Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok




Pobierz 31.84 Kb.
NazwaOto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok
Data konwersji11.09.2012
Rozmiar31.84 Kb.
TypDokumentacja
PRZYGOTOWANIE DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ NOWEJ MATURY

(materiały wypracowane na warsztatach polonistycznych w CEN w Gdańsku)


W tym roku szkolnym (2001/2002) część uczniów wybrała egzamin maturalny w nowej formule. Wielu młodych polonistów, którzy nie ukończyli kursu dla kandydatów na egzaminatorów ze względów formalnych (za mały staż pracy, bark mianowania lub innych względów) przygotowuje uczniów do części wewnętrznej egzaminu maturalnego. Grupa dziewięciu nauczycielek na warsztatach w gdańskim Centrum Edukacji Nauczycieli pracowała nad poznaniem procedur dotyczących organizacji i przebiegu egzaminu.

Podczas ćwiczeń opracowano kilka „kroków”, które pokazują, jak powinno się odbywać przygotowanie do tego egzaminu. Koleżanki polonistki same dokonały wyboru tematu z listy szkolnej, uszczegółowiły go, po czym przygotowały plan prezentacji i zaprezentowały wybrany temat podczas symulacji egzaminu. Wypowiedź stała się podstawą do przeprowadzenia rozmowy komisji ze zdającym i kryterialnego oceniania. Dzięki temu mogły zorientować się, jak w założeniach będzie przebiegał nowy egzamin maturalny.

Należy dodać, że także w koncepcji „matury pomostowej” uczeń może podczas ustnego egzaminu zamienić jedno z trzech zadań na przygotowaną przez siebie prezentację tematu z listy szkolnej zatwierdzonej przez OKE. Poniżej opublikowane materiały warsztatowe mogą więc posłużyć uczniom i nauczycielom w przygotowaniu tej wypowiedzi.


KROK PIERWSZY: Od tematu na szkolnej liście do tematu uczniowskiego.


We wrześniu uczeń poznał listę tematów zaproponowaną przez szkołę i zatwierdzoną przez OKE. Z tematów zebranych w trzech grupach: literatura, korespondencja sztuk, język wybrał jeden np.:

Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok.



Jest to temat ogólny, dający maturzyście możliwość samodzielnego określenia interesujących go aspektów zagadnienia, wyboru tekstów literackich z różnych epok i problemów do omówienia.


KROK DRUGI: Uszczegółowienie tematu z listy szkolnej.

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok.





  1. Model miłości średniowiecznej i jego realizacja w późniejszych epokach literackich.

  2. Miłość dworska od średniowiecza do oświecenia (Dzieje Tristana i Izoldy, Legendy Arturiańskie, Fraszki J. Kochanowski, liryka D. Naborowskiego, J.A.Morsztyna, liryka sentymentalna).

  3. Miłość w literaturze staropolskiej na podstawie Listów Jana III Sobieskiego do Marysieńki.

  4. Problem miłości w Lalce B. Prusa.

  5. Różne oblicza miłości w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza.

  6. Miłość „nieszczęśliwa” w literaturze różnych epok: Romeo i Julia, Dziady, Lalka.

  7. Modele miłości romantycznej w Cierpieniach młodego Wertera, Giaurze, Dziadach – porównanie konwencji.

  8. Kreacja miłości romantycznej w listach Z. Krasińskiego do Delfiny Potockiej.

  9. Sposób mówienia o miłości zmysłowej w liryce kobiecej na podstawie twórczości Safony, M. Pawlikowskiej – Jasnorzewskiej, H. Poświatowskiej.

  10. Idea miłości franciszkańskiej i jej realizacja w poezji innych J. Kochanowskiego i L. Staffa.

  11. Miłość w czasach wojennych na przykładzie Opowiadań T. Borowskiego, Innego świata G. Herlinga – Grudzińskiego i poezji K.K.Baczyńskiego.

11. Różne oblicza miłości w Biblii.

  1. „Niebezpieczne związki” w literaturze na przykładzie Granicy i Przedwiośnia.

  2. Kobieta i mężczyzna w Sklepach cynamonowych B. Schulza, Granicy Z. Nałkowskiej i Ludziach bezdomnych S. Żerpomskiego.

  3. Miłość w świecie mitologicznych bogów i herosów na podstawie znanych par kochanków i małżonków Helena – Parys, Eurydyka – Orfeusz, Penelopa – Odys i innych).

  4. Mezalians w literaturze XIXw. na przykładzie powieści H. Balzaka i E. Orzeszkowej.

  5. Miłość kobiety fatalnej i do kobiety fatalnej w ujęciu twórców pozytywizmu i modernizmu na podstawie Chama, Lalki i Chłopów.

  6. Motyw miłości werterowskiej w innych utworach literackich (Dziady cz. IV, Kordian, Lalka).

  7. Motyw miłości w fantastycznym świecie Ballad i romansów A. Mickiewicza i poezji B. Leśmiana.

  8. Miłość rodzicielska na przykładzie Nad Niemnem oraz Nocy i dni.

  9. Związek J. Słowackiego z matką na podstawie listów.



KROK TRZECI: Prace przygotowawcze do prezentacji.


Zebranie bibliografii, wybór najbardziej przydatnych pozycji. Sporządzenie fiszek. Opracowanie planu prezentacji i przygotowanie materiałów pomocniczych.


KROK CZWARTY: Propozycja planu prezentacji


MIŁOŚĆ W LITERATURZE STAROPOLSKIEJ NA PRZYKŁADZIE „LISTÓW DO MARYSIEŃKI” JANA SOBIESKIEGO.



  1. Literatura podmiotu :

Sobieski Jan: Listy do Marysieńki. Wstęp i opracowanie L. Kukulski. Wyd. 2. Warszawa 1970

Żeleński Boy Tadeusz: Marysieńka Sobieska. Wyd. 2. Kraków 1968


II. Literatura przedmiotu :

Kuchowicz Zbigniew: Miłość staropolska. Wyd. 2. Warszawa 1982


Kuchowicz Zbigniew: Człowiek baroku. Red. R. Villari. Warszawa 2001

  1. Ramowy plan wypowiedzi





  1. Problem.

Miłość w literaturze staropolskiej na przykładzie Listów do Marysieńki Jana Sobieskiego.


  1. Prezentacja zagadnień:

    1. Erotyzm staropolski – zarys tła.

    2. Listy do Marysieńki Jana Sobieskiego na tle epoki.

    3. Elementy miłości sentymentalnej w Listach… Jana Sobieskiego (romans pasterski).

    4. Model miłości dworskiej w Listach… J. Sobieskiego (petrarkizm).

    5. Kreowanie roli podmiotu mówiącego w Listach do Marysieńki J. Sobieskiego (w porównaniu do kreacji podmiotu lirycznego wierszy J.A.Morsztyna). 

    6. Elementy miłości sarmackiej w Listach




  1. Wnioski:

Obraz miłości w literaturze staropolskiej to harmonijne połączenie wielu sprzecznych konwencji.


IV. Materiały pomocnicze:

  1. Portrety Jana Sobieskiego i Marysieńki Sobieskiej.

  2. Teksty źródłowe dokumentujące tezę postawioną w temacie (fiszki).
Opracowały: Alicja Węgrzynowska, Anna Nieradko, Jolanta Chmielowiec



KOBIETA FATALNA W UJĘCIU TWÓRCÓW POZYTYWIZMU I MODERNIZMU NA PRZYKŁADZIE: „LALKI” B.PRUSA, „CHAMA” ELIZY ORZESZKOWEJ I „CHŁOPÓW” W.REYMONTA


I. Literatura podmiotu:

  1. Orzeszkowa Eliza: Cham [w tejże:] Pisma zebrane. Red. J.Krzyżanowski. T.15. Warszawa 1948

  2. Prus Bolesław: Lalka. Oprac. J.Bachórz. BN Wrocław 1991

  3. Reymont Władysław: Chłopi. Oprac. F.Ziajka. BN. Wrocław 1991


II. Literatura przedmiotu:

  1. Krzyżanowski J.: O „Chłopach” Elizy Orzeszkowej [w:] W kręgu wielkich realistów. Kraków 1962

  2. Inglot M.: Obraz idealnej miłości w „Lalce” Bolesława Prusa. Acta Universitatis Wratislaviensis 1974. Nr 240

  3. Płachecki M.: Bohaterowie i fabuła w powieściach Bolesława Prusa (od „Anielki” do „Lalki”). „Przegląd Humanistyczny” 1983. Nr 9/10

  4. Markiewicz H.: „Lalka” Bolesława Prusa. Warszawa 1967

  5. Rzeuska M.: „Chłopi” Reymonta. Warszawa 1950

  6. Lichański S.: „Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta. Warszawa 1969

  7. Mijas S.: Postawa moralna jednostek i zbiorowości w „Chłopach” Reymonta. „Polonistyka” 1969. Nr 5

  8. Jodełka-Burzecki T.: Nad tekstami „Chłopów” [w:] W.S. Reymont: Pisma. T.VII. Warszawa 1970

  9. Gutowski W.: Nagie dusze i maski: o młodopolskich mitach miłości. Kraków 1992

  10. Kopaliński W.: Encyklopedia „drugiej płci”. Warszawa 1995

  11. Słownik literatury polskiej XIX wieku. Red. J. Bachórz i A. Kowalczykowa. Wrocław 1994

  12. Słownik literatury polskiej XX wieku. Red. A. Brodzka, M. Puchalska, M. Semczuk. Wrocław 1993


III. Ramowy plan wypowiedzi:


1. Określenie problemu:

Kobieta fatalna w ujęciu twórców pozytywizmu i modernizmu na przykładzie: Lalki B.Prusa, Chama E. Orzeszkowej i „Chłopów” W.Reymonta


  1. Prezentacja zagadnień:

2.1 Wstęp:

  1. Kobieta fatalna (nazywana też kobietą – modliszką) to taka, której piękno dorównuje egoizmowi i okrucieństwu i prowadzi mężczyzn do zguby.

  2. Mit niszczącej kobiety jest obecny w wielu kulturach (w tradycji judejskiej – Lilith i Ewa, w Indiach – bogini Kali, w Japonii – kobieta wąż, w tradycji europejskiej – harpie, syreny, Sfinks, Chimera).

  3. Jako typ literacki pojawia się w powieści gotyckiej (Matylda z „Mnicha” Matthew G. Lewisa), w literaturze romantyzmu (Carmen Prospera Mériméego, Kleopatra Teophile’a Gautiera i in.).

2.2 Kobieta w pozytywizmie:

  1. emancypacja,

  2. kobieta jako istota społeczna, „kobieta równym mężczyźnie jest człowiekiem” (E. Orzeszkowa Kilka słów o kobietach),

  3. kobiety a hasła pracy organicznej i pracy u podstaw.

    1. Kobieta modernistyczna:

  1. kryzys moralności mieszczańskiej, jednostka ponad społecznością, wywyższenie aktywności artystycznej (Isadora Duncan);

  2. kobieta władcza i demoniczna powodująca upadek mężczyzny;

  3. obcowanie kobiety i mężczyzny (duchowe i cielesne) jako nieustająca walka;

  4. kobieta usytuowana pośród zjawisk negatywnych: zła i śmierci (władczyni żeńskich demonów, z piekła rodem);

  5. identyfikacja erotyzmu z grzechem, z przekroczeniem norm (jeden z elementów mitu miłości XIX wieku)

  6. kobieta – muza, współistnieje z mężczyzną, jest obrazem jego duszy , swoistym alter ego (Przybyszewski).

    1. Cham i Lalka jako utwory dojrzałego realizmu krytyczne wobec niektórych założeń pozytywizmu.

    2. Pojawienie się „kobiety fatalnej” oskarżeniem społeczności, która ją stworzyła i zaprzeczeniem pozytywistycznego programu budowy lepszego społeczeństwa.

    3. Chłopi przykładem naturalizmu, nurtu rozwijającego dojrzały realizm.

    4. Postępowanie bohaterki Chłopów – Jagny – jako wynikające z jej wnętrza (targają nią namiętności, zwycięża niespokojny duch, natura, miłość jest siłą niszczącą, destrukcyjną).

    5. Charakterystyka bohaterek:

  1. w Lalce kobieta fatalna – Izabela Łęcka stanowi zagrożenie dla pozytywisty, jakim jest Wokulski, najpierw budzi w nim romantyka, następnie pokazuje nieskuteczność pracy i działania w myśl zasad pozytywistycznych dla zdobycia niewieściego serca (Wokulski jako dobry pozytywista nie osiągnie szczęścia); Izabela to typ kobiety fatalnej przynoszącej mężczyźnie zgubę, egoistyczna, zimna, zapatrzona w siebie, itd.

  2. Franka Kobycka – postać tragiczna, o niezwykle skomplikowanej psychice, momentami patologicznej, itd.

  3. Jagna – kobieta, która nie panuje nad swoimi instynktami, ulega im całkowicie, kieruje nią popęd płciowy i chwilowe emocje; w swych stosunkach z mężczyznami nie jest stroną aktywną, to mężczyźni narzucają się jej, chodzą za nią; w tym przypadku to raczej mężczyźni okazali się fatalni dla kobiety;

3. Wniosek:

W literaturze końca wieku XIX pojawia się wątek miłości niszczącej, której ucieleśnieniem jest kobieta fatalna, modliszka, wampir, diablica.


IV. Materiały pomocnicze:

  1. Portret Isadory Duncan – najbardziej znanej „femme fatale” z okresu modernizmu.

  2. Fiszki z cytatami z utworów charakteryzujące bohaterki – kobiety fatalne: Izabelę Łęcką, Frankę Kobycką, Jagnę.



Opracowała: Katarzyna Pych




MIŁOŚĆ W CZASACH WOJENNYCH NA PRZYKŁADZIE TWÓRCZOŚCI K. K. BACZYŃSKIEGO, T. BOROWSKIEGO I G. HERLINGA- GRUDZIŃSKIEGO


  1. Literatura podmiotu ……

  2. Literatura przedmiotu … …

  3. Plan wypowiedzi


1. Problem

Miłość w czasach wojennych na przykładzie twórczości K. K. Baczyńskiego, T. Borowskiego i G. Herlinga – Grudzińskiego.


  1. Prezentacja zagadnień.

    1. Wstęp

  1. Miłość tematem literackim od zarania dziejów.

  2. Różne rodzaje miłości (platoniczna, duchowa, fizyczna).

  3. Miłość spełniona i niespełniona (przyczyny niespełnienia np. ingerencja innych ludzi i czas „nieżyczliwy”).

  4. Miłość dwojga ludzi w czasie wojny jako ważny temat twórczości Baczyńskiego, Borowskiego, Herlinga – Grudzińskiego.

    1. II wojna światowa najokrutniejszym wydarzeniem XX wieku. niesprzyjającym rozwojowi uczuć, wpływającym bezpośrednio na kształt miłości.

    2. Miłość w tekstach K.K Baczyńskiego:

  1. Barbara Drapczyńska bohaterka i adresatka wierszy miłosnych .

  2. Miłość jako uczucie oczyszczające, zdolne do odrodzenia człowieka skalanego nienawiścią i złem (liryki „Ten czas”, „Niebo złote Ci otworzę...”).

  3. „Raj natury” a nieludzki czas wojny (doskonała interpretacja wokalna tekstu – fragment piosenki w wyk. Ewy Demarczyk „Niebo złote…”

  4. Erotyka – ucieczka od rzeczywistości w piękno (wiersz „Biała magia”).

  5. Miłość fizyczna konsekwencją miłości duchowej.

2.4 Miłość w Opowiadaniach T. Borowskiego:

a) Pragnienie miłości świętej i czystej a rzeczywistość w „Pożegnaniu z Marią” Borowskiego (charakterystyka behawiorystyczna Tadeusza i Marii, fragment filmu).

  1. Bezradność wobec otaczającej rzeczywistości (scena finałowa).

2.5 G. Herling – Grudziński o miłości i kobietach w Innym świecie:


  1. W obozie najczęściej stosunek mężczyzn do kobiet pozbawiony jest jakiegokolwiek duchowego pierwiastka, kobiety traktowane są przedmiotowo.

b) „Polowania” na kobiety; zbiorowe gwałty.

  1. Miłość także jako wartość odradzająca (rozdział „Zmartwychwstanie”).

  2. Narrator w ”Innym świecie” dokonuje oceny moralnej bohaterów (polemika z Borowskim).


3. Wnioski:

    1. Miłość to uczucie wszechogarniające i wszechobecne nawet w czasach wojny.

    2. Literatura II wojny światowej ukazuje smutek, bezsilność kochanków wobec rzeczywistości.

    3. Bohaterowie chcieliby ochronić czyste uczucie, jednak wojna nie zawsze pozwala im na to.



Opracowała: Agnieszka Golak

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconTemat: Różnorodne ujęcie motywu vanitas w literaturze I

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconTemat: Różnorodne ujęcie motywu vanitas w literaturze I malarstwie wybranych okresów

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconTemat: Różnorodne ujęcie motywu vanitas w literaturze I malarstwie wybranych okresów

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconTemat: Różnorodne ujęcia motywu samotności, wyobcowania, alienacji w literaturze na przestrzeni epok. Omów na wybranych przykładach

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconVi-17. Motyw tańca w literaturze różnych epok

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconTemat: Wierność – sobie, drugiemu człowiekowi, idei. Przedstaw funkcjonowanie tego motywu, odwołując się do przykładów z różnych epok

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok icon"Młodzież, jej zadania I postawy w literaturze różnych epok"

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconMotyw smoka w literaturze I innych tekstach kultury różnych epok

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconOmów sposoby funkcjonowania wątków antycznych w literaturze różnych epok

Oto kilka propozycji „uczniowskich” realizacji tematu: Ujęcie motywu miłości w literaturze różnych epok iconIdealiści I marzyciele w literaturze. Scharakteryzuj sposoby kreowania takich bohaterów w utworach różnych epok

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom