Prawo finansowe finanse




Pobierz 349.74 Kb.
NazwaPrawo finansowe finanse
strona3/9
Data konwersji17.12.2012
Rozmiar349.74 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7   8   9
1. Zasada zupełności budżetu -jest to postulat, aby budżet obejmował wszystkie dochody i wydatki państwa. Jako uzasadnienie podaje się potrzebę parlamentarnego wpływu na całość gospodarki finansowej państwa. Realizacja tej zasady w Polsce jest stosunkowo ograniczona, ponieważ dość szeroki jest zakres gospodarki 'pozabudżetowej i ta gospodarka nie jest rejestrowana w budżecie. Całość gospodarki finansowej czy to zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych, środków specjalnych czy funduszy celowych narusza zasadę zupełności budżetu.

2. Zasada jedności budżetu - dotyczy tego, aby całość dochodów i wydatków państwa ująć w jednym dokumencie budżetowym (jedną ustawą). Pozwala na całościową kontrolę zamierzeń rządu w dziedzinie finansów publicznych. Zasadę tę narusza uchwalanie budżetów nadzwyczajnych i majątkowych.

3. Zasada szczegółowości budżetu -jest to postulat, aby budżetu nie uchwalać w globalnych kwotach dochodów i wydatków. Chodzi o to, aby dochody i wydatki budżetowe były wykazywane w pewnym układzie analitycznym, który pozwoli ustalić przewidywalną wydajność poszczególnych źródeł dochodów oraz pozwoli ustalić kierunki i proporcje wydatków budżetowych. Szczegółowość budżetu wyraża się w klasyfikacji budżetowej, czyli w pewnych prawnie określonych zasadach podziału dochodów i wydatków.

4. Zasada jawności budżetu - ma charakter społeczno-polityczny. Służy społecznej kontroli działalności finansowej państwa. Jest pochodną zasady jawności finansów publicznych.

5. Zasada jasności budżetu - ma charakter prakseologiczny i polityczny. Chodzi o takie klasyfikowanie dochodów i wydatków, aby budżet dawał obraz podstawowych kierunków gospodarki finansowej państwa.

6. Zasada równowagi budżetowej -jest to postulat zachowania odpowiednich proporcji pomiędzy ogólną kwotą dochodów i wydatków budżetowych. Dochody = wydatki.

Dochody < wydatków = deficyt. Deficyt można pokryć tworząc nowe źródła dochodów lub poprzez kredyt lub też poprzez dodrukowanie pieniędzy tzw. emisja budżetowa.

INSTYTUCJE MATERIALNEGO PRAWA BUDŻETOWEGO. Charakter prawny budżetu - wiąże się z:

1) normatywna treścią budżetu

2) mocą wiążącą postanowień ustawy budżetowej.

Ad. l) Normy prawne mają ściśle kreślonych wykonawców (adresatów postanowień norm prawnych). Postanowienia ustawy budżetowej mogą być wykonane tylko raz.

Ad.2. Rozstrzyga to art. 27 i częściowo art. 26 ustawy o finansach publicznych. Zamieszczenie określonej kwoty po stronie dochodów czy wydatków nie może stanowić jakiejś podstawy roszczeń państwa wobec osób trzecich i odwrotnie. Wyjątek dotyczy subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego i te jednostki maja prawo domagać się zapłaty takiej kwoty. Budżet po stronie dochodów nie jest wiążący (jest to pewna prognoza), ale po stronie wydatków te zapisy budżetowe wyznaczają pewne maksymalne limity wydatków, których przekroczyć nie można.

Klasyfikacja budżetowa

Są to prawnie określone zasady grupowania wydatków i dochodów budżetowych. Klasyfikacja wiąże się z zasadą zczegółowości i jasności budżetu.

Kryteria podziału środków pieniężnych pomiędzy poszczególne podziałki klasyfikacyjne:

1) podmiotowe

2) przedmiotowe

3) funkcjonalne

4) mieszane.

W Polsce stosuje się różne kryteria, ale mają one charakter zhierarchizowany tzn. pewne kryteria mają pierwszoplanowy, a inne drugoplanowy.

Budżet składa się z części, które odpowiadają organom władzy państwowej, organom kontroli - trybunałom czy administracji rządowej. W odrębnych częściach budżetu ujmuje się subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego, rezerwę ogólną, rezerwy celowe, wydatki na obsługę długi Skarbu Państwa, przychody i rozchody związane z finansowaniem deficytu.

Części dzielą się na działy, rozdziały, paragrafy -jest to tzw. formalna struktura budżetu.

Dochody budżetowe

Są pobierane na podstawie odrębnych ustaw. Najważniejsze są wpływy z:

1. podatków ( ok.90 % dochodów budżetu),

2. cła (ok.7%)

3. inne - art. 62 ustawy o finansach publicznych.

Dochody można dzielić wg różnych kryteriów.

I. podział:

1. dochody publiczne - prawne

2. dochody prywatne – prawne

II podział:

1. dochody odpłatne np. ze sprzedaży

2. dochody nieodpłatne — wówczas gdy nie ma przeniesienia dóbr w zamian za środki pieniężne (np. dochody z podatków).

Wydatki budżetowe

Ustawa o finansach publicznych klasyfikuje i wymienia rodzaje wydatków publicznych w art.69:

1. wydatki bieżące

2. wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa

3. wydatki majątkowe.

Wyróżnia się także:

1. wydatki definitywne - służą nabywaniu za środki budżetowe określonych dóbr lub usług

2. wydatki transferowe - powodują wzrost zasobów pieniężnych innych podmiotów prawa publicznego np. jednostek samorządy terytorialnego (np. przekazanie gminie subwencji ogólnej będzie dla budżetu wydatkiem transferowym).

3. wydatki rzeczowe - są dokonywane w celu zakupu rzeczy lub usług materialnych,

4. wydatki osobowe — na wynagrodzenia sfery budżetowej.

Wydatki bieżące - są to wydatki związane z zapewnieniem stałego funkcjonowania instytucji państwowych. Katalog tych wydatków zawiera art. 69 ust. 2 ustawy o fin.publ.:

l. subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego, l a. subwencje dla partii politycznych,

2. dotacje,

3. wynagrodzenia i uposażenia oraz składki od nich naliczane,

4. inne świadczenia na rzecz osób fizycznych,

5. zakupy towarów i usług

6. inne wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek budżetowych lub realizacją ich statutowych zadań.

Dotacje lub subwencje - są to określone wydatki o charakterze bezzwrotnym na rzecz innego podmiotu.

Ustawa wymienia różne dotacje:

1. dotacje celowe - przeznaczone na finansowanie konkretnych zadań. Jeżeli takie dotacje otrzymują inne podmioty niż jednostki samorządu terytorialnego, wówczas przekazanie dotacji następuje w oparciu o umowę zawartą z dysponentem części budżetowej.

2. dotacje podmiotowe - służą dofinansowaniu działalności bieżącej konkretnego podmiotu i nie są powiązane z jakimkolwiek świadczeniem ze strony tego podmiotu.

3. dotacje przedmiotowe - polegają na przyznaniu dopłaty do określonego towaru lub usługi. Wartość dotacji przedmiotowych jest skalkulowana wg cen jednostkowych i zależy od tego ile tych towarów lub usług państwo chce dofinansować.

4. dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych - państwo dofinansowuje jakby część odsetek kredytów ( np. dla rolników).

Wydatki majątkowe obejmują:

1. wydatki na zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego,

2. wydatki inwestycyjne państwowych jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji.

Dotacja celowa może być przyznana przedsiębiorcom, ale w ściśle określonym zakresie tj. wtedy, gdy dotacje będą wspierać inwestycje w zakresie infrastruktury technicznej albo ochrony środowiska i te inwestycje maja szczególne znaczenie dla gospodarki narodowej. Łączna kwota na inwestycję we wszystkich latach jej realizacji nie może przekroczyć 50 % planowanej wartości kosztorysowej inwestycji.

Wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa — obejmują w szczególności wydatki budżetu państwa z tytułu

oprocentowania i dyskonta od skarbowych papierów wartościowych, oprocentowania zaciągniętych kredytów i

pożyczek oraz wypłat związanych z udzielonymi przez Skarb Państwa poręczeniami i gwarancjami, (np. po 11

września gwarancje udzielone dla LOT-u).

Programy wieloletnie - są to programy ustanawiane dla realizacji pewnych grup powiązanych ze sobą zadań, jeżeli łączne koszty realizacji takiego programu przekraczają 100 min zł.

Art. 80 ust. 3 - program wieloletni może być ustanowiony wyłącznie w celu realizacji zadań dotyczących:

1. obronności i bezpieczeństwa państwa,

2. ochrony środowiska,

3. rozwoju gospodarki, w ty, restrukturyzacji wybranych dziedzin,

4. rozwoju nauki,

5. ochrony ogólnonarodowego dziedzictwa kulturowego,

6. wspierania rozwoju regionalnego.

Specyfika finansowania programu wieloletniego polega na tym, że ustawa budżetowa w danym roku określa limit

na ten program, ale określa też limity w kolejnych latach lub na realizację całego programu.

Nadwyżka i deficyt budżetowy

Nadwyżka = wydatki < dochody Deficyt = wydatki > dochody Deficyt budżetowy:

1. może być efektem planowania budżetowego

2. może pojawić się w trakcie roku budżetowego, gdy tempo wydatków jest większe od tempa dochodów,

3. może być rezultatem wykonania budżetu.

Ustawa o finansach publicznych dopuszcza możliwość uchwalenia budżetu z deficytem i w rat. 64 ust. 2 wymienia normatywne źródła pokrycia deficytu:

1. ze sprzedaży skarbowych papierów wartościowych na ryku krajowym i zagranicznym,

2. z kredytów zaciąganych w bankach krajowych i zagranicznych,

3. z pożyczek,

4. z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa,

5. z nadwyżki budżetu państwa z lat ubiegłych.

Art- 220 Konstytucji zabrania pokrywania tego deficytu przez zaciąganie zobowiązań w banku centralnym (NBP).

Nadwyżkę budżetową należy rozpatrywać w wymiarze kasowym, a nie księgowym. Jest to żywa gotówka.

Rezerwy budżetowe

Są to pewne środki zaplanowane po stronie wydatków, których przeznaczenie nie jest do końca określone w momencie uchwalania budżetu. Rezerwy budżetowe mają umożliwić wykonanie budżetu w sytuacjach nieprzewidzianych. Zapewniają elastyczność budżetu.

Rezerwy nie mają charakteru kasowego, dopiero zgromadzenie określonych dochodów tworzy zasoby, z których można dokonywać wydatków.

Rezerwy mogą być:

1. ogólne – są to planowane wydatki na nieprzewidziane cele. W momencie uchwalenia budżetu znana jest kwota takiej rezerwy, ale nie jest znane przeznaczenie na podmioty, które tymi środkami będą dysponować. Wynosi ona 0,2% wydatków budżetowych. Rezerwą ta dysponuje Rada Ministrów, która może upoważnić do dysponowania ta rezerwą w określonych granicach Prezesa Rady Min. Lub ministra finansów.

2. celowe-są tworzone w 2 przypadkach:

a) na wydatki, których szczegółowy podział na pozycje klasyfikacji budżetowej nie może być dokonany w okresie opracowywania budżetu,

b) na wydatki, których źródłem finansowania są środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w tym również nie podlegające zwrotowi.

Suma rezerw celowych nie może przekroczyć 5 % wydatków budżetowych. Rezerwami celowymi dysponuje minister finansów w porozumieniu z właściwymi dysponentami poszczególnych części budżetowych. Wyjątek:

rezerwą na wzrost wynagrodzeń w sferze budżetowej dysponuje Rada Ministrów. Dodatkowa rezerwa celowa powstaję w wyniku blokowania wydatków budżetowych.

Uruchamianie środków z rezerw budżetowych następuje za pomocą tzw. przeniesień. Oznacza to, że przeznaczenie środków z rezerwy budżetowej na konkretny cel wymaga wcześniejszej zmiany w budżecie, która polega na zmniejszeniu kwoty planowanych wydatków w podziałce klasyfikacyjne danej rezerwy i na jednoczesnym zwiększeniu o tę samą kwotę planowanych wydatków w podziałce klasyfikacyjnej właściwej rodzajowo dla wydatków, które maja być z rezerwy sfinansowane.

UCHWALANIE BUDŻETU

Odbywa się w trzech czytaniach.

I czytanie - odbywa się na posiedzeniu plenarnym sejmu- Obejmuje uzasadnienie projektu ustawy przez wnioskodawcę tj. Radę Ministrów. W ramach tego czytania z tzw. expose budżetowym występuje minister finansów. Treścią tego czytania jest udzielenie odpowiedzi na pytania posłów, debata nad ogólnymi założeniami projektu ustawy. Następnie projekt jest odsyłany do komisji.

IIczytanie - nie wcześniej niż po 7 dniach od doręczenia posłom sprawozdania komisji.

W ramach tego czytania z jednej strony poseł-sprawozdawca przedstawia sprawozdanie komisji, a z drugiej strony dochodzi do pewnej debaty nad samym projektem ustawy. Zgłaszane są poprawki i wnioski Projekt, wędruje do komisji sejmowej, głównie do komisji finansów publicznych.

IIIczytanie - obejmuje przedstawienie przez posła-sprawozdawcę dodatkowego sprawozdania obejmującego poprawki i wnioski. Odbywa się głosowanie - wymagana jest zwykła większość do przyjęcia ustawy.

Sejm może ingerować w dochody i wydatki podmiotów wymienionych w art. 83 ust2 ustawy o finansach publicznych.

Sejm wprowadzając pewne zmiany do budżetu jest związany pewnymi ograniczeniami:

1. zmiany nie mogą powodować większego deficytu niż zaplanowała Rada Ministrów,

2. dochody wynikają z innych ustaw, a więc trzeba by te ustawy zmieniać.

Po uchwaleniu ustawy przez Sejm Marszałek przekazuje ją do Senatu, który ma 20 dni na ewentualne uchwalenie poprawek. Może też przyjąć tę ustawę bez zmian, ale nie może jej odrzucić. Jeżeli Senat nie wnosi żadnych poprawek, wtedy jest przekazywana Prezydentowi do podpisu- Jeżeli Senat wniesie poprawki, to projekt ustawy budżetowej wraca do Sejmu, który te poprawki przyjmuje w całości, w części lub je odrzuca. Poprzedzone jest to rozpatrzeniem przez komisję sejmową.

Ustawa przyjęta przez Sejm wędruje do podpisu Prezydenta, który ma na to 7 dni. Prezydent nie może zawetować ustawy budżetowej, ale może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jej zgodności z Konstytucją. Ogłoszenie ustawy budżetowej w Dzienniku Ustaw kończy procedurę uchwalania tej ustawy. Prezydent może skrócić kadencję parlamentu w sytuacji nie uchwalenia budżetu w terminie 4 miesięcy od chwili otrzymania projektu.

Art. 86 ustawy o finansach publicznych określa układ treści ustawy budżetowej.

Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy.

Dochody budżetu ujmuje się w ustawie budżetowej według:

1. ważniejszych źródeł dochodów,

2. części i działów klasyfikacji budżetowej.

Wydatki budżetu państwa ujmuje się w ustawie budżetowej w podziale na: części, działy i rozdziały klasyfikacji wydatków.

Podział ten właściwie jest zawarty w załączniku do ustawy w tzw. budżecie w układzie resortowym. Na tej podstawie tworzone są tzw. układy wykonawcze budżetu tj. dokument parlamentarny, który jest sporządzany przez dysponentów poszczególnych części budżetowych na podstawie ustaleń zawartych w ustawie budżetowej. Takie układy wykonawcze budżetu powinny być sporządzone w terminie 21 dni od ogłoszenia ustawy budżetowej. I tu jest już podział na wszystkie podziałki klasyfikacyjne, działy, rozdziały i paragrafy.

Jeżeli Rada Ministrów z ważnych przyczyn nie może przedłożyć Sejmowi projektu ustawy budżetowej, wówczas jest zobligowana do złożenia projektu ustawy o prowizorium budżetowym. Ustawa o prowizorium budżetowym obowiązuje albo na okres, na który prowizorium zostało uchwalone, albo do momentu wejścia w życie ustawy budżetowej. Gdy wygasa prowizorium, a ustawa budżetowa nie została uchwalona to gospodarka finansowa …

WYKONYWANIE BUDŻETU

Przez wykonywanie budżetu rozumie się ogół czynników polegających na pobieraniu dochodów ze źródeł i w proporcjach wynikających z ustawy budżetowej oraz na dokonywaniu wydatków na cele i w kwotach ustalonych w budżecie.

Art. 92 ustawy o finansach publicznych podaje katalog zasad gospodarki finansowej.

1   2   3   4   5   6   7   8   9

Powiązany:

Prawo finansowe finanse iconFinanse publiczne I prawo finansowe

Prawo finansowe finanse iconFinanse publiczne I prawo finansowe

Prawo finansowe finanse iconFinanse publiczne I prawo finansowe – zagadnienia zaliczeniowe Grudzień 2007

Prawo finansowe finanse iconChojna-Duch Elżbieta Polskie prawo finansowe. Finanse publiczne

Prawo finansowe finanse iconFinanse publiczne I prawo finansowe – zagadnienia zaliczeniowe Maj 2009

Prawo finansowe finanse iconProgram przedmiotu nazwa przedmiotu: Prawo finansowe I finanse publiczne

Prawo finansowe finanse iconPrawo To prawo pracy, prawo finansowe, prawo gospodarcze Ekonomia

Prawo finansowe finanse iconPrawo finansowe V rok kierunku Prawo studia stacjonarne I niestacjonarne

Prawo finansowe finanse iconPrawo finansowe IV rok kierunku Prawo zasady przystępowania do egzaminu I zaliczania ćwiczeń

Prawo finansowe finanse iconTemat: Przedmiot nauki finanse, funkcje finansów, zjawiska finansowe

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom