1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku




Pobierz 63.88 Kb.
Nazwa1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku
Data konwersji07.12.2012
Rozmiar63.88 Kb.
TypDokumentacja



Damian Suchojad


Droga Wielkiej Brytanii do EWG


Praca zaliczeniowa z historii gospodarczej

pod kierunkiem dr Zofii Grodek-Milczarek.


Wstęp

1. Stosunki między Wielką Brytanią a Wspólnotami Europejskimi do 1960 roku.

1.1 Powstanie EWWiS i EWG.

1.2 Wielka Brytania poza Wspólnotami.

1.3 Wielka Brytania w EFTA.

2. Pierwszy wniosek akcesyjny.

  1. Decyzja o złożeniu wniosku.

  2. Negocjacje.

2.3 Weto de Gaulle’a.

3. Drugi wniosek akcesyjny.

3.1 Podłoże decyzji o złożeniu wniosku.

3.2 Weto de Gaulle’a.

4. Przystąpienie Wielkiej Brytanii do EWG.

4.1 Zmiana sytuacji politycznej w Wielkiej Brytanii i Szóstce.

4.2 Dwutorowe negocjacje.

4.3 Głosowanie w parlamencie i referendum.

Zakończenie

Bibliografia

Spis tablic


Wstęp

Wielka Brytania jest jedynym krajem, który złożył wniosek o członkostwo we Wspólnotach Europejskich i został on odrzucony. Jednak brak przyzwolenia politycznego Charlesa de Gaulle’a nie był jedynym czynnikiem, który spowodował, że droga Wielkiej Brytanii do EWG trwała aż 23 lata. W mojej pracy chcę zwrócić uwagę na wielość i zróżnicowanie tych czynników.

Mój referat jest podzielony na 4 chronologiczne rozdziały. Każdy z nich obejmuje pewien zamknięty okres w stosunkach między Zjednoczonym Królestwem a Wspólnotami

Proces ten starałem się przedstawić w miarę możliwości, jakie dały mi dostępne materiały i objętość pracy, wielostronnie bo na płaszczyźnie ekonomicznej, politycznej i społecznej. Literatura do tematu jest bardzo bogata i zróżnicowana. Opierałem się zarówno na pozycjach ogólnych jak i wysoce szczegółowych polsko i obcojęzycznych. Nie przedstawiłem skutków gospodarczych wejścia Wielkiej Brytanii do EWG ponieważ data przystąpienia pokrywa się wystąpieniem pierwszego szoku naftowego i na mierniki rozwoju gospodarczego w tym okresie wpływał związany z nim kryzys.


1. Stosunki Wielkiej Brytanii i Wspólnot do 1960 roku.


1.1 Powstanie EWWiS i EWG.

Po drugiej wojnie światowej w Europie usilnie poszukiwano systemu, który uniemożliwiłby w przyszłości podobny konflikt. Szczególnie Francja obawiała się odrodzonych Niemiec. Spodziewano się, że niebawem RFN zostanie przyjęta do NATO co pociągało za sobą konieczność przyzwolenia na odbudowę przemysłu ciężkiego w tym kraju.

W odpowiedzi na te obawy francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman przygotował plan Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Jego realizacja miała zapewnić Niemieckiej gospodarce równouprawnienie z innymi państwami sygnatariuszami tego planu, przy jednoczesnym poddaniu jej kontroli wykonawczej przez organ niezależny od instrukcji poszczególnych państw, a zatem też Niemiec1. Traktat o utworzeniu EWWiS między Belgią, Francją, Holandią, RFN, Luksemburgiem i Włochami podpisano w Paryżu 18 kwietnia 1951 roku.

Kolejnym krokiem w integracji było utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Inicjatywa o zacieśnieniu więzów na poziomie gospodarczym została podjęta gdy podobne próby nie powiodły się na płaszczyźnie politycznej i wojskowej ( nie udane projekty utworzenia Europejskiej Wspólnoty Politycznej i Europejskiej Wspólnoty Obronnej). Utworzenie EWG miało na celu umożliwić rozwiązywanie problemów gospodarczych przerastających poszczególne państwa członkowskie, połączenie zasobów dla skutecznej konkurencji z USA i przeciwstawienia się ZSRR oraz zwiększyć znaczenie państw sygnatariuszy w polityce międzynarodowej2. W czerwcu 1955 roku odbyła się w Messynie konferencja państw należących do EWWiS gdzie postanowiono powołać EWG. Ekonomiczny plan integracji został stworzony przez komitet pod przewodnictwem Paul Henri Spaak’a. Traktat ustanawiajacy EWG został podpisany 25 marca w Rzymie, a wszedł w życie 1 stycznia 1958 roku.

Według artykułu 237 Traktatu Rzymskiego do Wspólnoty może zostać przyjęte każde państwo europejskie. Warunki przystąpienia nowego kraju są negocjowane między członkami Wspólnoty a państwem-kandydatem. Umowa podlega ratyfikacji przez wszystkie jej strony3.


1.2 Wielka Brytania poza Wspólnotami.

We wrześniu 1948 roku Winston Churchill sformułował swoją koncepcję „trzech koncentrycznych kół”. Pierwszym z tych kół dla polityki zagranicznej Zjednoczonego Królestwa był Commonwealth, który skupiało Imperium Brytyjskie i jego dawne kolonie. Ugrupowanie to łączyły silne więzy polityczne i handlowe. Na początku lat pięćdziesiątych pochodziło stamtąd 49% brytyjskiego importu i 54% dochodów z eksportu4. Tymczasem w 1953 roku do Europy Zachodniej szło tylko 24% brytyjskiego eksportu5. Drugie koło to anglojęzyczny świat skupiony wokół USA, a dopiero trzecim miejscu zjednoczona Europa6. Ta koncepcja zaważyła na polityce Wielkiej Brytanii w stosunku do Europy kontynentalnej aż do 1960 roku ponieważ uważano, że związanie się ze Wspólnotami ograniczy korzyści z pozostałych kół. Dążono raczej do zachowania dogodnego, jak się wydawało status quo niż niepewnych eksperymentów.

W 1950 roku u władzy była Partia Pracy która nie chciała zrezygnować z kontroli nad dwiema gałęziami gospodarki których nacjonalizacja stanowiła kluczowy punkt ich manifestu politycznego7. Dlatego też rząd brytyjski nie zaangażował się w tworzenie EWWiS.

Wielka Brytania nie wzięła również udziału w drugim etapie integracji czyli utworzeniu EWG. Tym razem jednak decyzja Londynu nie była tak jednomyślna jak pięć lat wcześniej. Pojawiły się pojedyncze głosy, że pozostawanie poza Wspólnotami Europejskimi przyniesie ekonomiczne straty. Z drugiej strony próbowano podkopać autorytet Szóstki.


1.3 Europejska Strefa Wolnego Handlu.

Aby nie zostać zupełnie poza nawiasem europejskiej integracji gospodarczej, równolegle do procesu tworzenia EWG Wielka Brytania podjęła inicjatywę utworzenia strefy wolnego handlu obejmującej 18 krajów OEEC. Miały się w niej znaleźć również silniej zintegrowane kraje Szóstki. Strefa taka pozwoliłaby Wielkiej Brytanii na zwiększenie handlu z Europą Zachodnią bez wyrzekania się intensywnych kontaktów ze Wspólnotą Narodów i USA. Odpowiedzi na tą propozycję były różne od entuzjazmu po niechęć jak w przypadku Włoch i Francji które obawiały się, że strefa ta może utrudnić lub opóźnić integrację w ramach Szóstki. Najpierw negocjacje odłożono do ratyfikacji Traktatu Rzymskiego. Potem grzęzły one w gąszczu technicznych problemów aż w listopadzie 1958 roku generał de Gaulle ogłosił że Francja nie przystąpi do proponowanego stowarzyszenia.

Reakcją Wielkiej Brytanii było utworzenie alternatywnego ugrupowania - Europejskiej Strefy Wolnego Handlu. Ukonstytuowała ją podpisana 4 stycznia 1960 roku Konwencja Sztokholmska.

Brytyjscy przedsiębiorcy uważali, że EFTA’ę nie jest wystarczającym substytutem EWG a w latach 1960-1961 w absolutnych wielkościach szybciej rósł eksport do Szóstki niż do EFTA8. Utworzenie tej organizacji z pewnością nie zaspokoiło ambicji Wielkiej Brytanii.


  1. Pierwszy wniosek akcesyjny.




  1. Decyzja o złożeniu wniosku.

Na początku 1960 roku rządzący w Wielkiej Brytanii gabinet konserwatystów zapoznał się z analizami urzędników stwierdzającymi, że dalsza izolacja od EWG może przynieść Zjednoczonemu Królestwu straty gospodarcze i polityczną marginalizację. W tej sytuacji premier Harold Macmilan rozpoczął dyskretne działania mające na celu zwiększenie poparcia politycznego dla integracji z EWG. W gabinecie przeprowadził zmiany kadrowe by do resortów wrażliwych na sprawy związane z EWG przesunąć pro europejskich polityków. M.in. tytuł Strażnika Pieczęci otrzymał wówczas Edward Heath, późniejszy główny negocjator brytyjski w rozmowach z Szóstką.

Pod koniec lat pięćdziesiątych społeczeństwo Wielkiej Brytanii miało bardzo nikłe pojęcie o Wspólnotach Europejskich. Jednakże od 1959 roku ideę przystąpienia do EWG zaczęły popierać główne brytyjskie gazety. Pojawiła się szansa, że przy odpowiednim przedstawieniu tej sprawy społeczeństwu można będzie uzyskać jego poparcie dla idei. Oficjalnie przedstawił Macmillan koncepcję integracji na posiedzeniu gabinetu w kwietniu 1960 roku. Potrzebę akcesu argumentował głównie stratami jakie może ponieść Wielka Brytania pozostając poza EWG. Przede wszystkim mogła utracić pozycję głównego partnera ekonomicznego i politycznego Stanów Zjednoczonych, a nawet państw Commonwealthu. Tymczasem wchodząc do EWG mogła umocnić tę pozycję i zapobiec powstaniu ugrupowania wojskowego konkurencyjnego wobec NATO do czego wówczas Wielka Brytania nie chciała dopuścić. Ponad to Macmillan twierdził, że w czasie negocjacji nie dopuści by zostały naruszone brytyjskie interesy.

Warunkowy wniosek o członkostwo w EWG uzyskał aprobatę gabinetu 26 kwietnia 1961 roku, a przez parlament został prawie jednomyślnie przyjęty i ogłoszony 31 lipca 1961 roku.


  1. Negocjacje.

Harold Macmillan zaproponował wniosek warunkowy, co oznaczało, że Wielka Brytania nie przystąpiłaby do Wspólnot gdyby miało to narazić jej żywotne interesy. Przedstawiał go opinii publicznej jako sondę czy uda się wywalczyć korzystne warunki dla rodzimego rolnictwa i handlu z Commonwealthem. Było to przejawem skutecznej polityki wewnętrznej i pozbawiało brytyjskich eurosceptyków argumentów przeciwko składaniu wniosku. To właśnie dzięki temu parlament zatwierdził warunkowy wniosek większością 313 do 5 głosów.

Za wyjątkiem Francji kraje Szóstki odniosły się początkowo do tej propozycji bardzo entuzjastycznie. Jednak gdy rozpoczęły się właściwe negocjacje ujawniły się wady warunkowego wniosku. Różne grupy nacisku w Wielkiej Brytanii zostały zachęcone do wywierania presji i wiele z ich żądań znalazło się w instrukcjach negocjacyjnych. Zbyt duża ilość i złożoność postulatów nastawiła negocjatorów Szóstki defensywnie bo obawiali się oni rozluźnienia obecnej struktury Wspólnot. Przedłużające się przez to negocjacje pozwoliły członkom EWG odwlekanie ostatecznej decyzji czy chcą przyjąć Zjednoczone Królestwo do swojego grona. Sytuację tą wykorzystali ci politycy, którzy podobnie jak Charles de Gaulle przeciwni byli przystąpieniu Wielkiej Brytanii ale nie chcieli tego jeszcze oficjalnie zadeklarować.

Piętnastomiesięczne negocjacje okazały się bardzo ciężkimi, a postępy były bardzo powolne i najczęściej okupione znacznymi ustępstwami Wielkiej Brytanii. Spowodowało to spadek poparcia społecznego dla idei wstąpienia do EWG.


Tablica 1. Spadek poparcia dla idei przystąpienia do EWG wśród brytyjczyków w %.





Opowiadający się za

Opowiadający się przeciw

Kwiecień 1962

47,1

25

Grudzień 1962

37,8

52,2


Źródło: Na podstawie: Kranz Jerzy, Reiter Janusz, Drogi do Europy, Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 1998, s. 160.


Mimo tych trudności na początku 1963 roku negocjatorzy doprowadzili do rozwiązania wielu kwestii spornych. W miedzy czasie generał de Gaulle umocnił swoją pozycję polityczną we Francji i na arenie międzynarodowej. Uzyskanie niezależności pozwoliło mu14 stycznia 1963 roku ogłosić, że według niego Wielka Brytania nie jest jeszcze gotowa do członkostwa i wycofać Francuskich negocjatorów z Brukseli. 29 stycznia 1963 roku przewodniczący konferencji na temat rozszerzenia zawiesił negocjacje.


  1. Drugi wniosek akcesyjny.


3.1 Podłoże decyzji o złożeniu wniosku.

Następna próba Brytyjczyków przystąpienia do Wspólnoty przypadła na lata 1966-1967. W 1964 roku władzę w Wielkiej Brytanii objęła Partia Pracy. Ta opcja polityczna wykazywała jak do tej pory niechęć wobec integracji z Szóstką. Również po objęciu władzy ustaliła ona inne priorytety w polityce zagranicznej. A mianowicie zacieśnianie więzów w z krajami Brytyjskiej Wspólnoty Narodów i utrzymywanie specjalnych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Oba te kierunki polityki zagranicznej Wielkiej Brytanii były źródłem niepowodzeń. Naruszeniu uległa jedność Commonwealthu na tle konfliktu w Rodezji. Nie udało się stworzenie północnoatlantyckiej strefy wolnego handlu proponowanej przez amerykańskiego senatora Jacoba Javitsa. Niedosytu w polityce zagranicznej nie mogło wynagrodzić uczestnictwo w tak małym zgrupowaniu krajów jak EFTA. Tym czasem w Wielkiej Brytanii rosło poparcie społeczne dla przystąpienia do EWG. W marcu 1966 roku wynosiło ono 70%, a ilość przeciwników wyniosła 15%9.

W owym czasie brytyjskie wskaźniki wzrostu gospodarczego były znacznie słabsze niż krajów Szóstki.


Tablica 2. Średnioroczna stopa wzrostu dochodu narodowego brutto w latach 1960-1970 w %.



Źródło: Na podstawie: Ilczuk Zofia, Rozszerzona EWG w świetle liczb i porównań, CINTE- Ośrodek Informacji Centralnej, Warszawa 1972, s. 5, Tablica 5.


Wyżej wymienione czynniki skłaniały polityków laburzystowskich, w tym premiera Harolda Wilsona do zmiany nieprzychylnego stosunku do związania Wielkiej Brytanii ze Wspólnotami. Pewne znaczenie miały też pochodzące z Francji sygnały, jakoby francuscy politycy, w tym Charles de Gaulle skłonni byli do ponownego przemyślenia możliwości przyjęcia nowych członków do EWG.

W lipcu 1966 roku w Wielkiej Brytanii ujawniły się problemy gospodarcze. Fala strajków spowodowała kryzys funta szterlinga. Wymusiło to na rządzie wprowadzenie polityki deflacyjnej i zrezygnowanie z szeregu zaplanowanych reform. W tej sytuacji jako nową myśl przewodnią w polityce rządu wykorzystać można było kolejną próbę przystąpienia do EWG10.

Na przełomie 1966 i 1967 roku Harold Wilson odbył serię podróży do stolic państw Szóstki w celu wybadania nastawienia ich przywódców do rozszerzenia do EWG. Po spotkaniach tych musiał odnieść dobre wrażenie bo po uzyskaniu poparcia w gabinecie i parlamencie w maju 1967 roku złożył bezwarunkową deklarację członkostwa.


3.2 Weto de Gaulla.

W reakcji na deklarację 16 maja 1967 roku generał de Gaulle na konferencji prasowej ogłosił, że przystąpienie Wielkiej Brytanii osłabiłoby więzi wewnątrz EWG i obciążyłoby bilans płatniczy Zjednoczonego Królestwa oraz, że Wielka Brytania nie jest jeszcze do tego gotowa. W wygłoszonym nazajutrz przemówieniu Wilson stwierdził, że nie akceptuje decyzji generała, a w czerwcu udał się do niego by próbować przekonać go osobiście. Gdy się to nie udało w lipcu złożono oficjalny wniosek o członkostwo w europejskiej organizacji wojskowej Unii Zachodnioeuropejskiej. Miało to na celu zapoczątkowanie dyskusji w ramach której pozostałe państwa Szóstki wywarłyby nacisk na Francję.

W listopadzie 1967 Charles de Gaulle powtórzył swój sprzeciw wobec poszerzenia EWG. Ponieważ przyjęcie nowych krajów do Wspólnot wymaga jednomyślnej zgody członków Wielka Brytania po raz kolejny musiała odłożyć swoje plany integracji z EWG.


  1. Przystąpienie Wielkiej Brytanii do EWG.




  1. Zmiana sytuacji politycznej we Francji i Wielkiej Brytanii.

28 kwietnia 1969 roku z urzędu prezydenckiego we Francji zrezygnował Charles de Gaulle, a jego miejsce zajął Georges Pompidou. Fakt ten postawił w zupełnie nowym świetle możliwość akcesu Wielkiej Brytanii do EWG. Parlament mógł zatwierdzić wniosek o przystąpienie nie obawiając się kolejnego upokarzającego weta ze strony generała de Gaulla. W czerwcu 1970 roku władzę w Wielkiej Brytanii objęła partia konserwatywna a premierem został Edward Heath, który przewodził grupie negocjatorów w latach 1961-1963.


  1. Dwutorowe negocjacje.

Negocjacje toczyły się równolegle w Brukseli i w Paryżu. Brukselskie rozmowy z krajami Szóstki prowadził Anthony Barber, a od lipca 1970 Geoffrey Rippon. Okazały się one bardzo trudne a szczególnie nieustępliwi byli negocjatorzy Francuscy. Trudno było stwierdzić czy chodzi im o to by uniemożliwić Wielkiej Brytanii wstąpienie do Wspólnot czy po prostu twarde negocjacje. Na początku 1971 roku nastąpił impas w rokowaniach a ponadto partia pracy zaczęła wycofywać swoje poparcie dla starań o członkostwo Jednocześnie w stolicy Francji prowadzone były bilateralne negocjacje z udziałem brytyjskiego ambasadora we Francji, Cristophera Soamsa i przedstawiciela prezydenta Pompidou Michela Joberta. Rozmowy te dotyczyły również kwestii, co do których nie osiągnięto porozumienia w Brukseli. Były one łatwiejsze niż wielostronna dyplomacja i odbywały się z dala od nacisków opinii publicznej. Paryskie negocjacje doprowadziły do odpowiednich ustępstw ze strony Francji i Wielkiej Brytanii i w maju 1971 roku impas został przełamany. W dniach 20-21 maja w Paryżu odbyło się spotkanie pomiędzy Georgesem Pompidou i Edwardem Heathem, na którym przywódcy ci osiągnęli porozumienie w podstawowych sprawach. Do wyjaśnienia pozostało tylko kilka problemów technicznych, z którymi uporano się do jesieni 1971 roku. 22 Stycznia 1972 roku w Brukseli odbyła się uroczystość w trakcie której Edward Heath podpisał Traktat Przystąpienia.


  1. Głosowanie w parlamencie i referendum.

Między lipcem a październikiem 1971 roku odbyła się w Wielkiej Brytanii historyczna debata nad przystąpieniem do Wspólnot. Przesądziły argumenty o ekonomicznej opłacalności członkostwa. W decydującym głosowaniu w Izbie Gmin, konserwatywny rząd Heatha uzyskał akceptację dla członkostwa Wielkiej Brytanii w EWG większością 112 głsów. Przy czym aż 39 konserwatystów głosowało przeciwko swojemu rządowi, natomiast aż 69 opozycyjnych labourzystów wyłamało się z szeregów własnej partii i poparło rząd11.

Pełnoprawnym członkiem Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Stała się Wielka Brytania 1 stycznia 1973 roku wraz z Danią i Irlandią.

Elementem programu wyborczego Partii Pracy w 1974 roku było przeprowadzenie referendum dotyczącego pozostania Wielkiej Brytanii w EWG. Po objęciu władzy labourzyści wywiązali się z obietnicy wyborczej i 5 czerwca 1975 roku społeczeństwu brytyjskiemu zadano pytanie: „Czy sądzisz, że Zjednoczone Królestwo powinno pozostać w EWG?”. Wynik zadecydował o tym, że Wielka Brytania nie wystąpiła ze Wspólnot Europejskich.

Za, opowiedziało się 67,2 %, a przeciw 32,8 % biorących udział w referendum. Podział na popierających i sprzeciwiających się członkostwu nie przebiegał zgodnie z podziałami partyjnymi.


Tablica 3. Preferencje elektoratu poszczególnych partii przed referendum w sprawie członkostwa w EWG w %.

Partia

Za

Przeciw

Konserwatywna

82

12

Pracy

52

35

Liberalna

64

29



Źródło: King Anthony, Britain says yes. The 1975 referendum on the Common Market, American Enterprise Institute for Public Policy Research, Washington D.C. 1977, s.145, Aneks.


Zakończenie

Historia stosunków Zjednoczonego Królestwa i Wspólnot Europejskich to pasmo nieporozumień i problemów. Nigdy nic nie szło gładko. Wynika to między innymi z tego, że Wielka Brytania nigdy nie zdecydowała się na stuprocentową integrację. Zawsze chciała być we Wspólnotach „jedną nogą”. To, że w 1951 i 1957 roku nie zdecydowała się przystąpić i problemy przystąpieniem, które nastąpiły później, mogły być zwiastunem późniejszych trudności. Margaret Thatcher wymogła zwrot odprowadzanych do budżetu Wspólnot opłat celnych, John Major wprowadził do Traktatu z Mastricht możliwość nie przystąpienia do unii monetarnej, a w końcu Tony Blair zdecydował nie wprowadzić euro mimo, że Wielka Brytania spełniała warunki ekonomiczne. Być może wynika to z wcześniejszej historii tego kraju. Brytyjczycy zawsze mieli problemy z odpowiedzią na pytanie czy należą do kontynentu europejskiego.




Bibliografia:

Książki:

Albinowski Stanisław, Wokół EWG. Procesy integracji gospodarczej w Europie Zachodniej, Warszawa 1969, Państwowy Zakład Wydawnictw Szkolnych.


Camps Miriam, Britain and the European Community 1955-1963, Princeton University Press, Princeton 1956.


Doliwa-Klepacki Zbigniew, Wspólnoty Europejskie. Analiza oraz wybrane dokumenty, Temida 2, Białystok 1993.


Encyklopedia Powszechna PWN, Redaktor Naczelny PWN: Rafał Łąkowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987, s. 669-705.


Grochulski Andrzej, Muńko Andrzej, Zdanowicz Jerzy, Europejska Wspólnota Gospodarcza. Wybór dokumentów, red. Zdanowicz, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. Zakład Krajów Kapitalistycznych, Warszawa 1974.


Janiec Zygmunt, Wielka Brytania w procesie integracji „dziewiątki”; ewolucja i perspektywy, SGPiS, Warszawa 1979.


Kik Kazimierz, Wizje Zjednoczonej Europy. W programach i polityce głównych nurtów politycznych Europy Zachodniej, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1992.


Kosewska Maria (red), Biała Księga. Wielka Brytania a Wspólnoty Europejskie, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 1972.


Kranz Jerzy, Reiter Janusz, Drogi do Europy, Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 1998.


Landał-Leder Pola, Stosunek partii politycznych Wielkiej Brytanii do EWG: (lata 1961-1975), PISM, Warszawa 1978.


Michałowska-Gorywoda Krystyna, Wspólnota Europejska, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 1994.


Osmańczyk Edmund Jan, Encyklopedia Spraw Międzynarodowych i ONZ, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974, s. 3889-3890.


Edgard Pisani i in; Problems of British entry into the EEC. Reports to the Committee for the United States of Europe, Chatham House, London 1969.


Shanks Michael, Lambert John, Britain and the new Europe. The future of the Common Market, Chattoa Windus, London 1962.


Czasopisma:

Albinowski Stanisław. W orbicie „dziewiątki”: Wielka Brytania w EWG: motywy i prognozy, W: Perspektywy. - 1973, nr 7, s. 26-27


Bukowski Wojciech, Brytyjczycy w EWG. W: Polityka.-1973, nr 5, s. 13.


Mazur Zbigniew. Rokowania między Wielką Brytanią a EWG (1970-1971), W: Przegląd Zachodni, 1973, nr 5/6, s.286-299.


Rudowicz Bronisław, Rozszerzona EWG a rozwój polsko-brytyjskich stosunków gospodarczych. W: Przegląd Zachodni. -1973, nr 5/6, s.267-285.


Sar Marcin, Brytyjska Partia Konserwatywna a EWG, W: Sprawy Międzynarodowe. -1974, z. 4, s. 122-133.


Dokumenty:

Vaughan Richard, Post-war integration in Europe, Documents of Modern History, London 1976.


Wydawnictwa urzędowe:

Biała Księga, Wielka Brytania a Wspólnoty Europejskie, red. Maria Kosewska, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 1972.


Britain in the European Community, British Information Services, Central Office of Information, London 1975.


Dane statystyczne:

Ilczuk Zofia, Rozszerzona EWG w świetle liczb i porównań, CINTE - Ośrodek Informacji Centralnej, Warszawa 1972.


King Anthony, Britain Says Yes. The 1975 Referendum on The Common Market,American Enterprise Institute for Public Research, Washington, D.C. 1977.


Spis tablic statystycznych:

Tablica 1. Spadek poparcia dla idei przystąpienia do EWG wśród brytyjczyków w %.

Tablica 2. Średnioroczna stopa wzrostu dochodu narodowego brutto w latach 1960-1970 w %.

Tablica 3.Preferencje elektoratu poszczególnych partii przed referendum w sprawie członkostwa w EWG w %.

1 Doliwa-Klepacki Zbigniew M. , Wspólnoty Europejskie. Analiza oraz wybrane dokumenty, Temida 2, Białystok 1993, s. 11.

2 j.w., s. 33.

3 Michałowska-Gorywoda Krystyna, Wspólnota Europejska, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 1994, s.10.

4 Fienberg Howard, The Second Sphere: Britain’s Focus on Commowealth and Empire as a Stumbling Block in the Pursuit of a European Community, www.contrib.andrew.cmu.edu/user/hfien/britcommon.html, 1994.

5 Kranz Jerzy, Reiter Janusz, Drogi do Europy, Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 1998, s. 170.

6 Kik Kazimierz, Wizje zjednoczonej Europy, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1992, s. 70.

7 Kranz Jerzy, Rejter Janusz, Drogi ..., s. 148.

8 Shanks Michael, Lambert John, Britain and the new Europe. The future of the Common Market, Cattoa Windus, London 1962, s. 33.

9 Kranz Jerzy, Reiter Janusz, Drogi ..., s. 161.

10 jw. , s. 162.

11 j.w. ,s. 183.



Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconPonad pół miliona imigrantów osiągnęło brzegi Wielkiej Brytanii, odkąd nasze granice stanęły otworem dla ośmiu nowych członków Unii Europejskiej w 2004 roku

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconFirma lcc powstała w 1997 roku w Wielkiej Brytanii I specjalizuje się w międzynarodowych przekazach pieniężnych. Lcc jest członkiem grupy Small World Financial

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconZajęcia organizacyjne. Geneza konfliktu arabsko-izraelskiegoPierwsza wojna na Bliskim Wschodzie 1948-1949Kryzys sueski I jego wpływ na pozycję Wielkiej Brytanii I Francji na Bliskim Wschodzie Wojna z czerwca 1967 roku na forum Organizacji Narodów ZjednoczonychWojna październikowa z 1973 roku a polit

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconPraca w wielkiej brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconFlaga wielkiej brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconHistoria Wielkiej Brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku icon„Wirtualna wycieczka do Wielkiej Brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconWizyta filmowców z Wielkiej Brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku icon„Wirtualna wycieczka do Wielkiej Brytanii

1. Stosunki Wielkiej Brytanii I Wspólnot do 1960 roku iconAtrakcje turystyczne Wielkiej Brytanii

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom