Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących




Pobierz 330.07 Kb.
NazwaDiagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących
strona1/6
Data konwersji20.12.2012
Rozmiar330.07 Kb.
TypDokumentacja
  1   2   3   4   5   6
DIAGNOZA FUNKCJI POZNAWCZYCH U OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH


Badanie przeprowadzone w ramach projektu

Per Linguas mundi ad laborem (Przez języki świata do pracy)”

IW EQUAL


mgr Małgorzata Torój

mgr Agnieszka Trojanowska

grudzień 2007










Projekt Partnerstwo na Rzecz Rozwoju „Per linguas mundi ad laborem (Przez języki świata do pracy)” realizowany przy udziale środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach IW Equal


Wstęp

Przedmiotem badań w ramach kompetencji miękkich diagnozowanych przez Katedrę Psychologii Eksperymentalnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II jest funkcjonowanie poznawcze osób niewidomych i słabowidzących. Funkcje wzięte pod uwagę są istotne z punktu widzenia nabywania języka obcego i uczenia się na materiale dotykowym. W ramach Projektu przebadano takie funkcje jak:

  • Percepcja dotykowa obiektów

  • Rotacje wyobrażeniowe obiektów

  • Modele przestrzenne

  • Pamięć słów krótko- i długotrwała

  • Pamięć dotykowa obiektów krótko- i długotrwała

  • Podejmowanie decyzji – diagnoza strategii prezentystycznych i perspektywicznych

  • Twórczość

Celem badania było wykazanie zmiany w zakresie poziomu funkcjonowania poznawczego osób niewidomych i słabowidzących po przebytym kursie języka obcego. W tym celu przeprowadzono dwuetapowe badania diagnozujące wyżej wymienione kompetencje. I część badania odbyła się przed przystąpieniem do kursu, II część bezpośrednio po jego ukończeniu. Każda z części trwała około 1 godziny. Zadania były rozwiązywane w następującej kolejności:

  1. Percepcja dotykowa obiektów.

  2. Pamięć słów – krótkotrwała (prezentacja i odtworzenie)

  3. Rotacje wyobrażeniowe obiektów

  4. Prezentacja nagranej listy słów – do zadania z pamięci długotrwałej.

  5. Modele przestrzenne

  6. Odtworzenie listy słów.

  7. Pamięć dotykowa obiektów – krótkotrwała (zapamiętywanie i rozpoznawanie)

  8. Twórczość

  9. Zapamiętywanie klocków do zadania z pamięci dotykowej długotrwałej

  10. Decyzje

  11. Rozpoznawanie klocków w ramach zadania z pamięci długotrwałej.


W postteście kolejność wykonywanych zadań pozostała taka sama. Jedyne różnice wprowadzono co do kolejności itemów w ramach poszczególnych zadań.


Osoby badane


W badaniu wzięły udział 83 osoby z dysfunkcją wzrokową, w tym 46 kobiet i 26 mężczyzn, od 18 do 45 roku życia. Średnia wieku wyniosła 27,7. Dla potrzeb badania podzielono osoby na 3 grupy ze względu na stopień dysfunkcji wzroku, tj. dysfunkcję małą, częściową i zupełną. 24 osoby charakteryzują się dysfunkcją zupełną, 43 osoby – dysfunkcją częściowa i 16 osób - dysfunkcją małą. Osoby różniły się między sobą także wiekiem, w którym straciły zdolność widzenia, albo w którym wystąpiła dysfunkcja wzrokowa. Od urodzenia problemy ze wzrokiem miało 37 osób, u 28 osób problem ze wzrokiem wystąpił w okresie do 12 roku życia, u pozostałych 18-tu osób problemy ze wzrokiem pojawiły się w okresie dojrzewania lub później, czyli po 12-tym roku życia.

Osoby badane podzielono na dwie grupy, ze względu na udział w dłuższym (trwającym rok) i krótszym (letnim) kursie językowym. Pierwsza grupa, roczna, liczyła 58 osób (34 kobiety, 24 mężczyzn). W grupie tej 20 osób charakteryzowało się dysfunkcją wzrokowa zupełną, 29 osób – dysfunkcją częściową, 9 osób – dysfunkcją małą. W grupie rocznej 24 osoby mają dysfunkcję wzrokową od urodzenia, u 21 osób dysfunkcja wystąpiła do 12 roku życia, u pozostałych 13-tu – w okresie dojrzewania lub po nim.

W grupie drugiej, tzw. letniej, przebadano 25 osób (12 kobiet, 13 mężczyzn). W tej grupie 4 osoby charakteryzują się dysfunkcją zupełną, 14 osób – dysfunkcją częściową, i 7 osób – małą. W grupie wakacyjnej - 12 osób posiada dysfunkcję wzrokową od urodzenia, u 11 osób dysfunkcja wystąpiła do 12 roku życia, u 2-óch – w okresie dojrzewania lub po nim.


Zmienne


Zmiennymi niezależnymi kontrolowanymi w całym badaniu były:

  • Długość kursu: (a) roczny; (b) miesięczny (tzw. letni).

  • Płeć: (a) kobiety; (b) mężczyźni.

  • Rodzaj dysfunkcji wzroku. Ze względu na stopień uszkodzenia wzroku wyróżniono dwie grupy skrajne: (a) dysfunkcja mała (osoby korzystające ze szkieł korekcyjnych lub z uszkodzeniem jednego oka); (b) zupełna (osoby całkowicie niewidome lub z poczuciem światła).

Zmienne zależne testowano osobno dla każdej funkcji poznawczej i zostały przedstawione w poszczególnych częściach raportu łącznie ze wstępem teoretycznym będącym uzasadnieniem dla stawianych hipotez oraz opisem procedury i stosowanych metod.


Metody analizy danych


Przed wykonaniem obliczeń czasy reakcji poddano transformacji logarytmicznej.

Dla każdej zmiennej zależnej sprawdzano za pomocą testu Shapiro-Wilka normalność rozkładu różnic. W przypadku normalnych rozkładów różnic porównań wyniku otrzymanego w postteście i preteście dla wszystkich badanych łącznie, a także w grupach osób uczestniczących w kursie rocznym oraz miesięcznym wykonywano przy użyciu testu t dla prób zależnych; natomiast dla rozkładów różnic, które nie spełniały kryterium normalności – stosowano test kolejności par Wilcoxona. W przypadku porównywania poprawności i czasu wykonywania zadań przez badanych ze względu na płeć i rodzaj dysfunkcji korzystano z testu U Manna-Whitney’a (zdecydowano się na test nieparametryczny ze względu na nierównoliczność podgrup). Porównując wykonanie zadań w preteście i posteście w małych podgrupach stosowano test kolejności par Wilcoxona (ze względu na małe liczebności prób).

Wszystkie analizy wykonano przy użyciu programu STATISTICA PL, natomiast podstawy teoretyczne w zakresie metod analizy danych zaczerpnięto z literatury przedmiotu (Brzeziński, 2003; Ferguson, Takane, 2004; Francuz, Mackiewicz, 2005).


Próby eksperymentalne diagnozujące poszczególne funkcje poznawcze


Poniżej przedstawiono założenia teoretyczne i hipotezy dla poszczególnych prób eksperymentalnych. Opisano zmienne zależne oraz procedurę badań. Następnie przedstawiono i omówiono wyniki badań.


METODY DOTYKOWE


Założenia teoretyczne


Osoby niewidome i słabo widzące, ze względu na niemożność korzystania ze zmysłu dotyku bądź ograniczenia w poznawaniu świata za pośrednictwem wzroku, odbierając informacje z otoczenia muszą w większym stopniu niż osoby widzące korzystać z pozostałych modalności zmysłowych. Wiadomo, że osoby niewidome w porównaniu z widzącymi mają: efektywniej i precyzyjniej działający zmysł dotyku, o czym świadczą m.in. większa wrażliwość dłoni (stwierdzona na podstawie badania progu reakcji – rozróżniania obiektów znajdujących się blisko siebie jako odrębnych) i zdolność różnicowania kształtów obiektów poznawanych za pomocą dotyku (Jones, 1975; Lai, Chen, 2006).

Już niewidome dzieci mają zdolność do różnicowania i zapamiętywania szczegółowej informacji dotykowej (zarówno sensownej, jak i bezsensownej) (Millar, 1977; 1978). Wiadomo też, że rozpoznawanie za pośrednictwem dotyku percypowanych uprzednio (również dotykowo) obiektów, których dzieci nie są w stanie zidentyfikować (nadać im nazw), jest lepsza u dzieci niewidomych niż widzących wykonujących zadanie z zasłoniętymi oczami (Pathak, Pring, 1989). Zatem niewidomi są w stanie zapamiętać więcej szczegółowych informacji dotyczących obiektów poznawanych za pośrednictwem dotyku, niż widzący.

Na podstawie informacji dotykowych osoby niewidome zdolne są także do konstruowania umysłowych modeli (map) przestrzennych, co wymaga od nich zapamiętania nie tylko cech pojedynczych obiektów, ale i relacji między nimi. Espinosa i Ochaita (1992) stwierdzili, że niewidomi sprawniej poruszają się po mieście, gdy mają możliwość korzystania z mapy dotykowej (makiety) miasta, niż gdy takiej możliwości nie mają lub opis przestrzeni otrzymują w formie opisu słownego. Po wysłuchaniu opisu rozmieszczenia obiektów w przestrzeni niewidomi są zdolni do identyfikowania ich na makiecie danej przestrzeni równie dobrze, jak osoby widzące (Noordzija i in., 2006), co świadczy o tym, że tworzenie reprezentacji poznawczych przestrzeni dokonuje się w obydwu grupach ze zbliżoną efektywnością.

Niewidomi są również zdolni nie tylko do wyobrażania sobie przestrzeni czy pojedynczych obiektów, ale i wykonywania na nich operacji, m.in. rotacji (obracania obiektów), skaningu (pokonywaniu drogi między obiektami) czy majoryzacji (powiększania obiektów). Osoby niewidome radzą sobie z prostymi zadaniami wyobrażeniowymi na podobnym poziomie, co widzący, natomiast trudniejsze wykonują mniej poprawnie, a także procesy wyobrażeniowe przebiegają u nich w wolniejszym tempie niż u widzących (Kerr, 1983; Marmor, Zaback, 1976; Vanlierde, Wanet-Defalque, 2004; 2005; Vecchi, 1998). Ponadto empirycznie wykazano, że z zadaniami wyobrażeniowymi gorzej radzą sobie niewidome kobiety niż niewidomi mężczyźni (Vecchi, 2001; interpretuje on uzyskany wynik odwołując się do teorii pamięci operacyjnej i zapisu wzrokowo-przestrzennego), a także osoby niewidome, które nie potrafią posługiwać się grafiką dotykową w porównaniu z niewidomymi, którzy posługują się nią biegle (Dulin, Hatwell, 2006).


Hipotezy badawcze


Ponieważ podczas kursu badani korzystali z grafiki dotykowej, a także musieli (częstokroć samodzielnie) poruszać się w nowym otoczeniu (mieście, budynku, w których odbywały się zajęcia) przewidywano, że:

H1. Po kursie będą oni radzić sobie z zadaniami, których podstawą jest eksploracja dotykowa obiektów, lepiej i szybciej niż czynili to przed kursem.

Ponadto, ze względu na różnice w działaniu zapisu wzrokowo-przestrzennego w ramach pamięci operacyjnej u kobiet i mężczyzn z dysfunkcją wzroku, postawiono hipotezę, zgodnie z którą:

H2. Mężczyźni wykonują zadania dotykowe lepiej i szybciej niż kobiety.

Z uwagi na dominującą w percepcji modalność (i związaną z tym liczbę doświadczeń dotykowych) u osób z różnym stopniem uszkodzenia wzroku postawiono hipotezę, iż:

H3. Osoby niewidome wykonują zadania dotykowe lepiej i szybciej niż osoby słabo widzące.


Materiały i procedura


Funkcjonowanie poznawcze mierzono metodami dotykowymi w aspekcie: percepcji, rotacji umysłowej, pamięci dotykowej krótkotrwałej i długotrwałej, tworzenia mentalnych modeli przestrzenni.

Diagnozę funkcjonowania poznawczego prowadzono dwukrotnie: przed kursem (pretest) i po zakończeniu kursu (posttestu). W powtórnym badaniu w ramach każdego zadania zmieniano kolejność lub rodzaj eksponowanych dotykowo obiektów (połowa badanych wykonywała w preteście serię A, a w postteście serię B, pozostali zaś – najpierw serię B, a potem serię A).

Opis materiałów (i procedury) służących do diagnozy poszczególnych funkcji poznawczych przedstawiony zostanie w kolejności zgodnej z porządkiem rozwiązywania zadań przez badanych.


  • Percepcja dotykowa obiektów

Zadanie polegało na porównywaniu obiektów dostępnych percepcyjnie. Przed osobą badaną znajdowała się plansza z 6 figurami, przy czym jedna z nich (wzorzec) była umieszczona bliżej osoby badanej, a 5 pozostałych ułożonych było w rzędzie dalej od osoby badanej. Wśród tych 5 figur tylko jedna była taka sama jak wzorcowa.





Osobę badaną proszono, by dotknęła figury znajdującej się bliżej niej, a następnie stwierdziła, czy kolejne figury znajdujące się w rzędzie są takie same jak figura wzorcowa, czy od niej różne. Kolejno dotykając każdy klocek w rzędzie (poczynając od pierwszego po lewej) badany podejmował decyzję, czy dana figura jest taka sama, czy inna niż wzorcowa. Osoba badana była informowana, że ma wykonać to zadanie najszybciej jak potrafi. Mierzono czas podejmowania decyzji dla każdego obiektu.

Zadanie składało się z 5 tablic: buforowej (etap treningu, podczas którego sprawdzano stopień zrozumienia instrukcji i wyjaśniano wszelkie wątpliwości) i 4 plansz właściwych. We właściwym etapie badania badany miał do podjęcia 20 decyzji. Za każdą prawidłową decyzję przyznawano 1 punkt. Ogólny możliwy wynik testu (poprawne decyzje) wahał się w granicach 0-20 punktów. Ponadto wyróżniono cztery możliwe typy decyzji: (1) poprawne rozpoznanie oraz (2) błędne odrzucenie (dla klocków tożsamych z wzorcem) i (3) poprawne odrzucenie oraz (4) błędne rozpoznanie (dla klocków różniących się od wzorca).


  • Percepcja dotykowa zrotowanych obiektów (rotacja umysłowa)

Zadanie polegało na stwierdzaniu identyczności bądź różnicy kształtu par klocków znajdującymi się na jednej planszy. Pary klocków znajdujących się na planszy były ustawione pod różnymi kątami. Zadaniem osoby badanej było stwierdzenie, czy klocki mają taki sam, czy też różny kształt. Otrzymywała również instrukcję, by podejmować decyzję jak najszybciej.

Na zadanie składało się 9 plansz: plansza buforowa, 2 plansze, na których znajdowały się klocki o różnych kształtach i 6 plansz zawierających pary tych samych klocków ułożonych pod różnym kątem (odpowiednio: 45º, 90 º, 135 º i 270 º).





Za każdą trafną odpowiedź badany otrzymywał 1 punkt. Poprawność wykonania zadania zawierała się w granicach 0-8 punktów. Mierzono także czas reakcji odnośnie każdej pary obiektów.


  • Pamięć dotykowa krótkotrwała

Zadanie polegało na zapamiętaniu 6 percypowanych dotykowo obiektów, a następnie rozpoznaniu ich wśród 20 obiektów (na planszy znajdowało się 6 obiektów identycznych z wzorcowymi i 14 obiektów stanowiących dystraktory).

Zapoznawanie się z pierwszą planszą, zawierającą 6 wzorcowych klocków, trwało 2 minuty. Bezpośrednio po upływie tego czasu osoba badana otrzymywała planszę z 20 klockami. Jej zadanie polegało na dotykaniu kolejnych klocków (od prawej do lewej, od górnego do dolnego rzędu) i ocenianiu, czy dany obiekt jest tożsamy z którymś z obiektów wzorcowych (czy znajdował się na poprzedniej planszy z 6 klockami?), czy też nie. Ponadto osoba badana proszona była o wykonanie zadania najszybciej jak potrafi. Każdy z obiektów tożsamych z wzorcem występował tylko raz w zbiorze 20 obiektów (na drugiej planszy) i był ułożony w tej samej pozycji, co obiekty wzorcowe.





Za każdą trafną odpowiedź (tj. rozpoznanie obiektów wzorcowych i odrzucenie obiektów dystrakcyjnych) badany otrzymywał 1 punkt. Maksymalna liczba punktów wynosiła 20. Mierzono także czas decyzji odnośnie każdego z 20 obiektów na drugiej planszy.


  • Pamięć dotykowa długotrwała




Zadanie analogiczne do zadania diagnozującego funkcjonowanie pamięci dotykowej krótkotrwałej. Badani zapoznawali się z nowymi 6 obiektami i mieli rozpoznawać je wśród 20 po odroczeniu.

Podobnie jak w przypadku diagnozy pamięci dotykowej krótkotrwałej, za każdą trafną odpowiedź (tj. rozpoznanie obiektów wzorcowych i odrzucenie obiektów dystrakcyjnych) badany otrzymywał 1 punkt. Możliwa liczba punktów zawierała się w granicach 0-20. Mierzono także czas podejmowania decyzji odnośnie każdego z obiektów znajdujących się na planszy prezentowanej po odroczeniu.


  • Tworzenie umysłowych modeli przestrzennych (makieta miasta/labirynt)

Osoba badana zapoznawała się przez 3 minuty z makietą miasta. Informowano ją, że klocki znajdujące się na planszy oznaczają budynki w mieście, natomiast przestrzenie miedzy klockami to drogi. Otrzymywała też instrukcję, by nauczyć się rozmieszczenia dróg. Po upływie 3 minut proszona była o przejście (przy użyciu długopisu) drogi ze wskazanego punktu A, który znajdował się na makiecie bliżej badanych (np. fabryki baterii) do punktu B, znajdującego się na odległym krańcu makiety (np. fabryki cukierków) w jak najkrótszym czasie. Punkty wyjścia i dojścia były oznaczone drobnymi przedmiotami symbolizującymi dany budynek (odpowiednio np. bateria i cukierek). Mierzono czas wykonania zadania. Zadanie kończyło się, gdy badani osiągali punkt dojścia.





Zmienne zależne


Zmienną zależną testowaną w badaniu była sprawność funkcjonowania poznawczego w zakresie: percepcji dotykowej, pamięci dotykowej bezpośredniej i długotrwałej, rotacji wyobrażeniowej oraz konstruowania mentalnych modeli przestrzennych. W zadaniu uczenia się makiety miasta wskaźnikiem zmiennej zależnej był czas przejścia drogi w labiryncie. W pozostałych zadaniach dotykowych wskaźnikami zmiennych zależnych były: liczba udzielonych (poprawnych lub błędnych) odpowiedzi oraz średni czas rozwiązywania zadania (podejmowania decyzji odnośnie jednego obiektu).


WYNIKI


  • Percepcja dotykowa obiektów


W kolejnych tabelach znajdują się policzone dla wszystkich badanych łącznie, a następnie w podgrupach badanych uczestniczących w kursie rocznym i miesięcznym, statystyki opisowe (liczebność N, średnia M, odchylenie standardowe SD, skośność i kurtoza) dla wyników w preteście i posteście, z uwzględnieniem ogólnej liczby poprawnych odpowiedzi, liczby poprawnych rozpoznań, liczby poprawnych odrzuceń, liczby błędnych rozpoznań oraz liczby błędnych odrzuceń.

Nie stwierdzono różnic w ogólnej poprawności (składała się nań suma poprawnych rozpoznań oraz poprawnych odrzuceń) percypowania kształtów w posteście (badanie po kursie) i preteście (badanie przed kursem), zarówno w przypadku analizy wszystkich osób badanych łącznie (t(56) = -0,93; p<0,355; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic ogólnej poprawności rozwiązania zadania p = 0,080), jak i dla odrębnych analiz podgrupy: uczestniczącej w kursie rocznym (t(34) = -1,95; p<0,059; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic ogólnej poprawności rozwiązania zadania p = 0,268) i miesięcznym (t(21) = 0,76; p<0, 0,458; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic ogólnej poprawności rozwiązania zadania p = 0,114).

Obliczono także różnice między pretestem a posttestem z uwagi na wyróżnione rodzaje podejmowanych decyzji, porównując liczbę: poprawnych rozpoznań, poprawnych odrzuceń, błędnych rozpoznań i błędnych odrzuceń.

W wyniku analiz prowadzonych dla wszystkich badanych łącznie stwierdzono różne kierunki zmian poszczególnych rodzajów decyzji, co może wyjaśniać brak różnic między pierwszym i drugim pomiarem w ogólnej poprawności percypowania obiektów. W posteście w stosunku do pretestu:

  • istotnie spadła liczba poprawnych rozpoznań (z(56) = 2,23; p<0,026; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych rozpoznań p<0,001);

  • istotnie wzrosła liczba poprawnych odrzuceń (z(56) = 0,04; p<0,037; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odrzuceń p<0,027);

  • istotnie spadła liczba błędnych rozpoznań (t(56) = 2,47; p<0,016; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych rozpoznań p = 0,067);

  • istotnie wzrosła liczba błędnych odrzuceń (z(56) = 2,30; p<0,021; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych odrzuceń p<0,003).




Wszyscy badani łącznie

Zmienna

Posttest

Posttest

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

Liczba poprawnych odpowiedzi

68

15,60

2,52

-1,05

2,06

72

15,90

2,44

-0,56

0,18

Liczba poprawnych rozpoznań

68

3,25

0,80

-0,67

-0,54

72

2,97

0,91

0,03

-0,75

Liczba poprawnych odrzuceń

68

12,35

2,50

-1,43

3,48

72

12,92

2,18

-1,17

1,68

Liczba błędnych rozpoznań

68

3,63

2,49

1,46

3,62

72

3,06

2,23

1,09

1,48

Liczba błędnych odrzuceń

68

0,75

0,82

0,67

-0,67

72

1,03

0,92

0,92

0,14

Kurs roczny

Zmienna

Posttest

Posttest

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

Liczba poprawnych odpowiedzi

46

15,50

2,63

-1,17

2,66

47

16,26

2,20

-0,34

-0,21

Liczba poprawnych rozpoznań

46

3,33

0,82

-0,94

-0,03

47

3,12

0,94

-0,05

-0,80

Liczba poprawnych odrzuceń

46

12,17

2,61

-1,63

4,38

47

13,15

1,89

-0,77

0,03

Liczba błędnych rozpoznań

46

3,76

2,61

1,69

4,57

47

2,81

1,96

0,68

-0,80

Liczba błędnych odrzuceń

46

0,67

0,84

0,93

-0,25

47

0,91

0,95

0,97

0,92

Kurs miesięczny

Zmienna

Posttest

Posttest

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

Liczba poprawnych odpowiedzi

22

15,82

2,30

-0,61

-0,34

25

15,24

2,77

-0,56

-0,04

Liczba poprawnych rozpoznań

22

3,09

0,75

-0,15

-1,12

25

2,76

0,83

0,02

-0,67

Liczba poprawnych odrzuceń

22

12,73

2,27

-0,75

-0,57

25

12,48

2,63

-1,26

1,62

Liczba błędnych rozpoznań

22

3,36

2,26

0,65

-0,65

25

3,52

2,63

1,26

1,62

Liczba błędnych odrzuceń

22

0,91

0,75

0,15

-1,11

25

1,24

0,83

-0,02

-0,67

Tabela 1. Statystyki opisowe – percepcja dotykowa obiektów (cała grupa oraz grupy wyróżnione ze względu na

długość trwania kursu.



Rys. 1. Percepcja dotykowa - liczba elementów poprawnie rozpoznanych w całej grupie badanych mierzona

przed i po ukończeniu kursu.




Rys. 2. Percepcja dotykowa - liczba elementów poprawnie odrzuconych w całej grupie badanych mierzona przed

i po ukończeniu kursu.




Rys. 3. Percepcja dotykowa - liczba elementów błędnie rozpoznanych w całej grupie badanych mierzona przed i

po ukończeniu kursu.




Rys. 4. Percepcja dotykowa - liczba elementów błędnie odrzuconych w całej grupie badanych mierzona przed i

po ukończeniu kursu.


Na podstawie analiz wyników osób biorących udział w kursach rocznych okazało się, że w badaniu prowadzonym po kursie w porównaniu do badania prowadzonego przed kursem:

  • liczba poprawnych rozpoznań nie uległa zmianie (z(34) = 1,62; p = 0,105; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych rozpoznań p<0,004);

  • liczba poprawnych odrzuceń wzrosła (z(34) = 3,03; p<0,002; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odrzuceń p<0,024);

  • liczba błędnych rozpoznań zmalała (t(34) = 3,38; p<0,002; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych rozpoznań p = 0,052);

  • liczba błędnych odrzuceń nie uległa zmianie (z(34) = 1,70; p = 0,089; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych odrzuceń p<0,033).




Rys. 5. Percepcja dotykowa - liczba elementów poprawnie odrzuconych w grupie rocznej mierzona przed i po

ukończeniu kursu.




Rys. 6. Percepcja dotykowa - liczba elementów błędnie rozpoznanych w grupie rocznej mierzona przed i po

ukończeniu kursu.


Porównując wyniki posttestu i pretestu podgrupy osób uczestniczących w kursach miesięcznych stwierdzono, że po kursie podejmowano podobną jak przed kursem liczbę decyzji typu: poprawne rozpoznanie (z(21) = 1,56; p = 0,118; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych rozpoznań p<0,014); poprawne odrzucenie (t(21) = 0,09; p = 0,927; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odrzuceń p = 0,062); błędne rozpoznanie (t(21) = 0,09; p = 0,926; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych rozpoznań p = 0,060) i błędne odrzucenie (z(21) = 1,56; p = 0,118; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic błędnych odrzuceń p<0,014).

Oprócz poprawności wykonania zadania testowano też różnicę średnich czasów podejmowania decyzji dla pojedynczego obiektu w preteście i posteście. Czasy te nie różniły się istotnie zarówno w odniesieniu do wszystkich osób badanych łącznie (z(54) = 1,60; p = 0,110; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic czasów p<0,007), jak i w grupie osób uczestniczących w kursie przez rok (z(34) = 0,05; p = 0,961; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic czasów p<0,030). W grupie uczestników kursów miesięcznych stwierdzono natomiast istotny spadek czasu podejmowania decyzji w posteście w stosunku do pretestu (t(19) = 3,25; p<0,004; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic czasów p = 0,665).




Rys. 7. Percepcja dotykowa – średni czas podejmowania decyzji uzyskany w grupie letniej mierzona przed i po

ukończeniu kursu.


Poprawność wykonywania zadania percepcyjnego okazała się mieć związek z płcią badanych, co stwierdzono na przykładzie analiz grupy uczestniczącej w kursie przez okres miesiąca. W tej grupie osób badanych po raz pierwszy (czyli w preteście) poprawność identyfikacji obiektów była istotnie wyższa wśród mężczyzn niż wśród kobiet (U(20) = 21,00; p<0,010). Kobiety średnio udzielały 14,67 poprawnych odpowiedzi (SD = 2,19), a mężczyźni – 17,20 (SD = 1,62).

Średnia liczba poprawnych odpowiedzi w posteście u kobiet (M = 15,17; SD = 3,64) i mężczyzn (M = 15,31; SD = 1,80) była zbliżona (U(20) = 71,50; p = 0,724). Za wyrównanie poziomu wykonania zadania przez kobiety i mężczyzn odpowiada istotny spadek poprawności decyzji mężczyzn w posteście w stosunku do pretestu (z(9) = 2,19; p<0,028).




Rys. 8. Percepcja dotykowa - liczba poprawnych odpowiedzi w grupach wyróżnionych ze względu na zmienną

płci mierzona przed rozpoczęciem kursu.




Rys. 9. Percepcja dotykowa - liczba poprawnych odpowiedzi w grupie mężczyzn mierzona przed i po

ukończeniu kursu, grupa letnia.



  • Percepcja dotykowa zrotowanych obiektów (rotacja umysłowa)


Poprawność identyfikowania kształtów obiektów zrotowanych w preteście i postteście była zbliżona, co stwierdzono zarówno dla analiz wyników wszystkich osób badanych ujętych łącznie (z(56) = 1,23; p = 0,218; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odpowiedzi p<0,017)., jak i wśród uczestników kursów rocznych (t(34) = -1,45; p = 0,155; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odpowiedzi p = 0,052) i miesięcznych (t(21) = -0,35; p = 0,727; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic poprawnych odpowiedzi p = 0,346). Statystyki opisowe dla poprawności rozwiązania zadania (liczebność N, średnia M, odchylenie standardowe SD, skośność i kurtoza) dla wyników w preteście i posteście znajdują się w tabeli.



Poprawność identyfikacji obiektów zrotowanych

Analizowana grupa

Posttest

Posttest

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

N

M

SD

Skośność

Kurtoza

Bez podziału na grupy

68

5,84

1,24

-0,70

0,47

72

5,96

1,49

-0,32

-0,76

Uczestnicy kursów rocznych

46

5,91

1,03

-0,59

0,33

47

6,04

1,46

-0,38

-0,59

Uczestnicy kursów miesięcznych

22

5,68

1,62

-0,55

-0,32

25

5,80

1,55

-0,22

-0,93

Tabela 2. Statystyki opisowe – poprawność identyfikacji obiektów zrotowanych dla całej grupy i w podziale na

grupę roczna i miesięczną uzyskane przed i po kursie.


Średni czas podejmowania decyzji odnośnie par obiektów także nie różnił się istotnie w preteście i posteście, co stwierdzono zarówno dla analiz wszystkich osób badanych łącznie (t(56) = -1,36; p = 0,179; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic średnich czasów podejmowania decyzji p = 0,553), jak i w grupie osób uczestniczących w kursie rocznym (t(34) = -1,55; p = 0,131; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic średnich czasów podejmowania decyzji p = 0,215) i miesięcznym (t(21) = -0,13; p = 0,895; istotność testu Shapiro-Wilka dla rozkładu różnic średnich czasów podejmowania decyzji p = 0,712).

Czynnikiem istotnie różnicującym poprawność identyfikacji zrotowanych obiektów okazał się stopień dysfunkcji wzroku. Na podstawie analiz prowadzonych na wynikach wszystkich osób badanych łącznie stwierdzono, że zadanie to poprawniej wykonywały osoby niewidome niż osoby z małą dysfunkcją wzroku, zarówno w preteście (U(19) = 80,00; p = 0,045), jak i w posteście (U(17) = 85,50; p = 0,048). Średnia poprawność identyfikacji zrotowanych obiektów przez osoby niewidome wynosiła w preteście 6,19 (SD = 1,03), zaś w posteście 6,68 (SD = 1,25). Natomiast średnia poprawność rozwiązywania zadania w grupie osób z małą dysfunkcją wzroku w preteście wynosiła 5,15 (SD = 1,52), a w posteście 5,73 (SD = 1,28).




Rys. 10. Percepcja dotykowa obiektów zrotowanych - liczba poprawnych odpowiedzi w grupie o małej i

zupełnej dysfunkcji wzroku mierzona przed ukończonym kursem.




Rys. 11. Percepcja dotykowa obiektów zrotowanych - liczba poprawnych odpowiedzi w grupie o małej i

zupełnej dysfunkcji wzroku mierzona po ukończonym kursie.
  1   2   3   4   5   6

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconAnkieta dla osób niewidomych I słabowidzących, czytelników kiosku internetowego z prasą dostępną dla osób niewidomych I słabowidzących

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconHistoria Olimpiad szachowych osób niewidomych I słabowidzących

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconKomunikat organizacyjny ogólnopolski Turniej Osób Niewidomych I Słabowidzących

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconAnkieta dla czytelnika indywidualnego Kiosk audio z prasą dla osób niewidomych I słabowidzących

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconSytuacji społecznej osób niewidomych w Polsce, który może się przysłużyć do zabiegania o poprawę rozwiązań systemowych na rzecz osób niewidomych I tracących wzrok

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconMistrzostwa polski niewidomych I słabowidzących

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących icon„Akademia Niewidomych I Słabowidzących Liderów Ekonomi Społecznej”

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconStowarzyszenia Kultury Fizycznej, Sportu I Turystyki Niewidomych I Słabowidzących "cross"

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconPrzemyskiego Klubu Sportu I Rekreacji Niewidomych I Słabowidzących "Podkarpacie" w ramach programu "Sport szansą na rozwój" realizowanego w ramach konkursu IX

Diagnoza funkcji poznawczych u osób niewidomych I słabowidzących iconFundacja na rzecz osób niewidomych I niepełnosprawnych „pomóŻ I ty”

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom