Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce




Pobierz 17.03 Kb.
NazwaMieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce
Data konwersji17.11.2012
Rozmiar17.03 Kb.
TypDokumentacja
Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce


Kukurydza należy roślin o strategicznym znaczeniu dla polskiego rolnictwa. Z tego powodu odmiany mieszańcowe tego gatunku są objęte oceną wartości gospodarczej (WGO). Równolegle jest też prowadzona ocena wyrównania, tożsamości i trwałości (OWT) mieszańców F1 oraz ich komponentów matecznych i ojcowskich. Ocena jest prowadzona przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), którego siedziba znajduje się w Słupi Wielkiej k. Poznania. COBORU jest instytucją doświadczalno-badawczą, niezależną od podmiotów zajmujących się hodowlą roślin, podległą Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Takie usytuowanie COBORU umożliwia obiektywne porównanie odmian roślin zgłaszanych do doświadczeń przez hodowców krajowych i zagranicznych. COBORU dysponuje siecią wyspecjalizowanych Stacji Doświadczalnych Oceny Odmian (SDOO), zlokalizowanych na terenie całego kraju, w różnych warunkach klimatycznych i glebowych. W SDOO są prowadzone badania WGO i OWT różnych gatunków roślin rolniczych, warzywnych i sadowniczych.

Ocena WGO kukurydzy jest prowadzona corocznie w 15 ścisłych doświadczeniach na ziarno oraz w 15 doświadczeniach na kiszonkę z całych roślin, zlokalizowanych we wszystkich trzech rejonach uprawy tej rośliny. Doświadczenia te są określane mianem „państwowych”. Mieszańce przeznaczone do uprawy na ziarno i do uprawy na kiszonkę są oceniane w trzech seriach doświadczeń dla każdego kierunku użytkowania: wczesnej, z mieszańcami o liczbie FAO do 220, średnio-wczesnej, z mieszańcami o liczbie FAO 230-250 i średnio-późnej, z mieszańcami o liczbie FAO 260 - 300. Wysiew, w każdej serii doświadczeń, wzorców o znanej liczbie FAO umożliwia precyzyjne określenie wczesności ocenianych mieszańców. Po dwóch latach doświadczeń, są podejmowane decyzje o rejestracji mieszańców wyróżniających się pod względem cech gospodarczych.

Mieszańce przed włączeniem do doświadczeń państwowych są oceniane najpierw przez 1 rok w doświadczeniach zakładowych, w jednej lub najczęściej w dwóch miejscowościach, a następnie przez kolejne dwa lata w doświadczeniach wstępnych, w czterech lub pięciu miejscowościach. Łącznie z doświadczeniami państwowymi okres oceny mieszańców trwa więc pięć lat. Na każdym etapie oceny są eliminowane mieszańce o mniej korzystnych parametrach, a do rejestru odmian są wpisywane wyłącznie najlepsze, elitarne mieszańce.

W przypadku mieszańców ziarnowych, przedmiotem oceny są następujące parametry: plon ziarna, zawartość wody w ziarnie przy zbiorze jako główne kryterium wczesności mieszańców, odporność na wyleganie korzeniowe i łamliwość łodyg powodowaną przez grzyby fuzaryjne, oraz odporność na inne choroby przede wszystkim na głownię guzową kukurydzy. Ponadto przedmiotem oceny jest struktura kolby mieszańców tj. stosunek ziarna do rdzenia. Mieszańce o korzystnej strukturze kolby, o dużym udziale ziarna, są zalecane również do uprawy na CCM – kiszonkę z odkoszulkowanych i rozdrobnionych kolb do żywienia trzody chlewnej. Plon mieszańców jest na ogół negatywnie skorelowany z wczesnością mieszańców. Mieszańce wczesne często wykazują mniejszą odporność na fuzaryjną łamliwość łodyg (wyleganie fuzaryjne), w porównaniu z mieszańcami późniejszymi. Zadaniem hodowli jest „przełamywanie” tych negatywnych korelacji i korzystne łączenie plonu ziarna (lub kiszonki), wczesności i odporności na wyleganie.

W przypadku mieszańców przeznaczonych do uprawy na kiszonkę, największe znaczenie mają następujące parametry: ogólny plon suchej masy (wegetatywnych części roślin i kolb), udział kolb w ogólnym plonie suchej masy, zawartość suchej masy w roślinach i kolbach w okresie zbioru, a także w mniejszym stopniu niż w mieszańcach do uprawy na ziarno, odporność na wyleganie i choroby. Szczególne znaczenie ma udział kolby, a tym samym ziarna, w ogólnym plonie suchej masy mieszańców kiszonkowych. Ziarno jest najbardziej wartościowym składnikiem kiszonki, ze względu na największą wartość odżywczą i energetyczną oraz najwyższą strawność, dlatego bardzo pożądany jest co najmniej 50%, a najlepiej 55%, udział kolby w plonie suchej masy kiszonki.

Według stanu na koniec 2000 roku, w polskim rejestrze było ogółem 114 mieszańców kukurydzy, w tym 33 mieszańce polskiej hodowli ze Spółek Hodowli Roślin Smolice (razem z mieszańcami z IHAR Radzików) i Kobierzyce. Zagraniczne firmy hodowlano-nasienne posiadały w rejestrze następującą liczbę mieszańców: Pioneer (USA) – 19, Limagrain (Francja) – 16, KWS (Niemcy) – 13, COOP de PAU (Francja) – 7, RAGT-Sockalb (Francja) – 7, Nowartis (obecnie Syngenta) – 6, SWS (Niemcy) – 5, Monsanto (Cargill - Francja) – 2, Van der Have (Holandia) – 2, Strube (Niemcy) – 2, Rustica (Francja) – 1, Semundo (Niemcy) – 1, Oseva (Czechy) – 1, Zemun Polje (Jugosławia) – 1.

87 mieszańców tj. ponad ¾ zostało wpisanych do rejestru w latach 1995-2000, a 27 mieszańców w latach 1990-1994. Podane liczby obrazują dużą dynamikę zmian w polskim rejestrze odmian kukurydzy. Najstarszy mieszaniec, KLG 2210, pozostawał w rejestrze od roku 1987 i został wycofany na początku 2001 roku. Do najdłużej pozostających w rejestrze mieszańców, które odegrały i ciągle odgrywają bardzo dużą rolę w produkcji kukurydzy należą: BURAN, mieszaniec kiszonkowy ze spółki Hodowla Roślin Smolice oraz MONA, mieszaniec ziarnowy hodowli amerykańskiej firmy Pioneer, nagrodzony złotym medalem Targów Rolno-Przemysłowych Polagra w 1995 roku. Obydwa mieszańce zostały wpisane do rejestru w 1990 roku i pomimo pozostawania w rejestrze już ponad 10 lat, ciągle są poszukiwane przez producentów kukurydzy. Wydaje się, że mieszaniec BURAN zostanie zastąpiony w produkcji kiszonek przez mieszaniec SAN, o identycznej wczesności (FAO 240) . Mieszaniec SAN również został wyhodowany w Spółce Hodowli Roślin Smolice i wpisany do rejestru odmian w 1999 roku. W 2000 roku ten mieszaniec zajął pierwsze miejsce, pod względem ogólnego plonu suchej masy, w doświadczeniach po-rejestrowych COBORU i Polskiego Związku Producentów Kukurydzy, w serii mieszańców wczesnych na kiszonkę. Na początku 2001 roku został wytypowany jako mieszaniec wzorcowy do doświadczeń państwowych COBORU.

Liczba mieszańców w rejestrze systematycznie wzrastała w latach dziewięćdziesiątych. Według dr J. Siódmiaka z COBORU, w 1990 roku w rejestrze było 19 mieszańców, w 1992 - 34, w 1994 - 48, w 1996 -72, a w 1998 - 86 mieszańców. 114 mieszańców, w rejestrze w 2000 roku reprezentuje następujące typy hodowlane: 53 (46.5%) są to mieszańce pojedyncze, składające się z dwóch linii, oznaczone symbolem SC (single crosses), również 53 (46.5%) są to mieszańce trój-liniowe, oznaczone symbolem TC (three-way crosses).Wśród pozostałych, 3 mieszańce: ELA, OLEŃKA i WILGA są zmodyfikowanymi mieszańcami pojedynczymi (typ pośredni między mieszańcami pojedynczymi i trój-liniowymi), oznaczone symbolem MSC (modified single crosses), a 5 mieszańców: KLG 2210, KOKA, EVIVA, ANNA i JANNA są to mieszańce podwójne, składające się z 4. linii, oznaczone symbolem DC (double crosses). Od kilku lat, corocznie, w rejestrze wzrasta liczba mieszańców pojedynczych. W 2000 roku liczba mieszańców pojedynczych była po raz pierwszy równa z liczbą mieszańców trój-liniowych. Mieszańce pojedyncze najczęściej są przeznaczone do uprawy na ziarno, jakkolwiek niektóre firmy hodowlane oferują tego typu mieszańce także do uprawy na kiszonkę. Mieszańce pojedyncze charakteryzują się mniejszą zmiennością genetyczną niż mieszańce trój-liniowe i dlatego są bardziej wyrównane pod względem morfologicznym. Powinny również wykazywać wyższy poziom plonowania niż mieszańce trój-liniowe, jednak w doświadczeniach COBORU brak jest istotnych różnic w plonowaniu tych dwóch typów mieszańców. Ceny nasion mieszańców pojedynczych są na ogół również wyższe, głównie z powodu trudniejszej produkcji nasiennej. Według mojej opinii, mieszańce pojedyncze powinny być uprawiane na lepszych glebach i w warunkach wyższego poziomu agrotechniki. Natomiast mieszańce trój-liniowe, o większej zmienności genetycznej, są lepiej dostosowane do gorszych warunków glebowych, w których mieszańce pojedyncze mogą nie wykazać genetycznego potencjału plonowania.

Przyjmuje się, że właściwy dobór mieszańca wpływa aż w 30% na sukces w uprawie kukurydzy. Uprawa kukurydzy w Polsce podlega ścisłej rejonizacji. Mieszańce średnio-późne (FAO 260-300) powinny być uprawiane na ziarno i na kiszonkę wyłącznie w najbardziej korzystnych warunkach klimatycznych tj. w Polsce Południowo-Zachodniej i Południowo-Wschodniej (rejon I), przy czym w uprawie na ziarno raczej nie należy uwzględniać mieszańców o liczbie FAO wyższej niż 270, a także do tego kierunku uprawy wybierać również mieszańce średnio-wczesne, o liczbie FAO 240-250. W rejonie Polski Północnej (rejon III) powinny być uprawiane na ziarno mieszańce bardzo wczesne i wczesne, ( FAO do 200-210), a na kiszonkę również mieszańce wczesne, najlepiej o liczbie FAO 220-230. W rejonie środkowym (rejon II) na ziarno należy, obok mieszańców wczesnych, uprawiać mieszańce średnio-wczesne o liczbie FAO 220-230, a w cieplejszych strefach tego rejonu również mieszańce o liczbie FAO 240-250. Na kiszonkę w rejonie II zaleca się uprawę mieszańców o liczbie FAO 220-250. Biorąc pod uwagę dużą liczbę mieszańców w rejestrze, w celu ułatwienia producentom kukurydzy właściwego wyboru mieszańców , w tabeli 1 wyszczególniono mieszańce według wczesności, wyrażonej liczbą FAO. Przypisane dla poszczególnych mieszańców liczby FAO zostały ustalone na podstawie badań COBORU. Kierunki użytkowania mieszańców podano w nawiasach, zgodnie z zaleceniami COBORU. Mieszańce zarejestrowane do uprawy na kiszonkę, których w rejestrze jest 35, oznaczono literą „K”, a 71mieszańców do uprawy na ziarno, literą „Z”. 8. mieszańców ogólnoużytkowych, zarejestrowanych do uprawy na kiszonkę i na ziarno , oznaczono literami „K,Z”. Wiele spośród mieszańców zarejestrowanych do uprawy na ziarno, jest zalecanych przez hodowców także do uprawy na kiszonkę. Uprawa mieszańców ziarnowych, o typie „generatywnym”, na kiszonkę jest jednym ze sposobów uzyskiwania kiszonki o wyższej zawartości energii, zwłaszcza w rejonach o mniej korzystnych warunkach termicznych, w rejonie II – środkowym i w III – północnym.

W tabeli 1 zaznaczono także 21 mieszańców wycofanych z rejestru, na początku 2001 roku, na wniosek hodowców. W tej liczbie jest 11 mieszańców polskiej hodowli. Nasiona wszystkich wycofanych z rejestru mieszańców kukurydzy mogą znajdować się w handlu jeszcze przez 3 sezony tj. do 2003 roku włącznie.

Aktualny wykaz mieszańców hodowli polskiej w rejestrze odmian, wyhodowanych w Spółkach Hodowli Roślin Smolice i Kobierzyce, uwzględniający 3 nowe mieszańce zarejestrowane na początku 2001 roku, zestawiono w tabeli 2.

Na początku br. Komisja ds. rejestracji odmian kukurydzy, po zapoznaniu się z wynikami wartości gospodarczej mieszańców, przy spełnieniu przez nie wymogów OWT, zaleciła Dyrektorowi COBORU wpisanie do rejestru 13 nowych mieszańców kukurydzy, spośród których 10 jest z hodowli zagranicznych. Charakterystyka nowych mieszańców, wpisanych do rejestru odmian, znajduje się w oficjalnym wydawnictwie COBORU „Lista odmian roślin rolniczych 2001” oraz w materiałach promocyjnych firm hodowlano-nasiennych.


Dr inż. Roman Warzecha

IHAR Radzików

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconApel do ministra rolnictwa I ministra środowiska w sprawie wprowadzenia zakazu upraw kukurydzy mon 810 w polsce

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconPłatność uzupełniająca do powierzchni uprawy chmielu, do której przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni uprawy chmielu za 2006 r. (płatność niezwiązana z produkcją)

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconZaproponowane mieszanki nasion, uznane jako standardowe, czyli wzorcowe, przeznaczone są na tereny rekreacyjne, ozdobne, sportowe, krajobrazowe I przeciwerozyjne. Dotyczą gatunków I procentowego udziału nasion w mieszance

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconStresy podczas wschodów kukurydzy

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconSorgo alternatywa dla kukurydzy

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconNajczęściej występujące szkodniki kukurydzy Drutowce

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconEugeniusz Piątek Polski Związek Producentów Kukurydzy

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconTadeusz Michalski Polski Związek Producentów Kukurydzy

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconOchrona kukurydzy przed szkodnikami w 2009 roku

Mieszańce kukurydzy do uprawy w Polsce iconXiv dni kukurydzy województw mazowieckiego I łÓdzkiego

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom