Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych




Pobierz 81.52 Kb.
NazwaDiagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych
strona1/2
Data konwersji24.12.2012
Rozmiar81.52 Kb.
TypDokumentacja
  1   2

Diagnostyka i terapia zaburzeń seksualnych


Anna Dolczewska – Samela


Problematyka zdrowia człowieka rozpatrywana w aspekcie jego funkcjonowania seksualnego stanowi temat marginalny i rzadko dyskutowany w literaturze medycznej czy naukowej. Niewątpliwie ma na to wpływ wiele czynników, w tym uwarunkowania kulturowe oraz światopoglądowe społeczeństwa polskiego. Nadal powszechne jest twierdzenie, iż problemy seksualne człowieka, a już na pewno człowieka chorego czy niepełnosprawnego, stanowią tak marginalny element wszystkich trudności, z którymi boryka się pacjent, iż nie ma potrzeby się nimi zajmować. Jakość życia seksualnego nie jest jednak obojętna dla ogólnej kategorii jakości życia człowieka. Między seksualnością a jakością życia można wymienić kilka relacji, a mianowicie: 1. dobra jakość życia sprzyja udanemu życiu seksualnemu, 2. obniżona jakość życia ma negatywny wpływ na życie seksualne, 3. udane życie seksualne jest jednym z czynników dobrej jakości życia, 4. nieudane życie seksualne prowadzi do pogorszenia jakości życia, 5. skuteczne leczenie zaburzeń seksualnych prowadzi do poprawy jakości życia partnerów (Lew – Starowicz Z., 2006, s. 22). Większość ludzi skłonna jest postrzegać jakość swojego życia seksualnego, jako istotny element ogólnej jakości życia, jednakże nie zawsze przyznają się do tego, nawet przed specjalistą. Wskazuje się, iż przyczyny należy upatrywać we współczesnej kulturze (lub obyczajowość), która wciąż jeszcze zawiera elementy potępienia dla takich przejawów ludzkiej seksualności, które nie służą prokreacji lub wydają się mieć hedonistyczny wymiar (Gapik L., 2001, s. 9 - 13).

Satysfakcja seksualna we wszystkich jej odmianach stanowi ważny element szczęścia osobistego człowieka. W związku z tym obniżona jakość życia osób z zaburzeniami seksualnymi może budzić niepokój. Tym bardziej, iż podejmowanie leczenia problemów seksualnych może być utrudnione. Powyższa trudność wynika z kilku przyczyn, a mianowicie: opór przed podjęciem leczenia (wynikający często z niewiedzy, co do możliwości leczenia samego zaburzenia czy też kto mógłby się tego podjąć), unikaniem leczenia ze wszelkimi tego następstwami, małej dostępności do kadry specjalistów, kosztów leczenia (Lew – Starowicz Z., 2006, s. 25).

Oprócz ogólnej kategorii zdrowia definiowanej jako nie tylko brak choroby lub niedomagań, ale również dobre samopoczucie, zaznawanie pełnego dobrostanu w aspekcie fizycznym, psychicznym i społecznym (Heszen – Niejodek I., 2000, s. 258), stworzone zostały kategorie zdrowia seksualnego oraz zdrowia reprodukcyjnego. Wyróżnienie obu kategorii wskazuje na fakt, iż integralną częścią zdrowia człowieka jest jego prawidłowy rozwój psychoseksualny, a w efekcie funkcjonowanie jako osoba zdrowa seksualnie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zdrowie seksualne to integracja biologicznych, emocjonalnych, intelektualnych i społecznych aspektów życia seksualnego konieczna do pozytywnego rozwoju osobowości, komunikacji i miłości (Lew – Starowicz Z., 1999, s. 303). Takie rozumienie zdrowia seksualnego przedstawia ludzką seksualność nie jako wartość autonomiczną, wyizolowaną, lecz ściśle związaną z całą strukturą osobowości, z systemem wartości i potrzeb, obrazem własnego ja, relacjami interpersonalnymi, rolami partnerskimi, rodzicielskimi i społecznymi (Dolczewska – Samela A., 2006, s. 199).

Zgodnie z definicją WHO zdrowie to dobrostan zarówno fizyczny, psychiczny, jak i społeczny. Dotyczy to także pojmowania zdrowia seksualnego, które będzie pełne jedynie wówczas, gdy człowiek w swojej aktywności seksualnej jest sprawny na poziomie stosownym do wieku, szczęśliwy z powodu możliwości zaspokojenia swojej potrzeby seksualnej zgodnie z upodobaniami, a jednocześnie w sposób, który nie łamie norm społecznych oraz daje satysfakcję drugiej osobie (Gapik L. 2001, s. 13). Zdrowie seksualne to nie tylko reprodukcja, problemy seksualne czy choroby przenoszone drogą płciową, ale także jedna z determinant jakości życia i poczucia szczęścia w relacji z partnerem. Można przyjąć, iż czynnikiem kształtującym zachowania zdrowotne w sferze seksualności będzie subiektywnie odczuwana jakość życia seksualnego oraz dążenie do jej podnoszenia lub brak tego dążenia (Dolczewska – Samela A., 2008, s. 73).

Seksualne funkcjonowanie człowieka warunkowane jest zarówno przez czynniki biologiczne, jak i psychologiczne. Rozpatrując zagadnienie uwarunkowań biologicznych rozwoju i funkcjonowania psychoseksualnego należy omówić zarówno takie pojęcia jak popęd seksualny oraz potrzeba seksualna, jak i podłoże fizjologiczne oraz somatyczne zachowań seksualnych.

Popędy definiuje się jako pierwotne mechanizmy regulacyjne, które mają zapewniać zaspokojenie potrzeb organizmu (potrzeb biologicznych) poprzez uruchomienie i podtrzymanie odpowiednich czynności niezbędnych do osiągnięcia warunków, dzięki którym potrzeby zostaną zaspokojone (Obuchowska, Jaczewski, 1982). Człowiek tworzy popędy poprzez doświadczenia, które determinują ich powstanie. Nie wszystkie popędy są wykształcone u wszystkich ludzi, choć część z nich występuje u większości z nich, np. popęd pokarmowy, macierzyński, heteroseksualny itd.

Popęd seksualny jest bardzo złożony. Opiera się zarówno na pobudzeniach pochodzących z narządów wewnętrznych organizmu, jak i na stymulacji zewnętrznej, z otoczenia. W pobudzeniu wewnętrznym istotną rolę odgrywa ośrodkowy układ nerwowy, gdyż dzięki niemu możliwy jest proces uczenia się. Jest to o tyle istotne, że pewne bodźce zewnętrzne mogą stać się bodźcami seksualnymi poprzez skojarzenie ich z ubiegłym podnieceniem seksualnym. Obok ośrodkowego układu nerwowego w pobudzeniu wewnętrznym bardzo istotną rolę odgrywają mechanizmy mózgowe i hormonalne, między którymi istnieje ścisłe powiązanie morfologiczne i czynnościowe.

Popęd jest jednym z podstawowych elementów zapewniających zaspokojenie potrzeb – czym więc są potrzeby? Obejmują one właściwości organizmu, dla których utrzymania i rozwoju muszą być spełnione określone warunki. Spełnienie tych warunków powoduje, że potrzeba ma formę potencjalną, natomiast gdy brak jest ich spełnienia potrzeba aktualizuje się poprzez wywołanie stanu wewnętrznego napięcia, stanu niespecyficznego, który musi być rozpoznany by człowiek mógł tę potrzebę zaspokoić i zredukować powstałe napięcie za pomocą określonego zachowania.

Potrzeba seksualna stanowi właściwość ludzkiego organizmu polegającą na okresowym powstawaniu specyficznego napięcia psychofizycznego możliwego do zredukowania tylko poprzez podjęcie czynności dających satysfakcję seksualną. W rozwoju potrzeby seksualnej ważne są trzy procesy. Pierwszy to proces mentalizacji, czyli uświadomienia sobie istnienia własnej potrzeby seksualnej, a także sposobów jej zaspakajania. Drugi to proces konkretyzacji, czyli ograniczania zachowań nieefektywnych na rzecz takich zachowań, które pozwalają na uzyskanie wyższego poziomu satysfakcji seksualnej, czyli – ukształtowanie indywidualnych preferencji seksualnych. Proces trzeci to proces socjalizacji, czyli podporządkowanie sposobów zaspakajania potrzeby seksualnej wymaganiom obyczajowym i prawnym stawianym przez społeczeństwo (Gapik L., 2006).

Potrzeba seksualna jest indywidualnie ukształtowaną, uzależnioną od splotu uwarunkowań biologicznych, osobowościowych oraz społecznych, właściwością konkretnej osoby. Jest zintegrowana z innymi potrzebami, głównie z potrzebą kontaktu emocjonalnego – potrzebą więzi uczuciowej. Związek tych dwóch potrzeb jest dynamiczny w przebiegu całego życia człowieka.

Niewątpliwie istotną rolę w zachowaniach seksualnych odgrywają czynniki genetyczne, morfologiczne i fizjologiczne.

Czynniki genetyczne stanowią o predyspozycjach, które jednak podlegają wpływom środowiska i w zależności od tych oddziaływań rozwijają się bądź też ulegają zahamowaniu czy też zniekształceniu. Czynniki genetyczne w rozwoju seksualnym człowieka odgrywają istotną rolę. Od nich zależy między innymi płeć, konstytucja, funkcjonowanie układu neurohormonalnego.

Morfologia, czyli budowa ciała, jest zaktualizowaniem się programu genetycznego. Istotną rolę odgrywa tu rozwój struktur nerwowych i gruczołów wewnątrzwydzielniczych, gdyż wszelkie ich uszkodzenia mają negatywny wpływ na rozwój seksualny, a co za tym idzie – funkcjonowanie seksualne.

Czynniki fizjologiczne związane są z funkcjonowaniem kory mózgowej, ośrodków podkory, gruczołów wewnątrzwydzielniczych i narządów płciowych. Kora mózgowa spełnia funkcję regulującą i kontrolującą, a więc „rozpoznaje” charakter bodźców wewnętrznych, „przerabia” je na specyficzne dla człowieka odczuwanie emocjonalne oraz „scala” emocje z reakcjami seksualnymi. W stosunku do bodźców zewnętrznych kora mózgu decyduje o powstaniu pod ich wpływem reakcji seksualnych, o przebiegu tych reakcji lub ich wygaszeniu. Bodźce środowiskowe mogą zapoczątkować lub wygaszać reakcje seksualne tylko za pośrednictwem kory mózgowej. I tak psychiczne hamulce natury moralnej lub urazy emocjonalne związane z seksem mogą zahamować wyzwolenie się reakcji seksualnej lub mogą utrudniać przebieg zachowań seksualnych.

Receptory zmysłowe głównie związane ze zmysłem dotyku, wzroku i węchu są kolejnym istotnym elementem odgrywającym ważną rolę w reakcjach seksualnych. Odbierane za ich pośrednictwem bodźce pobudzają układ wegetatywny współczulny (regulacja ukrwienia, tętno, ciśnienie, itp.) oraz wydzielanie wewnętrzne. Ponadto bodźce te wywołują skojarzenia, generują wyobrażenia i wspomnienia poprzez dotarcie do ośrodków wyższych funkcji psychicznych. Ośrodki podkorowe, które biorą udział w mechanizmie przebiegu reakcji seksualnej znajdują się w układzie limbicznym oraz w międzymózgowiu. Kierują one reakcjami seksualnymi oraz scalają bodźce nerwowe z hormonalnymi. Bodźce z receptorów dochodzą najpierw do ośrodków podkorowych, gdzie otrzymują „ładunek emocjonalny” i razem z nim są przekazywane do kory, która albo „zezwala” albo nie na pojawienie się określonych stanów emocjonalnych i zachowań seksualnych. W międzymózgowiu znajdują się również ośrodki wegetatywne regulujące natężenie emocji. Impulsy z tych ośrodków przekazywane są do nadnerczy, które wydzielają adrenalinę działającą na mięśnie gładkie, co w efekcie prowadzi do wegetatywnych przemian, jakie towarzyszą stanom emocjonalnym (bledniecie, czerwienienie się, przyspieszone bicie serca itp.). Podwzgórze spełnia również rolę wewnątrzwydzielniczą produkując substancję pobudzającą czynność wewnątrzwydzielniczą przysadki mózgowej.

Działanie hormonów stanowi kolejny bardzo ważnym element rozwoju seksualnego oraz seksualnego funkcjonowania człowieka. Istnieje ścisły związek miedzy hormonami, a popędem seksualnym. Zarówno u kobiet jak i u mężczyzn występują androgeny i estrogeny jednak w różnych proporcjach u każdej z płci. Androgeny warunkują popęd seksualny u obu płci, jednak ich wyższy poziom występuje u mężczyzn. Androgeny wzmacniają siłę popędu seksualnego prawdopodobnie poprzez uwrażliwienie ośrodków seksualnych w układzie limbicznym i podwzgórzu, przez uwrażliwienie zewnętrznych narządów płciowych oraz przez podwyższenie ogólnej aktywności i witalności organizmu wskutek wpływu androgenów na stymulację przemiany materii (Imieliński, 1990, s. 257). Między poziomem androgenów w organizmie, a siłą popędu seksualnego nie występuje związek liniowy, w którym istnieje zależność typu im więcej androgenów w organizmie tym większy popęd seksualny. Pewien poziom jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania seksualnego lecz po jego osiągnięciu dalsze zwiększanie poziomu androgenów nie ma wpływu na zwiększenie możliwości seksualnych człowieka.

Estrogeny zostały znacznie słabiej poznane, ale wiadomo, że uczestniczą w procesie dojrzewania dziewcząt oraz mają wpływ na rozwój układu rozrodczego kobiety i regulują jej cykl płciowy. Na żeńskie zachowania seksualne mają wpływ również androgeny.

Przyczyną zaburzeń seksualnych mogą być zarówno czynniki organiczne, jak i psychiczne czy społeczno – kulturowe. W większości przypadków mamy do czynienia z etiologią wieloczynnikową (Lew – Starowicz, 2002, s. 184).

Do czynników organicznych wpływających na reaktywność seksualną zaliczamy:

  • zaburzenia hormonalne

  • choroby (cukrzyca, choroby układu krążenia, choroby neurologiczne, ginekologiczne, nowotworowe, układu moczowo – płciowego, choroby przenoszone drogą płciową, choroby alergiczne, układu oddechowego, krwi)

  • urazy rdzenia kręgowego

  • przerost gruczołu krokowego u mężczyzn

  • uzależnienie od alkoholu, narkotyków i nikotyny

  • zaburzenia i choroby psychiczne (zespoły nerwicowe, lękowe, depresyjne, schizofrenia, anoreksja, bulimia)

  • meno – i andropauza

  • zaburzenia wrodzone (np. wnętrostwo, stulejka, rozszczepienie kręgosłupa).

Czynniki psychogenne mogą być wyłączną lub współistniejącą z tłem organicznym przyczyną zaburzeń seksualnych (Lew – Starowicz Z., 1997, s. 38).

Do powstania zaburzeń seksualnych predysponują takie czynniki indywidualne jak:

  • wykorzystanie seksualne w dzieciństwie i inne urazy seksualne

  • specyfika środowiska rodzinnego, tj. nadmierny rygoryzm wychowawczy, antyseksualna atmosfera, nieudane małżeństwo rodziców, brak rodziców, wrogość między członkami rodziny, zaburzona komunikacja i identyfikacja z rolami seksualnymi rodziców, niechęć rodziców do dziecka lub do płci przez nie posiadanej

  • cechy osobowościowe takie jak: chwiejność uczuciowa, introwersja, depresja, agresywność, impulsywność, ukryte cechy homoseksualne, tłumienie uczuć, negatywne postawy wobec seksualności i własnej płci, nadmierna samokontrola, kompleksy, negatywny obraz samego siebie, negatywizm w postrzeganiu innych, zaburzenia identyfikacji z płcią

  • przewaga systemu normatywnego, oceniającego, w tym rygoryzm norm religijnych

  • uwarunkowania towarzyszące zachowaniom seksualnym takie jak np. niektóre praktyki masturbacyjne, rozbudowania i odbiegająca od rzeczywistości wyobraźnia erotyczna, urazowe doświadczenia z pierwszych kontaktów seksualnych i związków uczuciowych

  • lęki związane z seksualnością, własną rolą seksualną, lęk przed sukcesem /porażką.



Do czynników w relacjach partnerskich predysponujących do pojawienia się zaburzeń seksualnych należą:

    • brak kultury współżycia seksualnego

    • zanik atrakcyjności partnera

    • rutyna i monotonia we współżyciu seksualnym

    • rozbieżności między oczekiwaniami a rzeczywistością

    • walka o dominację w związku, brak zaufania

    • zaburzenia komunikacji między partnerami

    • lęk przed ciążą, rozbieżności postaw wobec stosowania metod sterowania płodnością

    • negatywne uczucia wobec partnera

    • małżeństwo / związek zawierany z pragmatycznych, a nie uczuciowych motywów

    • nastawienie na technikę i sprawność seksualną, a nie więź uczuciową

    • brak efektywnej aktywności seksualnej, np. nieumiejętna sztuka miłosna, brak oczekiwanej stymulacji, agresywne reakcje wobec partnera proponującego nie akceptowane formy współżycia seksualnego

    • lekceważące i ośmieszające zachowanie wobec partnera w trakcie współżycia, porównywanie go z innymi partnerami

    • związki pozamałżeńskie, zdrady

    • lęk przed niezaspokojeniem potrzeb i oczekiwań partnera

    • brak współdziałania i współpracy w przypadku wystąpienia epizodycznych zaburzeń (Lew – Starowicz Z., 1997, s. 43).



Do najczęściej spotykanych przyczyn społeczno – kulturowych powstawania zaburzeń seksualnych zaliczyć można:

    • brak edukacji seksualnej na każdym poziomie rozwoju psychoseksualnego człowieka

    • brak wiedzy na temat seksualnego funkcjonowania płci przeciwnej do posiadanej

    • błędne informacje na temat seksu, mity i stereotypy wiążące się z ludzką seksualnością

    • porównywanie z kreowanym przez wydawnictwa pornograficzne nierealnym obrazem seksualności

    • spadek reaktywności seksualnej w wyniku zbyt dużej ilości bodźców seksualnych

    • zbyt wczesna inicjacja seksualna

    • promiskuityzm

    • „sportowy” i „rekreacyjny” model seksualności (Schnarch D., 1991)

    • uwarunkowania religijne.



Orzekanie o normie lub patologii w przypadku zaburzeń seksualnych oparte jest między innymi na kryteriach Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD – 10 wydanej przez Światową Organizację Zdrowia w 1992 roku oraz na obowiązujących w seksuologii klinicznej normach dotyczących zachowań seksualnych człowieka.

W rozdziale piątym ICD – 10 mieszczą się zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, a wśród nich dysfunkcje seksualne nie spowodowane zmianami organicznymi ani chorobą somatyczną, punkty F52.0 – F52.9 klasyfikacji. W punktach F64.0 – F64.9 opisane są zaburzenia identyfikacji płciowej, a w punktach F65.0 – F65.9 wymieniono zaburzenia preferencji seksualnych. Zaburzenia psychologiczne i zaburzenia zachowania związane z rozwojem i orientacją płciową ujęte zostały w punktach F66.0 – F66.2 oraz F66.8 – F66.9 (Aleksandrowicz J., 1998).

W literaturze seksuologicznej istnieje kilka ujęć normy seksualnej, którymi posługują się klinicyści orzekając o występowaniu lub braku zaburzenia. Dokonując diagnozy pacjenta konieczna jest znajomość norm, aby możliwym było rozróżnienie wobec jakich właściwości i zachowań pacjenta nie należy podejmować działań terapeutycznych, a które należy kwalifikować jako patologiczne, a co za tym idzie – wymagające odpowiedniego leczenia (Gapik L., 2006, s. 8).

Norma kliniczna (Imieliński K., 1990) obejmuje szeroki wachlarz praktyk i zachowań seksualnych zaliczanych do jednej z trzech kategorii – do normy optymalnej, akceptowanej i tolerowanej. Do normy optymalnej zalicza się te zachowania seksualne, które są najbardziej pożądane z punktu widzenia określonego systemu wartości, zarówno dla jednostki, jak i systemu społecznego oraz będące godnymi propagowania, jako modele wychowania seksualnego (genitalno – genitalne stosunki seksualne między dorosłymi partnerami różnej płci, podejmowane w sposób dobrowolny i nie wykluczające prokreacji). Norma akceptowana to zachowania nie będące optymalnymi, ale nie ograniczające rozwoju osobistego jednostki oraz nie utrudniające nawiązania głębokich relacji międzyludzkich (np. masturbacja, seks oralny). Do normy tolerowanej zalicza się te zachowania seksualne, które ograniczają możliwość harmonijnego doboru seksualnego, tzn. zmniejszają liczbę potencjalnych partnerów seksualnych lub uniemożliwiają nawiązanie głębokiej więzi. Konkretne zachowanie seksualne zalicza się do normy tolerowanej po uprzednim wzięciu pod uwagę trzech kryteriów – kontekstu osobowościowego, partnerskiego oraz sytuacyjnego (np. homoseksualizm, seks grupowy, inne wyrafinowane praktyki seksualne nie naruszające jednak zdrowia partnerów oraz porządku społecznego). Zaliczenie konkretnego zachowania seksualnego do jednej z powyższych trzech kategorii normy oznacza, iż zachowanie nie wymaga podjęcia interwencji terapeutycznej.

W normie indywidualnej (Godlewski J., 1998) uwzględnia się trzy funkcje ludzkiej seksualności, a mianowicie: 1) funkcję biologiczną spełnianą przez prokreację, 2) funkcję psychologiczną, którą stanowi uzyskanie rozkoszy oraz 3) funkcję społeczną czyli tworzenie więzi międzyludzkiej. Możliwość spełnienia tych trzech funkcji stanowi o normie. Zgodne z normą indywidualną są więc zachowania seksualne, które nie wykluczają i nie ograniczają w znacznym stopniu możliwości odbywania stosunków genitalno – genitalnych mogących potencjalnie doprowadzić do zapłodnienia oraz nie cechują się trwałą tendencją do unikania spółkowania. A ponadto te, które spełniają kryteria normy partnerskiej.

Punktem odniesienia w normie partnerskiej (Giese H., 1976) nie jest jednostka lecz diada tworzona przez partnerów pozostających w związku seksualnym. Według kryteriów tej normy każde zachowanie seksualne człowieka pozostaje w normie jeśli spełnia sześć warunków tzn.: 1) zachodzi pomiędzy osobami różnej płci, 2) dorosłymi, 3) obustronnie akceptującymi swoje praktyki seksualne, 4) obustronnie dążącymi do rozkoszy, 5) zachowanie, które nie szkodzi zdrowiu i życiu partnerów oraz 6) nie narusza w sposób znaczny norm współżycia społecznego. Ze względu na fakt, iż w 1973 roku Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne uznało, iż homoseksualizm różni od heteroseksualizmu jedynie kierunek popędu seksualnego i nie ma on znamion charakterystycznych dla patologii oraz skreśliło to zachowanie z listy dewiacji seksualnych, pierwszy warunek normy partnerskiej nie musi być spełniony, aby dane zachowanie zaliczyć do normy seksualnej. Warto dodać, iż Światowa Organizacja Zdrowia zaakceptowała stanowisko Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w sprawie homoseksualizmu, uznała go za normę, i jest to stanowisko, które do dziś obowiązuje wszystkich klinicystów zajmujących się zdrowiem człowieka.

Funkcjonalna norma seksualna (Gapik L., 2005) oparta jest na złożeniu, iż każde zachowanie człowieka może spełniać dwie funkcje jednocześnie tzn. funkcję osobistą oraz społeczną. Zachowanie prawidłowe to takie, które nie narusza żadnej z tych funkcji. Dane zachowanie może, w konkretnych przypadkach, spełniać tylko jedną funkcję, ale jednocześnie nie naruszać drugiej i wówczas nadal pozostaje zachowaniem prawidłowym. Tym samym kryterium podlegają również zachowania seksualne, to znaczy takie zachowania, które wynikają bezpośrednio z chęci zaspokojenia potrzeby seksualnej czyli z motywacji seksualnej. Do oceny czy dane zachowanie jest zachowaniem prawidłowym służą określone kryteria, których naruszenie lub niespełnienie świadczy o zaburzonym zachowaniu seksualnym oraz wskazuje na miejsce zaburzenia w ogólnej strukturze aktywności seksualnej człowieka.

Do kryteriów prawidłowej funkcji osobistej zachowania seksualnego zalicza się: 1) występowanie potrzeby seksualnej z siłą mieszczącą się w granicach normy fizjologicznej, wiekowej, kulturowej (wszelkie zaburzenia siły potrzeby seksualnej takie jak oziębłość płciowa czy erotomania stanowią o niespełnieniu tego kryterium), 2) prawidłowa mechanika reakcji seksualnych tzn. uzyskiwanie zespołu gotowości seksualnej czyli właściwej reakcji narządów płciowych w czasie podniecenia umożliwiającej odbycie stosunku seksualnego (naruszenie tego kryterium ma miejsce w przypadkach zaburzeń wzwodu u mężczyzn lub zbyt małej lubrykacji pochwy lub pochwicy u kobiet), 3) prawidłowa dynamika reakcji seksualnych tzn. brak wytrysku wczesnego, przedwczesnego, opóźnionego, itp. (niewłaściwe tempo rozwijania się kolejnych faz podniecenia seksualnego stanowi o braku prawidłowości), 4) zdolność przeżywania satysfakcji seksualnej tzn. odczucia rozładowania napięcia seksualnego, co jednak nie musi być równoważne z wystąpieniem orgazmu.

Kryteria prawidłowej funkcji społecznej zachowań seksualnych spełniane są przez: 1) wybór właściwego obiektu zachowań seksualnych tzn. osobę dorosłą, posiadającą psychofizyczna zdolność dysponowania sobą i podejmowania decyzji, 2) umiejętność nawiązywania interakcji seksualnej, która nie narusza prawa i jest aprobowana społecznie, tj. bez stosowania przemocy, podstępu lub wykorzystywania sytuacji krytycznej drugiego człowieka, 3) umiejętność podtrzymania i rozwijania interakcji seksualnej oraz zdolność do stworzenia stałego związku erotycznego, jako podstawy małżeństwa i rodziny, 4) umiejętność zaspokojenia potrzeby seksualnej zdrowego partnera / partnerki.

Przedstawione powyżej kryteria zarówno funkcji osobistej, jak i społecznej obejmują wszelkie zaburzenia seksualne, zarówno te uwarunkowane wadami rozwoju biologicznego lub psychoseksualnego, chorobami, zaburzeniami osobowości, nerwicami, parafiliami, jak i te wynikające z braku podstawowej wiedzy na temat seksualnego funkcjonowania człowieka czy z braku kultury współżycia seksualnego. Naruszenie któregokolwiek z opisanych wyżej kryteriów stanowi podstawę do terapii z zastosowaniem odpowiednio dobranej metody.

Większość zaburzeń seksualnych można rozpoznać i zdiagnozować na podstawie wywiadu oraz, jeżeli zachodzi taka konieczność, niezbędnych, podstawowych badań diagnostycznych (Lew – Starowicz Z, 2004, s. 26). W trzech zasadniczych grupach zaburzeń seksualnych, z jakimi pacjenci zgłaszają się do terapii, a mianowicie w nerwicach, parafiliach oraz zaburzeniach interakcji z partnerem seksualnym, główną rolę w powstawaniu problemów odgrywają czynniki psychiczne.

Podstawowe metody badania seksuologicznego stanowią różne formy wywiadu i obserwacji oraz odpowiednio przystosowane metody psychologiczne w postaci testów, inwentarzy cech, skal i kwestionariuszy oraz metod projekcyjnych. Diagnostyka seksuologiczna zwykle zaczyna się od przeprowadzenia tzw. seksuologicznego wywiadu biograficznego, który swoim zakresem obejmuje biologiczne, psychologiczne oraz społeczne aspekty dotychczasowego życia i rozwoju pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem jego dotychczasowych doświadczeń i preferencji seksualnych oraz aktualnego życia seksualnego. Zawiera również pytania dotyczące stanu zdrowia, chorób przebytych i aktualnych oraz sposobów ich leczenia, przyjmowanych leków, uzależnień – czyli czynników somatycznych mogących mieć wpływ na zaburzenie, z którym zgłasza się pacjent.

Na standardowy wywiad seksuologiczny składają się następujące części (Lew – Starowicz, 2004, s. 26):

  1. życie rodzinne i dzieciństwo pacjenta

- przebieg ciąży, porodu, ewentualne wady, choroby

- dane o rodzicach, w tym ocena ich osobowości, relacji z innymi, małżeństwa

- atmosfera wychowawcza w domu rodzinnym, postawy wobec seksualności w ogóle oraz wobec przejawiania seksualności przez poszczególnych członków rodziny

- wspomnienia seksualne takie jak zabawy erotyczne w dzieciństwie, ewentualne doświadczanie wykorzystania

- relacje z innymi członkami rodziny

2. okres szkolny, dojrzewania, młodości

- relacje z rówieśnikami, przezwiska, kompleksy

- przebieg okresu dojrzewania – wiek
  1   2

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconĆwiczenie 2 T: Diagnostyka zaburzeń homeostazy białek

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconĆwiczenie 12 T: Diagnostyka zaburzeń homeostazy białek (1)

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconZaburzeń psychicznych, diagnoza I terapia psychologiczna

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconNowy kierunek studiów podyplomowych na Uniwersytecie Gdańskim Terapia Zaburzeń Czytania I Pisania

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconWykład II diagnostyka –Ćwiczenia 24. 10. 09 Diagnostyka pedagogiczna w metodzie indywidualnych przypadków

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconPojęcia związane z monitorowaniem I diagnostyką (monitorowanie, nadzór, diagnostyka, kontrola, adaptacyjność, zakłócenie, optymalizacja, sterowanie)

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconDeklaracja Praw Seksualnych

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconŚrodki psychoaktywne w przestępstwach seksualnych

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconDiagnostyka prenatalna jakub Kornacki diagnostyka prenatalna=

Diagnostyka I terapia zaburzeń seksualnych iconKiedy 1+1=3, czyli akcje edukacyjne na temat świadomych zachowań seksualnych

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom