Przywileje szlacheckie




Pobierz 37.83 Kb.
NazwaPrzywileje szlacheckie
Data konwersji21.11.2012
Rozmiar37.83 Kb.
TypDokumentacja


Przywileje szlacheckie.


Buda 1355 rok.

“My, Ludwik, z łaski bożej król Węgier..., oznajmiamy wszystkim niniejszym pismem, którym wiedzieć o tym należy, że gdy przed nami stawili się obecnie Jan, kasztelan wojnicki, Florian proboszcz i kanclerz łęczycki, Piotr wojski i Pełka, podkoniuszy krakowski, w imieniu wszystkich mieszkańców Królestwa Polskiego przedłożyli nam pokornie poselstwo swoje, my przychylając się łaskawie do (...) próśb (...) mieszkańców Królestwa Polskiego, oświadczamy i przyrzekamy im w dobrej wierze, bez żadnej chytrości i obłudy, słowem naszego królewskiego Majestatu, że jeśli z wyroków Boga naznaczeni na stolicę i władztwo królestwa polskiego, stosownie do umowy (...)między Kazimierzem (...) królem Polski, a Karolem, niegdyś królem węgierskim (...), obejmiemy z czasem tę stolicę, nie dozwolimy, tak my sami, jak nasi następcy, wybierania od mieszkańców rzeczonego królestwa żadnych danin, czyli poborów..., jakie (...) król (Kazimierz) z jakichkolwiek przyczyn nad pospolity zwyczaj i wolności od pomienionych mieszkańców ...., obywateli królestwa, jakiegokolwiek stanu i godności, wybierał i ściągał, ale na tych przestawać będziemy, które oni starodawnym zwyczajem płacą lub o których wiadomo, że się do skarbu królewskiego należały...”

Koszyce 1374 rok.

“ W imię Pańskie. Amen. Ponieważ sprawy książąt winny być pamięci przyszłych pokoleń bez żadnej skazy przekazane, za potwierdzenia, swobody, wolności, przywileje, dokumenty do zastosowania na wieczne czasy poddane, przeto my, Ludwik, z bożej łaski węgierski, polski, dalmacki etc. król, chcemy, aby doszło do wiadomości wszystkich, tak obecnych, jak przyszłych, że:

1. Szczerze i z dobrej woli troszcząc się, aby Królestwo nasze Polskie w dobrym stanie i mocy trwało, zobowiązaliśmy niegdyś obietnicami dokumentów, czyli przywilejów, szlachtę tegoż królestwa, że po zejściu naszym z tego świata będzie miała i weźmie sobie za spadkobiercę i następcę naszego na tronie polskim potomstwo nasze tylko płci męskiej, nie zaś żeńskiej; następnie jednak z zezwolenia i woli panów, szlachty oraz wszystkich innych - gdy potomstwa męskiego nie ma - córki nasze , a te mianowicie, co do których nastąpi zgoda, aby były następcami naszymi i aby otrzymały koronę Królestwa Polskiego, za panów i dziedziców królestwa tego dobrowolnie zostały przejęte.(...)

5.Ponieważ zaś rzeczona szlachta nasza w szczególnej swej do nas miłości przyjęła (...) potomstwo nasze żeńskie, tak samo jak męskie, sobie za księcia i pana - przeto (...) zwalniamy wyjmujemy od składania wszelkich danin, podatków i opłat, tak ogólnych, jak i szczególnych, jakimkolwiek mianem by się zwały (...)

6. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby corocznie na św. Marcina wyznawcę ( 11 listopada ) nam i następcom naszym na znak najwyższego panowania i uznania korony Królestwa Polskiego, płacono po 2 grosze zwykłej monety, w królestwie obieg mającej (...) z każdego dzierżonego łanu (...).”

Statut warcki 1423 rok.

“(...) XXIV. Nieużytecznego sołtysa pan w dziedzictwie mając albo krnąbrnego może rozkazać mu sołectwo jego sprzedać, które gdyby nie mógł mieć nabywcy, wtedy ów dziedzic z wymienionym sołtysem powinien i są obowiązani przyjść przed sędziego ziemskiego i przyjąć oraz wybrać dwie osoby roztropne, żadnej ze stron nie podejrzane, które w ten sposób wartość sołectwa na jedną sumę taksując, oznajmia jej wysokość temuż panu lub dziedzicowi do zapłacenia. I tak pan po zapłaceniu owej taksy pieniężnej dla siebie sołectwo otrzyma.”

Jedlnia 1430.

“ Władysław, z bożej łaski król Polski, ziem: krakowskiej, sandomierskiej...., tudzież Litwy książę zwierzchni i panujący. Pomorza i Rusi pan i dziedzic, oznajmujemy niniejszym pismem wszystkim w powszechności, którym się wiedzieć należy; że...(...)

(...) chcemy , aby wszystkie domy boże, czyli kościoły, zachowały w zupełności swe prawa, swobody i przywileje, granice i rozdziały dawne, jakich za (...) poprzedników naszych (...) używały.

(...) Nareszcie przyrzekamy najuroczysciej, że żadnego obywatela osiadłego za popełniona winę lub przestępstwo nie będziemy więzili lub więzić i karać nie dozwolimy, aż gdy o nie sądowo i dowodnie przekonanym i nam albo staroście naszemu przez sędziego tej ziemi, w której tenże obywatel zamieszkał, wydanym nie zostanie, wyjąwszy takiego, który by schwytany był na kradzieży lub jakowym jawnym przestępstwie, jak to na podpalaniu, rozmyślnym zabójstwie, porywaniu panien lub niewiast, łupieży i pustoszeniu włości; również takich, którzy by za siebie nie chcieli należnej dać nie rękojmi stosownie do wielkości przekroczenia lub winy.

Nikomu też dóbr ani dzierżaw zabierać nie będziemy, chyba że w drodze prawa przez sędziów właściwych albo panów naszych jako winowajca będzie nam wskazany. Przyrzekamy niemniej, że żadnemu obywatelowi żądającemu i proszącemu o rozgraniczenie między naszymi a jego dobrami i dziedzictwami uczynić zadosyć nie omieszkamy. “


Nieszawa 1454 rok.

“ Nasamprzód wiec przyrzekam, dając nasze słowo królewskie, że wszyscy mieszkańcy naszego królestwa zachowują w całości wszystkie prawa, przyznane im przez naszych poprzedników

A także obiecujemy, że gdy wypadnie nam wyruszyć na wojnę poza granice królestwa, wszystkim ziemianom naszym idącym z nami zapłacimy prawa ziemskie, a mianowicie 5 grzywien od każdej kopii; również uczynimy zadość szkody i za popadnięcie w niewolę, według tego, co im zostało przyznane przez naszych poprzedników.

A także, ponieważ z poszczególnymi urzędami wiążą się właściwe czynności, przyrzekamy że nigdy na ziemiach naszego królestwa nie będziemy mianować wojewody lub kasztelana starostą, z wyjątkiem starosty krakowskiego.

A także, ponieważ tuziemcom za ich zasługi i przymioty słusznie się należy dawać pierwszeństwo przed obcymi, przyrzekamy niniejszym, że dostojeństwa, kasztelanie i urzędy we wszystkich ziemiach naszego królestwa będziemy nadawać osobom wielce zasłużonym, mającym odpowiedni wiek, rozum, doświadczenie życiowe, i to tuziemcom; i będziemy nadawać dostojeństwo takiej osobie, która będzie pochodzić z danej ziemi, w której godność ta stanie się nie obsadzona i gdzie ta osoba będzie miała swe dobra dziedziczne, abyśmy zamknęli drogę szemraniu i niezadowoleniu.

A także stanowimy, że nasi starostowie nie powinni sądzić wszystkiego bez różnicy, lecz tylko w czterech sprawach: wywołania zaburzeń na drodze królewskiej, gdy zadaje się kupcom gwałt, podpalenia, zbrojnego najazdu na dom, gwałcenia kobiet.

A także stanowimy, że nie będziemy stanowić żadnych nowych konstytucji, ani nie będziemy nakazywać ziemianom wyruszać na wojnę bez zgody ogólnego zjazdu, który w poszczególnych ziemiach ma być zwołany.”

Sejm krakowski 1496 rok.

“ A także opierając się na konstytucji króla Kazimierza Wielkiego, naszego poprzednika, stanowimy, że jak dotąd było stosowane na mocy zwyczaju, tak też na stałe winno być przestrzegane, że mianowicie w poszczególnych latach nie więcej jak jeden kmieć będzie mógł prawnie i w sposób dozwolony przenieść się z jednej wsi do drugiej, gdy zaś ktokolwiek wymienionego kmiecia nie będzie chciał wypuścić, popaść ma zwykłą karę, którą zwykło ustanawiać od dawien dawna w poszczególnych ziemiach w tej mierze przeciwko tym, co inaczej czynią.”

Statut piotrkowski z 1496 roku.

“ My , Jan Olbracht z B. ł król Polski,( ....)

Postanowiliśmy, aby do poszczególnych kapituł pierwszorzędnych kościołów, tj. gnieźnieńskiego, krakowskiego, włocławskiego, poznańskiego i płockiego, przyjmowani byli tylko tubylcy (indigenae) Królestwa Polskiego, rodu szlacheckiego po ojcu i matce.

(...)

Dalej postanawiamy, że mieszczanom i plebejuszom nie wolno dóbr ziemskich kupować, dzierżawić lub posiadać, a to dlatego że oni posiadając takie dobra, zwykli szukać sposobności uwolnienia się od wypraw wojennych. A którzy już weszli w posiadanie dóbr ziemskich, mają je do pewnego czasu sprzedać, pod karą.”

Statut toruński 1520 rok.

“ Zygmunt etc. Ogłaszamy niniejszym (...), iż wszyscy osadnicy, czyli kmiecie wszystkich wsi, tak naszych jak poddanych naszych jakiegokolwiek stanu, którzy przedtem nie pracowali jednego dnia w tygodniu, dla nas i swoich panów z każdego łanu jeden dzień tygodniowo mają i są obowiązani pracować, z wyjątkiem tych wieśniaków, którzy czynszem w pieniądzach lub w zbożu, albo jakąkolwiek opłatą, lub daniną, robociznę panom swoim już wcześniej spłacili. To jednak pozostawia się do rozstrzygnięcia ich panom i to także szczególnie zastrzegając, że ta ustawa nie dotyczy tych kmieci, którzy więcej dni w tygodniu (...) zwykli pracować.”

Konstytucja z 1538 roku -O mieszczanach.

“(...) Postanawiamy, że mieszczanie i plebs na przyszłość, zgodnie z dawnym zakazem dóbr ziemskich dziedzicznych nie mają kupować (...)

Dobra zaś, które mieszczanie do tego czasu posiadali i posiadają mogą zachować na przeciąg 4 lat; owe zaś dobra powinni sprzedać według własnej woli komukolwiek ze stanu szlacheckiego pod groźbą ich utraty.”

Konstytucja a z 1565 roku. - O zakazie wywozu towarów za granicę przez kupców polskich.

(...) Żadnych towarów małych i wielkich nie ma być wolno kupcom koronnym stanu wszelkiego z granic koronnych wywozić za granicę, jedno cudzoziemcom samym. wolno wszelakimi kupiami małymi i wielkimi na też miejsca składowe przyjeżdżać i tam zasię towary wszelkie brać, nakładać i wozić tam, gdzie im będzie potrzeba, cła i myta wszystkie powinne i zwykłe zapłaciwszy.”


Konstytucja “Nihil novi” 1505 rok.

“ Ponieważ prawa ogólne i ustawy państwa dotyczą nie pojedynczego człowieka, lecz ogółu narodu, przeto na tym walnym sejmie radomskim wraz z wszystkimi królestwa naszego prałatami, senatorami, panami i posłami ziemskimi za słuszne i sprawiedliwe uznaliśmy jako tez postanowiliśmy, że odtąd na przyszłe, wieczne czasy nic nowego ( nihil novi ) stanowione być nie ma przez nas i naszych następców bez wspólnej zgody senatorów i posłów ziemskich, co by było z ujma i ku uciążeniu Rzeczypospolitej oraz z czyjąkolwiek szkodą i krzywda prywatna, tudzież zmierzało ku odmianie prawa ogólnego i wolności publicznej.”

Trybunały Apelacyjne- Skład trybunału. Ot3warcie trybunału w Lublinie.( K. Koźmian, Pamiętniki.)

“.................................... składał się ze szlachty ziemian osiadłych, wybranych po jednemu z każdego województwa w Wielkopolsce, w Małopolsce i na Rusi, noszących nazwiska deputatów i podobnież wybranych z deputowanych członków ze stanu duchownego przez kapituły z mozniejszych i lepiej uposażonych prałatów, opatów, sufraganów itd.(...)

Skład ........................................tak zgromadzonego, przed pierwszym, podziałem kraju odbywał trzy kadencje, przenosząc się z miejsca na miejsce, pierwszą w Piotrkowie, drugą w Lublinie, trzecią we Lwowie.”

Pacta conventa Henryka Walezego


1. Aby były pewne pakta między Koroną Polską a Królestwem Francuskim.

2. Aby król francuski na wojnę moskiewską 4 tysiące Gwaskonów1 posłał i na sześć miesięcy żołd im zapłacił, a król potem, żeby im z skrzynki swej zapłacił.

3. Aby król kosztem swym na morzu armatę chował i narwickiej nawigacyjej2 zabronił.

4. Aby naszym kupcom wolno było jeździć do Francji na jaki nowy zawołany jarmark, a stamtąd do Aleksandrii równo z kupcami francuskimi.

5. Aby król do Korony z państw swych powinien był wnaszać na każdy rok czterykroć sto tysiący i pięćdziesiąt tysięcy złotych.

6. Aby wszystkie długi królewskie i Rzplitej popłacił, połowicę przyjechawszy do Korony, a drugą połowicę we dwie lecie.

7. Aby Akademię Krakowską restaurował i ludzie uczone w niej kosztem swym chował.

8. Aby przynajmniej sto szlachciców polskich kosztem swym w akademie] paryskiej wychowywał, aby też połowicę drugą na dworze królów i książąt postronnych.

9. Aby tu cudzoziemców żadnych król nie chował, a te co by z nim przyjechali, żeby precz odesłał, zapłaciwszy im z skrzynki swej, którym żadnych dzierżaw i urzędów żeby nie dawał, tylko wedle praw koronnych.

A na ostatek, aby im3 prawa wszystkie poprzysiągł tak, jako mu na piśmie przysięga od wszystkich stanów zgodnie będzie podana a osobno od stanów świeckich ze strony konfederacyjej.

Co wszystko posłowie imieniem króla francuskiego4 i Henryka brata jego poprzysięgli. A dopiero Firlej5, wojewoda krakowski, kazał obwołać, jako marszałek koronny, króla.


  1. Piechoty gaskońskiej (francuskiej).

  2. Zamknięcie żeglugi narewskiej (szlak handlowy na Morzu Bałtyckim do portu Narwy). Narwa od czasu zdobycia jej przez Iwana Groźnego w 1558 r. stała się głównym portem zaopatrującym Moskwę w broń i wojsko.

  3. Im - tzn. szlachcie; chodzi o konfederację warszawską.

  4. Chodzi o Karola IX (1550-1574) - króla Francji od 1560 r. Podjął on walkę z hugenotami; przyzwolił na ich masakrę (noc św. Bartłomieja).

  5. Jan Firlej (ok. 1521-1574) - marszałek wielki koronny, wojewoda krakowski.


Artykuły henrykowskie z 1573 r.


My, Rady Stanu1), szlachta i rycerstwo królestwa Polskiego, narodów tak polskiego, jako i litewskiego, niemniej z Rusi, Prus, Żmudzi, Mazowsza, Inflant, tudzież ze wszystkich innych prowincji i ziem do tej Rzeczypospolitej należących, to sobie głównie niniejszym pismem, czyli dyplomem, zastrzegamy, aby przyszły nasz książę i pan świeżo przez nas obrany był obowiązanym dać nam przywilej, czyli pismo, przez które by niżej wyrażone artykuły zawierające w sobie pewne nasze prawa i prerogatywy, zostały uznane i zatwierdzone, a to w sposób następujący:

Henryk, z bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki pan, tudzież andegawski, Burbonu i Alvernii książę etc. Wiadomo czynimy niniejszym pismem, komu o tym wiedzieć należy, wszystkim w ogóle i każdemu z osobna, radom, senatorom, szlachcie i Stanom Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi, Wołynia, Podlasia i innych posiadłości.

1. Iż za żywota naszego my i potomkowie nasi, królowie polscy i ciż, wielkie książęta Litewskie, Ruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Kijowskie, Wołyńskie, Inflanckie i innych państw, nie mamy mianować ani obierać jakiego, składać żadnym sposobem ani kształtem wymyślonym, króla, na państwo sukcesora naszego sadzać, a to dlatego, aby zawdy wiecznymi czasy po zejściu naszym i potomków naszych wolne obieranie zostało wszem stanom koronnym; dla czego i tytułu dziedzica używać nie mamy ani potomkowie nasi, królowie polscy.

2. A iż w tej zacnej Koronie narodu polskiego i litewskiego, ruskiego, inflanckiego i innych niemało jest różnowierstwa, przestrzegając na potem jakich sedycyj i tumultu, [...] warowali to sobie niektórzy obywatele korony konfederacją osobliwą, że w tej mierze w sprawie religii mają być w pokoju zachowani, którą my obiecujemy trzymać w pokoju czasy wiecznymi.

3. A w sprawach koronnych, które się dotykać będą osoby naszej i dostojeństwa naszego, poselstw do krajów cudzych wysyłanych i cudzych także poselstw słuchania i odprawowania, wojsk jakich albo żołnierzów zbierania albo przyjmowania, my i potomkowie nasi nic zaczynać i czynić nie mamy bez rady rad koronnych obojga narodu, spraw sejmowi należących w niczym nie naruszając [...].

4. 0 wojnie albo ruszeniu pospolitym nic zaczynać nie mamy mimo pozwolenie sejmowe wszech stanów, ani za granice koronne obojga narodu rycerstwa koronnego wojennym obyczajem wywodzić żadnym obyczajem ani prośbą naszą królewską, ani płaceniem pięciu grzywien od włóczni, my i potomkowie nasi [...] nie mamy i słowem naszym królewskim przyrzekamy. Wszakże jeślibyśmy za uchwałą sejmową ruszenie pospolite uczynili, jednak nie dłużej dzierżeć mamy poddanych naszych na miejscu tam, kędy im wiciami ostatecznymi, to jest listy wojennymi czas i miejsce naznaczymy, jeno dwie niedzieli. A jeślibyśmy za pozwoleniem wszech stanów za granice poddane swe wywieść chcieli, [...] Nie mamy ich dłużej trzymać na żołdzie [...] pięciu grzywien jedno ćwierć roku, rozdziału żadnego na części wojsk tak wielkiego jak małego, między nimi nie czyniąc [...].

6. Co się też przytrafić może, iż między tak wiele senatorów sentencje, zdania i rozumienia mogą być różne i nie na wszem zawdy zgodne w sprawach wszelakich, przeto my i potomkowie nasi władzą swą nic konkludować nie mamy, ale się co pilniej starać, abyśmy wszystkie do jednej przywieść mogli, [...], a które by prawom i wolnościom i swobodom wszystkim państwom nadanym przeciwne nie byli.

7. Gdyż to jest rzecz pewna i dostateczna, iż sama osoba królewska tak wielkich państw królestwa tego wszystkim sprawom zdołać nie może [...] przeto ustanawiamy i za wieczne prawo mieć chcemy, aby każdego sejmu walnego naznaczeni i mianowani byli z rad koronnych osób 16 tak z Polski, jako i z Litwy i innych państw do Korony należących, [...] którzy by u nas ustawicznie byli przestrzegając osoby dostojeństwa naszego i wolności pospolitej, bez której rady i wiadomości nic my i potomkowie nasi czynić nie mamy ani będziem mogli w sprawach potocznych (nie wzruszając nic sejmowych) [...].

9. Sejm walny koronny we dwie lecie najdalej być ma składam a gdzie by tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczypospolitej, tedy za radą panów Rad obojga państwa jako czas i potrzeba Rzeczypospolitej przynosić będzie, powinni go składać będziem, a dłużej go dzierżyć nie mamy, najdalej do sześciu niedziel. A przed takowymi sejmy w Polsce, wedle zwyczaju, a Litwie wedle statutu Wielkiego Księstwa Litewskiego sejmiki powiatowe być mają, jako w Kole i w Korczynie sejmik sławny bywa, także w Litwie i w Wołkowysku główny sejmik być ma; na które sejmiki przez posły swe potrzeby przypadła zwykłym obyczajem oznajmiać mają.

10. Obiecujemy też słowem swym królewskim, iż my i potomkowie nasi sygnetu żadnego używać nie mamy ani pieczęci osobnej w sprawach Rzeczypospolitej należących, tak wewnątrz, jako i zewnątrz, jedno koronnych pieczęci [...].

11. Urzędy koronne obojga narodu w całe zachowane być mają, [...] ludziom statecznym, godnym i zasłużonym obojga narodu, a nie obcym, gdybykolwiek wakowały, powinni będą dawać [...].

15. Korona Królestwa Polskiego ma być w koronnym skarbie krakowskim chowana przez pana koronnego2), za pieczęciami i kluczami senatorów tych i kasztelana krakowskiego i trockiego, którzy otwarzać nie mają, jeno za pozwoleniem spólnym Rad Koronnych i Stanów [...].

16. Sprawiedliwość pospolitą sądową kraje Korony Polskiej niektóre sobie zezwoliły ujmując ją z osoby królewskiej; czego my im pozwalamy i hamować nie mamy [...].

17. Osobliwie to warujemy, iż podatków ani poborów żadnych w imionach naszych3) , królewskich i rad duchownych, także ceł nowych miast naszych w Polsce i Wielkim Księstwie Litewskim i we wszystkich ziemiach naszych do Korony należących składać i postanawiać nie mamy, bez zwolenia wszech stanów na sejmie walnym; ani też monopola rzeczy tych, które z państw koronnych tak polskich, jako litewskich pochodzą, ustawiać i dopuszczać nie mamy.

18. A iż na małżeństwie naszym wiele Rzplitej należy, tedy obiecujemy i przy­rzekamy za się i za potomki nasze, króle polskie, nigdy nie stanowić ani przedsiębrać około małżeństw naszych mimo wiadomości i przyzwolenia Rad Koronnych obojga narodu. [...].

20. To wszystko, co by jednokolwiek jeszcze wolności i praw swych stany koronnego obojego narodu nam przy koronacji podali, przyjmujemy i przyjąć mamy poprzysiąc i utwierdzić i na potomne czasy wiecznie trzymać, wypełniać powinni jesteśmy i obiecujemy pod wiarą i przysięgą naszą jako słowem naszym, przyrzekamy, utwierdzamy, umacniamy na wieczne czasy.

21. A jeślibyśmy (czego Boże uchowaj) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycjom wykroczyli albo czego nie wypełnili, tedy obywatele koronni obojga narodu od posłuszeństwa i wiary nam powinnej wolne czyniemy i panowania.

Stanowiono i pisano to wszystko przez Rady Koronne obojga narodu, rycerstwo i stany wszech państw do Korony należących, na sejmie elekcyjnym pospolitym pod Warszawą, przy wsi Kamieniu, dnia dwunastego miesiąca maja roku Bożego 1573.


  1. W rzeczywistości chodzi o Rady Senatu.

  2. Chodzi o podskarbiego.

  3. Tu: w dobrach naszych.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Przywileje szlacheckie iconPrzywileje szlacheckie

Przywileje szlacheckie iconPrzywileje szlacheckie

Przywileje szlacheckie iconPrzywileje szlacheckie przywilej koszycki

Przywileje szlacheckie iconPrzywileje I immunitety dyplomatyczne

Przywileje szlacheckie iconSzlachta uzyskała następujące przywileje

Przywileje szlacheckie iconPrzywileje borzykowsko – wolborskie 1210 – 1215

Przywileje szlacheckie iconBiadoliny Szlacheckie 12. 10. 2010 r. Historia Szkoły Podstawowej

Przywileje szlacheckie iconIndeks obejmuje osoby wymienione w tekście źródłowym, wstępie I przypisach. Zidentyfikowane nazwiska szlacheckie podano w brzmieniu występującym w herbarzach

Przywileje szlacheckie iconIndeks obejmuje osoby wymienione w tekście źródłowym, wstępie I przypisach. Zidenty­fikowane nazwiska szlacheckie podano w brzmieniu występującym w herbarzach

Przywileje szlacheckie iconC zasach, kiedy Polska była świetnością, powstawały przepiękne budowle mieszkania szlacheckie. Do wieku siedemnastego szlachcic-rycerz budował swoją siedzibę

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom