Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej




Pobierz 84.56 Kb.
NazwaKoncepcja antropologiczna teologii pastoralnej
strona3/3
Data konwersji23.12.2012
Rozmiar84.56 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3
B. Objawiony „model” świata i człowieka.

W eklezjologii pastoralnej trzeba również przyjąć, jako drugie założenie, biblijny „model” świata i człowieka, gdyż cała prawda teologiczna o świecie i o człowieku została objawiona. 27 Nauki humanistyczne i empiryczne służą poznaniu świata i człowieka, badając ich fundamentalną istotę i zachodzące przemiany, które albo pobudzają do rozwoju i ubogacają człowieka w konkretnej, aktualnej rzeczywistości, albo stwarzają zagrożenia dla jego istoty i egzystencji. Obraz człowieka i świata, w którym on żyje, stworzony w oparciu o wyniki badań, jest bardzo często „wyidealizowany”, gdyż są one efektem wiedzy „zimnej”.28 W interpretacji takiej wiedzy łatwo popada się w uogólnienia i generalizowanie wniosków, a to prowadzi do „idealizacji” poznanej rzeczywistości. W interpretacji uzyskanych wyników suponuje się wtedy, że przedstawiane zjawiska mają charakter powszechny, a jednocześnie sugeruje, że mogą one mieć szerokie i długotrwałe oddziaływanie społeczne. To są natomiast tylko zjawiska, za którymi kryje się osoba człowieka, żyjącego w konkretnej, teraźniejszej rzeczywistości. Do takiego konkretnego człowieka ma być skierowana działalność duszpasterska, apostolska i nowa ewangelizacja. Sama interpretacja socjologiczna czy psychologiczna wypacza więc obraz rzeczywistości, bo niedostatecznie uwzględnia „zjawiskowość” zachodzących przemian i pozbawiona jest teologicznej wizji człowieka i świata. W tym również tkwi źródło nie spełniających się przepowiedni, opartych na wynikach badań socjologicznych: o upadku kościoła ludowego i pobożności ludowej, o rozpadzie duszpasterstwa masowego, o dechrystianizacji młodego pokolenia.

Wyniki badań socjologiczno-psychologicznych można natomiast wykorzystać w teologii pastoralnej i przy pomocy zasady indukcji fenomenologicznej (zasady egzystencjalnej), analizując i interpretując teraźniejszy obraz rzeczywistości, wskazać konkretne przejawy zmian zachodzących w świecie, w człowieku i jego egzystencji, nie gubiąc przy tym ich znaczenia uniwersalnego i nie zatracając fundamentalnej prawdy objawionej o człowieku i o świecie. Zadaniem teologii pastoralnej jest wydobycie z ogólnego obrazu rzeczywistości tych zagadnień, które odnoszą się do konkretnego człowieka, żyjącego w aktualnej sytuacji, aby poprzez duszpasterstwo, wychowanie, apostolstwo i ewangelizację Kościół mógł do niego skierować słowo i działanie. Teologia pastoralna, w analizie rzeczywistości korzysta więc z zasady indukcji fenomenologicznej, dzięki której odkrywa się kierunki przemian religijnych i społeczno-kulturowych, określa się tendencje rozwojowe lub uwsteczniające dokonujących się procesów.29 Taka analiza, unikając generalizowania skutków zachodzących zjawisk, umożliwia skupienie się na konkretnym człowieku, żyjącym w aktualnej sytuacji i podlegającemu bezpośrednio lub pośrednio ich wpływom. Przy pomocy tej analizy uzyskujemy właściwy obraz człowieka i otaczającego go świata. W kontekście jego zapotrzebowań teologia pastoralna szuka konkretnych odpowiedzi na pytania dotyczące wiary i życia, zrozumiałych w treści i możliwych do przyjęcia w swojej formie.

Celem misji ewangelizacyjnej Kościoła jest najpierw wytłumaczyć współczesnemu człowiekowi, dlaczego nauka Ewangelii jest prawdziwa, dlaczego trzeba jej słuchać i kierować się jej zasadami w życiu. W duszpasterskiej działalności Kościoła jawi się zatem nowe zadanie, polegające na przekonywaniu człowieka epoki współczesnej, również postchrześcijanina, że Jezus głoszący Ewangelię w Palestynie jest tym samym, który ewangelizuje, żyje i działa w Kościele naszych czasów, i że Ewangelia głoszona w Kościele jest tą samą, jaką głosił Jezus. Ewangelizacja i duszpasterstwo muszą odpowiedzieć współczesnemu człowiekowi na konkretne pytania: Dlaczego Ewangelia głosi całą prawdę o człowieku i jego życiu? Kim jest Jezus Chrystus, który pozwala na śmierć mojej ukochanej osoby? Jaka jest Jego władza nad życiem i śmiercią? Co to znaczy, że Chrystus nas zbawił? Co jest dobre, a co złe? Dlaczego mam mówić prawdę? Czy mam wyrzekać się przyjemności? Co oznacza żyć dobrze i uczciwie? Tych pytań nie można pomijać i lekceważyć, a poszukiwanie odpowiedzi na te pytania zmusza Kościół do podjęcia jeszcze większych wysiłków ewangelizacyjno-apostolskich i duszpastersko-wychowawczych.30

Odpowiedzi na te pytania domagają się prawdziwej wiedzy o człowieku, jego sytuacji religijnej i życiowej. Zadaniem teologii pastoralnej jest konstruowanie prawdziwego, teologicznie zinterpretowanego obrazu świata i człowieka, któremu trzeba głosić naukę Chrystusa. W duszpasterstwie potrzebna jest również jasno określona prawda o Kościele, który nie jest zwykłą instytucją dobroczynną, związkiem obrzędowo-kultowym, religijną partią polityczną czy tajną organizacją wyznaniową. Duszpasterstwo musi być oparte na eklezjologii pastoralnej ukazującej go w wymiarze wspólnoty zbawczej, w której człowiek duchowo łączy się z Bogiem, ale jednocześnie uczestniczy w budowaniu jedności całego rodzaju ludzkiego (KK 1).


*


* *


Dokonując rekapitulacji powyższych rozważań, należy podkreślić ważną zasadę, że w spełnianiu misji zbawczej mają udział wszyscy członkowie Ludu Bożego. Potrzeba antropologicznej koncepcji teologii pastoralnej rodzi się z coraz szerszej wiedzy o świecie, o człowieku, a także o Kościele. Dostarczają jej przede wszystkim nauki humanistyczne, empiryczne i prakseologiczne, ale jej źródłem jest także teologia pastoralna, której zadaniem jest odkrywanie i nazywanie nowych relacji między Kościołem a światem. Podstawą teologicznej interpretacji zachodzących procesów i związanych z tym „znaków czasu” jest nowa eklezjologia pastoralna, w której obok pośrednictwa i procesu zbawczego należy uwzględnić zadania wychowawcze, a także nową ewangelizację i w szerszym zakresie apostolstwo świeckich w świecie i w Kościele.

Dowartościowanie podmiotów duszpasterstwa domaga się nowego określenia działalności zbawczej Kościoła w aspekcie antropologiczno-personalnym. Przyjmując założenie, że człowiek jest pierwszą i podstawową drogą Kościoła, to w szczególny sposób trzeba docenić jedność i równość wszystkich ludzi na płaszczyźnie zbawczej i egzystencjalnej, która jest również podstawą odpowiedzialności wszystkich chrześcijan za odnowę Kościoła. W ramach nowej teologii pastoralnej, przyjmując objawiony „model” Kościoła, świata i człowieka, można wypracować indywidualno-wspólnotowe formy urzeczywistniania stwórczo-zbawczych planów Bożych w czasach współczesnych.


1 E. Weron, Niebezpieczeństwo klerykalizacji laikatu, „Communio” 7(1987)3, s. 89-90.

2 P.C. Phan, Możliwość duchowości świeckich: ponowne przebadanie niektórych założeń teologicznych, „Communio” 7(1987)3, s. 76.

3 Paradygmat ma wiele znaczeń. W teologii pastoralnej chodzi o paradygmaty jako pewne wzorce działań, które można nazwać prototypami. W teologii pastoralnej, nauce o wymiarze praktycznym, istnieje możliwość określania sposobów aktualizowania zbawczej misji Kościoła. Proponowane wzorce (prototypy) rozwiązań mają złożony charakter. Na paradygmat składają się bowiem różne czynniki. Przede wszystkim są to założenia teologiczne, które najogólniej można nazwać eklezjologią pastoralną. Drugim „składnikiem” jest empiria, czyli wyniki badań socjologicznych i psychologicznych. Paradygmaty, formułowane w oparciu o teologiczną interpretację wyników badań empirycznych, muszą uwzględniać również perspektywę historyczną – Kościół ma bowiem swoja tradycję, a także prospektywę futurologiczną, przewidującą różne ewentualności rozwoju aktualnej sytuacji. Wreszcie w paradygmacie musi być wyraźnie zaznaczona rola Opatrzności w kierowaniu dziejami Kościoła, świata i ludzkości (dziedzina łaski), a również powinien być uwzględniony porządek ludzkiego wysiłku i pracy. W paradygmacie można więc określić wzorce, prototypy, sposoby, metody, propozycje, które mają wymiar czasowy (dotyczą konkretnego przedziału czasowego – ogólnie można to określić jako „współczesność” lub „aktualna sytuacja”) i praktyczny – stanowią przykładowe rozwiązania (uwzględniające osiągnięcia nauk prakseologicznych) podstawowych problemów współczesnego Kościoła.

4 Zob. R. Rak, Duszpasterstwo w Kościele po II Soborze Watykańskim, „Ateneum Kapłańskie” 107(1993)507-508, s. 109.

5 W teologicznej analizie teraźniejszości, dla której materiałem empirycznym są wyniki badań socjologicznych, chodzi o ukazanie sytuacji i struktury dzisiejszego świata jako całości, jednak z uwzględnieniem różnych społeczności i odniesieniami do osoby egzystującej w teraźniejszości. Celem teologicznej refleksji nad teraźniejszością jest sprawdzenie skuteczności działania Kościoła w konkretnej, aktualnej sytuacji, co z jednej strony pozwoli ukazać wartości dotychczasowych form życia i działalności Kościoła, a z drugiej strony umożliwi wypracowanie nowych sposobów urzeczywistniania się Kościoła w świecie współczesnym. Teologiczna interpretacja świata oparta jest więc na treści i roli znaków czasu, w odczytaniu których teologia korzysta z nauk pozateologicznych, a przede wszystkim z socjologii i psychologii. Zob. A. Zuberbier, Materiały do teologii praktycznej, Warszawa 1974, s. 73-84.

6 Kościół, jako społeczność, „może być badany i określany w tych kategoriach, jakimi posługują się nauki o każdym ludzkim społeczeństwie” (RH 21).

7 A. Suquia, Nowa ewangelizacja: niektóre zadania i niebezpieczeństwa, w: Nowa ewangelizacja, Poznań 1993, s. 52-53 (Kolekcja „Communio”, t. 8).

8 Zob. K. Więsyk, Głoszenie prawdy o Chrystusie przez lud kapłański integralnym warunkiem dynamicznego rozwoju wspólnoty Kościoła, w: Kapłaństwo, Poznań-Warszawa 1988, s. 393 (Kolekcja „Communio”, t. 3).

9 Zob. N. Lobkowicz, Przekazywanie wiary, w: Podstawy wiary. Teologia, Poznań 1991, s. 204 (Kolekcja „Communio”, t. 6).

10 Ojcowie soborowi określili istotę przygotowania duchowego do apostolstwa: „Przede wszystkim zaś człowiek świecki niech nauczy się pełnić posłannictwo Chrystusa i Kościoła, przeżywając przez wiarę boską tajemnicę stworzenia i odkupienia, pobudzany przez ożywiającego Lud Boży Ducha Świętego, który nakłania wszystkich ludzi do miłości Boga Ojca oraz świata i ludzi w Bogu” (DA 29).

11 Znaczącą częścią wiedzy o człowieku są odpowiedzi na podstawowe pytanie: kim jest człowiek? Taka odpowiedź daje również antropologia pastoralna. „Antropologia «bycia powołanym» i «bycia obdarowanym» należy do Dobrej Nowiny o zbawieniu: jest ona właśnie dziś zaniedbana, ale także na nowo możliwa”. K. Hemmerle, Młodzież a Kościół, „Communio” 3(1983)4, s. 59.

12 „(...)Do katolickiej jedności Ludu Bożego (...) powołani są wszyscy ludzie i w różny sposób do niej należą lub są jej przyporządkowani, zarówno wierni katolicy, jak inni wierzący w Chrystusa, jak wreszcie wszyscy w ogóle ludzie, z łaski Bożej powołani do zbawienia” (KK 13). Według nauki soborowej w rozmaity sposób przyporządkowani są do Ludu Bożego także ci, którzy nie przyjęli Ewangelii, ale wyznają wiarę w Boga, jak Żydzi i muzułmanie (KK 16). A także ci, którzy szczerym sercem „szukają Boga” oraz nawet ci, którzy „bez własnej winy w ogóle nie doszli jeszcze do wyraźnego poznania Boga, a usiłują, nie bez łaski Bożej, wieść uczciwe życie” (KK 16). Nie można zatem ściśle oznaczyć granic między tymi, którzy w jakiś sposób przynależą lub są przyporządkowani zwłaszcza duchowo do Kościoła.

13 Ciekawe uwagi formułuje na ten temat A. Dupleix: „Dialog nie jest żadnym ryzykiem o ile jesteśmy przekonani, że to nie my posiadamy prawdę, ale prawda nas posiada. A więc, jeżeli zawładnęła nami, zawładnęła wszystkimi. Każdy nosi w sobie cząstkę prawdy. Jeśli w swym sumieniu jestem przekonany, że droga chrześcijaństwa, ta którą idę, jest podejściem najbardziej pełnym, wówczas muszę przekonać o ty innych: w pierwszej kolejności poprzez moje doświadczenie, poprzez moje życie i akceptacje prawdy w drugim człowieku. Musze przekonać o wiarygodności mojej własnej pozycji, ale nie mogę w żadnym przypadku jej narzucać za cenę utraty lub ukrywania mego własnego źródła. Trzeba, aby było ono ciągle gdzieś w zanadrzu. I jeszcze jedno: odwołując się do nauki Chrystusa można powiedzieć, że źródło prawdy rozwija się w drugim człowieku tylko przy bezgranicznym respektowaniu jego własnego wewnętrznego terytorium, które przezeń ustawicznie użyźniane, może stać się dopiero prawdziwie życiodajnym terenem”. A. Dupleix, R. Femia, Czy można żyć Ewangelią dzisiaj?, Kraków 1998, s. 48-49.

14 Jan Paweł II przypomina, że „katecheza będzie miała wymiar ekumeniczny, jeśli nie przestając nigdy nauczać, że pełnia prawd objawionych i środków zbawienia ustanowionych przez Chrystusa, znajduje się w Kościele Katolickim, będzie to jednak czyniła ze szczerym szacunkiem w słowach i czynach w stosunku do wspólnot kościelnych, które jeszcze nie żyją w doskonałej jedności z tymże Kościołem” (CT 32).

15 Zob. RM 32-34; 37; 48-49.

16 W. Langer, Nowa ewangelizacja? Problemy dotyczące pojęcia i programu, w: W służbie człowiekowi. Studium duszpastersko-katechetyczne, Kraków 1991, s. 22-23.

17 Zob. K. Kertelege, Grzech Adama w świetle zbawczego czynu Chrystusa według Rz 5, 12-21, w: Zło w świecie, Poznań 1992, s. 240-245 (Kolekcja „Communio”, t. 7).

18 „Idąc za nauką Soboru Watykańskiego II i odpowiadając na szczególną potrzebę czasów, w których żyjemy, poświęciłem encyklikę Redemtor hominis prawdzie o człowieku, która w pełni i do końca odsłania się w Chrystusie” (DiM 1).

19 „Kto pamięta – pisze G. Miller – że wszyscy jesteśmy dziećmi tego samego Ojca, i kto wierzy, że w Jezusie Bóg stał się naszym bratem, ten w stojących obok niego ludziach dojrzy swoich braci i siostry i tak też ich będzie traktować. Zauważmy, że bezpieczeństwo i możność rozwijania siebie jest powszechnym pragnieniem ludzi. Kiedy więc wspólnota wierzących spełnia to, do czego jest powołana, wówczas może on zacząć przywracać nadzieję ludziom poszukującym wspólnoty, wierności i zaufania, bezpieczeństwa i solidarności. Spełnienie tych oczekiwań możliwe jest tylko wówczas, gdy procesy te będą odbywać się w nas. Im chrześcijanie bardziej będą związani z Bogiem, tym więcej będzie między nimi braterstwa, gdyż miłość Boga jest tym rozstrzygającym kryterium miłości bliźniego i na odwrót. Braterstwo staje się zatem wykładnikiem, czy chrześcijanie biorą Boga na serio”. G. Miller, Tolerancja cnotą chrześcijańską. Znoście się wzajemnie w miłości (Ef 4, 2), w: W służbie człowiekowi. Studium duszpastersko-katechetyczne, dz. cyt., s. 137.

20 W. Piwowarski podaje następującą definicję teologii pastoralnej: „Teologia pastoralna jest to nauka zmierzająca za pomocą teologiczno-socjologicznej analizy konkretnej, teraźniejszej sytuacji Kościoła do wypracowania aktualnych modeli teologicznych oraz odpowiadających im imperatywów i programów działania, według których Kościół w konkretnej, teraźniejszej sytuacji aktualizuje własną istotę, wypełniając misję pośrednictwa zbawczego”. W. Piwowarski, Socjologia religii a teologia pastoralna i duszpasterstwo, w: Z badań nad religijnością polską. Studia i materiały, Poznań-Warszawa 1986, s. 85 (Studia Socjologiczno-Religijne, t. 1).

21 Zadaniem duszpasterzy i teologów jest wsłuchiwać się „z pomocą Ducha Świętego w różne głosy współczesności, rozsądzać je i tłumaczyć oraz osądzać w świetle słowa Bożego, aby Prawda objawiona mogła być ciągle coraz głębiej odczuwana, lepiej rozumiana i stosowniej przedstawiana” (KDK 44). Działalność Kościoła powinna być skierowana do konkretnego człowieka, żyjącego w teraźniejszej rzeczywistości, w której zachodzą przemiany mogące pobudzać do rozwoju i ubogacać go, albo stwarzać zagrożenia dla jego osoby i egzystencji, burząc porządek planu stwórczo-zbawczego. Do wypełnienia tego zadania teologia pastoralna może wykorzystać zasadę indukcji fenomenologicznej, która pozwala prawidłowo odczytać i przedstawić aktualne przemiany, dokonujące się we współczesnej rzeczywistości. Diagnoza fenomenologiczna ma umożliwić nie tylko „ogląd” dokonujących się przemian, ale również „wgląd” do głębin ludzkiej rzeczywistości. Opis fenomenologiczny uwzględnia zatem transcendencję osoby ludzkiej (teologiczna wizja człowieka) i immanencję otaczającej go rzeczywistości (przemiany zjawiskowe), dzięki czemu można „uchwycić” przejawy jego ekspresji skierowanej na zewnątrz. Zasada indukcji fenomenologicznej pozwala więc scharakteryzować aktualną rzeczywistość z jej „blaskami” i „cieniami”, i w tej perspektywie określić główne kierunki (tendencje, trendy) i natężenie (moc, siłę) dokonujących się w niej przemian. Zewnętrzne uwarunkowania przemian aktualnej rzeczywistości pozwalają „umiejscowić” człowieka i przeprowadzić rekonesans zmian jego postaw w wymiarze religijno-egzystencjalnym. Zasada fenomenologiczna (egzystencjalna) prowadzi do wskazania konkretnych i tylko tych przemian zachodzących w świecie, w człowieku i jego egzystencji, które mogą mieć wpływ na działalność pastoralną członków wspólnoty Kościoła, jednak z uwzględnieniem ich znaczenia uniwersalnego. Zasada indukcji fenomenologicznej pozwala uniknąć idealizowania opisywanej rzeczywistości (uogólniania i generalizowania wniosków), a także ideologizowania analizowanego i interpretowanego obrazu rzeczywistości (pomijanie ich znaczenia uniwersalnego i odniesienia do fundamentalnej prawdy objawionej o człowieku i świecie).

22 Zasada dedukcji pozwala skupić się na całościowym, systematycznym i pełnym przekazie wiary, nad jej uzasadnieniem, a także na znaczeniu wiary dla dojrzałej postawy poprzez określenie kryteriów wzrostu duchowego, sposobów i metod jego realizacji w prospektywie egzystencjalnego rozwoju wiary. Punktem wyjścia w dedukcji jest całość przekazu wiary, który należy „rozłożyć na części” i określić ich praktyczny wymiar, czyli wskazać na ich znaczenie: jaką niosą treść przekazu, jaka jest ich obiektywna i subiektywna wartość, jakie wynikają z nich zobowiązania, jak wpływają na osobę chrześcijanina i jaki jest ich wpływ na życie chrześcijanina w wymiarze indywidualnym, wspólnotowym (kościelnym) i społeczno-kulturowym. Przy pomocy dedukcji należy więc dążyć do takiego wykładu wiary, który będzie zrozumiały pod względem treści i atrakcyjny pod względem formy. Szczególnego podkreślenia domaga się jednak postulat, aby dedukcja miała swoje odniesienie do człowieka i jego życia we wszystkich wymiarach, ze zwróceniem uwagi na fakt, że między wiarą a życiem nie ma sprzeczności; wręcz przeciwnie - dzięki wierze człowiek potrafi określić swoją godność, wskazać i nazwać jej źródło (pochodzenie), odkryć jej wartość i wykorzystać do humanizacji życia.

23 Jedną z funkcji teologii jest, według W. Kaspera, aktualizowanie formuły i formuł chrześcijańskiej tradycji, aby odpowiadały doświadczeniu współczesnego człowieka: „Teologia stanowi w Kościele służbę przekładania dokonanego raz na wszystkie czasy Objawienia na każdorazowe «dzisiaj» ludzkiej, społecznej oraz kościelnej sytuacji. Pochodzi ona z wiary i do wiary zostaje ponownie odniesiona”. W. Kasper, Funkcja teologii w Kościele, w: Podstawy wiary. Teologia, dz. cyt., s. 224.

24 Zob. KDK 12; 14-16; 36.

25 W tym punkcie widać dokładnie, jak cały zakres spraw z dziedziny teologii łączy się z teologią duchowości, która staje się tak samo „praktyczna” jak teologia pastoralna. Teologia duchowości bowiem „patrzy na wszystkie szczegółowe zagadnienia teologii (tajemnica Trójcy Świętej, Wcielenie, zbawienie, Kościół, słowo Boże, sakramenty, eschatologia) ze szczególnego punktu widzenia - bada ona całe Objawienie Boże jako dążące do doskonalenia człowieka. Wyjaśnia racje, prawa i różne etapy przemiany człowieka (zarówno wspólnoty Kościoła, jak i jego poszczególnych członków) przez Ducha Świętego - w zgodności z Chrystusem i z Jego synowską zależnością od Ojca. Krótko więc możemy określić przedmiot teologii duchowości jako dwojaki, wzajemnie powiązany dynamizm: Bożej aktywności mającej na celu doskonalenie człowieka oraz wiary chrześcijańskiej, dążącej do jak najdoskonalszego upodobnienia się do Chrystusa w Duchu”. R. Kereszty, Teologia i duchowość: zadanie syntezy, w: Podstawy wiary. Teologia, dz. cyt., s. 393. Poszczególne dyscypliny teologiczne nabierają charakteru praktycznego nie tyle przez odniesienie do życia wiary, ile do samego człowieka. Wymiar antropocentryczny teologii zbliża, a niekiedy łączy poszczególne specjalizacje teologiczne.

26 Dla podkreślenia znaczenia antropocentryzmu w teologii pastoralnej w odniesieniu do praktyki Kościoła warto przytoczyć słowa A.L. Szafrańskiego: „Teologia pastoralna jest szczególnie silnie powiązana z naukami o człowieku, ponieważ ukazanie godności, wolności i przeznaczenia człowieka w świecie pozwala w nowym świetle organizować duszpasterstwo praktyczne, w którym koniecznością jest wyeliminowanie przymusu i metod zawierajacych w sobie element szantażu, straszenia, obietnic nie mających w Objawieniu i praktyce Kościoła pewnych, a tym bardziej żadnych uzasadnień” A.L. Szafrański, Kairologia. Zarys nauki o Kościele w świecie współczesnym, Lublin 1990, s. 20.

27 „Nie myli się człowiek, gdy uważa się za wyższego od rzeczy cielesnych, a nie tylko za cząstkę przyrody lub za anonimowy składnik społeczności państwowej. Albowiem tym, co zawiera jego wnętrze, przerasta człowiek cały świat rzeczy, a wraca do tych wewnętrznych głębi, gdy zwraca się do swego serca, gdzie oczekuje go Bóg, który bada serce, i gdzie on sam pod okiem Boga decyduje o własnym losie. Tak więc uznając w sobie duszę duchowa i nieśmiertelną, nie daje się zwieść ułudną fikcją wypływającą z fizycznych tylko i społecznych warunków, lecz przeciwnie, dosięga samej prawdziwej istoty rzeczy” (KDK 14).

28 K. Grzymała-Moszczyńska twierdzi, że większość testów wiedzy „zajmuje się analizą wiedzy «zimnej», tymczasem rzetelne informacje o stopniu poinformowania badanych przynieść by mogło dopiero poznanie stopnia ich wiedzy «gorącej», tj. wiedzy dotyczącej tych problemów, które są dla nich subiektywnie ważne”. K. Gryzymała-Moszczyńska, Postawy młodzieży akademickiej wobec religii (struktura i dynamika), Kraków 1981, s. 128.

29 Wszelkie próby ograniczania całościowego rozwoju człowieka prowadzą do zakwestionowania godności człowieka i pomniejszają jego znaczenie w kształtowaniu świata we wszystkich wymiarach, a zwłaszcza w aspekcie religijnym i społeczno-kulturowym.

30 A. Suquia, Nowa Ewangelizacja: niektóre zadania i niebezpieczeństwa, art. cyt., s. 48.
1   2   3

Powiązany:

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconKoncepcja antropologiczna teologii pastoralnej

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconKatedra Pedagogiki Pastoralnej I Teologii Wychowania Wydziału Zamiejscowego Nauk o Społeczeństwie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Stalowej Woli

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconKatechezy dorosłych podejmowany był po Soborze dwukrotnie na sympozjach naukowych o zasięgu ogólnopolskim. Pamiętam jeszcze wielkie poruszenie, jakie wywołało sympozjum zorganizowane w listopadzie 1978 roku przez katedrę katechetyki Instytutu Teologii Pastoralnej Katolickiego Uniwersytetu w Lublinie

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconEx universa z Teologii Fundamentalnej Objawienie Boże w teologii współczesnej

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconZapraszamy na Konferencję Naukową Wyobraźnia antropologiczna – perspektywy badawcze

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconIi międzyuczelniana konferencja antropologiczna w Warszawie „Teren w ścisłym znaczeniu tego słowa”

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconBehawiorystyczna koncepcja człowieka. Bodźce zew wpływają na działania człowieka. Koncepcja psychoanalityczna

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconNie manipulować matką z z dr Agnieszką Kościańską I Renatą Hryciuk, redaktorkami książki "Gender. Perspektywa antropologiczna"rozmawiała Lidia Ostałowska

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconW: Język poza granicami języka: teoria I metodologia współczesnych nauk o języku, Olsztyn 2008, s. 453-464 ontologia antropologiczna funkcjonalizmu pragmatycznego

Koncepcja antropologiczna teologii pastoralnej iconWydział teologii

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom