VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych




Pobierz 84.31 Kb.
NazwaVI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych
Data konwersji20.12.2012
Rozmiar84.31 Kb.
TypCharakterystyka

VI. Wartościowanie i normowanie pracy.

6.1. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych


Płace zasadnicze pracowników danej organizacji różnicuje się za pomocą taryfowego systemu wynagrodzenia, jego elementy przedstawiono w tabeli numer 6.1.

Elementy systemu taryfowego

Charakterystyka

Metoda wartościowania pracy

Systematyczny sposób względnej oceny trudności prac wykonywanych na poszczególnych stanowiskach w danym przedsiębiorstwie. Zastosowanie określonej metody pozwala na pogrupowanie stanowiska pracy w zbiory o zbliżonej trudności pracy, zwane kategoriami zaszeregowania. Wyniki wartościowania pracy zapisuje się w kartach taryfikacyjnych.

Taryfikator kwalifikacyjny

Taryfikator pracy określa kategorie zaszeregowania dla poszczególnych stanowisk i rodzajów prac. Kategorie zaszeregowania są zaś narzędziem dla dalszego różnicowania płac oraz dla projektowania tzw. ścieżek rozwoju zawodowego (ścieżek awansu). Kwalifikowania bądź wartościowania pracy to procedura przyporządkowania poszczególnym stanowiskom i robotnikom określonych kategorii zaszeregowania. Tabele płac zasadniczych powstają przez przyporządkowanie poszczególnym kategoriom zaszeregowania określonych stawek płacy zasadniczej. Wysokość najniższej stawki płacy zasadniczej w tabeli płac w danej firmie ma istotne znaczenie praktyczne. Dla danej firmy powinna ona być ustalana w sposób wyważony, zoptymalizowany.

Siatka płac

Zestaw wartości punktowych lub współczynników wyrażający relacje wynagrodzeń zasadniczych w poszczególnych kategoriach zaszeregowania. Siatka płac jest zbiorem punktów, gdy wyniki wartościowania pracy bezpośrednio przelicza się na wynagrodzenia zasadnicze według określonej stawki pieniężnej za jeden punkt. Rolę siatki pełni wówczas tabela konwersji ocen punktowych wartościowania pracy na kategorie zaszeregowania.

Tabela płac

Zbiór stawek płac przyporządkowanych kolejnym kategoriom zaszeregowania. Wysokość stawek w tabeli zależy od wielkości funduszu, jaki przedsiębiorstwo jest w stanie przeznaczyć na płace i udziału płac zasadniczych w tym funduszu. Na tej podstawie, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa pracy, wyznacza się podstawową stawkę płac w najniższej kategorii zaszeregowania, której w siatce płac przypisano współczynnik 1, 00, a następnie pozostałe stawki płac.

Tabela 6.1 System taryfowy płac zasadniczych

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Golnau W., Klinowski M., Litwin J., Zarządzanie Zasobami Ludzkimi, Praca zbiorowa pod redakcją. Golnau W, Warszawa, Wydawnictwa fachowe CEDEWU, 2008, 216. Zbiegień-Maciąg L., Wiernek B., Pawnik W., Długosz-Truszkowska E., Zarządzanie Personelem w Firmie, Kraków, Wyd. AGH, 1996, 95.

6.2. Procedura wartościowania pracy - UMEWAP


W Polsce jest dość szeroko jest stosowana Uniwersalna Metoda Wartościowania Pracy. Jej odmiana -„UMEWAP-87” przyjmuje cztery kryteria syntetyczne: złożoność pracy, odpowiedzialność, uciążliwość i warunki pracy oraz wyodrębnia łącznie 24 kryteria elementarne. Poszczególne kryteria elementarne są podzielone na tzw. Stopnie trudności, którym są przyporządkowane odpowiednie liczby punktów (Tabela nr 6.1)

Prawidłowy dobór stopni trudności oraz punktacji podczas procesu wyceny mają ułatwiać tak zwane klucze analityczne – zwięzłe opisy wymagań pracy dla poszczególnych stopni trudności (por załącznik nr .1). Metoda „UMEWAP-87” była szeroko stosowana w latach 60-tych XX wieku do wyceny pracy zarówno na stanowiskach nierobotniczych, jak i robotniczych, w różnych branżach i formach organizacyjno-prawnych. W kolejnych latach była ona modyfikowana, a jej ostatnia wersja to UMEWAP-2000 (por. Tabela nr 6.2.)

Wartościowanie pracy w przedsiębiorstwie powinno być poprzedzone pracami przygotowawczymi, a w szczególności:

  • powołaniem komisji do spraw wartościowania pracy,

  • przeszkoleniem członków komisji,

  • wyjaśnienie kadrze kierowniczej i załodze oraz organizacji związkowej celów i zasad wartościowania pracy,

  • przygotowaniem odpowiedniej liczby kart taryfikacyjnych,

  • przygotowaniem wykazów stanowisk, operacji oraz wykazu (kodu) zawodów,

  • przeanalizowaniem możliwości usprawnień i ułatwień przy wdrażaniu wartościowania pracy.

W skład komisji do spraw wartościowania pracy powinni wchodzić kierownicy takich komórek jak : normowania pracy, kadr, bhp, technologii i organizacji pracy, płac, dodatkowo – doraźnie – kierownik komórki organizacyjnej, w której są aktualnie dokonywane wyceny. Do udziału w pracach komisji należy zapraszać przedstawicieli pracowników i/lub związków zawodowych.

Podkreślić trzeba nieodzowność wykonania próbnych wycen i przedyskutowania wyników. Liczyć się przy tym trzeba z pewnym rozrzutem punktów przy tych próbnych wycenach, będącym konsekwencją braku doświadczenia. Akcja informacyjna jest potrzebna, gdyż wiąże się z zapewnieniem właściwego klimatu dla pracy komisji, co jest rzeczą nieodzowną. Szczególnie ważna jest postawa całej kadry kierowniczej oraz zrozumienie i akceptacja celów wartościowania pracy przez załogę. Nie byłoby rzeczą właściwą, gdyby prace komisji odbywały się w atmosferze niepokoju pracowników, czy tym bardziej – niechęci.

Podobnie niewskazane byłyby powszechne oczekiwania na zwiększanie płac bezpośrednio po zakończeniu wycen punktowych. Podczas akcji informacyjnej należy akcentować cele organizatorskie – bardziej równomierne obciążenie pracą stanowisk, usprawnienie pracy, poprawę rytmiczności itd. oraz cele płacowe, rozumiane jako lepsze ukierunkowanie bardziej długofalowej polityki płac. Świadomość, że wynikom wartościowania pracy nie będą towarzyszyły natychmiastowe zmiany wysokości płac, osłabi napięcia i emocje.

Wskazane jest uzyskanie współpracy z pracownikami, wyzwolenie ich pomysłowości i inicjatywy w zakresie: eliminowania prac zbędnych i dublujących się, uproszczenia treści i obiegu dokumentów, lepszego rozłożenia pracy, wyeliminowania zbędnego zatrudnienia i niepotrzebnych etatów, zmiany linii podziału pracy i kompetencji między poszczególnymi komórkami organizacyjnymi, zwiększenia zakresu kompetencji określonych pracowników (delegacje uprawnień) itd.

Wykazy stanowisk stanowią niezbędny element prac przygotowawczych. Dla potrzeb wartościowania pracy należy stosować następującą definicję stanowiska pracy: jednorodny, wyodrębniony organizacyjnie i przestrzennie, element procesu pracy, w którym wykonywane są, w ramach podziału pracy, określone czynności. Stanowisko może być jedno- lub wielo-osobowe.

W niektórych przypadkach określenie stanowiska pracy może być trudne – głównie z uwagi na zmienność miejsca pracy (niektóre prace remontowe, budowlane, melioracyjne itd.). Czasami jedynym wyjściem będzie przyjęcie założenia, że stanowisko pracy jest tożsame z zakresem czynności i etatem określonego pracownika, a formalną podstawą wyodrębnienia tego stanowiska są odpowiednie zapisy w regulaminach i schematach organizacyjnych, księgach służb itd.

Dokumentowanie wartościowania pracy wymaga opracowania wzoru Karty taryfikacyjnej.
Tabela nr 6.2 Kryteria wartościowania w metodzie UMEWAP

UMEWAP -87


UMEWAP - 2000

KRYTERIA

PKT

KRYTERIA

PKT

SYNTETYCZNE

ELEMENTARNE

SYNTETYCZNE

ELEMENTARNE

A.

Złożoność pracy

225 pkt

  1. Wykształcenie zawodowe.

  2. Doświadczenie zawodowe.

  3. Innowacyjność, twórczość

  4. Zręczność.

  5. Współdziałanie.

75

55

45

25

25

A.

Złożoność pracy

140

  1. Wykształcenie zawodowe.

  2. Doświadczenie zawodowe.

  3. Innowacyjność, twórczość

  4. Zręczność.




60

35

25

20


B.

Odpowiedzia-lność

180

  1. Przebieg i skutki pracy

  2. Decyzje

  3. Środki i przedmioty pracy

  4. Bezpieczeństwo innych osób.

  5. Kontakty zewnętrzne.

60

50

25

25

20

B.

Odpowiedzia-lność

150

  1. Przebieg i skutki pracy

  2. Decyzje

  3. Finanse oraz środki i przedmioty pracy

  4. Bezpieczeństwo innych osób

  5. Kierowanie

30

30

25

25

40

C.

Uciążliwość pracy

135

  1. Wysiłek fizyczny.

  2. Wysiłek psychonerwowy.

  3. Wysiłek umysłowy.

  4. Monotonia, monotypia.

  5. Obciążenie psychiczne z tytułu niskiego prestiżu pracy.

45

25

25

20

20

D.

Uciążliwość pracy

105

  1. Wysiłek fizyczny.

  2. Wysiłek psychonerwowy.

  3. Wysiłek umysłowy.

  4. Monotonia.

  5. Warunki pracy

30

20

20

10

25

D.

Warunki pracy

90

  1. Uciążliwość środowiska pracy

  • Mikroklimat,

  • Woda, wilgoć,

  • Substancje chemiczne,

  • Hałas,

  • Oświetlenie (promieniowanie optyczne)

  • Pyły,

  • Inne czynniki.

  1. Czynniki niebezpieczne

70


20

C.

Współpraca

65

  1. Współdziałanie

  2. Motywowanie

  3. Kontakty zewnętrzne

25

20

20




Maksymalna liczba punków:

630







460

Karty taryfikacyjne stanowią podstawowy dokument, na którym dokonywane są: opis stanowiska lub operacji oraz wyceny punktowe. Wzór karty przestawiony jest w tabeli nr 6.3. Karty powinny być sporządzane w formie elektronicznej. O ile w przedsiębiorstwie występują prace znormowane (sytuacja taka jest typowa zwłaszcza dla przedsiębiorstw przemysłowych) niezbędne jest przygotowanie (skompletowanie) także odpowiedniej dokumentacji (kart procesu technologicznego itp.) umożliwiającej dokonanie wycen operacji.
Tabela nr 6.3 KARTA TARYFIKACYJNA

Dział (Wydział) ...........................

Nazwa stanowiska pracy (operacji) ..................................... Kategoria zaszeregowania .......................................

Opis pracy na stanowisku (charakterystyka wykonywanych czynności) .......................................





Szczególna charakterystyka i wycena pracy:

Kryteria wartościowania pracy

Charakterystyka wartościowanego kryterium (opis wymagań pracy)

Liczba punktów

A.1. Wykształcenie zawodowe







A.2. Doświadczenie zawodowe







A.3. Innowacyjność, twórczość







A.4. Zręczność







A.5. Współdziałanie







B.1. Odpowiedzialność za przebieg i skutki pracy







B.2. Odpowiedzialność za decyzje







B.3. Odpowiedzialność za środki i przedmioty pracy







B.4. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych osób







B.5. Odpowiedzialność za kontakty zewnętrzne







C.1. Wysiłek fizyczny







C.2. Wysiłek psychonerwowy







C.3. Wysiłek umysłowy







C.4. Monotonia, monotypia







C.5. Obciążenie z tytułu niskiego prestiżu pracy







D.1. Warunki pracy







D.2. Czynniki niebezpieczne







razem:






Wycena stanowisk (operacji)

Dane dotyczące stanowiska pracy (operacji) podaje się wpisując nazwę i kod cyfrowy stanowiska (jeśli jest stosowany) lub też nazwę i nr technologiczny operacji w kartach taryfikacyjnych. Jeżeli dotychczas stosowana nazwa stanowiska odbiega od faktycznego zakresu pracy (po ewentualnym usprawnieniu), wskazane jest dostosowanie nazwy stanowiska do zakresu rzeczywiście wykonywanej na nim pracy i rangi tej pracy.

Opis pracy polega na zwięzłym przedstawieniu treści pracy na stanowisku lub treści operacji oraz na krótkim, ale precyzyjnym i konkretnym opisie pracy w układzie poszczególnych kryteriów elementarnych. Opisy muszą być na tyle dobre, aby osoba postronna mogła mieć na ich podstawie właściwe wyobrażenie o pracy i warunkach jej świadczenia oraz mogła dokonać prawidłowej wyceny. Opisuje się najważniejsze czynności, zajmujące pracownikowi większą część dnia. Absolutnie niedopuszczalne jest powielanie opisów kluczy analitycznych z metody „UMEWAP-87”.

Jeżeli dokumentacja już stosowana w przedsiębiorstwach zawiera prawidłowe opisy pracy, związane z wykonaniem operacji, wskazane jest ich wykorzystanie. W wielu przypadkach może okazać się możliwe uniknięcie wypełniania kart taryfikacyjnych dla operacji – można się więc ograniczyć do naniesienia brakujących informacji na już stosowanych dokumentach i bazach danych.

Wyceny punktowe są dokonywane przy założeniu optymalnego poziomu wydajności i jakości pracy na stanowisku. Jeżeli obciążenie pracą stanowiska jest niewłaściwe – za wysokie lub za niskie – wycenę należy poprzedzić doprowadzeniem do właściwego obciążenia pracą. Analogicznie – jeżeli stanowisko pracy jest źle zorganizowane, wyceny powinno się poprzedzić odpowiednim jego usprawnieniem. Wartościowanie źle zorganizowanego stanowiska pracy nie ma sensu.

Wycena punktowa jest dokonywana według kolejnych kryteriów elementarnych. Przed wycenianiem należy dokładnie zapoznać się zarówno z opisami kluczy analitycznych, jak też z uwagami i wyjaśnieniami, umieszczonymi pod poszczególnymi kryteriami w metodzie „UMEWAP-87”.

Jeżeli na stanowisku pracy nienormowanej są wykonywane czynności o różnym stopniu trudności, przyjmuje się stopnie trudności i punktację dla czynności najważniejszych, dominujących w łącznej strukturze czasu pracy.


Opracowanie taryfikatorów.

Wyróżnić można taryfikację: stanowisk pracy, robót, zawodów, pracowników.

Tendencją światową w XX wieku jbyło odchodzenie od opłacania pracowników za potencjalne możliwości świadczenia pracy (kwalifikacje, dyplomy) i przechodzenie na opłacanie za konkretnie świadczoną pracę. Proces ten przebiega od kilkudziesięciu lat i znajduje swój wyraz również w ewolucji metod wartościowania pracy i budowie taryfikatorów.

W zakresie taryfikatorów powinno to być widoczne szczególnie w położeniu akcentu na taryfikację stanowisk pracy i taryfikację robót oraz w dążeniu do unikania taryfikacji pracowników odrębnej od taryfikacji stanowisk – na ile to tylko możliwe i celowe.

Taryfikatory stanowisk pracy stanowią zbiory kart taryfikacyjnych poszczególnych stanowisk. W przypadku rozszerzenia lub zawężenia zakresu działania na stanowisku lub istotnej zmiany warunków pracy (kryteria C i D) opracowuje się nową kartę taryfikacyjną.

Taryfikator robót stanowią zbiory kart taryfikacji operacji lub zespołów operacji.

Taryfikator zawodów może być opracowany po zakończeniu zbioru kart taryfikacyjnych stanowisk pracy. Taryfikator zawodów określa wówczas skrajne rozpiętości wycen punktowych lub kategorii zaszeregowania stanowisk w ramach danego zawodu, rzeczywiście występujące w danym zakładzie pracy – zarówno dla zawodów robotniczych, jak też zawodów i nazw stanowisk nierobotniczych.

Kategorie zaszeregowania osobistego pracowników powinny ogólnie rzecz biorąc odpowiadać kategoriom zaszeregowania stanowisk pracy – szczególnie w odniesieniu do stanowisk nierobotniczych oraz stanowisk robotniczych o pracach znormowanych.

W zależności od przyznanej liczby punktów każde stanowisko jest przyporządkowane do określonej kategorii zaszeregowania ( Tabela nr 6.4).

W specyficznych sytuacjach, gdy na stanowisku wykonywane są bardzo zmienne prace, o różnym, niekiedy nawet trudnym do przewidzenia stopniu trudności, wynagradzane w systemie dniówkowym lub dniówkowo-premiowym, można zalecać rozsądne odchodzenie od tej zasady. W szczególności może zachodzić taka potrzeba w przypadku niektórych prac, związanych z usuwaniem awarii maszyn i urządzeń, prowadzeniem praktycznej nauki zawodu, pracami prototypowymi i innymi, wymagającymi najwyższych kwalifikacji.



Tabela nr 6.4. Tabela taryfikacyjna

Kategoria

Punktacja

I

Do 20

II

21 - 35

III

36 - 50

IV

51 - 65

V

66 - 60

VI

61 - 95

VII

96 - 110

VIII

111 - 125

IX

125 - 140

X

141 - 160

XI

161 - 160

XII

161 - 200

XIII

201 - 220

XIV

221 - 240

XV

241 - 260

XVI

261 - 260

XVII

261 - 300

XVIII

301 - 320

XIX

321 - 340

XX

341 - 365

XXI

366 - 390

XXII

391 - 420

6.3. Normowanie pracy1


Tak jak wartościowanie pracy identyfikuje cechy pracy i określa wynikające z nich jakościowe wymagania wobec wykonawcy, tak normowanie pracy określa wymagania ilościowe.”

NORMA PRACY jest to nakład pracy potrzebny do wykonania jednostki danej pracy przez jednego pracownika o określonych kwalifikacjach w określonych warunkach technicznych” i organizacyjnych

Normy pracy mogą występować w postaci:

  • NORMA CZASU: jest to ilość czasu potrzebna do wykonania jednostki danej pracy przez jednego pracownika o określonych kwalifikacjach w określonych warunkach techniczno-organizacyjnych.

  • NORMA WYROBU (WYDAJNOŚCI): liczba jednostek danej pracy do wykonania w jednostce czasu. ( odwrotność normy czasu)

  • NORMA OBSŁUGI: liczba urządzeń przewidzianych do obsługiwania przez pracownika ( zespół pracowników)

  • NORMA OBSADY: liczba pracowników przewidzianych do obsługiwania danego urządzenia ( zespołu urządzeń).

Norma pracy ma określoną strukturę (rys.6.1 )

Norma czasu

t


Czas przygotowawczo-zakończeniowy

ti

tpz

Czas wykonania

tw

Czas uzupełniający

tu

Czas główny

tg

Czas pomocniczy

tp

Czas obsługi

to

Czas potrzeb fizjologicznych

tf

Czas obsługi technicznej

tot

Czas obsługi organizacyjnej

too

Czas odpoczynku

tfo

Czas potrzeb naturalnych

tfn


Czas jednostkowy

Rys. 6.1 Struktura normy pracy

Metody opracowania norm pracy dzielą się na:

  • METODY SUMARYCZNE

    • Metody szacunkowe

    • Metody porównawcze

    • Metody statystyczne

  • METODY ANALITYCZNE

    • Metody analityczno-badawcze: fotografia dnia pracy, chronometraż, obserwacje migawkowe

    • Metody analityczno-obliczeniowe: podział na fazy, operacje, zabiegi, czynności – ustalenie normatywów i ich analiza i synteza (scalanie)

6.4. Pytania kontrolne

  1. Do jakiej grupy metod wartociowania pracy zalicza się UMEWAP ?

  2. Normowanie pracy określa .....

  3. Norma pracy to ....

  4. Taryfikator stanowisk pracy to ...

  5. Tabela stawek płac określa ....

1 Opracowano na podstawie: L.Martan Praca i wynagradzanie w przedsiębiorstwie wyd. II. WSZiF Wrocław 2003

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconWartościowanie pracy wartościowanie

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconWartościowanie pracy I opis stanowiska pracy

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconNormowanie czasu pracy

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych icon1. Przedmiot: normowanie pracy wymagania wstępne

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconNormowanie czasu pracy 1 Materiał nauczania

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconPodejście systemu produkcyjnego — jego elementy

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych icon1. Podstawowe pojęcia I elementy systemu wodociągowego

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconElementy(podmioty) światowego systemu gospodarczego – gospodarki narodowe

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconWprowadzenie podstawowe pojęcia Elementy do ćwiczeń systemu operacyjnego

VI. Wartościowanie I normowanie pracy. Elementy systemu taryfowego płac zasadniczych iconOrganizacji pracy I przemówienia Le Chateliera dotyczące naukowej organizacji pracy zebrał I wydał w języku polskim Karol Adamiecki w książce pt. „Filozofia systemu Taylora”. Tytuł tej publikacji został wybrany nadzwyczaj trafnie. Le Chatelier daje w niej bowiem nie tylko wykład systemu Taylora, ale

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom