Rzeźba XX wieku




Pobierz 18.2 Kb.
NazwaRzeźba XX wieku
Data konwersji29.11.2012
Rozmiar18.2 Kb.
TypDokumentacja
Rzeźba XX wieku








Nad rzeźbą początku XX w. zaważyła postać Augusta Rodina. Rozległa, nadzwyczaj różnorodna twórczość francuskiego artysty mogła być źródłem inspiracji dla wielu młodych rzeźbiarzy XX stulecia.

Rzeźba ulegać zaczęła podobnie jak malarstwo procesom gatunkowej

i technologicznej dezintegracji i destrukcji. Miejsce jej zajmują coraz częściej ,,przedmioty gotowe”, „przedmioty znalezione”, asamblaże i ambalaże, zmienne happeningowe sytuacje.

Tendencje klasyczne będą jednak często powracać w rzeźbie europejskiej, istniejąc obok dążeń artystów nowoczesnych do nadawania dziełom rzeźbiarskim całkiem nowego wyrazu. Tę „nową” rzeźbę zapoczątkował kubizm. Miękki, płynny modelunek rzeźbiarze kubiści zastąpili łączeniem elementów o formach geometrycznych często ustawianych pod różnymi względem siebie kątami. Taka metoda posługiwali się artyści Alexander Archipenko oraz Jacquez Lipchitz.

Rzeźba XX w. porzucając właściwy sobie tradycjonalizm zajęła równorzędne

z malarstwem miejsce w artystycznym dorobku. Pierwszy impuls dali jej malarze. Fowistyczną rzeźbę reprezentowali Matisse i Derain, futurystyczną- Boccioni, kubistyczną- do pewnego przynajmniej momentu- Picasso i Braque, formistyczną - Pronaszko, neoplastyczną - van Doesburg i Mondrian, konstruktywistyczną - zaczynający od malarstwa -Tatlin, surrealistyczną - Max Ernst i zawracający od rzeźby do malarstwa - Alberto Giacometti. Forma rzeźbiarska wychodziła z identycznych założeń z czasem dopiero różnicując swe drogi i osiągane rezultaty.

Ta ogólna prawidłowość nie obyła się jednak bez wyjątków. Należy do nich rzeźba ekspresjonistyczna w Niemczech (Ernst Barlach, Wilhelm Lehmbruck), postkubistyczna we Francji, odrębnie rysująca się samotna droga, którą szedł Constantin Brancusi, rosyjski konstruktywizm oraz polski unizm, który wprowadziła Katarzyna Kobro. W Belgii do ekspresjonizmu zbliżył się Rik Wouters, w Jugosławii Iwan Městrović. W Polsce z ekspresjonizmu wyszedł, zawracając jednak szybko ku klasycyzmowi, August Zamoyski, ekspresyjno- stylistyczną stylizację reprezentował Zbigniew Pronaszko, całkowicie

w kierunku stylizacji poszedł Jan Szczepkowski. Ekspresjonizm reprezentowali w pewnym okresie twórczości Boccioni, Alexander Archipenko, Raymond Duchami-Villon. Jedynym w pełnym tego słowa znaczeniu kubistycznym rzeźbiarzem był Otto Gutfreund. Bardziej samodzielne rezultaty osiągali rzeźbiarze postkubistyczni. Zaliczyć tu można takich rzeźbiarzy jak Julio Gonzáles, Henri Laurens, Ossip Zadkine, Jacquez Lipchitz. W stronę symbolizmu o nadrealnych skojarzeniach zmierzał tez Lipchitz. Natomiast Gonzáles tworzył trójwymiarowe konstrukcje z blachy i drutów. Odrębnie rysuje się droga najwybitniejszego przedstawiciela rzeźbiarskiej awangardy, jakim był Constantin Brancusi. Komponował on dzieła o formach obłych, miękkich, łagodnym modelunku, i gładko oszlifowanej powierzchni, jakby odwzorowane z niektórych tworów organicznych (żywych), ale nie kojarzące się bezpośrednio z żadnym z nich. Czasami do ostatecznej formy dzieła artysta dochodził droga stopniowych przetworzeń kształtów, zaobserwowanych w przyrodzie, by doprowadzić je do jednej zwartej bryły. Dzieła takie, które stanowią dalekie nawet przetworzenie form w rzeczywistości zbudowanych

z żywej tkanki określono nazwą rzeźb organicznych. Ich cechą wyróżniającą jest znaczna synteza formy, obłość i gładkość powierzchni. Do rodziny rzeźb organicznych należą dzieła, które stworzył jeden z największych rzeźbiarzy

XX w.- artysta angielski Henry Moore. Podobną organiczność, bliższą jednak naturalnej przypadkowości form osiągną w swych abstrakcyjnych rzeźbach Hans Arp.

W przeciwnym natomiast kierunku poszła rzeźba konstruktywistyczna. Kierowani ideą powiązania sztuki z życiem społecznym, z postępem cywilizacji i techniki konstruktywiści tworzyli z mas plastycznych, metali i szkła dzieła nie służące wprawdzie żadnym praktycznym celom, ale swoja konstrukcją przypominające jakieś urządzenia czy modele techniczne, a nawet za pomocą silniczków elektrycznych wprawiali je w ruch. W rzeźbie konstruktywistycznej największa sławę zyskali dwaj artyści rosyjscy- bracia Antonie Pevsner i Naum Gabo pracujący w Związku Sowieckim, a później za jego granicami. Ze słowem „rzeźba” kojarzą się nam zwykle dzieła, wykonane w jakimś twardym i trwałym materiale, np. w kamieniu czy drewnie; posiadające masę i zajmujące cząstkę przestrzeni. Natomiast niektóre abstrakcyjne dzieła Nauma Gabo, wykonane z metalu i nylonowych nitek wiąże się z przestrzenią, która nie tylko je otacza, ale także przenika. Dla takich dzieł znaleziono odrębną nazwę: forma przestrzenna. Z form przestrzennych, na dodatek ruchomych (tzw. Mobile, od łacińskiego słowa mobili- „ruchomy”), zasłynął przede wszystkim amerykański artysta Alexander Calder.

Pomysły Alexandra Caldera znalazły swoich naśladowców i powstał cały nurt w rzeźbie , zwany sztuką kinetyczną, z którą mamy do czynienia wtedy, kiedy dzieło jest w jakiś sposób wprawiane w ruch. Zaskakujące spotkania przedmiotów, które wyzwalają niecodzienne skojarzenia, nadal inspirowały wielu artystów. Jednym z nich był wybitny polski rzeźbiarz Władysław Hasior. Jego twórczość należy do pogranicza malarstwa i rzeźby. Podobnie jak Tadeusza Kantora. Wykorzystywali oni różne materiały, plastik, tkaninę, szkło, metal.

W Rosji konstruktywistyczno-inżynieryjną rzeźbę uprawiali Aleksander Rodczenko i Władimir Stenberg. O problemy realnego ruchu i światła wzbogacił doświadczenia konstruktywizmu Węgier László Moholy-Nagy.

W Polsce konstrukcje trójwymiarowe tworzył Mieczysław Szczuka oraz Katarzyna Kobro. Lata trzydzieste i czterdzieste postawiły przed rzeźba pytanie- co dalej?

Odpowiedź na nie, nieoczekiwanie zróżnicowaną i bogatą, dała nowa rzeźbiarska generacja, do której należały takie indywidualności jak Henry Moore, Alexander Calder, Alberto Giacometti, Marino Marini, Barbara Hepworth, Germanie Richer, Zoltán Kemeny, Giacomo Manzű, Maria Jarema.

Rzeźbiarze ci dzielą się na dwie przeciwne orientacje. Jedni podjęli na nowo problematykę rzeźbiarskiej defiguracji, drudzy kontynuowali doświadczenie konstruktywistyczne, wzbogacając je i rozwijając przez możliwości światła i ruchu. Henry Moore podejmując formę zamkniętej, organicznej bryły rzeźbiarskiej, najczęściej leżącej czy siedzącej postaci, nadaje jej nowe znaczenie przez przenikające do wnętrza, naruszające spoistość, głębokie perforacje. Alberto Giacometti odlewa z wosku portretowe głowy i wydłużone postaci, które znikając w trzecim wymiarze, zdają się utrzymywać na krawędzi unicestwienia.

W roku 1917 Marcel Duchami wystawił publicznie pisuar i podpisał go tytułem „fontanna” podnosząc do rangi sztuki przedmioty codziennego użytku- ready mades (z ang.- gotowe rzeczy).

Kiedy na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zaczęto organizować pierwsze happeningi, wprowadzono do sztuk plastycznych element czasu. Prowokowane wydarzenie rozgrywało się w przestrzeni, ale równocześnie przebiegało w czasie. Element przypadku odgrywał w nim zasadnicza rolę. Jako jeden z pierwszych happeningi organizował Tadeusz Kantor.

Za pioniera environmentu (od ang. środowisko, otoczenie) uważa się twórcę pierwszego happeningu amerykańskiego Alana Kaprowa. Dzieło takie nie jest nam już dane w jednym miejscu , ale jest rozmieszczone w przestrzeni. Często musimy się w niej przemieścić, aby „zebrać” razem i odczytać ukryty sens kompozycji. Pokrewnym rodzajem twórczości jest tzw. instalacja, która częściej projektowana jest w warunkach galeryjnych i uzupełniana specjalnym komentarzem artysty. Jej najwybitniejszym twórca był Joseph Beuys.

Z kolei amerykański artysta Edward Kinholz z rożnych materiałów i gotowych przedmiotów, często ściągniętych wprost ze śmietnika, aranżował wstrząsające i drastyczne kompozycje.

Niektórzy twórcy realizują swoje dzieła w otwartej przestrzeni np. Christo opakowuje ogromnymi płachtami plastikowej folii nadmorskie skały oraz monumentalne budowle. Oczywiście jego dzieła istnieją wyłącznie przez określony czas i znikają po rozpakowaniu zawartości.

W tzw. Sztuce ziemi wykorzystuje się piasek, żwir, kamienie do układania w monumentalnej skali abstrakcyjnych kompozycji rozciągniętych w rzeczywistym krajobrazie.


Mit awangardy i pogoń za oryginalnością wyznaczał kierunek poszukiwań wielu artystów i grup artystycznych. Również rzeźbiarzy XX w. Kontynuują takie czy inne mody- na organiczną naturalność abstrakcyjnych form, na egzystencjalistyczną dziwność i anonimowość istnienia, na wizualne efekty wprawianej w ruch czy stwarzającej jego pozory konstrukcji. „Rzeczy gotowe” Marcela Duchampa, „przedmioty o działaniu poetyckim” surrealistów, biorące początek z ruchu happeningowego asamblaże, ambalaże i environments, popartowskie atrapy i komiksowe repliki stanowiły wyzwanie, wobec którego samoistna pozycja rzeźby wydać się może nie do obronienia.

Czy w przypadku tych eksperymentów można mówić jeszcze o rzeźbie, trudno rozstrzygnąć.


Bibliografia:

- Krzysztof Chmielewski, Jarosław Krawczyk- podręcznik „Wiedza o Kulturze”

Wyd. szkolne PWN- Warszawa

- Stanisław Storczyk- podręcznik „Plastyka” do gimnazjum cz. II

Wyd. WSIP- Warszawa

- tygodnik „Wielcy Malarze” część 93, 96, 99, 101, 103, 114, 119, 125

- Internet






Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Rzeźba XX wieku icon4 rzeźba terenu

Rzeźba XX wieku iconBolesław Biegas malarstwo I rzeźba

Rzeźba XX wieku iconRzeźba schyłku klasycyzmu I hellenistyczna

Rzeźba XX wieku icon1. Ukształtowanie I rzeźba po­wierzchni Polski

Rzeźba XX wieku iconRzeźba schyłku klasycyzmu I hellenistyczna

Rzeźba XX wieku icon3 Budowa geologiczna. Rzeźba terenu. 7

Rzeźba XX wieku iconMalarstwa I rzeźba Europy I Ameryki Północnej I

Rzeźba XX wieku iconRzeźba terenu gminy Nowa Sarzyna

Rzeźba XX wieku iconKolokwium V rzeźba fluwialna, eoliczna, denudacyjna I antropogeniczna

Rzeźba XX wieku iconStarożytnośĆ Sztuka Mezopotamii architektura, rzeźba I malarstwo

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom