IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny




Pobierz 40.37 Kb.
NazwaIV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny
Data konwersji07.12.2012
Rozmiar40.37 Kb.
TypDokumentacja
IV. SYSTEMY POLITYCZNE WYBRANYCH PAŃSTW DEMOKRACJI ZACHODNIEJ

1. System polityczny

Stanów Zjednoczonych Ameryki

Stany Zjednoczone Ameryki są państwem związkowym (federacji obejmującym 50 stanów i Dystrykt Kolumbii (okręg stołeczny). Je; to republika prezydencka, w której prezydent łączy w sobie funkcj głowy państwa, szefa rządu i zwierzchnika sił zbrojnych.

System partyjny i partie polityczne

W USA ukształtował się system dwupartyjny. Jest to system róż niący się w sposób zasadniczy od europejskich systemów partyjnych Różnice te dotyczą zarówno genezy, struktury organizacyjnej, ja! i programów partii politycznych.

Scena polityczna USA jest zdominowana przez dwie wielki partie: republikanów -- nazywanych też w skrócie GOP (Grand O h Party) - - których symbolem partyjnym jest słoń, i demokratów których symbolizuje osioł. Zasady przynależności partyjnej określ; ustawodawstwo stanowe, a nie statut partii. Są one w każdym stanii jednakowe dla demokratów i republikanów. Przynależność do parli sprowadza się do uczestnictwa w primaries (prawyborach). Nie wy stępuje członkostwo stałe. Liczbę członków partii określa się liczba głosów oddanych na kandydata partii w wyborach prezydenckich Nie płaci się składek partyjnych.

Struktura organizacyjna obu wielkich partii formalnie jest po­dobna do innych partii na świecie, z tą różnicą, że nie ma w nich podstawowych organizacji (kół) bezpośrednio zrzeszających masy członkowskie. Na czele partii stoją komitety ogólnokrajowe (Natio­nal Committees), wybierane co 4 lata przez konwencje partyjne. Na średnim szczeblu hierarchii partyjnej istnieją komitety okręgowe (Connt\- Committecs), a na szczeblu najniższym władze lokalne (Lo-cal E.\ecuthDo współdziałania całej organizacji dochodzi głów­nie w czasie wyborów prezydenckich; po ich zakończeniu każde ogniwo czy szczebel tej hierarchii prowadzi autonomiczną politykę.

Głównym zadaniem komitetów jest organizacja wyborów wła­dzy miejscowej i nadrzędnej. Na czele komitetu stoi przewodniczący, przeważnie szef machiny partyjnej (boss). Przewodniczący krajowego komitetu jest głównym bossem. Kieruje aparatem partii i zajmuje się sprawami organizacyjnymi. Przywódcą partii jest kandydat na prezy­denta lub urzędujący prezydent. Komitety krajowe obu partii prowa­dzą jedynie akcje propagandowe, zbierają fundusze, wyszukują kan­dydatów na przyszłych działaczy, organizują kampanie wyborcze.

Żadna z obu partii, ani Partia Republikańska, ani Partia Demo­kratyczna nie mają stałych programów, występują z platformami wyborczymi stanowiącymi zbiór zasad w zakresie polityki wewnętrz­nej i zagranicznej państwa.

Republikanie opowiadają się za wolną grą sił produkcyjnych. Aktywność jednostki -- według nich -- nie powinna być skrępowa­na interwencją państwa. Zaangażowanie państwa w życie gospodar­cze i społeczne musi być maksymalnie ograniczone. Partia jest koali­cją gospodarczych warstw średnich, wypowiadających się przeciwko podwyższaniu podatków, oraz społecznie poszkodowanych „funda­mentalnych chrześcijan" przywiązanych do tradycyjnych wartości liberalnej demokracji.

Demokraci akceptują interwencjonizm państwowy. Państwo po­winno brać czynny udział w zmniejszaniu niedostatku, w tworzeniu możliwości wyrównywania dysproporcji materialnych. Partia Demo­kratyczna w większym stopniu reprezentuje interesy grup nie od­noszących większych sukcesów w gospodarce oraz nie uprzywilejo­wanych mniejszości.

Ideologiczna specyfika obu wielkich partii przejawia się w tym, że występują w nich sprzeczne koncepcje i filozofie. Wobec obu wielkich partii nie ukształtowała się licząca się opozycja partii trze­cich. Utrwalenie się systemu dwupartyjnego jest następstwem wielu czynników. Są to w szczególności: „konsensus ideologiczny", trady­cja, większościowy system wyborczy.

W społeczeństwie amerykańskim przeważa zgoda co do pod­stawowych wartości i dlatego dwie partie są wystarczającą płaszczyz­ną porozumienia się różnych sił politycznych. Wyborcy - - zgodnie z utrwaloną już tradycją -- identyfikują się w sposób trwały z jedną z dwóch wielkich partii.

Większościowy system wyborczy zmusza partie do tworze rozbudowanych koalicji interesów, w czym przewagę mają ugru wania_ ciuże^- - republikanów i demokratów.

Konstytucja

Obowiązująca do dziś konstytucja USA została uchwalona pr Konwencję Konstytucyjną w Filadelfii w 1787 r. Jest to pierw pisana konstytucja na świecie. Jej pierwotny tekst składał się z p ambuły i siedmiu artykułów. Pierwsze trzy artykuły określają ko no kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowej, tykuły IV i częściowo VI - - stosunek władz federalnych do stai wych, artykuł V - ~ tryb zmiany konstytucji. Postanowienia artyki VII, dotyczące wejścia w życie konstytucji, podobnie jak część f stanowień poprzednich artykułów, miały charakter doraźny. Nie n ją więc znaczenia dla aktualnego stanu prawnego. Do czasów wsp czesnych przyjęto 27 poprawek. Nie zostały one włączone do tek; pierwotnego, ale były kolejno numerowane i dopisywane. Popraw przyjmowane są większością 2/3 głosów członków obu izb Kongre (Izba Reprezentantów i Senat) lub przez ogólnonarodową konwe cję, zwołaną na żądanie parlamentów 2/3 stanów, i ratyfikowa przez parlamenty lub konwencje 3/4 stanów USA. Podstawowe zn czenie ustrojowe miało uchwalenie pierwszych dziesięciu poprawę tzw. Karty Praw (Bili of Right.s), regulujących prawa i wolno: obywatelskie.

Amerykańskie prawo konstytucyjne obejmuje nie tylko konst tucję, ustawy z dziedziny prawa państwowego i zwyczaje konstyt cyjne, ale również orzecznictwo Sądu Najwyższego, dotyczące stos wania konstytucji. Orzecznictwo to jest podstawowym źródłem el styczności konstytucji amerykańskiej. Poszczególne stany mają swo własne konstytucje, których treść jest zgodna z postanowieniar konstytucji federalnej.

Zasady ustrojowe państwa: federalizm i podział władz

Podstawowymi zasadami ustrojowymi USA są: zasada federalizm i zasada podziału władz. Z zasady amerykańskiego federalizmu w; nika, że stany są suwerennymi jednostkami politycznymi. Istnie odrębne pojęcie obywatelstwa Stanów Zjednoczonych i obywate stwa określonego stanu. Władza ustawodawcza jest podzielona mi< dzy organy federalne i stanowe przy czym uprawnienia pierwotr przysługują stanom, a organom federalnym - - uprawnienia delegc wane, które wylicza konstytucja. Decyzje władz federalnych w po­wierzonym im zakresie są nadrzędne nad stanowymi. Władze federa­lne mają własny aparat służący do bezpośredniego zapewnienia reali­zacji swoich decyzji. Stany mają własne parlamenty i własną władzę wykonawczą kierowaną przez gubernatora oraz własne sądownict­wo ze stanowym sądem najwyższym. Zasada podziału władz w USA oznacza system hamulców i równowagi w relacjach między legi­slatywą, egzekutywą i sądownictwem. "

System organów państwowych

Prezydent i administracja federalna. Prezydent, łącząc kompetencje głowy państwa i szefa rządu, odgrywa kluczową rolę w systemie polity­cznym USA. Znajduje się na czele ogromnego aparatu państwowego liczącego 2,5 min urzędników, z których 1500 — to pracownicy federal­nych instytucji, mianowani bezpośrednio przez prezydenta.

W konstytucji i ustawach USA nie występuje instytucja rządu. W skład ukształtowanego w praktyce gabinetu kierowanego przez prezydenta wchodzi 11 sekretarzy (ministrów) i osoby, którym pre­zydent nadał rangę członków gabinetu. Ministrowie, jak i wszyscy najwyżsi federalni urzędnicy, są powoływani przez prezydenta za „radą i zgodą Senatu", tzn. wtedy, gdy Senat zatwierdzi zapropono­wane kandydatury większością 2/3 głosów. Prezydent, kierując się zasadą podziału odpowiedzialności, mianuje na stanowiska mini­strów członków obu wielkich partii. Ważną rolę u boku prezydenta odgrywają takie osobistości, jak jego pomocnik ds. narodowego bezpieczeństwa czy dyrektor Centralnej Agencji Wywiadowczej. Z tego względu, mówiąc o rządzie sformowanym przez prezydenta, zwykle ma się na myśli nie jego gabinet, lecz administrację.

Częścią składową rządowej struktury w USA jest kierowana przez prezydenta Rada ds. Narodowego Bezpieczeństwa, planująca i koordynująca wewnętrzną i obronną politykę USA, oraz Rada ds. Polityki Gospodarczej.

Kreatywne dla mechanizmu politycznego USA są stosunki mię­dzy prezydentem a Kongresem. Prezydent podpisuje ustawy. W ciągu 10 dni powinien albo podpisać, albo zwrócić ustawę Kongresowi łącznie z posłaniem wyjaśniającym jego stanowisko. Jeśli po upływie 10 dni projekt nie zostanie podpisany przez prezydenta i nie zostanie zwrócony Kongresowi, staje się automatycznie ustawą. Kongres, otrzymawszy negatywne stanowisko prezydenta, może obalić jego we­to, uchwalając projekt jeszcze raz większością 2/3 głosów każdej izby.

W przypadku gdy prezydent otrzyma projekt ustawy w terminie krótszym niż 10 dni przed zakończeniem sesji Kongresu, a projektu nie podpisze i nie zawiadomi o tym parlamentu, to zablokuje cał­kowicie wejście tego projektu w życie. Jest to tzw. kieszonkowe weto stanowiące w praktyce weto absolutne.

Prezydent USA ma prawo wydawania własnych aktów prawnych. Należą do nich: rozporządzenia wykonawcze wydawane w celu wyko­nania ustawy, „plany reorganizacyjne", za pomocą których jest kształ­towany system instytucji federalnych, oraz różnego rodzaju zarzą­dzenia administracyjne, rozkazy wojskowe, proklamacje i dyrektywy.

Prezydent ma znaczące pełnomocnictwa w sferze polityki za­granicznej. Zawiera umowy międzynarodowe za „radą i zgodą Sena­tu"; takie umowy muszą być ratyfikowane przez Senat większością 2/3 głosów. W praktyce obok umów podpisywane są często „poro­zumienia wykonawcze", które różnią się od umów głównie tym, że nie wymagają ratyfikacji przez Senat, a tylko poinformowania obu izb Kongresu. Zgodnie z konstytucją prezydent jest głównodowodzą­cym federalnych sił zbrojnych.

Prezydent USA ponosi za swoją działalność odpowiedzialność prawną i może być usunięty ze stanowiska, jeśli w drodze procedury impeachmentu zostanie uznany winnym zdrady, łapownictwa lub in­nego ciężkiego przestępstwa. Procedura impeachmentu polega na tym, że decyzję o postawieniu prezydenta w stan oskarżenia podej­muje Izba Reprezentantów, a o winie rozstrzyga Senat. Decyzje zapadają większością 2/3 głosów. W praktyce procedura ta miała zastosowanie w 1868 r., gdy w Senacie zabrakło jednego głosu, aby uznać winnym prezydenta Johnsona. W 1974 r. do Izby Reprezen­tantów została wniesiona rezolucja o postawieniu prezydenta Nixona w stan oskarżenia. Prezydent, obawiając się jej przyjęcia, ustąpił sam.

Prezydent USA jest wybierany na 4 lata. Nikt nie może być wybrany prezydentem więcej niż dwa razy. Bierne prawo wyborcze mają obywatele, którzy osiągnęli 35 lat życia, mieszkają w kraju nie mniej niż 14 lat, nie są obywatelami naturalizowanymi i nie popełnili przestępstw, uniemożliwiających pełnienie funkcji na szczeblu fe­deralnym. Wybory są pośrednie: wyborcy głosują na elektorów, a elektorzy na kandydatów na prezydenta. Można wyróżnić dwie fazy wyborów: nominację kandydatów przez partie oraz wybory powszechne.

Początkiem procedury nominacji kandydatów jest ich zgłasza­nie. Deklaracje o gotowości ubiegania się o nominację są składane na początku roku, w którym mają się odbyć wybory prezydenckie.


Następnym etapem jest kampania w t/w. prawyborach (od marca do czerwca).

Prawybory umożliwiają poszczególnym partiom wyłonienie dele­gatów na swoje konwencje krajowe. Udział kandydatów w prawybo­rach nie jest obowiązkowy. Kandydat biorący udział w prawyborach prowadzi akcję propagandową na rzecz tych delegatów, którzy będą popierali go na konwencji krajowej. Faktycznie prawybory są spraw­dzianem popularności osób ubiegających się o nominację. Decyzja

0 nominacji kandydata danej partii na stanowisko prezydenta zapa­
da na konwencji krajowej (demokraci w lipcu, republikanie w sierp­
niu). Kandydat na prezydenta musi uzyskać więcej niż połowę gło­
sów wszystkich członków konwencji. Jeżeli nie nastąpi to w pierw­
szym głosowaniu, przeprowadza się kolejne głosowania. Trwają one
tak długo, aż jeden z kandydatów uzyska wymaganą liczbę głosów.
Ogłasza się jednak, że uzyskał jednomyślne poparcie konwencji.

Właściwa kampania wyborcza toczy się między Dniem Pracy (jedno ze świąt amerykańskich) na początku września a dniem wy­borów na początku listopada. Głosowanie powszechne odbywa się we wtorek po pierwszym poniedziałku listopada. Wyborcy wybierają kolegium elektorów złożone z 538 osób. Liczba ta odpowiada liczbie członków Kongresu (100 + 435) plus 3 elektorów wybieranych przez ludność stołecznego okręgu Kolumbia. Każdy stan ma tyle miejsc elektorskich, ilu łącznie przedstawicieli ma w Senacie i Izbie Re­prezentantów.

Podział mandatów między partie polityczne dokonuje się we­dług zasady, że „zwycięzca bierze wszystko", tzn. kandydat na pre­zydenta partii, która uzyskała większość głosów przejmuje wszystkie mandaty elektorskie tego stanu. Na początku grudnia elektorzy zbie­rają się w stolicach swoich stanów i oddają głosy na kandydata, który zwyciężył w ich stanie. Głosy przesyła się do Kongresu, gdzie są przeliczane i następuje formalne ogłoszenie wyników wyborów. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyskał bezwzględnej większości gło­sów elektorów, to wówczas wyboru dokonuje Izba Reprezentantów spośród trzech kandydatów, którzy otrzymali największą liczbę gło­sów elektorskich. Jeżeli wybór nie jest możliwy, obowiązki prezyden­ta przejmuje wiceprezydent wybrany przez elektorów. W przypadku niewybrania wiceprezydenta przez elektorów, wyboru na to stanowi­sko dokonuje Senat spośród dwóch kandydatów, którzy otrzymali największą liczbę głosów elektorskich.

Wiceprezydent USA jest wybierany równocześnie z prezydentem

1 według tej samej procedury. Zgodnie z konstytucją nie ma on

żadnych pełnomocnictw, z wyjątkiem przewodniczenia w Senacie (bez prawa głosu). W przypadku odsunięcia prezydenta z jego stano­wiska, jego śmierci lub rezygnacji wiceprezydent pełni funkcje prezy­denta do nowych wyborów.

Kongres USA. Kongres USA składa się z dwu izb - - Izby Re­prezentantów i Senatu.

Obie izby są wybierane w bezpośrednich wyborach. Żadna z izb nie może być rozwiązana przed upływem kadencji.

Izba Reprezentantów, składająca się z 435 deputowanych, jest wybierana na 2 lata. Czynne prawo wyborcze mają obywatele, któ­rzy ukończyli 18 lat i zamieszkują na terytorium danego stanu od 3 miesięcy do l roku --w zależności od stanu. Prawo kandydowa­nia do Izby Reprezentanów przysługuje osobom, które osiągnęły 25 lat życia i są obywatelami USA co najmniej 7 lat. Zwyczaj konstytucyjny wymaga, aby kandydat do dnia wyborów był stałym mieszkańcem okręgu, w którym ubiega się o mandat.

Obie wielkie partie wyłaniają swoich kandydatów w prawybo­rach, a w części stanów na konferencjach partyjnych. W większości stanów są to prawybory zamknięte, tzn. do głosowania dopuszczeni są tylko ci wyborcy, którzy w spisach wyborców są zarejestrowani jako członkowie danej partii. W części stanów odbywają się tzw. otwarte prawybory, tzn. że wyłanianie kandydatów zarówno przez Partię Republikańską, jak i Demokratyczną przeprowadza się rów­nocześnie. Mogą w nich uczestniczyć wszyscy obywatele mający pra­wa wyborcze. Oficjalnym kandydatem danej partii jest osoba, która w prawyborach otrzymała zwykłą większość głosów (w 10 stanach wymaga się absolutnej większości głosów). Wybory przeprowadza się w jednomandatowych okręgach wyborczych. Podział mandatów jest dokonywany na podstawie zasady większości względnej.

„Wyższa" izba parlamentu — Senat, składa się ze 100 reprezen­tantów. Każdy stan deleguje do składu tej izby 2 senatorów. Każdy z senatorów jest wybierany na 6 lat, a co dwa lata odnawiana jest 1/3 składu izby „wyższej". Bierne prawo wyborcze mają osoby, które ukończyły 30 rok życia, są co najmniej od 9 lat obywatelami USA i zamieszkują w dniu wyborów w tym stanie, w którym są wybierani. Czynne prawo wyborcze oraz procedura wyborów do izby „wyższej" są określone tak samo, jak do Izby Reprezentantów. Przewodniczący Izby Reprezentantów, speaker, jest wybierany przez Izbę spośród jej składu. Jest on wyposażony w szerokie pełnomoc­nictwa. Jego rozstrzygnięcia w kwestiach proceduralnych są ostatecz

ne. W Senacie przewodniczy wiceprezydent USA, a w przypadku jego nieobecności, wybierany przez senatorów z ich składu, „okreso­wy przewodniczący".

Bardzo ważną rolę w pracy Kongresu odgrywają jego komisje. Są to komisje stałe, specjalne, komisje wspólne obu izb, oraz komisje uzgadniania działań, tworzone na zasadzie parytetu z przedstawicieli obu izb. Ich zadaniem jest rozstrzyganie konfliktów między Izbą Reprezentantów a Senatem w toku procesu ustawodawczego.

Kongres USA rozporządza władzą ustawodawczą. Każda z izb nie tylko uczestniczy w urzeczywistnianiu kompetencji prawodaw-;zych, ale ma też własny zakres działań. Izba Reprezentantów ma la przykład prawo w określonych okolicznościach wybierać prezy­denta USA, postawić federalnych urzędników w stan oskarżenia impeachment). Do kompetencji Senatu zaś należą m.in.: ratyfikacja zawartych przez prezydenta umów międzynarodowych; zatwierdza-lie wyznaczanych przez prezydenta wyższych urzędników państwo-vych; wybieranie w określonych okolicznościach wiceprezydenta; ozstrzyganie w sprawie impeachmentu, zainicjowanego przez Izbę Reprezentantów. Obie izby Kongresu, poza projektami ustaw, roz->atrują wielką liczbę różnego rodzaju rezolucji.

Prawo inicjatywy ustawodawczej formalnie przysługuje tylko

złonkom obu izb. Jedynie projekt budżetu państwowego jest oficjal-

ie wnoszony przez prezydenta. W praktyce jednak nie tylko budżet,

le i wiele innych najważniejszych projektów ustaw przygotowuje

dministracja rządowa. Prezydent formułuje swój program ustawo-

awczy w orędziu do Kongresu. Prezydenckie propozycje mogą być

Dzpatrywane dopiero wtedy, gdy deputowany jednej z izb wystąpi

nimi w swoim imieniu. W każdej z izb odbywają się trzy czytania,

między pierwszym i drugim czytaniem toczy się praca w komis-

ich.

Na działalność obu izb wielki wpływ mają lobbyści, przedstawi­cie różnych warstw, grup i organizacji, którzy w rozmaity sposób pływają na kongresmenów. Lobby od dawna stały się charaktery-yczną cechą amerykańskiego systemu politycznego, a wpływ lob-/stów na członków parlamentu jest tak duży, że bardzo często są ii nazywani „trzecią izbą" Kongresu. Znaczenie lobbyzmu jest poważnym stopniu następstwem braku dyscypliny frakcji partyj-rch w obu izbach Kongresu.

Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy jest najważniejszym sądem w sys­temie organów sądowych USA. Jego przewodniczący i członkowie są powoływani przez prezydenta za „radą i zgodą Senatu". Sąd Naj­wyższy rozpatruje w charakterze pierwszej instancji sprawy odnoszą­ce się do przedstawicieli dyplomatycznych, a także sprawy, w któ­rych jedną ze stron jest stan. We wszystkich innych sprawach Sąd Najwyższy jest ostatnią instancją apelacyjną.

Największe znaczenie ma działalność Sądu Najwyższego jako organu sprawującego kontrolę konstytucyjną. Orzeczenia Sądu Naj­wyższego powodują, że konstytucja jest elastyczna. Przyczyniły się one do umocnienia federacji kosztem stanów oraz władzy prezydenc­kiej w stosunku do władzy ustawodawczej.

Stanowy aparat państwowy. Władzą wykonawczą na szczeblu sta­nu kieruje gubernator. Jest on wybierany przez miejscową ludność na okres od 2—4 lat w wyborach bezpośrednich. Jego uprawnienia w poszczególnych stanach są zróżnicowane. Wszędzie ma prawo weta wobec projektów ustaw przyjętych przez organ ustawodawczy. Gubernator wydaje rozporządzenia, wyznacza i odwołuje niewybie-ralnych urzędników. Jemu jest podporządkowana policja stanu i gwardia narodowa. We wszystkich stanach gubernator może być usunięty ze stanowiska w procedurze impeachmentu, a w 12 stanach dopuszcza się jego przedterminowe odwołanie w drodze głosowania wyborców.

Organy ustawodawcze są we wszystkich stanach (poza Nebra-ską) dwuizbowe. Obie izby są wybierane w drodze bezpośrednich wyborów - - członkowie „niższej" izby na 2 lata, a „wyższej" na 4 lata. Pełnomocnictwa ustawodawcze Igislatur stanowych z reguły są jednakowe. W procedurze ustawodawczej stanów stadium roz­strzygającym jest rozpatrzenie projektów ustaw w komisjach.

W większości stanów podstawową jednostką regionalną jest hrabstwo. W każdym hrabstwie ludność wybiera Radę Hrabstwa, która zarządza pobieraniem podatków, określa lokalne dochody, wydaje licencje na działalność organizacji handlowych itp. Ważnym urzędnikiem w hrabstwie jest szeryf, wybierany na 2—4 lata. Jest on naczelnikiem policji, prowadzi areszty. Lokalnymi korporacjami w USA są miasta. Strukturę i pełnomocnictwa organów miejskich określają prawa stanowe, ustanawiające „karty samozarządzania" oddzielne dla każdego miasta i dla całej kategorii miast.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconSystemy polityczne wybranych państw Europy

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconDemokratyczne systemy polityczne: Stany Zjednoczone I państwa Europy Zachodniej

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconZajęcia organizacyjne I literatura przedmiotu. Państwo I konstytucje. Prawo, zgromadzenia ustawodawczeEgzekutywa I polityka państwowaBiurokracja, armia I policjaSystemy I ustroje polityczne. Ideologie polityczne. Ideologie polityczne (II). Zagadnienie demokracji I kultury politycznejPartie polityczn

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconTemat: Powstanie państw demokracji ludowej

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconSystemy Gospodarowania Przestrzenią w Krajach Europy Zachodniej Przegląd

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconSystemy polityczne

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconWspółczesne systemy polityczne oi! oi! oi!

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconWspółczesne systemy polityczne

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconWspóŁczesne systemy polityczne

IV. systemy polityczne wybranych państw demokracji zachodniej system polityczny iconSystemy polityczne I parlamenty

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom