Bigamia w polskim prawie karnym




Pobierz 98.85 Kb.
NazwaBigamia w polskim prawie karnym
strona8/8
Data konwersji22.11.2012
Rozmiar98.85 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8

W literaturze nadmienia się, że zawarcie przez sprawcę małżeństwa bigamicznego może łączyć się z realizacją innego przestępstwa79. Jeżeli sprawca przy zawieraniu takiego małżeństwa posłuży się podrobionym lub przerobionym dokumentem, to dopuści się przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. Jeżeli przy okazji małżeństwa sprawca doprowadzi inną osobę, na przykład swego nowego współmałżonka lub członka jego rodziny, za pomocą wprowadzenia jej w błąd do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, to popełni przestępstwo oszustwa (art. 286 § 1 k.k.), zwanego tradycyjnie w takim przypadku „oszustwem matrymonialnym”80. W związku z tym L. Gardocki – pisząc, że współcześnie brak dostatecznego uzasadnienia do kryminalizacji bigamii – wysunął tezę, że wystarczyłoby stosowanie wymienionych wyżej przepisów k.r.o. i k.k. Takie stanowisko nie wydaje mi się słuszne. Oczywiste jest, że w powyższych przypadkach znajdą zastosowanie wspomniane przepisy k.r.o. i k.k., ale uważam, że zastosowanie tylko tych przepisów nie wystarczy. Osoba żonata lub zamężna zawierając nowe małżeństwo wyraźnie narusza normę prawną, zapisaną w art. 13 § 1 k.r.o. („Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim”), i powinna ponieść tego konsekwencje. Unieważnienie małżeństwa bigamicznego będzie jedynie przywróceniem legalnego stanu prawnego, natomiast nie będzie wystarczającą reakcją na zachowanie się sprawcy. Taki sprawca naruszenia porządku prawnego powinien zostać ukarany.

Czy nie wystarczyłoby jednakże ukaranie go karą aresztu do 30 dni, karą jednego miesiąca ograniczenia wolności albo karą grzywny do 5000 zł? Uważam, że z kryminalno-politycznego punktu widzenia oraz biorąc pod uwagę przedstawione powyżej argumenty, zasadne byłoby uznanie bigamii za czyn karalny jako wykroczenie. Opowiadam się więc za rozwiązaniem pośrednim pomiędzy utrzymaniem bigamii jako przestępstwa a jej całkowitą dekryminalizacją. Odpowiedni typ czynu zabronionego można by umieścić w rozdziale XVI kodeksu wykroczeń, zatytułowanym „Wykroczenia przeciwko obyczajności publicznej”.

Podsumowując powyższe rozważania, wysuwam postulat de lege ferenda, a mianowicie proponuję częściową depenalizację bigamii.

Bigamy in Polish criminal law

Abstract

This study both examines origins of an offence of bigamy and analyzes criteria of bigamy, with particular focus on a definition of a perpetrator. The herein presented deliberations lead to the conclusion that the Criminal Code of 1997 decriminalised passive bigamy. The last but not least section hereof deals with the issue concerning the current need for penalizing bigamy as an offence. The conclusion arrived is a demand that bigamy should be partially decriminalized.


1 Zob. np.: J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny. Komentarz, t. II: Część szczególna, wyd. 3, Warszawa 1987, s. 173; L. Peiper, Komentarz do kodeksu karnego, Kraków 1933, s. 546; A. Ratajczak, Bigamia w ujęciu polskiego prawa karnego na tle prawnoporównawczym, Państwo i Prawo 1978, nr 7, s. 97; J. Śliwowski, Prawo karne, wyd. 2, Warszawa 1979, s. 408; R. Góral, Praktyczny komentarz do kodeksu karnego, wyd. 5, Warszawa 2007, s. 347.

2 Zob. A. Ratajczak, (w:) I. Andrejew, L. Kubicki, J. Waszczyński, System prawa karnego, t. IV: O przestępstwach w szczególności, cz. II, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1989, s. 256 i 261; A. Ratajczak, Bigamia..., s. 97 i 102.

3 A. Ratajczak, System prawa…, s. 259.

4 I. Andrejew, Ustawowe znamiona czynu. Typizacja i kwalifikacja przestępstw, Warszawa 1978, s. 35.

5 A. Ratajczak, op. cit., s. 261.

6 I. Andrejew, ibidem.

7 Tak A. Ratajczak, op. cit., s. 266.

8 Ibidem, s. 256.

9 Materiały Komisji Kodyfikacyjnej, t. V, nr 4, s. 125; cyt. za: R. A. Stefański, Przestępstwo bigamii (art. 206 k.k.), Prok. i Pr. 1999, nr 10, s. 50.

10 Zob. A. Ratajczak, System prawa…, s. 266.

11 J. Makarewicz, Kodeks karny z komentarzem, wyd. 4, Lwów 1935, s. 359–360.

12 Tak np. W. Świda, (w:) I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny z komentarzem, Warszawa 1973, s. 537; A. Ratajczak, System prawa…, s. 264.

13 Tak np. O. Chybiński, (w:) O. Chybiński, W. Gutekunst, W. Świda (red.), Prawo karne. Część szczególna, Wrocław–Warszawa 1971, s. 210.

14 A. Tobis, Główne przestępstwa przeciwko rodzinie, Poznań 1980, s. 33 („Niemniej ustawodawca, chroniąc sam fakt legalności zawarcia związku małżeńskiego, chroni tym samym zapoczątkowanie komórki rodzinnej”).

15 J. Bafia, Polskie prawo karne, Warszawa 1989, s. 342.

16 M. Cieślak, Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, wyd. 3, Warszawa 1995, s. 287.

17 K. Buchała, Prawo karne materialne, Warszawa 1989, s. 648.

18 I. Andrejew, Ustawowe znamiona..., s. 161.

19 Zob. np. A. Wąsek (red.), Kodeks karny. Część szczególna, t. I: Komentarz do art. 117–221, wyd. 3, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 1020; R. A. Stefański, Przestępstwo..., s. 51.

20 Zob. np.: A. Marek, Komentarz do kodeksu karnego, wyd. 3, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006, s. 392; Z. Siwik, (w:) M. Bojarski, M. Filar (red.), W. Filipkowski, O. Górniok, S. Hoc, P. Hofmański, M. Kalitowski, M. Kulik, L. K. Paprzycki, E. Pływaczewski, W. Radecki, Z. Sienkiewicz, Z. Siwik, R. A. Stefański, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, L. Wilk, Kodeks karny. Komentarz, wyd. 1, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, s. 851.

21 Zob. np. M. Szwarczyk, (w:) T. Bojarski (red.), A. Michalska-Warias, J. Piórkowska-Flieger, M. Szwarczyk, Kodeks karny. Komentarz, wyd. 1, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 384.

22 Zob. np. R. Góral, Praktyczny komentarz…, s. 345.

23 Tak np. M. Szewczyk, (w:) G. Bogdan, K. Buchała, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117–277 k.k., t. II, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 1999, s. 607; A. Grześkowiak (red.), Prawo karne, Warszawa 2007, s. 315.

24 Tak Z. Siwik, (w:) M. Bojarski i in., Kodeks…, s. 851.

25 R. A. Stefański, Przestępstwo..., s. 51.

26 M. Szewczyk, (w:) G. Bogdan i in., Kodeks…, s. 607; M. Szwarczyk, (w:), M. Bojarski i in., Kodeks…, s. 384; Z. Siwik, (w:) M. Bojarski i in., ibidem; R. A. Stefański, ibidem; A. Grześkowiak (red.), Prawo…, s. 316.

27 Tak R. A. Stefański, Przestępstwo..., s. 52; A. Wąsek (red.), Kodeks…, s. 1025.

28 R. A. Stefański, op. cit., s. 51; L. Peiper, Komentarz…, s. 547.

29 Por. A. Wąsek, op. cit., s. 1024–1025; M. Mozgawa, (w:) M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa (red.), Kodeks karny. Praktyczny komentarz, wyd. 1, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2006, s. 400.

30 J. Śliwowski, Prawo…, s. 408.

31 Ibidem.

32 Uzasadnienie projektu kodeksu karnego, s. 197; cyt. za R. A. Stefański, op. cit., s. 58.

33 Zob. np. M. Szewczyk, op. cit., s. 604; R. Góral, Praktyczny komentarz…, s. 345; A. Marek, Komentarz…, s. 392; Z. Siwik, op. cit., s. 851; M. Mozgawa, (w:) M. Budyn-Kulik i in., Kodeks…, s. 400.

34 L. Gardocki, Prawo karne, wyd. 9, Warszawa 2003, s. 257.

35 R. A. Stefański, Przestępstwo…, s. 58.

36 A. Wąsek, Kodeks…, s. 1029.

37 A. Wąsek, op. cit., s. 1025; R. A. Stefański, op. cit., s. 57; J. Śliwowski, Prawo…, s. 408; O. Chybiński, Prawo…, s. 210; M. Szewczyk, (w:) G. Bogdan i in., Kodeks…, s. 608; M. Mozgawa, (w:) M. Budyn-Kulik i in., Kodeks…, s. 399.

38 Tak J. Makarewicz, Kodeks…, s. 359.

39 Podobnie Z. Siwik, (w:) M. Bojarski i in., Kodeks…, s. 851.

40 J. Śliwowski, op. cit.

41 Por. A. Wąsek, op. cit., s. 1023; R. A. Stefański, op. cit., s. 54; L. Peiper, Komentarz…, s. 546.

42 Tak słusznie A. Wąsek, ibidem.

43 Por. R. Góral, Praktyczny komentarz…, s. 347; W. Świda, (w:) I. Andrejew i in., Kodeks…, s. 537–538; A. Ratajczak, System prawa…, s. 265; R. A. Stefański, op. cit., s. 51; A. Wąsek, op. cit., s. 1024.

44 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 1–449 (11), wyd. 5, Warszawa 2008, s. 173.

45 A. Wąsek, op. cit., s. 1025; W. Świda, op. cit., s. 538; M. Szwarczyk, (w:) M. Bojarski i in., Kodeks…, s. 384; Z. Siwik, (w:) M. Bojarski i in., Kodeks…, s. 851; M. Szewczyk, (w:) G. Bogdan i in., Kodeks…, s. 608; M. Mozgawa, op. cit., s. 400; K. Buchała, op. cit., s. 649; A. Grześkowiak, op. cit., s. 316.

46 A. Wąsek, ibidem; R. A. Stefański, op. cit., s. 57; W. Świda, op. cit., s. 538; A. Grześkowiak, ibidem; Z. Siwik, ibidem.

47 Por. W. Świda, ibidem; R. Góral, op. cit., s. 347; K. Buchała, op. cit., s. 648.

48 Tak słusznie J. Makarewicz, op. cit., s. 360.

49 Zob. np. J. Makarewicz, op. cit., s. 359–360; J. Śliwowski, op. cit., s. 408; O. Chybiński, op. cit., s. 210.

50 R. Góral, op. cit., s. 347; A. Marek, op. cit., s. 393; A. Ratajczak, System prawa…, s. 265; W. Świda, ibidem; J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks…, s. 173; Z. Siwik, Prawo…, s. 851; M. Szewczyk, op. cit., s. 608; R. A. Stefański, op. cit., s. 56; M. Mozgawa, op. cit., s. 400; A. Wąsek, op. cit., s. 1025; L. Gardocki, op. cit., s. 257. J. Śliwowski zaznaczył jednak, że „z punktu widzenia kryminalno-politycznego stanowisko takie nie wydaje się słuszne” (J. Śliwowski, ibidem). Dawniej widziano w bigamii rodzaj cudzołóstwa, dlatego traktowano bigamię jako przestępstwo trwałe, które kończy się dopiero z przerwaniem stanu podwójnego małżeństwa, np. przez śmierć jednego z małżonków (I. Andrejew, Polskie prawo karne w zarysie, wyd. 9, Warszawa 1989, s. 424). L. Lernell uznawał bigamię za przestępstwo trwałe (L. Lernell, Wykład prawa karnego. Część ogólna, t. I, Warszawa 1969, s. 292).

51 A. Marek, op. cit., s. 392; A. Ratajczak, ibidem; Z. Siwik, ibidem; R. A. Stefański, op. cit., s. 56; A. Wąsek, op. cit., s. 1025.

52 A. Ratajczak, ibidem; W. Świda, op. cit., s. 538; J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, op. cit., s. 173; R. Góral, op. cit., s. 347.

53 J. Makarewicz, op. cit., s. 360.

54 Zob. np. R. Góral, op. cit., s. 347; R. A. Stefański, op. cit., s. 57; A. Wąsek, op. cit., s. 1027.

55 A. Ratajczak, Przestępstwa przeciwko rodzinie, opiece i młodzieży w systemie polskiego prawa karnego (zagadnienia wybrane), Warszawa 1980, s. 109; A. Ratajczak, System prawa…, s. 265; W. Świda, op. cit., s. 537; Z. Siwik, op. cit., s. 851; R. A. Stefański, ibidem.

56 W. Świda, ibidem; O. Chybiński, op. cit., s. 210; Z. Siwik, ibidem; R. A. Stefański, ibidem. Inaczej A. Wąsek, ibidem.

57 R. A. Stefański, op. cit., s. 52; A. Wąsek, op. cit., s. 1026; Z. Siwik, op. cit., s. 852–853; A. Ratajczak, Przestępstwa..., s. 110; A. Ratajczak, System prawa…, s. 265; W. Świda, op. cit., s. 538; J. Śliwowski, op. cit., s. 408; K. Buchała, op. cit., s. 649; M. Szwarczyk, op. cit., s. 385; R. Góral, op. cit., s. 346; M. Szewczyk, op. cit., s. 608. Odosobniony jest pogląd, że występek bigamii może być popełniony także w zamiarze quasi-ewentualnym, który zachodzi, gdy zawierający związek małżeński nie ma pewności, czy jego poprzednie małżeństwo trwa, czy też ustało (tak A. Marek, op. cit., s. 393).

58 Por. A. Wąsek, op. cit., s. 1026.

59 Zob. np. A. Wąsek, op. cit., s. 1028; R. A. Stefański, op. cit., s. 52. Por. A. Ratajczak, System prawa…, s. 265–266; Z. Siwik, op. cit., s. 852.

60 A. Wąsek, ibidem; R. A. Stefański, op. cit., s. 53.

61 R. A. Stefański, ibidem; A. Wąsek, op. cit., s. 1027.

62 S. Śliwiński, Jak odpowiada ten, kto, nie wiedząc o losach swej żony uprowadzonej przez okupanta, zawiera małżeństwo z kobietą niezamężną, zatajając przed nią swe poprzednie małżeństwo, okazało się zaś następnie, że pierwsza żona sprawcy nie żyła już w chwili zawierania przezeń nowego małżeństwa?, Państwo i Prawo 1949, nr 4, s. 135–138.

63 A. Wąsek, op. cit., s. 1028.

64 Ibidem, s. 1027.

65 Por. R. A. Stefański, op. cit., s. 59.

66 L. Peiper, op. cit., s. 547; R. Góral, op. cit., s. 346; R. A. Stefański, ibidem; A. Wąsek, op. cit., s. 1030.

67 Tak też R. A. Stefański, ibidem; A. Wąsek, ibidem; Z. Siwik, op. cit., s. 852.

68 Zob. np. A. Ratajczak, System prawa…, s. 267–268; R. A. Stefański, ibidem; A. Wąsek, op. cit., s. 1019.

69 W 1975 r. we Francji G. Levasseur, zgłaszając wniosek o usunięcie z francuskiego kodeksu karnego przestępstwa bigamii, stwierdził, że trzeba być bardzo perwersyjnym i przebiegłym, aby zostać bigamistą, gdyż tak łatwo się rozwieść (zob. A. Ratajczak, ibidem).

70 A. Ratajczak, Bigamia..., s. 108.

71 A. Ratajczak, System prawa…, s. 267–268.

72 I. Andrejew, Ustawowe znamiona..., s. 35–36.

73 I. Andrejew, Polskie prawo..., s. 424.

74 R. A. Stefański, op. cit., s. 59.

75 A. Wąsek, op. cit., s. 1019–1020.

76 L. Gardocki, op. cit., s. 257.

77 A. Ratajczak, System prawa…, s. 267.

78 Tak I. Andrejew, Polskie prawo..., s. 424.

79 Zob. np. A. Wąsek, op. cit., s. 1030; A. Ratajczak, System prawa…, s. 268.

80 A. Wąsek, ibidem; L. Gardocki, op. cit., s. 257.


Prokuratura

i Prawo 9, 2010
1   2   3   4   5   6   7   8

Powiązany:

Bigamia w polskim prawie karnym iconRegulacji prawnych dotyczących dokumentów, a zawartych w: prawie karnym materialnym, prawie cywilnym materialnym, prawie cywilnym proceduralnym, w prawie administracyjnym proceduralnym, prawie karnym proceduralnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconOgólne wiadomości o prawie karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconZwiązek przyczynowy w prawie karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconKontratypy w prawie karnym skarbowym

Bigamia w polskim prawie karnym iconBezprawność w prawie cywilnym I karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconPostępowanie odwoławcze w prawie karnym skarbowym

Bigamia w polskim prawie karnym iconSpór o pojęcie dokumentu w prawie karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconPojęcie broni palnej w prawie karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconWypadek mniejszej wagi w prawie karnym

Bigamia w polskim prawie karnym iconWina w prawie karnym materialnym I procesowym

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom