Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego




Pobierz 2.02 Mb.
NazwaEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego
strona16/31
Data konwersji18.11.2012
Rozmiar2.02 Mb.
TypDokumentacja
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   31

4.1. Liczba ludności

Poziom i dynamika rozwoju ośrodków regionalnych


Liczba ludności jest podstawowym miernikiem, który oprócz tego że bezpośrednio określa wielkość miasta, to pośrednio wskazuje na jego rangę w systemie osadniczym. Liczba ludności warunkuje wielkość rynków lokalnych – przede wszystkim rynku zbytu i rynku pracy. Duże rynki lokalne umożliwiają zdyskontowanie korzyści skali. Silne ośrodki miejskie oferują również korzyści aglomeracji, które wiązać się mogą np. z niższym kosztem dostępu do infrastruktury, która już istnieje lub do kooperantów, którzy funkcjonują na danym obszarze. Korzyści aglomeracji to również wysoki potencjał interakcji, który tworzy sprzyjające podłoże dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy.

Liczba ludności ośrodków regionalnych zamyka się w przedziale od ok. 219 do 3 690 tys. i jest silnie zróżnicowana (Tabl. 4.1). Ośrodki największe (++) to oczywiście konurbacja górnośląska (3,7 mln) i Warszawa (2,5 mln mieszkańców).

Do grupy ośrodków dużych (+) zalicza się Łódź, Kraków i Trójmiasto. W każdym z nich mieszka ok. 1 mln osób. Przeciętnymi (*) ośrodkami , pod względem liczby mieszkańców, są: aglomeracja bydgosko-toruńska, Poznań i Wrocław. Lublin i Szczecin to ośrodki o relatywnie małym (-) potencjale demograficznym Pozostałe miasta (ich zaplecza) tworzą grupę ośrodków najmniejszych (--).

Przedstawiona klasyfikacja jest generalnie zbieżna z podziałem ośrodków na metropolitalne i niemetropolitalne. Relatywnie dużym, w stosunku do pełnionych funkcji, potencjałem demograficznym charakteryzuje się aglomeracja Bydgoszczy i Torunia. Niski poziom rozwoju funkcji metropolitalnych jest efektem ograniczonej współpracy tych dwóch ośrodków co utrudnia zdyskontowanie korzyści skali i aglomeracji.

Tabl. 4.1. Liczba i dynamika zmian ludności ośrodków wojewódzkich w latach 1996-2002




Średnioroczne tempo zmian (lata 1996-2002) Polska = 100,02

99,24–99,72

99,72–100,00–100,56

100,56–100,82

"-"

"*"

"+"

Wartość miernika (2002 r.)

2 000,0­­–3 690,3

"++"

Konurbacja górnośląska







Warszawa

800,0–2 000,0

"+"

Łódź




Kraków Trójmiasto




700,0–800,0

"*"




Bydgoszcz-Toruń


Poznań Wrocław




400,0–700,0

"-"







Lublin Szczecin




218,6­–400,0

"--"

Opole




Gorzów Wlkp.-Zielona Góra Kielce Olsztyn

Rzeszów

Białystok

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS

Ośrodki metropolitalne zamieszkiwane są przez 10,9 mln mieszkańców, a niemetropolitalne jedynie przez 3,7 mln osób – dysproporcje są wiec duże. Średnioroczne tempo zmian liczby ludności zamyka się w granicach od –1 do +1 proc. (średnia dla wszystkich analizowanych ośrodków wynosi 0,02 proc.). W skali roku nie jest więc znaczne, ale w przypadku gdyby tendencje te miały utrzymywać się dłużej, depopulacja (-) konurbacji górnośląskiej, Łodzi i Opola może być główną barierą rozwoju tych ośrodków. W przypadku dwóch pierwszych miast depopulacja jest rezultatem kryzysu funkcji przemysłowej ­­i będzie miała prawdopodobnie charakter długofalowy gdyż przemysł opiera obecnie swój rozwój głownie na wzroście wydajności ­­– tworzy więc jedynie ograniczoną liczbę miejsc pracy.

Relatywnie wysokim wzrostem liczby ludności (+) charakteryzuje się Warszawa, która jest ośrodkiem o najlepiej rozwiniętych funkcjach metropolitalnych co przekłada się na atrakcyjny rynek pracy, który przyciąga ludność z obszaru całego kraju. Dynamiczny rozwój Białegostoku jest efektem napływu ludności z otaczających obszarów peryferyjnych.

Średnioroczne tempo zmian liczby ludności ośrodków niemetropolitalnych wynosiło 100,1 wobec stabilizacji (100,0) sytuacji w ośrodkach metropolitalnych. Z dużą ostrożnością, można więc mówić o niewielkim poziomie konwergencji w zakresie liczby ludności ośrodków regionalnych. Świadczyć o tym może również spadek współczynnika zmienności dla analizowanych ośrodków. W 1996 r. wynosił on 105 proc., a w 2002 r. ­– 102 proc.

Poziom i dynamika rozwoju obszarów peryferyjnych


Liczba ludności obszarów peryferyjnych zamyka się w przedziale od ok. 664 do 2 598 tys. i jest silnie zróżnicowana (Tabl. 4.2). Obszary najludniejsze to województwa: mazowieckie i wielkopolskie. Są to powierzchniowo największe regiony w Polsce – siłą rzeczy charakteryzują się dużą liczbą mieszkańców. Województwa o dużej liczbie ludności, z wyjątkiem dolnośląskiego to regiony wschodnie. Są to obszary o relatywnie dużej gęstości zaludnienia. Regionem o małej liczbie ludności jest województwo zachodniopomorskie (niska gęstość zaludnienia) i świętokrzyskie, które jest regionem o stosunkowo małej powierzchni. Najmniej ludności zamieszkuje dwa niewielkie województwa – lubuskie i opolskie a także relatywnie duże ale charakteryzujące się niską gęstością zaludnienia województwo podlaskie.

Obszary peryferyjne województw zachodnich zamieszkiwane są przez 12,2 mln mieszkańców podczas gdy w województwach wschodnich liczba ludności peryferii wynosi 11,5 mln. Różnice są więc niewielkie

Tabl. 4.2. Liczba i dynamika zmian ludności obszarów peryferyjnych w latach 1996-2002




Średnioroczne tempo zmian (lata 1996-2002) Polska = 99,69

99,34–99,42

99,42–99,90

99,90–100,00–100,23

"-"

"*"

"+"

Wartość miernika (2002 r.)

2 500,0–2 598,2

"++"




Mazowieckie

Wielkopolskie




1 500,0–2 500,0

"+"

Dolnośląskie

Lubelskie

Łódzkie

Podkarpackie




Małopolskie

1 090,0–1 500,0

"*"




Kujawsko-pomorskie

Pomorskie

Śląskie

Warmińsko-mazurskie







900,0–1 090,0

"-"

Świętokrzyskie

Zachodniopomorskie







663,8–900,0

"--"




Lubuskie

Opolskie

Podlaskie







Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS

Średnioroczne tempo zmian liczby ludności obszarów peryferyjnych zamykało się w granicach od ok. -1 do 0 proc. (średnia dla Polski wynosi –0,3 proc.). Jedynie w dwóch regionach zaobserwowano stabilizację liczby ludności. Są nimi województwa: wielkopolskie i małopolskie.

Wyraźne tendencje depopulacyjne odnotowano w województwie dolnośląskim i świętokrzyskim. Również w pozostałych regionach peryferyjnych odnotowano spadek liczby mieszkańców. Liczba ludności w dwóch grupach województw zmniejszała się w tym samym tempie (99,7) w związku z tym nie odnotowano zmian w proporcjach jej rozmieszczenia.

Poziom i dynamika dysproporcji wewnątrzregionalnych


Dysproporcje w liczbie ludności mierzone28 w układzie centrum – peryferie zamykają się w granicach od 0,17 do 2,78. (Tabl. 4.3). Oznacza to, w pierwszym skrajnym wypadku jakim jest województwo podkarpackie, że liczba ludności ośrodka regionalnego stanowi jedynie 17 proc. ludności regionu peryferyjnego. W drugim ze skrajnych przypadków – województwie śląskim ­– liczba ludności ośrodka regionalnego wynosi aż 278 proc. ludności obszaru peryferyjnego. Te dwa przypadki wyznaczają skalę w jakiej mieszczą się dysproporcje wewnątrzregionalne w Polsce (średnia dla kraju wynosi 0,62). Województwo śląskie jest jedynym regionem, w którym liczba ludności centrum dominuje nad liczbą ludności peryferii. Dwa województwa ­– pomorskie i mazowieckie charakteryzują się niewielką przewagą liczby ludności obszarów peryferyjnych nad liczba mieszkańców ośrodków regionalnych. W przypadku województwa mazowieckiego równowaga ta dotyczy układów w którym zarówno centra jak i peryferie charakteryzują się bardzo dużą, w skali Polski, liczbą mieszkańców.

Bardzo małym znaczeniem ośrodka regionalnego w liczbie ludności, oprócz wspomnianego już województwa podkarpackiego, charakteryzują się jeszcze trzy regiony: lubelski, warmińsko-mazurski i wielkopolski. W przypadku województwa warmińsko-mazurskiego jest to rezultat bardzo małej liczby mieszkańców ośrodka regionalnego i przeciętnej liczby ludności peryferii. Natomiast województwo wielkopolskie charakteryzuje się przeciętną, w skali polskich ośrodków regionalnych, liczbą mieszkańców i bardzo dużą liczbą ludności obszarów peryferyjnych.

Różnice29 w średniorocznym tempie zmian liczby ludności między ośrodkami regionalnymi a obszarami peryferyjnymi zamykają się w granicach od ok. –0,6 do 1,23 pkt. proc. (średnia dla Polski wynosi 0,33 pkt. proc.). W przypadku dwóch województw ­– śląskiego i łódzkiego – liczba ludności obszarów peryferyjnych rosła szybciej niż w centrach. Szczególnie wyraźnie było to widoczne w przypadku województwa śląskiego. Niska dynamika zmian liczby ludności w tych dwóch ośrodkach regionalnych jest efektem restrukturyzacji przemysłu i związanych z tym trudności ze znalezieniem innej pracy.

Tabl. 4.3. Wewnątrzregionalne dysproporcje liczby i dynamiki zmian ludności w układzie centra-peryferie w latach 1996-2002




Zróżnicowanie średniorocznego tempa zmian centrum ­­– peryferie

(lata 1996-2002) Polska = 0,33

-0,60–0,00

0,00–0,94

0,94-1,23

"-"

"*"

"+"

Dysproporcje centrum/peryferie

(2002 r.) Polska = 0,62

1,00–2,78

"++"

Śląskie







0,94­–1,00

"+"




Pomorskie

Mazowieckie

0,32–0,94

"*"

Łódzkie

Dolnośląskie

Kujawsko-pomorskie

Lubuskie

Małopolskie

Opolskie

Świętokrzyskie Zachodniopomorskie

Podlaskie

0,17­–0,32

"-"




Lubelskie

Podkarpackie

Warmińsko-mazurskie

Wielkopolskie







"--"










Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS

W pozostałych regionach dynamika zmian liczby ludności była wyższa w centrach regionalnych niż na peryferiach. Dużą przewagą w tym względzie charakteryzowały się dwa województwa ­– mazowieckie i podlaskie co związane jest z dynamicznym wzrostem ludności tych dwóch ośrodków regionalnych i przeciętnym spadkiem liczby mieszkańców obszarów peryferyjnych.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   31

Powiązany:

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w mgpips informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w mgpips informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w mgpiPS

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconEkspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej w mgpiPS

Ekspertyza została wykonana na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej w mgiP. Informacje zawarte w ekspertyzie odzwierciedlają poglądy autora a nie zamawiającego iconPolityki regionalnej ue. Przedstawienie celów polityki regionalnej, jej instrumentów I zasad. Próba oceny efektywności podejmowanych działań. Schemat programowania polityki regionalnej w Polsce

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom