Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa




Pobierz 29.42 Kb.
NazwaFormy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa
Data konwersji22.11.2012
Rozmiar29.42 Kb.
TypDokumentacja
FORMY PAŃSTWA W UJĘCIU HISTORYCZNYM


  1. Formy państwa w okresie niewolnictwa


Do ukształtowania się form państwa w okresie niewolnictwa przyczyniły się poglądy polityczno-prawne i religie ówczesnych myślicieli, którzy z reguły usprawiedliwiali w różny sposób istniejący ustrój polityczny. Do najwybitniejszych myślicieli należeli: Arystoteles, Cyceron i Platon. Olbrzymią rolę w państwie niewolniczym odgrywała również religia, wierzenia religijne i uprawianie kultu obowiązywały zazwyczaj wszystkich obywateli a najmniejsze odstępstwo od nich było surowo karane.

Niewolnik pozbawiony był wszelkich praw, nie brał udziału w życiu politycznym państwa a prawo wprowadzało zbiorową odpowiedzialność niewolnych za spowodowanie śmierci pana oraz okrutne kary za udział w buntach.

W okresie niewolnictwa można wyróżnić trzy zasadnicze formy państwa niewolniczego: monarchię, arystokrację i demokrację.

Monarchia

Większość państw starożytnych na Wschodzie to monarchie z przeważającą ilością tzw. monarchii despotycznych (nazwa pochodzi od greckiego słowa despotes – pan, władca ).

Władza należała tu do jednej osoby – dziedzicznego monarchy rządzącego krajem za pomocą skomplikowanego aparatu złożonego z kapłanów i wojskowych, w państwie monarszym nie występowały czynniki nadzorcze ani kontrolne.

Takimi państwami były: Babilonia, Asyria, Egipt i Rzym.

Faraon czy imperator rzymski uważani byli za osoby pochodzenia boskiego lub wprost za bogów rządzących ludem.

Republika demokratyczna

Formą państwa opartego również na niewolnictwie była republika demokratyczna np. Ateny i wiele innych państw greckich.

Najwyższą władzą było tu zgromadzenie ludowe, do którego dopuszczano tylko obywateli wolnych, stanowiska państwowe obsadzano w drodze wyboru lub przez losowanie.

Arystokracja

Przykładem arystokratycznej formy rządów była Sparta, władza należała tu do organów zamkniętych, skupionych w rękach nielicznej grupy, zwłaszcza kupców, którzy doszli do wielkiego znaczenia w państwie, narzucając swą wolę pozostałym warstwom ludności.


W epoce niewolnictwa wykształciły się systemy prawne ( Kodeks Hammurabiego, Prawa Drakona, Prawa XII Tablic ), które wdrożyły wiele pojęć, terminów, określeń i przetrwały do współczesności : np. prawo rzymskie stało się prototypem wielu współczesnych rozwiązań cywilnoprawnych, obok prawa pisanego dużą rolę odgrywał zwyczaj i normy niepisanego prawa



  1. Formy państwa w epoce feudalnej


Podstawowym środkiem produkcji w społeczeństwie feudalnym była własność ziemi, prawo do ziemi mieli wielcy właściciele ziemscy, feudalni panowie, chłop z reguły był przypisany do ziemi i poddany bezpośredniemu przymusowi fizycznemu władzy pana.

Wielką rolę w państwie feudalnym odgrywało prawo ustanawiane przez Kościół zwane prawem kanonicznym, normy tego prawa były stosowane zarówno do osób duchownych , jak i świeckich, wynikało to stąd, że sądy kościelne miały szeroki zakres jurysdykcji.

Swoistymi cechami ustroju feudalnego są:

- hierarchiczny ustrój własności ziemskiej, biedniejsi właściciele ziemscy pozostawali w

zależności od bogatszych, którzy nadawali im ziemię – (feudum – lenno), biedniejsi

zwani byli wasalami a bogatsi seniorami,

- szczególna rola i pozycja Kościoła w państwie, który posiadał rozległe dobra i szeroki

immunitet,

- podział stanowy i zapewnienie stanowi wyższemu wielu dziedzicznych przywilejów

np. prawo posiadania ziemi i zajmowanie wyższych stanowisk.

Ukształtowała się tu swoista hierarchia, u której szczytu stał monarcha (król, cesarz).

Wyróżniamy trzy formy państwa feudalnego: monarchię lenną, monarchię stanową i monarchię absolutną.

Monarchia lenna, czyli okresu rozdrobnienia feudalnego

Władca skupiał w swoim ręku całość władzy, mając do pomocy szeroko rozbudowany aparat urzędniczy, zorganizowany hierarchicznie, monarchia wczesnofeudalna straciła z czasem swą spoistość, władza stopniowo przechodziła z centralnego ośrodka kierowniczego na możnowładców. Suweren (najwyższy władca) stał się władcą raczej formalnym, posiadającym władzę faktyczną jedynie na swoich dobrach.

Monarchia stanowa

W monarchii stanowej zgodnie z prawem i na mocy prawa ludność podzielona jest na stany, tzn. zamknięte prawnie grupy społeczne, które posiadają odrębne, własne położenie prawne, na które składają się swoiste, odrębne uprawnienia i obowiązki.

Charakterystyczne dla tej formy państwa było to, że obok monarchy istniały organy przedstawicielskie, do których wchodzili reprezentanci poszczególnych stanów: możnowładcy, przedstawiciele szlachty średniej i drobnej ( we Francji-stany generalne, w Anglii-parlament) oraz gdzieniegdzie także reprezentanci bogatego chłopstwa (np. Szkocja, Tyrol).

Monarchia absolutna

Państwo tego okresu wykształciło potężny aparat administracyjny, policyjny, regularną armię, której oficerowie rekrutowali się ze szlachty, a szeregowi przeważnie z chłopów.

Dzięki monarchii absolutnej nastąpiło znoszenie wewnętrznych granic celnych, ujednolicenie systemu pieniężnego w państwie, zapewnienie obrotu towarów słowem powstała infrastruktura państwa w wyniku jednolitego systemu komunikacyjnego i unifikacji (ujednolicenia) roli rynku.


3. Formy państwa po rewolucjach burżuazyjno-demokratycznych


Centralizm jest cechą wyróżniającą państwa organizującego się po rewolucjach burżuazyjnych.

Monarchia konstytucyjna

Jest najwcześniejszą formą państwa powstałą po rewolucji. Z teoretycznego punktu widzenia tę formę państwa można jakby tłumaczyć dwoma źródłami władzy:

1.panowanie monarchy-uzasadnione jest jego własnym prawem, które legitymuje

przeszłość i jego pochodzenie,

2.parlament, który wywodzi swą władzę z woli ludu.

Monarcha zachowuje władzę, ale znacznie ograniczoną, ponieważ zaczyna obowiązywać ustawa zasadnicza – konstytucja, która wyraźnie określa uprawnienia panującego.

Monarchia parlamentarna

W tej formie państwa jedyne źródło władzy stanowi zasada woli ludu, pełnia władzy przechodzi w ręce parlamentu, a rola monarchy ogranicza się do funkcji reprezentacyjnej (np. dzisiejszy ustrój Anglii).

Republikańska forma państwa

Republikańska forma państwa przeciwstawia się monarchii konstytucyjnej i monarchii parlamentarnej, uznając naród za suwerena, w praktyce politycznej przejawia się w dwóch sposobach sprawowania władzy:

1.jako republika parlamentarna nazywana często rządami parlamentarno-gabinetowymi,

2.jako republika prezydencka nazywana systemem prezydenckim.

W tej formie państwa koncepcja zwierzchnictwa narodu jest różnie interpretowana,

w niektórych przypadkach formalnie naród decyduje o najważniejszych sprawach państwowych bezpośrednio, a organy przygotowujące jego decyzję nie mają charakteru organów przedstawicielskich (konstrukcja niektórych kantonów w Szwajcarii).

Idea zwierzchnictwa ludu jest łączona z teorią podziału władzy – teoria zostałą rozwinięta przez angielskiego filozofa Hojna Lockea w XVII w i udoskonalona i rozpowszechniona przez francuskiego myśliciela Karola Monteskiusza.

Wyznawcy tej teorii twierdzili, że aparat państwowy wydaje normy ogólne (ustawodawstwo), stosując je do poszczególnych przypadków czyli „wykonuje” (działalność wykonawcza” a następnie stwierdza, czy konkretne działania (organów aparatu państwowego) są zgodne z normami ogólnymi (wymiar sprawiedliwości, sądownictwo).

System prezydencki

Teoria trójpodziału władzy najbardziej przestrzegana jest w ustroju Stanów Zjednoczonych i określana jest jako system prezydencki, można tu wyodrębnić dwie płaszczyzny podziału: 1- organizacyjną i 2- funkcjonalną.

1.podział organizacyjny władzy polega na uzależnieniu od siebie w przedmiocie powoływania i odwoływania.

2.Podział funkcjonalny władzy wynikający z podziału działalności państwa na stanowienie norm ogólnych, czyli ustawodawstwo, ich wykonywanie i wymiar sprawiedliwości (określony organ posiada wyłączność wykonywaniu powierzonych mu przez konstytucję funkcji).

W systemie prezydenckim prezydent posiada pełnię władzy wykonawczej, jest szefem egzekutywy i kieruje jej pracami, system ten nie zna instytucji premiera.

System parlamentarny zwany też gabinetowym

W systemie parlamentarnym urzędnicy zwani ministrami stoją na czele poszczególnych pionów administracji państwa, mianowani są przez głowę państwa, jednak uzależnieni są od organu ustawodawczego czyli parlamentu, który może zażądać ustąpienia ministrów tzw. wotum nieufności

Klasycznym przykładem tego systemu są Włochy i Republika Federalna Niemiec.

Formy państwa faszystowskiego

Ta forma państwa pojawiła się w 1922 roku we Włoszech, w 1933 r. w Niemczech.

Siły polityczne dochodzące do władzy opierają swą pozycję polityczną na uczuciach szowinistycznych, nacjonalistycznych czy rasowych. Podstawową zasadą państwa faszystowskiego jest zasada wodzostwa, która sprowadza się do powierzenia jednej osobie nieograniczonej władzy wykonawczej, kurczą się uprawnienia parlamentu, następuje ograniczenie i likwidacja części praw obywatelskich, następuje militaryzacja ustroju, centralizacja aparatu państwowego, państwo nabiera cech i charakteru państwa militarno-policyjnego.


4. Formy państwa socjalistycznego (założenia doktrynalne)


Założenia doktrynalne państwa socjalistycznego dotyczą jego typu i formy, zostały zbudowane na przesłaniu nakazującym klasową interpretację wszystkich zjawisk społecznych, w tym państwa i prawa. Klasycy marksizmu – Marks, Engels a później Lenin przewidywali obalenie państwa burżuazyjnego zastąpienie go państwem socjalistycznym. Państwo to miało urzeczywistniać władzę proletariatu, a siłą kierowniczą miała być partia marksistowska. Do głównych zasad zaliczone zostały założenia:

a)zasada udziału mas ludowych w rządzeniu państwem,

b)zasada kierowniczej, przewodniej roli partii marksistowskiej,

c)zasada centralizmu demokratycznego,

d)zasada praworządności socjalistycznej.

Rola partii marksistowskiej miała być realizowana poprzez:

a)wytyczanie kierunków działalności państwa (stawianie przed aparatem państwowym i społeczeństwem określonych, koniecznych do wykonania zadań, wskazywanie dróg i sposobów ich realizacji),

b)wysuwanie na odpowiednie stanowiska państwowe swych działaczy,

c)kontrolowanie realizacji dyrektyw politycznych.

Podmiotem władzy w państwie socjalistycznym miał być lud pracujący miast i wsi, jednak urzeczywistnienie tej deklaracji w praktyce stało się niezwykle trudne, gdyż jednostka nie podlegała należytej ochronie prawnej i często była bezsilna wobec potężnego aparatu państwowego.


________________________________________________________________________

Bibliografia:

1.G.Seidler, H.Groszyk, A.Pieniązek „Wprowadzenie do nauki o państwie i prawie”,

2.praca zbiorowa pod redakcją S.Wronkowska, M.Zmierczak „Kompendium wiedzy o społeczeństwie, państwie i prawie”.






Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconPrzedmiot obejmuje zagadnienia dotyczące teorii państwa koncepcje genezy państwa, cechy państwa, typy I formy państwa, koncepcje roli państwa w życiu

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconLekcja 32 Dział: Państwo Temat: Formy państwa I modele ustrojowe

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconW prawie międzynarodowym dość często spotyka się przeciwstawne pojęciu państwa suwerennego pojęcie "państwa zależnego". Istnieje kilka definicji państwa

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconTo konstrukcja, która jest w różnorodny sposób przekształcana w przebiegu formy I ciąg tych przekształceń decyduje o specyfice formy. Taką zależność odnajdujemy zarówno w formach homofonicznych (np forma sonatowa), jak I polifonicznych (np fuga)

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconPodmiotowośĆ obywateli a instytucje państwa postulowanie prakseologicznego modelu państwa obywatelskiego

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconDekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconPowstanie I rozwój Państwa Polskiego Jak nazywały się dwa pierwsze państwa słowiańskie?

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconTemat 11 rola państwa w gospodarce przyczyny interwencji państwa

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconPrzegląd ma na celu podtrzymywanie tradycyjnej formy kolędowania na własnej wsi I okolicy w okresie świąt Bożego Narodzenia I Nowego Roku

Formy państwa w ujęciu historycznym formy państwa w okresie niewolnictwa iconBudżet państwa Pojęcie I funkcje budżetu państwa

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom