Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych




Pobierz 69.51 Kb.
NazwaMateriały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych
Data konwersji17.12.2012
Rozmiar69.51 Kb.
TypDokumentacja
Dr Jerzy Bartoszcze

Materiały do przedmiotu: RACHUNKOWOŚĆ INSTYTUCJI FINANSOWYCH

dla studentów ALMAMER Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Warszawie

Wydział Ekonomiczny

specjalność „Finanse i Bankowość”

II rok za wykład w dniu 18.04. 2010


TEMAT. ORGANIZACJA RACHUNKOWOŚCI BANKOWEJ


1. Zasady ewidencji operacji bankowych

Operacje bankowe to różne czynności związane z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą. Rozróżnia się trzy podstawowe rodzaje operacji bankowych:

  1. Operacje czynne, aktywne polegające na udzielaniu kredytów, poręczeń, obrocie papierami wartościowymi, skupywaniu wierzytelności, nabywaniu udziałów i inne, podejmowane dla osiągania zysków. Realizacja operacji czynnych powoduje zmiany w aktywach bilansu banku

i jako podjęta w celu osiągania zysku powinna generować przychody rejestrowane na rachunku wyników.

  1. Operacje bierne związane z pozyskiwaniem kapitałów obcych jako źródło zasilania banku w środki niezbędne do finansowania operacji aktywnych. Realizacja operacji biernych powoduje zmiany w pasywach banku oraz rejestrację na rachunku wyników - kosztów, dotyczących pozyskiwania kapitałów.

  2. Operacje usługowe, pośredniczące i inne powodujące zmiany w aktywach bądź pasywach banku oraz koszty i przychody rejestrowane na kontach wynikowych.

Każda operacja bankowa, niezależnie od jej nazwy, rodzaju, istoty, czasu i kontrahenta powinna być udokumentowana. Jeżeli w jej następstwie powstają należności bądź zobowiązania, zmiany w aktywach lub w pasywach, przychodach i kosztach, podlega ona ewidencji księgowej bez względu na termin realizacji operacji w stosunku do terminu księgowania. Podstawę zapisów w ewidencji księgowej, tj. w księgach rachunkowych są dokumenty stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej zakwalifikowane do księgowania, dokonane w formie tzw. dekretacji. Zamieszczona na dokumencie i podpisana przez osobę odpowiedzialną za tę czynność dekretacja oznacza, że dowód zastał sprawdzony odpowiednio do wymagań ustawy i zakwalifikowany do księgowania przez wskazanie sposobu ujęcia w księgach rachunkowych, a w szczególności przez wskazanie stron Wn i Ma właściwych kont, przeznaczonych do ewidencji tej właśnie operacji.

2. Prowadzenie ksiąg rachunkowych

Bank jest zobowiązany stosować zasady określone ustawą o rachunkowości (tekst jednolity - Dz. U. nr 152, poz. 1223 z 2009r.), tak, aby rzetelnie i jasno przedstawiać sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy.

Szczególne zasady rachunkowości określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości banków (Dz. U. z 2001 r.

nr 149, poz. 1673 z późn. zm.), zgodnie z którym prowadzenie ksiąg rachunkowych banku polega na:

  1. Chronologicznej rejestracji zdarzeń gospodarczych w dzienniku dokonywanej w każdym dniu operacyjnym, w sposób umożliwiający uzgodnienie jego obrotów z obrotami zestawienia obrotów i sald kont syntetycznych.

  2. Ujmowaniu w ewidencji syntetycznej zdarzeń gospodarczych w ujęciu systematycznym, w kolejności chronologicznej, przy zachowaniu zasady podwójnego zapisu, w sposób zapewniający sporządzenie zestawienia obrotów i sald wszystkich kont syntetycznych.

  3. Ujmowaniu w ewidencji analitycznej zdarzeń gospodarczych w ujęciu systematycznym,

w sposób zapewniający sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont analitycznych uzgodnionego z saldami i zapisami na kontach syntetycznych czyli przewidzianych planem kont urządzeniach księgi głównej,

  1. Ewidencji zobowiązań pozabilansowych, ze szczegółowością wynikającą z planu kont banku oraz wymogów sprawozdawczych.

  2. Obejmowaniu określonych rzeczowych składników majątku ewidencją ilościową

i wartościową.

  1. Księgowaniu wszelkich operacji wyłącznie na właściwych kontach syntetycznych, kontach analitycznych (przewidzianych w planie kont urządzeniach ksiąg pomocniczych) oraz kontach pozabilansowych wynikających z planu kont banku.

  2. Sporządzaniu zestawienia obrotów i sald kont syntetycznych i analitycznych.

Powyższe szczegółowe wymagania, a także ogólne wymagania wynikające z ustawy

o rachunkowości są podstawą do określenia polityki rachunkowości banku, za którą odpowiedzialny jest zarząd banku.

W polityce rachunkowości należy określić m.in.:

1) dzień rozpoczęcia i dzień zakończenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów (najczęściej tych okresów jest dwanaście, ale coraz częściej okresem sprawozdawczym jest jeden dzień, co oznacza, że tych okresów może być 365 lub 366),

2) metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, w zakresie

w jakim ustawa i rozporządzenie pozostawiły prawo wyboru,

3) sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli zakładowego planu kont, wykazu ksiąg, opisu systemu przetwarzania danych,

4) system służący ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.

Księgi rachunkowe bank prowadzi w siedzibie centrali (scentralizowana księgowość) lub w siedzibie jednostek organizacyjnych banku (zdecentralizowana księgowość). Z tym,

że w przypadku określonym w ustawie o rachunkowości, księgi mogą być prowadzone

w siedzibie jednostki powiązanej z bankiem. Oznacza to niemożliwość zlecenia usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych innym podmiotom.

Udokumentowane operacje gospodarcze ewidencjonuje się w księgach rachunkowych. Księgi rachunkowe banku obejmują zbiory pojedynczych zapisów księgowych, ich sumy oraz salda, które tworzą następujące urządzenia księgowe:

  1. dziennik,

  2. księgę główną,

  3. księgi pomocnicze,

  4. zestawienie obrotów i sald księgi głównej oraz zestawienia sald ksiąg pomocniczych.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera za równoważne z nimi uważa się odpowiednie zasoby informacyjne rachunkowości, zorganizowane w formie oddzielnych komputerowych zbiorów danych, bazy danych lub wyodrębnionych jej części, bez względu na miejsce ich powstania i przechowywania.

Dziennik jest przeznaczony do zapisów zdarzeń gospodarczych w porządku chronologicznym tj. w kolejności dat ich występowania. Zapisy w dzienniku powinny być dokonywane na podstawie sprawdzonych i zatwierdzonych dowodów księgowych. Zapisy

w dzienniku muszą być powiązane z dowodami księgowymi, a w związku z tym należy podać nazwę, symbol i numer dowodu, który jest podstawą zapisu. Ponadto każdy zapis w dzienniku powinien zawierać: kolejny numer pozycji w dzienniku, datę i treść operacji, ewentualnie skrót lub kod przewidziany dla danej operacji oraz jej kwotę. Przy stosowaniu skrótów lub kodów należy sporządzić pisemny ich wykaz z objaśnieniem ich znaczenia. Zapisy w dzienniku są sumowane w sposób ciągły (narastająco) z podziałem na okresy sprawozdawcze.

W technice komputerowej kolejnemu zapisowi numer identyfikacyjny musi być nadawany automatycznie. Takie wymagania mają na celu umożliwienie:

- powiązania zapisów ze sprawdzonymi i zatwierdzonymi dowodami księgowymi,

- ustalania osoby odpowiedzialnej za treść zapisu.

Bank może prowadzić jeden dziennik dla wszystkich operacji łącznie, lub kilka albo kilkanaście dzienników częściowych, w których grupuje zdarzenia według rodzaju.

Prowadzenie wielu dzienników wymaga sporządzenia zestawienia obrotów dzienników za dany dzień operacyjny. Suma obrotów dziennika lub zestawienia dzienników powinna być zgodna z obrotami zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej za dany dzień operacyjny.

Księga główna służy do ujęcia w porządku systematycznym, w kolejności chronologicznej na danym koncie zdarzeń gospodarczych zarejestrowanych uprzednio lub jednocześnie w dzienniku, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Zapisy w księgach rachunkowych banku dokonywane są codziennie. Umożliwia to ujęcie zdarzeń gospodarczych każdego dnia operacyjnego i odniesienie tych zdarzeń, które dotyczą innych okresów sprawozdawczych do właściwych dla nich okresów.

Księgę główną tworzą konta syntetyczne zawarte w zakładowym planie kont jednostki. Ewidencja zdarzeń odbywa się na nich w ujęciu systematycznym, tzn. zapisy księgowe dokonywane są na właściwych - ze względu na treść operacji gospodarczych (aktywa, pasywa, koszty, przychody) kontach syntetycznych.

Na kontach księgi głównej obowiązuje ujęcie operacji zarejestrowanych uprzednio lub równocześnie w dzienniku i księdze głównej, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Zapisów na określonym koncie księgi głównej dokonuje się w kolejności chronologicznej.

Księgi pomocnicze składają się z kont analitycznych służących uszczegółowieniu

i uzupełnieniu zapisów kont księgi głównej. Mają one dostarczyć informacji bardziej szczegółowych od informacji zawartych na kontach syntetycznych. Zapisy na kontach ksiąg pomocniczych prowadzi się w ujęciu systematycznym, jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z zapisami i saldami na kontach księgi głównej. Zapisy w nich dokonane muszą być uzgodnione z saldami

i zapisami na kontach księgi głównej, bez względu na to czy będą one w postaci wyodrębnionego systemu ksiąg, zbiorów kont czy komputerowych zbiorów danych. Księgi pomocnicze prowadzone są w bankach dla operacji kredytowych, depozytowych, operacji obrotu papierami wartościowymi oraz operacji pozabilansowych oraz podobnie jak w innych jednostkach, dla środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, rozrachunków

z pracownikami, kosztów i przychodów.

Zestawienia obrotów i sald w banku sporządzane są na koniec każdego dnia operacyjnego na podstawie zapisów dokonywanych na poszczególnych kontach. Zestawienie obrotów i sald kont analitycznych musi wykazywać rachunkową zgodność z księgą główną oraz obrotami dziennika. Natomiast zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych powinno być zgodne z obrotami dziennika.

Zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych sporządzane na koniec dnia operacyjnego, powinno zawierać:

- symbole lub nazwy kont,

- obroty narastająco i salda na początek dnia operacyjnego, obroty za dany dzień oraz obroty narastająco i salda na koniec dnia operacyjnego,

- sumy obrotów narastająco wszystkich kont na początek dnia operacyjnego, za dany dzień

i na koniec dnia,

Zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych sporządzane na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych, powinno posiadać:

- symbole lub nazwy kont,

- salda na dzień otwarcia kont syntetycznych, obroty za okres od początku roku do dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz salda na dzień zamknięcia kont syntetycznych,

- sumę sald na dzień otwarcia kont syntetycznych, obrotów za okres od początku roku do dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych, która powinna być zgodna z liczonymi w sposób ciągły obrotami dziennika i sumą sald na dzień zamknięcia kont syntetycznych.

Dla niektórych kont syntetycznych, dotyczących np. kredytów, weksli i papierów wartościowych, depozytów terminowych, banki prowadzą terminarze, które umożliwiają przestrzeganie terminów realizacji transakcji objętych ewidencją. Każdy terminarz powinien odpowiadać tylko jednemu kontu syntetycznemu, z którym powinien być okresowo porównywany dla celów kontrolnych.

Ustawa o rachunkowości wymaga, aby księgi rachunkowe były prowadzone:

  1. rzetelnie - gdy zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty,

  2. bezbłędnie - gdy wprowadzono do nich wszystkie poprawnie zakwalifikowane do księgowania w danym okresie (miesiącu) dowody księgowe i zapewniono ciągłość zapisów i bezbłędność stosowanych procedur obliczeniowych,

  3. sprawdzalnie -gdy umożliwiają sprawdzenie księgowań i procedur w powiązaniu z dowodami,

w dowolnym czasie, bez względu na technikę ich prowadzenia,

  1. bieżąco - gdy na ich podstawie można sporządzać w obowiązujących terminach wymagane

od jednostki sprawozdania finansowe i inne.

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera należy stosować właściwe procedury i środki chroniące przed zniszczeniem, modyfikacją lub ukryciem zapisu.

Należy zapewnić także automatyczną kontrolę ciągłości zapisów, przenoszenia obrotów lub sald. Wydruki komputerowe ksiąg rachunkowych powinny składać się z automatycznie numerowanych stron, z oznaczeniem pierwszej i ostatniej, oraz być sumowane na kolejnych stronach w sposób ciągły w roku obrotowym.

3. Zadania i cechy dokumentacji księgowej

Dokumentacja księgowa jest zbiorem odpowiednio sporządzonych dokumentów (dowodów księgowych) wyrażających przebieg lub skutek zleconych lub dokonanych operacji gospodarczych. Istotą dokumentacji księgowej jest obserwacja, pomiar oraz utrwalanie na piśmie operacji gospodarczych składających się na przedmiot rachunkowości.

Dokument (dowód księgowy) jest to stwierdzenie dokonania operacji gospodarczej

w odpowiedniej formie pisemnej. Podstawą dokonywania zapisów w księgach rachunkowych banku są dowody księgowe, takie jak:

  1. dyspozycja wystawiona przez klienta banku zwana zleceniem płatniczym, dyspozycja własna banku,

  2. inne dokumenty otrzymane lub sporządzone w ustalonej formie i spełniające warunki określone w ustawie o rachunkowości,

a w przypadku pieniężnych operacji międzybankowych:

  1. zlecenia płatnicze uznaniowe (tj. polecenia przelewu, dowody wpłaty, inne uznaniowe zlecenia płatnicze),

  2. zlecenia płatnicze obciążeniowe (tj. czeki rozrachunkowe, czeki gotówkowe,

  3. polecenia zapłaty, inne obciążeniowe zlecenia płatnicze), a także zbiorcze zestawienia dowodów księgowych tj. zbiorczy dowód uznaniowy lub obciążeniowy, zestawienie kwot przesłanych dokumentów rozliczeniowych.

Poza tym podstawą księgowania są wystawione przez banki zastępcze dowody, dokumentujące operacje, dla których brak jest (nie wpłynęły) dowodów źródłowych zewnętrznych, a bank powinien dokonać kompletnych zapisów aby realnie wykazać aktywa

i pasywa oraz wynik finansowy danego okresu sprawozdawczego. W banku, co jest bardzo ważne z punktu widzenia organizacji rachunkowości, dowody księgowe podlegają zaksięgowaniu w dniu zawarcia transakcji lub dokonania operacji.

Zastosowanie przez banki zbiorczych zestawień dowodów księgowych wymaga ujęcia w nich wyłącznie dowodów dokumentujących operacje prze­prowadzone w jednym dniu operacyjnym. Zawiera ono kwoty wynikające z pojedynczych dowodów, a także:

- numer jednostki organizacyjnej banku sporządzającego zestawienie,

- numer jednostki organizacyjnej banku, do której kierowane jest zestawienie,

- nazwę zestawienia,
- datę sporządzenia,
- kwotę do księgowania,

- numer rachunku klienta, jeśli dowód zbiorczy przeznaczony jest do księgowania na tym samym rachunku,

- odbitkę stempla dziennego.

Do zbiorczego zestawienia dołączone są odcinki, w jednym egzemplarzu, dowodu objętego zestawieniem.

Bank sporządzający dowód zbiorczy nie może kompensować swoich wierzytelności wobec klientów na rachunkach, na których zostaną dokonane księgowania w oparciu o ten dowód.

W przypadku gdy bank otrzyma dowody nie spełniające wymagań dla nich określonych w przepisach dokonuje ich zwrócenia, bez dokonania księgowania, do banku od którego je otrzymał.

Na szczególne omówienie zasługują dowody specyficzne dla banków. I tak zlecenie płatnicze powinno zawierać co najmniej:

  1. określenie rodzaju dowodu,

  1. określenie stron dokonujących operacji gospodarczej w przypadku zlecenia płatniczego:

- uznaniowego - numer rachunku bankowego dłużnika lub jego nazwę oraz numer rachunku bankowego wierzyciela,

- obciążeniowego - numer rachunku bankowego dłużnika oraz numer rachunku bankowego wierzyciela lub jego nazwę,

  1. kwotę i opis operacji,

  2. datę dyspozycji klienta i datę dokonania operacji,

  3. podpis wystawcy dowodu, a w przypadku wpłat - podpis upoważnionego pracownika banku potwierdzającego wykonanie operacji,

  4. stwierdzenie zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych, przez wskazanie daty księgowania oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych,

oraz podpis osoby odpowiedzialnej za wprowadzenie danych.

Można pominąć dane, o których mowa w punktach 5 i 6, jeśli wynikają one z techniki dokumentowania zapisów księgowych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami za dowody księgowe uważa się również:

1) zestawienia dowodów księgowych sporządzane w celu zaksięgowania ich zbiorczym zapisem,

2) polecenie księgowania - jest to szczególny rodzaj dokumentu własnego wystawiany dla udokumentowania tych zapisów księgowych, które nie są zdarzeniami gospodarczym i nie mogą być uzasadnione ani dowodem zewnętrznym ani wewnętrznym, np. przeniesienie kosztów i przychodów na konto „Wynik finansowy”, poprawianie błędów w księgowaniu,

3) noty księgowe, sporządzane w celu skorygowania operacji gospodarczej wynikającej

z dowodu obcego (przekazywane są kontrahentom banku).

Do dokumentacji księgowej zalicza się obok dowodów księgowych również:

1) księgi rachunkowe,

2) dokumenty inwentaryzacyjne

3) sprawozdania finansowe.

Duża różnorodność dokumentów wywołuje potrzebę ich klasyfikacji, która może być prowadzona według różnych kryteriów. Dowody księgowe ze względu na przeznaczenie, czyli w zależności od odbiorcy dzieli się na:

  1. zewnętrzne obce - otrzymane od kontrahentów, w bankach będą to przede wszystkim dyspozycje klientów banku, zarówno obciążeniowe jak i uznaniowe, wskazujące m.in. numery rachunku bankowego dłużnika i wierzyciela oraz kwotę i opis operacji,

  2. zewnętrzne własne - przekazywane w oryginale kontrahentom, w bankach będą to także wystawione przez bank dowody księgowe, związane z obsługą kredytów (uruchamianie

i spłaty, naliczanie i rozliczanie odsetek) oraz dotyczące obsługi rachunków bankowych klientów banku,

  1. wewnętrzne - dotyczące operacji wewnątrz jednostki.

Powyższe dowody księgowe są to dowody źródłowe, stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej. Podstawę zapisów mogą również stanowić, sporządzane na podstawie dowodów źródłowych, dowody wtórne, do których zaliczmy:

- zbiorcze - umożliwiające ewidencję jednym zapisem wielu dowodów źródłowych, które muszą być w tym dowodzie pojedynczo wymienione,

- korygujące - zmieniające poprzednie zapisy, np. faktura korygująca, wysłanie kontrahentowi noty księgowej korygującej poprzedni zapis ujęty na niewłaściwym koncie analitycznym,

- zastępcze - wystawione do czasu otrzymania zewnętrznego obcego dowodu źródłowego,

-rozliczeniowe – ujmujące już dokonane zapisy według nowych kryteriów klasyfikacyjnych.


4. Plan kont

Organizacja rachunkowości jednostki według Ustawy o rachunkowości ustalona jest przepisami wewnętrznymi zakładu, zwanymi także procedurami (sposobami postępowania) ustalającymi:

  1. zakładowy plan kont obejmujący między innymi wykaz kont księgi głównej, zakres prowadzenia ksiąg pomocniczych, zasady ewidencjonowania operacji,

  2. wykaz stosowanych ksiąg rachunkowych (w banku - dziennik, księga główna - konta syntetyczne, księgi pomocnicze - konta analityczne, terminarze),

  3. dokumentację księgową, jej rodzaje i sposób postępowania,

  4. dokumentację systemu przetwarzania danych i zasady komputeryzacji systemu,

  5. zasady ochrony danych księgowych, m.in. przechowywania i udostępniania informacji,

  6. zasady kontroli wewnętrznej dotyczącej poprawności prowadzenia ksiąg.

Tak więc z polskiego prawa bilansowego wynika, że każda jednostka prowadząca księgi rachunkowe według Ustawy powinna posiadać zakładowy plan kont.

Zakładowy plan kont jest to usystematyzowany wykaz nazw i symboli kont służących do ewidencji posiadanych przez jednostkę zasobów majątkowych (aktywów), źródeł ich pochodzenia (pasywów) i wszelkich następujących w nich zmian oraz procesów gospodarczych i wyników. Zakładowy plan kont uzupełniony jest komentarzem, który wyjaśnia treść i wzajemne powiązania (korespondencję) typowych zapisów dokonywanych na tych kontach. Komentarz jest najważniejszą częścią zakładowego planu kont. Jest to opis, praktycznie instrukcja, ustalająca przeznaczenie każdego konta i określenie rodzajów operacji ewidencjonowanych na jego lewej i prawej stronie (tj. Wn i Ma) oraz co jest szczególnie ważne, określająca korespondencję kont czyli wskazanie, na którym koncie ma być zapis przeciwstawny (zasada podwójnego zapisu).

Komentarz powinien również określać, do których kont syntetycznych należy prowadzić konta szczegółowe (analityczne) zwane kontami pomocniczymi, prowadzonymi na zasadzie powtórzonego zapisu (jest to zapis jednostronny). Komentarz omawia także inne zasady, które są stosowane podczas księgowania operacji.

Zakładowy plan kont powinien być tak opracowany aby zastosowany w nim podział na konta syntetyczne i analityczne oraz zasady ich funkcjonowania umożliwiały sporządzanie:

  1. obligatoryjnych sprawozdań finansowych według prawa bilansowego,

  2. obowiązujących sprawozdań finansowych według przepisów o statystyce publicznej,

  3. innych sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz rozliczeń finansowych.

Za opracowanie zakładowego planu kont odpowiedzialny jest zarząd banku. Z reguły opracowują go pracownicy księgowości jednostki lub firma konsultingowa. Może to być:

  1. autonomiczne opracowanie z uwzględnieniem obowiązków ustawowych i potrzeb

informacyjnych,

  1. adaptacja wzorcowego planu kont,

  2. wykorzystanie wydawnictw książkowych zawierających propozycje zakładowych planów kont (uznanie całego opracowania jako własnego lub wybranych jego części).

W celu ujednolicenia zasad grupowania operacji gospodarczych i ograniczenia nakładu pracy związanego z opracowaniem zakładowych planów kont mogą być stosowane wzorcowe plany kont dla prowadzących podobną działalność jednostek.

We wzorcowym planie kont banków konta zostały zgrupowane w dziesięciu zespołach, opatrzonych symbolem cyfrowym i nazwą. Zespoły wzorcowego planu kont banków:

Zespół 0 - Aktywa trwałe

Zespół 1 - Operacje z udziałem środków pieniężnych i operacje z podmiotami finansowymi

Zespół 2 - Operacje z podmiotami niefinansowymi

Zespół 3 - Operacje z instytucjami rządowymi i samorządowymi

Zespół 4 - Papiery wartościowe

Zespół 5 - Operacje różne

Zespół 6 - Fundusze własne

Zespół 7 - Koszty i straty

Zespół 8 - Przychody i zyski

Zespół 9 - Zobowiązania pozabilansowe udzielone i otrzymane.

Kryterium wyodrębniania poszczególnych zespołów jest treść ekonomiczna należących do nich kont (przedmiot operacji) oraz sposób ich funkcjonowania.

W oparcie o wzorcowy plan kont banków bank opracowuje własny zakładowy plan kont, ustalając w nim jakie składniki podlegają ewidencji na danym koncie, w jakiej wartości oraz jakie są powiązania między kontami.

5. Inwentaryzacja

Inwentaryzacja obejmuje ogół czynności zmierzających do określenia faktycznego stanu poszczególnych składników aktywów i pasywów.

Wykazany w księgach rachunkowych stan składników zasobów majątkowych i źródeł jego finansowania należy przed zamknięciem ksiąg rachunkowych i sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego:

  1. porównać ze stanem rzeczywistym,

  2. ustalić ewentualne różnice ilościowe i wartościowe,

  3. wyjaśnić przyczyny tych różnic,

  4. dokonać odpowiedniej korekty zapisów w księgach rachunkowych tego roku obrotowego w którym wypadł termin inwentaryzacji w celu doprowadzenia do pełnej zgodności stanu ewidencyjnego ze stanami rzeczywistymi.

Inwentaryzacja może być pomocnym narzędziem w zarządzaniu jednostką, zwłaszcza w zakresie gospodarki zapasami. Umożliwia dokonanie oceny gospodarczej przydatności składników majątku jednostki, co jest szczególnie istotne dla wyceny bilansowej aktywów

i pasywów. Daje podstawę do oceny i rozliczenia osób materialnie odpowiedzialnych za powierzone im mienie.

Inwentaryzacja ma one na celu ustalenie rzeczywistego stanu składników aktywów, pasywów i zobowiązań pozabilansowych znajdujących się w dyspozycji banku.

Zasady, terminy, metody i sposoby przeprowadzania oraz dokumentowania przebiegu inwentaryzacji powinny zostać ustalone w wewnętrznych przepisach banku. Winny one określać dokumenty prezentujące wyniki przeprowadzonej inwentaryzacji, takie jak arkusze spisowe, zestawienie rozliczeń, protokoły, sprawozdania z czynności inwentaryzacyjnych, zawiadomienia o stanie kont i potwierdzenia sald, wyniki weryfikacji i sposób rozliczenia stwierdzonych różnic inwentaryzacyjnych.

Inwentaryzacja może być przeprowadzona metodą:

    1. pełnej inwentaryzacji okresowej,

    2. pełnej inwentaryzacji ciągłej.

Pełna inwentaryzacja okresowa polega na ustaleniu rzeczywistego stanu wszystkich składników aktywów lub pasywów objętych ewidencją w dniu, w którym przypadł termin inwentaryzacji.

Pełna inwentaryzacja ciągła polega natomiast na:

  1. sukcesywnym ustalaniu rzeczywistego stanu poszczególnych składników majątku objętych inwentaryzacją, tak aby w wyznaczonym czasie stan ten został ustalony dla wszystkich aktywów i pasywów,

  2. bieżącym ustalaniu i rozliczaniu różnic inwentaryzacyjnych.

Sposoby (formy) przeprowadzania inwentaryzacji w banku:

  1. spis z natury

  2. uzyskanie potwierdzenia prawidłowości stanu od banków i kontrahentów,

  3. porównanie danych w księgach rachunkowych z danymi dokumentacji.

Podstawową rolę w inwentaryzacji w banku odgrywa spis z natury. Ma on w szczególności zastosowanie przy inwentaryzacji:

  1. krajowych środków pieniężnych, walut obcych i dewiz,

  2. papierów wartościowych mających postać materialną,

  3. innych wartości przechowywanych w kasach i skarbcach,

  4. rzeczowych składników majątku.

Inwentaryzacja trzech pierwszych grup składników powinna być rozpoczęta na 10 dni przed końcem roku obrotowego i zakończona do 5 dnia następnego roku obrotowego.

Drugim sposobem inwentaryzacji jest uzgodnienie w drodze potwierdzenia przez klientów i kontrahentów banku, które obejmuje:

  1. stany środków zgromadzonych na rachunkach bankowych,

  2. stany kredytów i pożyczek bankowych, z wyłączeniem tych, które inwentaryzowane są przez porównanie dokumentacji z ewidencją, uzgodnienie powyższych wielkości jest przeprowadzane:

- na bieżąco na podstawie sporządzonych i udostępnionych klientom wyciągów bankowych (jeśli zawierają informacje pozwalające na identyfikację wykonanych operacji), w razie potrzeby także dowodów źródłowych potwierdzających wykonanie operacji,

- na koniec roku obrotowego przez wysłanie zawiadomienia o stanie rachunku,

3) papiery wartościowe w postaci zdematerializowanej,

4) inne należności i zobowiązania, w tym z tytułu dostaw, robót, usług (są one uzgadniane

przez potwierdzenie salda, a inicjuje je wierzyciel),

5) powierzone innym jednostkom własne składniki majątkowe.

Trzecim sposobem inwentaryzacji jest porównanie stanu ewidencyjnego

z odpowiednimi dowodami dotyczącymi aktywów i pasywów, których stan rzeczywisty nie może być ustalony, bądź nie podlega ustaleniu w drodze spisu z natury, czy też w drodze uzgodnienia. W ten sposób można przeprowadzać inwentaryzację:

  1. wartości niematerialne i prawne,

  2. grunty oraz środki trwałe, do których dostęp jest utrudniony,

  3. należności i zobowiązania wobec posiadaczy rachunków bankowych nie prowadzących ksiąg rachunkowych (ten sposób inwentaryzacji został wprowadzony po raz pierwszy, dotychczas były uzgadniane z klientami banku),

  4. należności zagrożone,

  5. odsetki naliczane, w tym zastrzeżone,

  6. należności i zobowiązania z tytułów publicznoprawnych,

  7. roszczenia z tytułu niedoborów i szkód, należności sporne oraz inne należności

i zobowiązania wobec pracowników,

  1. rozliczenia międzyokresowe,

  2. fundusze banku i rezerwy,

  3. zobowiązania pozabilansowe, w tym z tytułu udzielonych lub otrzymanych gwarancji

i poręczeń.

Ten ostatni sposób inwentaryzacji wymaga weryfikacji pod względem prawidłowości dokonywanych w nich zmian a w szczególności odpisach, wycenie, a także w przypadku należności zagrożonych ich zakwalifikowania do odpowiedniej kategorii oraz tworzenia rezerw.

Inwentaryzacja składników aktywów i pasywów oraz zobowiązań pozabilansowych powinna być przeprowadzona w terminach ustalonych w uchwale zarządu banku, mieszczących się w ramach terminów określonych w ustawie o rachunkowości.

Wszystkie stwierdzone różnice inwentaryzacyjne powinny zostać rozliczone w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego inwentaryzacja dotyczy.

Poza terminami wynikającymi z Ustawy inwentaryzację przeprowadza się:

  1. w sytuacji zmiany osoby materialnie odpowiedzialnej,

  2. w przypadku zdarzeń losowych takich jak: pożar, kradzież z włamaniem, powódź, itd.).

Przeprowadzenie oraz wyniki inwentaryzacji należy odpowiednio udokumentować

i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych.






Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconMateriały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconRachunkowośĆ instytucji ubezpieczeniowych dr hab prof. Us ksenia Czubakowska rachunkowośĆ instytucji ubezpieczeniowych

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconCałokształt instytucji bankowych oraz instytucji finansowych wraz z normami określającymi wzajemne powiązania I stosunki z otoczeniem. Powstanie

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconMinisterstwo Finansów Departament Instytucji Finansowych

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconProf. Joanna Pietrzak marketing instytucji finansowych

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconS ylabus przedmiot: systemy informatyczne instytucji finansowych wymagania wstępne

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconTechniki perswazyjne w reklamie prasowej na przykładzie reklam instytucji finansowych

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconSprawozdanie z wykonania planów finansowych instytucji kultury, stanowiące załącznik do niniejszego zarządzenia

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconMateriały dydaktyczne dla kierunku Finanse I Rachunkowosc

Materiały do przedmiotu: rachunkowośĆ instytucji finansowych iconLista instytucji, z którymi pwsz ma podpisane porozumienia w sprawie praktyk zawodowych dla studentów kierunku: finanse I rachunkowośĆ

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom