Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku




Pobierz 89.62 Kb.
NazwaObowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku
strona9/9
Data konwersji17.12.2012
Rozmiar89.62 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8   9

W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że wprawdzie „zajmowanie się sprawami gospodarczymi” spółki nie musi być tożsame z obowiązkami płatnika w ujęciu Ordynacji podatkowej, to jednak nie oznacza to, iżby obowiązki płatnika nie wchodziły w zakres tego pojęcia. Obliczanie, pobieranie i odprowadzanie podatku (tak samo zaliczek na podatek) mieści się bowiem w zajmowaniu się sprawami gospodarczymi osoby prawnej jako podmiotu gospodarczego. Powstaje jedynie pytanie – czy określona osoba, jako zajmująca się sprawami gospodarczymi danego podmiotu, odpowiada też w konkretnym wypadku za jego obowiązki jako płatnika.

Sąd Najwyższy skrytykował pogląd sądu odwoławczego w tej sprawie, jakoby pojęcie „zajmowania się sprawami gospodarczymi”, o którym mowa w art. 9 § 3 k.k.s., nie mogło być rozumiane ogólnie, lecz musiało dotyczyć konkretnych czynności powierzonych danej osobie. Zdaniem Sądu Najwyższego rozumowanie takie nie jest poprawne, gdyż w istocie prowadzi do sytuacji, że w ramach osoby prawnej w razie niewskazania osoby fizycznej odpowiedzialnej za funkcje spółki jako płatnika podatku nikt nie ponosi odpowiedzialności karnoskarbowej za niepobranie lub nieodprowadzenie pobranego podatku. Z kodeksu spółek handlowych wynika, że sprawy gospodarcze spółki prowadzą określone osoby fizyczne jako organy osoby prawnej. Gdy chodzi o prezesa zarządu spółki, to z art. 201 § 1 k.s.h. wynika, że prowadzi on jako członek zarządu wszelkie sprawy spółki, chyba że określone sprawy z tego zakresu, w tym przypadku czynności płatnika podatku, powierzono by innemu członkowi zarządu albo kierownikowi jednostki organizacyjnej spółki lub wreszcie – jakiemuś jej pracownikowi bądź też gdyby wyznaczono, choćby przez czynność faktyczną wyrażającą wolę organu spółki inną osobę odpowiedzialną za te czynności.

W omawianym wyroku Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejszy pogląd orzecznictwa26, według którego zarówno wtedy, kiedy przepisy nie wymagają ustanowienia osoby odpowiedzialnej za wykonywanie czynności płatnika, jak i wtedy, kiedy obowiązek ustanowienia takiej osoby nie został dopełniony, odpowiedzialność karnoskarbową ponieść może osoba odpowiedzialna za „całokształt spraw finansowych płatnika”, przy czym niedopełnienie obowiązku ustanowienia osoby odpowiedzialnej za realizację czynności płatnika może prowadzić jednocześnie do odrębnej odpowiedzialności karnoskarbowej również i za to niedopełnienie, na podstawie art. 79 § 1 k.k.s.

Wyznaczenie konkretnej osoby jako odpowiedzialnej za realizację określonych obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego w toku działalności podmiotów zbiorowych pełni istotną rolę ułatwiającą przypisanie indywidualnej osobie odpowiedzialności karnoskarbowej. Realizacja przez płatnika będącego podmiotem zbiorowym obowiązku wyznaczenia konkretnej osoby jako odpowiedzialnej za realizację jego czynności oraz notyfikacji tego właściwemu organowi podatkowemu zgodnie z treścią art. 31 Ordynacji podatkowej obwarowana jest sankcją karnoskarbową w art. 79 § 1 k.k.s. Przewidziana w tym ostatnim przepisie karnoskarbowa ochrona normy sankcjonowanej wynikającej z art. 31 Ordynacji wydaje się konieczna dlatego, że prawo podatkowe nie przewiduje żadnych uregulowań o charakterze sankcyjnym, które mogłyby przymuszać do realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 31 Ordynacji. Przepis art. 79 § 1 k.k.s., grożący sankcją karnoskarbową za niewyznaczenie i niezgłoszenie organowi podatkowemu osoby, która odpowiada za wykonanie obowiązków instytucjonalnego płatnika, działa w kierunku przymuszenia do wyznaczenia i zgłoszenia takiej osoby tylko przez okres 1 roku od terminu pierwszej wpłaty podatku. Art. 79 § 1 k.k.s. stanowi bowiem wykroczenie skarbowe, którego karalność ustaje z upływem roku od czasu jego popełnienia, czyli z upływem roku od dnia następującego po dniu, na który przypadał termin wyznaczony do dokonania pierwszej wpłaty (art. 51 § 1 k.k.s.). Przedawnienie karalności tego wykroczenia skutkuje tym, że mimo, iż nadal w danej firmie będącej płatnikiem nie ma wyznaczonej osoby odpowiedzialnej za obliczanie, pobieranie podatków i wpłacanie ich na rachunek organu podatkowego i osoba taka nie jest nadal zgłoszona organowi podatkowemu, ten ostatni nie ma już żadnych instrumentów przymuszenia płatnika do wyznaczenia jakiejś osoby i jej zgłoszenia. W praktyce działania organów podatkowych takie zaniechanie stwierdza się najczęściej wówczas, gdy płatnik pobranego podatku nie wpłaca na rachunek organu podatkowego (art. 77 k.k.s.) lub gdy płatnik w ogóle podatku nie pobiera albo pobiera go w kwocie niższej od należnej (art. 78 k.k.s.). W przypadku płatników systematycznie pełniących te obowiązki czyny te w praktyce zdarzają się najczęściej na pewnym etapie ich działalności, zazwyczaj w związku z popadnięciem przez nich samych w trudności finansowe. Wówczas to organ podatkowy stwierdza, że w firmie będącej płatnikiem nie było wyznaczonej osoby, lecz najczęściej nie można już nikogo pociągnąć do odpowiedzialności za wykroczenie z art. 79 § 1 k.k.s., gdyż od czasu pierwszej wpłaty upłynął już rok i karalność tego wykroczenia ustała.

Niewyznaczenie i niezgłoszenie organowi podatkowemu osoby odpowiedzialnej za obliczanie, pobieranie i wpłacanie pobranych podatków na rachunek organu podatkowego – jak już o tym była mowa – nie przekreśla automatycznie możliwości pociągnięcia kogoś do odpowiedzialności karnoskarbowej z art. 77 lub 78 k.k.s. (gdyż orzecznictwo radzi sobie w takich przypadkach), jednak powoduje konieczność prowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia, komu konkretnie można przypisać sprawstwo czynu z art. 77 lub 78 k.k.s. w oparciu o treść przepisu art. 9 § 3 k.k.s. Z drugiej strony wyznaczenie konkretnej osoby i jej notyfikacja organowi podatkowemu stosownie do wymogu art. 31 Ordynacji podatkowej nie zastępuje procesu karnoskarbowego przypisania odpowiedzialności. Nie stwarza to żadnego „domniemania” odpowiedzialności karnoskarbowej i teoretycznie nie można wykluczyć sytuacji, gdy instytucjonalny płatnik wyznaczył i wskazał organowi podatkowemu konkretną osobę odpowiedzialną, jednak ta osoba w istocie obowiązków płatnika trwale nie wypełnia, a wypełnia je faktycznie ktoś inny, a poza tym wyznaczone osoby nie muszą w praktyce osobiście wykonywać czynności, za które odpowiadają, mogą bowiem zlecać je do wykonania innym osobom i kontrolować tylko to wykonywanie. Wykonywanie obowiązków płatnika niejednokrotnie w praktyce wymaga współdziałania kilku osób, np. osoby obliczającej i pobierającej podatek, osób uprawnionych formalnie do podpisywania przelewów (np. prezesa firmy i głównego księgowego). Wyznaczone konkretnej osoby w myśl art. 31 Ordynacji podatkowej nie zwalnia od obowiązku przypisania jej realizacji znamion czynu zabronionego (tak przedmiotowych, jak i podmiotowych), nie zwalnia także od obowiązku przypisania winy zgodnie z treścią art. 1 § 3 k.k.s. Należy zgodzić się z poglądem27, iż powierzenie obowiązków płatnika innej osobie nie musi automatycznie zwolnić z odpowiedzialności karnoskarbowej prezesa zarządu spółki będącej płatnikiem. Jeżeli bowiem organ podmiotu zbiorowego formalnie wyznaczy daną osobę, ale nie upoważni jej w żaden sposób do dokonywania przelewów na rachunek urzędu skarbowego, to osoba ta zostanie praktycznie pozbawiona możliwości wykonania tego obowiązku, a co za tym idzie – nie będzie można przypisać jej winy.

Doktryna podatkowoprawna podkreśla, że przez wskazanie osoby odpowiedzialnej za realizację funkcji płatnika, o którym mowa w art. 31 Ordynacji podatkowej, wyznaczone osoby bynajmniej nie stają się płatnikami, którymi nadal pozostają podmioty instytucjonalne określone jako płatnicy w przepisach prawa podatkowego. Wyłącznie więc na tych podmiotach (instytucjonalnych) ciąży odpowiedzialność podatkowa, tylko w stosunku do nich może być wydana decyzja o ich odpowiedzialności na podstawie art. 30 Ordynacji podatkowej i tylko te podmioty mogą być podmiotami postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub skarbowej, czynności sprawdzających, zabezpieczenia i innych instytucji ogólnego i szczegółowego prawa podatkowego28.

Natomiast na osobach wyznaczonych ciążyć może odpowiedzialność wobec instytucjonalnego płatnika, który je wyznaczył, zależnie od rodzaju łączącego je z nim stosunku prawnego. Może to być zatem odpowiedzialność pracownicza lub kontraktowa. Dochodzenie ewentualnych roszczeń przez płatnika wobec wyznaczonych w trybie art. 31 Ordynacji podatkowej osób następować może tylko na drodze właściwej dla tych stosunków prawnych29.

Przepis art. 79 § 1 k.k.s. – jak wynika z powyższych uwag – ma w zasadzie charakter porządkowego i czysto formalnego wykroczenia skarbowego, jednak jego popełnienie może w istocie skutkować trudnościami w konkretyzacji indywidualizacji karnoskarbowej za daleko poważniejsze czyny z art. 77 lub 78 k.k.s., których popełnienie przez płatnika powoduje już realny uszczerbek finansowy dla wierzyciela podatkowego.

Przepis art. 79 § 1 k.k.s. nie jest jedynym typem formalnego deliktu skarbowego, które może popełnić płatnik. Może on ponosić także odpowiedzialność karną skarbową za niezłożenie wbrew obowiązkowi lub złożenie nieprawdziwej informacji podatkowej, co stanowi przestępstwo lub w razie przyjęcia wypadku mniejszej wagi – wykroczenie skarbowe z art. 80 § 2–4 k.k.s., czy też za formalne wykroczenie skarbowe związane z zasadami ewidencji i identyfikacji podatników, płatników i inkasnetów, stypizowane w art. 81 § 1 k.k.s.



Taxpayer’s duties and responsibilities

Abstract


A taxpayer institution is meant to counteract tax evasion, and to reduce costs of tax amount calculation and exaction. Any taxpayer remains under the obligation to calculate and exact a tax amount, and to pay such amount to an account of the Inland Revenue. These obligations are fulfilled by a taxpayer in the interest of tax authorities. In the event of any failure to fulfil the said obligations, a taxpayer shall be under tax and criminal tax liability. Tax liability is of a property, personal and objective nature. It can be excluded by a fault on the part of a taxpayer. Criminal tax liability is of an individual nature. It can be excluded by an error, insanity, or active repentance. Controversial is the possibility to apply the criterion of a state of necessity as a beyond statutory condition.

1M. Kalinowski, Granice legalności unikania opodatkowania w polskim systemie podatkowym, Toruń 2001, s. 15.

2Zob. np. L. Wilk, Czynniki kryminogenne przestępczości podatkowej, Archiwum Kryminologii, nr 29–30, Warszawa 2009, s. 227–238.

3 P. Karwat, Obejście prawa podatkowego, Warszawa 2002, s. 221.

4P. M. Gaudemet, J. Molinier, Finanse publiczne, Warszawa 2000, s. 590; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa  Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2000, s. 51.

5A. Nykiel, Podmiotowość podatkowoprawna (wybrane zagadnienia), Państwo i Prawo 2000, nr 3, s. 59.

6Zob. np. H. Dzwonkowski (red.), Ordynacja podatkowa. Rok 2008. Komentarz, Warszawa 2008, s. 92–93.

7 Ibidem, s. 91 oraz powołana tam literatura.

8A. Mariański, Odpowiedzialność za zobowiązania podatnika, płatnika, inkasenta w prawie polskim, Warszawa 1999, s. 38.

9W. Lang, Struktura odpowiedzialności prawnej, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Nauki Humanistyczno-Społeczne 1968, nr 31, seria „Prawo” VIII, s. 4 i 35.

10A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Warszawa 2002, s. 172; P. Karwat, op. cit., s. 23.

11Por. M. Gintowt-Jankowicz, Odpowiedzialność podatkowa w obowiązującym prawie polskim, Studia Prawnicze 1973, nr 35, s. 118.

12 M. Gintowt-Jankowicz, op. cit., s. 119.

13Zob. np. H. Dzwonkowski (red.), op. cit., s. 298–299; B. Brzeziński, Dyskusyjne elementy statusu prawnego płatnika, Monitor Podatkowy 1999, nr 2, s. 13.

14 Wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1995 r., SA/Kr 2700/94, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996, nr 4, poz. 114.

15 A. Mariański, op. cit., s. 81.

16Wyrok SN z dnia 16 maja 2002 r., IV KKN 427/98, Prokuratura i Prawo 2003, dodatek „Orzecznictwo”, nr 2, s. 11.

17M. Michna, Odpowiedzialność karna skarbowa płatnika i inkasenta, Monitor Podatkowy 1996, nr 9, s. 267.

18Zob. Z. Radzikowska, Z problematyki błędu w prawie karnym skarbowym, Studia Prawnicze 1974, nr 3, s. 181 i nast.; R. Hałabura, Umyślność, wina i błąd. Odpowiedzialność karna skarbowa, Rzeczpospolita z dnia 28 sierpnia 2003 r., s. C–4; L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2007, s. 53–60.

19 G. Bogdan, A. Nita, Z. Radzikowska, A. R. Światłowski, Kodeks karny skarbowy z komentarzem, Gdańsk 2000, s. 15.

20Ten kontrowersyjny problem jest szeroko dyskutowany w doktrynie powszechnego prawa karnego [zob. np. T. Dukiet-Nagórska (red.), Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa, Warszawa 2008, s. 151–153]. Doktryna karnoskarbowa zagadnieniu temu nie poświęca zbyt wiele uwagi  zob. np. R. Kubacki, A. Bartosiewicz, Kodeks karny skarbowy. Przestępstwa i wykroczenia podatkowe oraz dewizowe, wyd. 3, Warszawa 2005, s. 146–147 i 497.

21Do zwolenników pozaustawowych przesłanek wyłączenia winy w powszechnym prawie karnym należą m.in. K. Buchała, A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Kraków 1998, s. 43; P. Kardas, Niektóre okoliczności wyłączające winę i umniejszające winę w projekcie kodeksu karnego, Wojskowy Przegląd Prawniczy 1996, nr 1, s. 44, w prawie karnym skarbowym zaś V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, Prawo karne skarbowe. Zagadnienia materialnoprawne i wykonawcze, Toruń 2005, s. 75–77.

22 Zob. F. Prusak, Prawo i postępowanie karne skarbowe, Warszawa 2002, s. 31–32.

23Szerzej o tym L. Wilk, Szczególne cechy odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia podatkowe, Katowice 2006, s. 302–318.

24 Zob. Prokuratura i Prawo 1999, nr 4, s. 9.

25 OSP 2004, nr 4, poz. 44 z glosą T. Oczkowskiego.

26Postanowienie SN z dnia 24 lutego 1999 r., I KZP 261/98, Prokuratura i Prawo 1999, nr 4, s. 9.

27 T. Oczkowski, Glosa do wyroku SN z dnia 2 lipca 2002 r., IV KK 164/02, OSP 2004, nr 4, s. 189.

28B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 129.

29 C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa..., s. 140.


Prokuratura

i Prawo 78, 2009
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Powiązany:

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconOświadczenie Płatnika Podatku od Towarów I Usług Wystawca

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconKalendarz podatnika I płatnika w podatku dochodowym od osób prawnych

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconKalendarz podatnika I płatnika w podatku dochodowym od osób prawnych

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconObowiązki I odpowiedzialność darczyńcy

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconWypełnienia Załącznika do wniosku o wyrażenie zgody płatnika na sfinansowanie świadczenia wskazanego w Katalogu zakresów I grup jako „Świadczenie za zgodą płatnika”

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconWypełnienia Załącznika do wniosku o wyrażenie zgody płatnika na sfinansowanie świadczenia wskazanego w Katalogu zakresów I grup jako „Świadczenie za zgodą płatnika” w ramach wartości zawartej umowy

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconWypełnienia Załącznika do wniosku o wyrażenie zgody płatnika na sfinansowanie świadczenia wskazanego w Katalogu zakresów I grup jako „Świadczenie za zgodą płatnika” w ramach wartości zawartej umowy

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconZakres obowiązków, odpowiedzialności I uprawnień pomocy nauczyciela Powierzam Pani niżej wymienione obowiązki I odpowiedzialność za ich prawidłowe wykonywanie. I. Postanowienia ogólne

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconUstawa z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów I usług oraz o podatku akcyzowym

Obowiązki I odpowiedzialność płatnika podatku iconNajważniejsze zmiany w ustawach podatkowych: ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2003 r

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom