formie konkretnych działań I inicjatyw od czas

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconHistoria integracji europejskiej

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconHistoria I rozwój idei integracji europejskiej Warszawa, marzec 2002 Spis treści

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconKomitet integracji europejskiej narodowa strategia integracji

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconI. zagadnienia wprowadzająCE

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconPogłębianie integracji I wpływ tego procesu na stosunki międzynarodowe

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej icon1. Zagadnienia Wprowadzające 2 Źródła regulacji prawnej prawa spółek 2

Zagadnienia wprowadzające historia procesu integracji europejskiej iconH istoria procesu integracji lata 40. 1947 Plan pomocy Europie

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom