Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych




Pobierz 105.59 Kb.
NazwaWykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych
strona2/3
Data konwersji19.11.2012
Rozmiar105.59 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3

Koszty transakcyjne a przedsiębiorstwo sieciowe


Według O. E. Williamsona nowa ekonomia instytucjonalna poszerza postrzeganie firmy, jako funkcji produkcji o koncepcję postrzegania, jako struktury zarządzania. Zgodnie z tą koncepcją przedsiębiorstwo to zbiór rozproszonych zespołów połączonych siecią wzajemnych relacji, pełniących wobec siebie określone funkcje zarówno odbiorców jak i dostawców i opartych na zaufaniu.15 W ramach nowej koncepcji przedsiębiorstwa pojawiają się na przykład takie pojęcia jak: „organizacja relacji” czy „organizacja związków”. Istnieją różne podejścia do oceny i analizy działalności przedsiębiorstwa. Według szkoły zasobowej o sukcesie firmy decydują posiadane przez nie zasoby oraz ich wykorzystanie. Inne podejście prezentuje szkoła oparta na ekonomii kosztów transakcyjnych stworzona przez R. Coase16 oraz rozwijana przez O. E. Williamsona17. Jej punktem wyjścia są koszty transakcyjne i ich znaczenie dla przedsiębiorstwa. Jeśli przedsiębiorstwo ma zbyt wysokie koszty transakcyjne to jego efektywność będzie niska. Nawet posiadanie zasobów i umiejętności może okazać się w takim przypadku niewystarczające dla zdobycia przewagi rynkowej.

Koszty transakcyjne nabierają szczególnego znaczenia w przedsiębiorstwach sieciowych opartych na relacjach i partnerstwie w sieci i to one często wpływają na zakres formy integracji pionowej oraz poziomej. „Pionowo zintegrowane biznesy, w których zawierane są transakcje pomiędzy wydziałami, są hierarchiami. Rynki, z drugiej strony są płaskie, one są zorganizowane na podstawie propozycji wartości, które motywują nabywców i sprzedających do robienia biznesu.”18 Rozważając zagadnienie kosztów transakcyjnych R. H. Coase stwierdził, że prowadzenie działalności gospodarczej nie jest wyłącznie efektem mechanizmu cenowego w ramach rynku, ale także planowania działalności gospodarczej i związanymi z tym kosztami.19 Jego zdaniem rynek i przedsiębiorstwo powinny być traktowane, jako alternatywne narzędzia koordynacji działalności gospodarczej. Rynek będzie spełniał rolę narzędzia koordynującego działalność gospodarczą, gdy będzie zapewniał wysoką efektywność zawieranych na nim transakcji. Osiągnięcie wysokiej efektywności transakcji umożliwiają trzy główne warunki: możliwość zerwania kontraktu przez obie strony, jeśli nie są zadowolone z realizacji zawartego porozumienia (brak uzależnienia jednej strony od drugiej w stopniu uniemożliwiającym zerwanie kontaktu przez stronę uzależnioną), dobra oraz usługi, których dotyczą transakcje mogą być wycenione przed transakcją, co zmniejsza ryzyko oszustwa oraz przekonanie o trwałości zawartej transakcji w całym okresie jej realizacji oparte na fundamentalnych zasadach funkcjonowania rynku.20 Biorąc pod uwagę ograniczoną racjonalność oraz oportunizm cechujące podmioty gospodarcze na rynku O. E. Williamson wskazuje, że koszty realizacji transakcji na rynku mogą rosnąć nadmiernie jeśli towarzyszy im: niepewność uniemożliwiająca zawarcie satysfakcjonujących umów, specyfika zasobów umożliwia pojawianie się uzależnienia jednej ze stron od drugiej, co może stwarzać stronie uzależniającej korzystne warunki dla wykorzystywania tej sytuacji w celu osiągania własnych korzyści (oportunizm) a także duża częstotliwość zawieranych transakcji skłaniająca jedną ze stron do administrowania nimi zamiast każdorazowego odwoływania się do rynku jako narzędzia chroniącego przed zachowaniami oportunistycznymi (możliwość zmiany partnera).21 Oportunizm to gotowość do przystosowania się do okoliczności oraz godzenie się na łamanie zawartych porozumień, jeśli ma to zapewnić uzyskanie korzyści osobistych. Ekonomię klasyczną zbudowano w oparciu o założenie, że ludzie postępują racjonalnie i dokonują racjonalnych wyborów. Zgodnie z takim założeniem menedżerowie firm dążą do minimalizacji nakładów przy założonym poziomie przychodów lub maksymalizują przychody przy założonym poziomie kosztów. Jeżeli przyjmiemy dodatkowo, że otoczenie jest stosunkowo dobrze przewidywalne, a koszty transakcji są na poziomie zerowym to możemy planować długoterminowo i dokonywać optymalizacji wykorzystania zasobów. Przy takim podejściu pomijany jest wpływ konkurentów na przedsiębiorstwo. Jeżeli uznamy, że menedżerowie firm są oportunistami to budując strategie działania i rozwoju przedsiębiorstwa, musimy ten fakt uwzględnić w odniesieniu do naszych dostawców, klientów, instytucji i wielu innych podmiotów otoczenia gospodarczego. Trudniej jest w takiej sytuacji o myślenie długoterminowe, budowę koalicji, wchodzenie w alianse strategiczne czy tworzenie sieci międzyorganizacyjnych. Mimo tych trudności obserwujemy systematyczny rozwój sieci i przedsiębiorstw sieciowych. Wynika to z faktu, że często koszty transakcyjne związane z funkcjonowaniem relacji sieciowych (koszty pokonywania oportunizmu partnerów sieciowych) mogą być niższe niż koszty relacji hierarchicznych.

Pojęcie kosztów transakcyjnych wprowadzone przez R. Coase’a pozwala wyjaśnić zarówno przyczyny powstawania firm jak i uzyskać odpowiedź na pytanie o czynniki determinujące wielkość firmy. Według R. Coase’a dopóki koszt koordynacji działalności gospodarczej poprzez hierarchię będzie niższy od kosztu mechanizmu rynkowego, to ekonomiczne będzie zwiększanie wielkości firmy. Przedsiębiorstwo osiąga maksymalną (graniczną) wielkość, gdy koszt krańcowy dodatkowej transakcji przeprowadzonej wewnątrz firmy zrówna się z kosztem krańcowym analogicznej transakcji dokonywanej na rynku (w oparciu o mechanizm cenowy). Przy dalszym wzroście kosztów transakcyjnych wewnątrz firmy jej funkcjonowanie, jako hierarchii staje się mniej efektywne niż przy zastosowaniu mechanizmu rynkowego.22




Rysunek 2. Wewnętrzne versus zewnętrzne koszty transakcji a wielkość firmy.

Źródło: Opr. własne

Istotą przedsiębiorstw sieciowych oraz sieci jest oparcie swojej działalności na transakcjach zawieranych z partnerami zewnętrznym, co stanowi alternatywę dla przedsiębiorstwa tradycyjnego, o strukturach hierarchicznych i realizującego większość transakcji wewnątrz przedsiębiorstwa. Odejście od hierarchii na rzecz rynku pełniącego rolę koordynatora umożliwia przedsiębiorstwom tradycyjnym zawieranie najbardziej korzystnych transakcji. Pozostawanie w ramach hierarchii wewnętrznej prowadzi do realizacji funkcji administrowania zgodnie z określonymi regułami funkcjonowania, co w konsekwencji prowadzi do przewagi kontroli oraz regulacji biurokratycznych nad kwestią efektywności ekonomicznej. Istotnym problemem dla współczesnych przedsiębiorstw jest konieczność dokonywania wyboru pomiędzy prowadzeniem działalności w ramach wewnętrznej hierarchii lub koordynowaniem procesami zawierania i realizacji transakcji na rynku. Jest to problem decyzyjny, który powinien bazować na szczegółowej analizie i porównaniu „korzyści i kosztów wykorzystania relacji na rynku w porównaniu do relacji w ramach wewnętrznych hierarchii czyli porównanie mechanizmu cenowego koordynacji zasobów z alternatywną opcją koordynowania (poprzez hierarchię) wewnątrz firmy (przy wykorzystaniu przedsiębiorczych decyzji, poleceń lub rozkazów)”23. W teorii kosztów transakcyjnych zakłada się, że wysokość kosztów transakcji decyduje o stosowanym rozwiązaniu: gdy koszty transakcji maleją to przedsiębiorstwo jest skłonne przenosić swoje działania na rynek i posługiwać się mechanizmem cenowym dla osiągnięcia jak największych korzyści ekonomicznych i w sytuacji odwrotnej gdy koszty transakcji rosną to przedsiębiorstwo będzie dążyło do zmniejszania liczby zawieranych transakcji na rynku włączając je do struktur wewnętrznej hierarchii. Oczywiście istnieją sytuacje pośrednie, w których zarówno koszty transakcji na rynku jak i koordynacja poprzez wewnętrzną hierarchię mogą być wysokie. Jak pokazały badania prowadzone przez O.E Williamsona, w takim przypadku możliwe jest funkcjonowanie form hybrydalnych (pośrednich pomiędzy rynkiem a wewnętrzną hierarchią).24 Dla wielu ekonomistów ograniczenie rozważań do rynków i hierarchii stanowiło ograniczenie dla uznania kosztów transakcyjnych, jako jedynego uzasadnienia funkcjonowania przedsiębiorstw sieciowych oraz sieci. Przy takim podejściu pomijanych jest wiele istotnych aspektów prowadzenia działalności gospodarczej wpływających na powstawanie przedsiębiorstw sieciowych oraz sieci. Badania prowadzone przez W. W, Powell’a dają podstawę do postawienia tezy, że przedsiębiorstwa podejmują decyzje o wejściu do sieci, mimo że towarzyszą temu rosnące koszty transakcji. Muszą, więc nimi kierować inne przesłanki niż te wynikające z teorii kosztów transakcyjnych.25 Przyjęcie kosztów transakcyjnych, jako jedynego kryterium podejmowania działań sieciowych jest krytykowane, gdyż ograniczałoby rozwój przedsiębiorstwa do jedynej, opartej na kosztach strategii. W rzeczywistości przedsiębiorstwa chcą się rozwijać, zwiększać swoją konkurencyjność, osiągać większe zyski i dla tego przyjmują różne formy organizacyjne. Analiza kosztów produkcji (usługi) oraz kosztów transakcyjnych może stanowić dobre narzędzie wspierające proces wyboru formy organizacyjnej, lecz nie koniecznie decydujące o wyborze. Podejście oparte wyłącznie na kosztach transakcyjnych ma charakter statyczny, w którym przedsiębiorstwo jedynie akceptuje istniejące warunki zawierania transakcji, podczas gdy we współczesnej, dynamicznie zmieniającej się gospodarce oczekuje się od przedsiębiorstw aktywności oraz kreatywności w dziedzinie szeroko pojmowanej innowacyjności, co może zapewnić ich rentowność oraz rozwój. Występujące w gospodarce różne formy organizacyjne działalności gospodarczej powinny by analizowane nie tylko w kontekście zawieranych transakcji, ale także konkurencyjności. W ramach analizy konkurencyjności badane są na przykład relacje pomiędzy konkurentami, sposoby konkurowania oraz strategie rynkowe, charakter aktywów strategicznych, itp. W analizie transakcji podkreśla się typ stosunków panujących na rynku, formę ekonomiczno-prawną, prawa własności oraz rodzaj i wielkość kosztów transakcyjnych.

Biorąc pod uwagę specyfikę sieci można oczekiwać, że wykorzystanie różnych form współpracy sieciowej w organizacji działalności gospodarczej powinno przynosić oszczędności na kosztach transakcyjnych. Wpływają na to następujące czynniki26:

  • współpraca kooperacyjna obejmująca funkcjonalne powiązania pomiędzy firmami/jednostkami, eksploatowanie tych samych rynków, technologii lub wspólnej bazy wiedzy (często charakterze dobra publicznego,

  • wymiana rynkowa i pozarynkowa dóbr i informacji, oparta na partnerstwie, wzmacniająca współzależność partnerów, podnosząca efektywność wspólnego wykorzystania zasobów i umożliwiająca dzielenie się wiedzą – przebiegająca na zasadzie dynamicznych zachowań interakcyjnych, którym towarzyszy, jakość i intensywność działań, często bez natychmiastowej rekompensaty,

  • istnienie jednej głównej jednostki koordynującej przepływ informacji, która może zintegrować cały system, lepiej przez włączanie i wykorzystywanie potencjału istniejących jednostek/firm (niż tworzenie zupełnie nowych),

  • koncentracja na określonym obszarze współzależnych jednostek i firm, sprzyjająca rozprzestrzenianiu się innowacji, współpracy, a także nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów między partnerami działających w tym samym bądź pokrewnych sektorach przemysłu lub usług,

  • specjalizacja sprzyjająca zwiększeniu wydajności firm należących do sieci, wzmacniająca jednocześnie potrzebę współpracy i budowania sieci powiązań kooperacyjnych.

Na poziom kosztów transakcyjnych wpływają również takie czynniki jak: specyfika zasobów, zagrożenie transakcji przez postawy oportunistyczne oraz niepewność. Trudność w dostępie do zasobów oraz ich wysoki poziom technologiczny mogą wpływać na wzrost kosztów transakcyjnych. Podobny wpływ wywierają postawy oportunistyczne partnerów biznesowych oraz wysoka niepewność zawieranych transakcji. Są to czynniki cechujące transakcje rynkowe, typowe dla klasycznego rynku kontraktów. W przypadku hierarchii jako formy organizacji działalności gospodarczej istotną rolę odgrywają koszty produkcji, będące efektem nakazowego systemu zarządzania.




Rysunek 3. Koszty transakcyjne oraz produkcyjne od hierarchii do rynku.

Źródło: http://www.tnoiksgh.org/files/efaf7c3eab71b6cb98ce/2006092418505936.pdf


Sieciowa forma organizacji działalności gospodarczej pozwala kooperującym przedsiębiorstwom uzyskiwać następujące korzyści27:

  • osiąganie lepszych wyników finansowych w porównaniu z tradycyjnymi rozwiązaniami, w efekcie eliminacji kosztów istnienia hierarchii organizacyjnej, zwiększenia elastyczności działania, eliminacji kosztów konkurencji w stosunku do obecnych partnerów, lepszej alokacji środków inwestycyjnych, obniżeniu kosztów kontroli i biurokracji, kosztów negocjacji, specjalizacji działalności, lepszego związania klientów z siecią poprzez możliwość kompleksowości usług itp.,

  • możliwość wymiany i wzajemnego wykorzystania trudno dostępnych kompetencji i zasobów dzięki występującej w ramach sieci komplementarności zasobów i kompetencji,

  • szybka wymiana informacji poprzez wiążące sieć poziome kanały informacyjno-komunikacyjne sprzyjająca zwiększeniu szybkości i trafności podejmowanych decyzji, podniesieniu konkurencyjności i wzajemnemu uczeniu się,

  • możliwość pozyskania nowej wiedzy i zwiększenia zdolności rozwojowych

  • szeroka autonomia poszczególnych partnerów sprzyja innowacyjności, eksperymentowaniu i uczeniu się, a wzajemna koordynacja działań i wspólna realizacja zamówień umożliwia elastyczne wykorzystanie zdolności produkcyjnych wchodzących do sieci przedsiębiorstw,

  • zwiększenie elastyczności działania wynika między innymi z eliminacji zależności hierarchicznych (lub znacznego ich osłabienia), wielostronnych powiązań informacyjno-komunikacyjnych, lepszego wykorzystania zdolności do działania i kompetencji, zwiększenia poziomu innowacyjności

Przedsiębiorstwa sieciowe korzystają z możliwości, jakie stwarza im współpraca sieciowa a uzyskiwane korzyści mogą by wielorakie. Umiejętne łączenie korzyści jednostkowych z korzyścią sieci pozwala sieciowym strukturom koordynacji działalności gospodarczej uzyskiwać przewagę nad strukturami hierarchicznymi. Niewątpliwie istotną kwestią jest wyjaśnienie jak współpraca sieciowa wpływa na kształtowanie się kosztów tradycyjnych. Porównanie kosztów transakcyjnych przedsiębiorstwa sieciowego z kosztami transakcyjnymi przedsiębiorstwa tradycyjnego w zależności od ich rodzaju wskazuje, iż koszty poszukiwania są w obu typach przedsiębiorstw wysokie, chociaż różne są ich źródła. W przedsiębiorstwie tradycyjnym, przy braku stałych i bliskich (jak to ma miejsce w sieci) więzi są to koszty poszukiwania nowych partnerów do kolejnych kontraktów. Z tego też względu oddziałują na przedsiębiorstwo w sposób ciągły przez cały okres jego istnienia. W przedsiębiorstwie sieciowym koszty poszukiwania są wysokie, ale tylko w okresie początkowym i mają charakter jednorazowy, a więc ich oddziaływanie na przedsiębiorstwo zmniejsza się wraz z upływem czasu. W przedsiębiorstwie sieciowym w porównaniu z tradycyjnym niższe są natomiast koszty kontraktacji oraz koordynacji.


Tabela 1. Porównanie kosztów transakcyjnych w przedsiębiorstwie tradycyjnym i sieciowym


Przedsiębiorstwo

Koszty transakcyjne

koszty poszukiwania

koszty kontraktacji

koszty koordynacji

tradycyjne

Wysokie, związane z koniecznością ciągłego poszukiwania nowych partnerów

Wysokie, związane z koniecznością zawieranie nowych kontraktów

Wysokie, z powodu konieczności współpracy z nowymi partnerami

sieciowe

Wysokie, w początkowym okresie związane z koniecznością stworzenia bazy b potencjalnych partnerów i malejące po jej utworzeniu

Niskie, w związku z powtarzalnością partnerów i zawieranych kontraktów

Niskie, dzięki powtarzalnej współpracy ze znanymi partnerami

Źródło: Opr. własne


Porównanie hierarchii, rynku oraz sieci jako form organizacji działalności gospodarczej może być prowadzone w odniesieniu do wielu różnych czynników. W odniesieniu do form sieciowych należy podkreślić fakt występowania hierarchii, wielość współzależnych partnerów oraz nastawienie na obustronne korzyści w oparciu o uzupełniające się potencjały i relacje pomiędzy partnerami. (tabela 2).


Tabela 2. Porównanie form koordynacji działalności gospodarczej w ramach rynku, hierarchii i sieci


Cechy

Forma koordynacji działalności gospodarczej

Rynek

Hierarchia

Sieć

Podstawa normatywna

Kontrakt, prawo własności

Relacje bazujące na umowie o zatrudnieniu

Uzupełniające się potencjały, silne strony

Sposoby komunikacji

Cena

Rutyny

Relacje

Metody rozwiązywania konfliktów

Spór o cenę; odwołanie się do sądu o wyegzekwowanie warunków umowy

Administracyjne dekrety, nadzór

Normy wzajemności i dbanie o reputację

Stopień elastyczności

Wysoki

Niski

Średni

Stopień zaangażowania pomiędzy stronami

Wysoki

Średni do wysokiego

Średni do wysokiego

Atmosfera/klimat relacji

Precyzja i/lub podejrzenie

Formalny, biurokratyczny

Otwartość, nastawienie na obustronne korzyści

Preferencje lub wybór relacji łączących strony

Niezależność

Zależność

Współzależność

Obecność elementów innych typów transakcji

- Powtarzające się transakcje handlowe

- Kontrakty jako hierarchiczne dokumenty

- Nieformalna organizacja

- Cechy podobne do

rynku: centra zysków,

ceny transferowe

- Obecność hierarchii

- Wielu partnerów

- Formalne zasady

Źródło: W.W. Powell, Neither Market Nor Hierarchy: Network Forms of Organization, “Research in Organizational Behavior”, Vol. 12, 1990, s. 300, cyt. za: K. Murawiak, Znaczenie teorii sieci w wyjaśnianiu działalności gospodarczej przedsiębiorstw, w: Nowe idee początków XXI wieku, red. M. Winiarski, e-monografie, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2009, s. 18.


Formy organizacji działalności gospodarczej hierarchia, sieć oraz rynek mogą by analizowane na wiele sposobów. W tabeli 3 zaprezentowano zestawienie poziomu kosztów w rozbiciu na koszty produkcji oraz koordynacji, ryzyko transakcyjne oraz możliwości uczenia się w podziale na hierarchiczne, sieciowe oraz rynkowe formy organizacji działalności gospodarczej. Jak wynika z porównania formy sieciowe w porównaniu z hierarchicznymi oraz rynkiem osiągają poziomy średnie w zakresie kosztów produkcji, koordynacji oraz ryzyka transakcyjnego. Natomiast wysoki poziom osiągają formy sieciowe w zakresie możliwości uczenia się. Wynik ten staje się zrozumiały, jeśli przyjmiemy postulat M. Wojny, że teorię Williamsona należy uzupełni o dodatkową instytucję społeczno-gospodarczą zwaną infrastrukturą kooperacyjną opisaną za pomocą formuły 4W: wspólna wiedza, wzajemność, wiarygodność, wspólne kontakty.28


Tabela 3. Profile mechanizmów organizacji działalności gospodarczej




hierarchia

sieć

rynek

koszty produkcji

wysokie

średnie

niskie

koszty koordynacji

niskie

średnie

wysokie

ryzyko transakcyjne

niskie

średnie

wysokie

możliwości uczenia się

średnie

wysokie

niskie

Źródło: B. Phelps, Electronic Information Systems and Organizational Boundaries, “Technology Analysis & Strategic Management”, 2007, vol. 19, no. 1, s. 23, cyt. za: J. Macias, Relacje międzyorganizacyjne jako nowy zasób strategiczny przedsiębiorstwa, „Przegląd Organizacji”. TNOiK, 12/2009, s. 29.


Organizacja działalności gospodarczej generuje różnego rodzaju koszty w tym także koszty zawieranych i realizowanych kontraktów. Tendencje występujące we współczesnej gospodarce wskazują na systematyczny wzrost liczby kontraktów (transakcji) zawieranych pomiędzy przedsiębiorstwami. Coraz częściej przedsiębiorstwa realizują strategie rozwoju w oparciu o zasoby oraz potencjał znajdujący się poza ich granicami (outsourcing), zawierając kontrakty na ich dostawę lub możliwość korzystania z potencjału innej firmy. Towarzyszące temu zjawisku koszty transakcyjne mają tendencję rosnącą wraz ze wzrostem liczby i złożoności zawieranych kontraktów (dokonywanych transakcji). Jednak dynamika wzrostu jest różna dla różnych form organizacji działalności gospodarczej. Przy małej liczbie stosunkowo prostych kontraktów, najniższe koszty transakcji będą cechowały rozwiązania bazujące na organizacji opartej na rynku, wyższe będą koszty hierarchii a najwyższe koszty form sieciowych. W miarę wzrostu liczby oraz złożoności zawieranych kontraktów ta relacja ulega zmianie. Na drodze wzrostu liczby i złożoności zawieranych kontraktów istnieje taki punkt, w którym poziom kosztów transakcyjnych dla wszystkich trzech form jest identyczny. W miarę dalszego wzrostu relacje pomiędzy kosztami transakcyjnymi dla trzech analizowanych form organizacji działalności gospodarczej ulegają odwróceniu: najniższe są koszty dla form sieciowych, nieco wyższe dla form hierarchicznych i najwyższe dla form rynkowych (rys. 4).




Rysunek 4. Koszty transakcyjne różnych form organizacji działalności gospodarczej w zależności od liczby i złożoności zawieranych kontraktów.

Źródło: Opr. własne.


Teoria kosztów transakcyjnych pozwala zrozumieć potrzebę wprowadzania odpowiednich rozwiązań instytucjonalnych usprawniających zawieranie i realizację kontraktów pomiędzy przedsiębiorstwami. Do nich można zaliczyć przejrzysty i skuteczny system prawny dający stronom kontraktów pewność oraz bardzo ważną w biznesie szybkość w dochodzeniu swoich praw oraz ich egzekwowaniu w związku z ewentualnym złym lub całkowitym niewykonaniem zobowiązań wynikających z kontraktu. Potrzeba posiadania dobrych rozwiązań instytucjonalnych znajduje uzasadnienie chociażby biorąc pod uwagę twierdzenie określane mianem teorematu Coase’a mówiące, że zawodności rynków pojawiają się zawsze w sytuacji niezerowych kosztów transakcyjnych.

1   2   3

Powiązany:

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconZmiany kosztów transakcyjnych w dostosowaniu przedsiębiorstw do głównych przekształceń współczesnej gospodarki

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconBadanie świadomości ekologicznej władz samorządów gminnych województwa mazowieckiego, jako czynnika kształtującego kierunki I priorytety polityk rozwoju

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconRozwój ekonomii kosztów transakcyjnych. Od koncepcji do operacjonalizacji

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconRada ds. Rolnictwa I Wsi przy Prezydencie rp zespół ds przepływów finansowych I kosztów transakcyjnych

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconTeoretyczne I praktyczne uwarunkowania kosztów transakcyjnych na przykładzie przemysłu spożywczego w Polsce w latach 1992-2009

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconZastosowanie terapii tańcem w odzyskiwaniu równowagi emocjonalnej jako czynnika wspierającego zdrowie

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconWykorzystanie sportu dla tworzenia przedsiębiorstw

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconWykorzystanie wielowymiarowych funkcji dyskryminacyjnych w celu predykcji bankructwa przedsiębiorstw

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconElementy rytmiki w edukacji szkolnej jako forma wspomagania procesów terapeutycznych (w zakresie zaburzeń motoryki ciała oraz czynnika porządkującego I stymulującego ruch)

Wykorzystanie kosztów transakcyjnych, jako czynnika rozwoju przedsiębiorstw sieciowych iconUwaga: Na stronie pierwszej pokazano schematy układów sieciowych pradu przemiennego. Nie przedstawiono tutaj układów sieciowych prądu stałego (dziesięć odmian, po dwa dla każdego układu, to jest dla tn-c, tn-s, tn-c-s, tt, it)

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom