Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej




Pobierz 127.38 Kb.
NazwaPojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej
strona2/5
Data konwersji24.12.2012
Rozmiar127.38 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5
W pracy pedagogicznej z dziećmi upośledzonymi umysłowo należy uwzględnić kilka podstawowych zagadnień, które powinny znaleźć miejsce w programie wychowania:
1. Cel pracy i wynikające z niego zadania
2. Zasady pracy (reguły postępowania pedagogicznego)
3. Metody (sposoby oddziaływania na wychowanka)
4. Formy, środki oddziaływania (organizacja zajęć, materiały, za pomocą których pedagog, terapeuta będzie realizować założony program, czas i terminy prowadzenia poszczególnych zajęć)
5. Osoby realizujące program
Zadania rewalidacji
Wobec osób upośledzonych umysłowo termin „rewalidacja” oznacza długotrwałą działalność terapeutyczno-pedagogiczną, której zadaniem jest:

zapobieganie pogłębianiu się istniejącego już niedorozwoju lub powstawaniu innych dodatkowych upośledzeń;

leczenie i usprawnianie elementów chorych lub zaburzonych oraz wzmacnianie osłabionych;

stymulowanie i dynamizowanie ogólnego rozwoju przy wykorzystaniu własnych sił organizmu oraz korzystnych czynników środowiskowych;

wychowanie i nauczanie specjalne (ogólne i zawodowe), dostosowane do wieku, sprawności fizycznych i umysłowych rewalidowanego oraz zapotrzebowania społecznego;

kompensowanie istniejących braków i trwałych uszkodzeń organicznych w celu podniesienia ogólnej sprawności psychomotorycznej.
A zatem, przez działalność rewalidacyjną należy rozumieć bardzo szeroką i zróżnicowaną formę usprawniania, która wymaga ścisłej współpracy wielu specjalistów oraz pomocy całego społeczeństwa. Dobrze prowadzone leczenie sprzyja procesowi nauczania, a prawidłowy przebieg nauczania procesowi leczenia. Oprócz działalności pedagogicznej i terapeutycznej w rewalidacji upośledzonych umysłowo niezbędna jest również działalność opiekuńcza i społeczna. Dlatego też w programach nauczania szkół specjalnych (tzw. „szkół życia”) uwzględnia się problematykę społeczną i przyrodniczą dotyczącą najbliższego otoczenia dziecka. Zakres wiadomości z arytmetyki ogranicza się do wytworzenia podstawowych pojęć liczbowych, przestrzennych i czasowych oraz obliczeń na konkretach w zakresie 20, dodawania i odejmowania pełnymi dziesiątkami w granicach 100, a poza tym rozpoznawanie godzin na zegarze, pieniędzy (monet i banknotów), mierzenie i odmierzanie linijką. Nauka języka polskiego polega głównie na ćwiczeniach w mówieniu i czytaniu prostych napisów, a pisanie na odwzorowywaniu krótkich wyrazów i cyfr. Z zajęć technicznych dzieci upośledzone umysłowo uczą się przede wszystkim operowania prostymi narzędziami i zasad bezpieczeństwa. Duży nacisk kładzie się na usprawnienia fizyczne (gimnastyka, rytmika) oraz wychowanie społeczne i udział w życiu środowiska. Zachodzi więc potrzeba stworzenia takich warunków pracy i zabawy, aby sprzyjały one aktywizacji całego organizmu i pozwalały na częste zmiany form zajęć. Pełna działalność rewalidacyjna obejmuje nie tylko leczenie, usprawnianie i rozwijanie, ale również zapobieganie pogłębianiu się istniejących upośledzeń oraz powstawaniu dodatkowych anomalii fizycznych, psychicznych i społecznych.
Pracę z dziećmi zaczyna się zwykle od poprawiania funkcji najmniej zaburzonych. Najważniejszym defektem w upośledzeniu umysłowym są nieprawidłowości w przebiegu spostrzegania, różnicowania, porównywania oraz uogólniania. Korekcja musi uwzględniać wszystkie uszkodzenia. Pracę prowadzi się całościowo, uwzględniając w bardzo szerokim zakresie indywidualne właściwości psychofizyczne poszczególnych wychowanków. Zakres działalności korekcyjnej organizuje się głównie wokół poprawiania motoryki, mowy, samoobsługi i zachowania w środowisku społecznym. Miejscem tej działalności jest dom rodzinny, dzienny ośrodek usprawniania, przedszkole specjalne, szkoła specjalna („szkoła życia”), klasa integracyjna, warsztat terapii zajęciowej, zakład pracy chronionej.
Metody - to przede wszystkim ukierunkowana zabawa, dobrze zorganizowana praca dająca stosunkowo szybko zamierzone efekty, ćwiczenia w mówieniu, samoobsłudze, gimnastyka korekcyjna i rytmika. Szczegółowe opisy metod sukcesywnie zaprezentujemy w naszym Poradniku.
Rewalidacja to termin używany najczęściej zamiennie z pojęciem rehabilitacja i oznacza on długotrwałą działalność terapeutyczno-wychowawczą, a więc wielostronną stymulację, opiekę, nauczanie i wychowanie jednostek o zaburzonej percepcji rzeczywistości (czyli osób upośledzonych umysłowo, niewidomych i niesłyszących). Rewalidację można ogólnie określić jako wychowanie specjalne jednostek upośledzonych, zmierzające do najpełniejszego ich rozwoju.
Według M. Grzegorzewskiej zadania pracy rewalidacyjnej obejmują przywracanie zdrowia i umożliwienie rozwoju fizycznego, kompensowanie braków i uszkodzeń, akcję korygowania, usprawniania i dynamizowania, wykształcenie ogólne i zawodowe jednostki, jej rewalidację psychiczną i uspołecznienie. W stosunku do każdego rodzaju upośledzenia, działania te są inne, muszą być dostosowane do potrzeb i możliwości rozwojowych dziecka. W każdym jednak przypadku punktem wyjścia i podstawą każdej działalności rewalidacyjnej w stosunku do jednostek upośledzonych umysłowo jest dokładne rozpoznanie stopnia, rodzaju i etiologii tego upośledzenia, a następnie dostosowanie pracy do sił i możliwości tych jednostek. A także zorientowanie się w zahamowanych przez upośledzenie potrzebach osób rewalidowanych, uwzględnienie w metodzie pracy typu układu nerwowego i stosowanie metod kompensacyjnych, korygujących, usprawniających i dynamizujących oraz zorientowanie się w charakterze oddziaływania środowiska na daną jednostkę upośledzoną.
W pracy pedagogicznej z dziećmi upośledzonymi umysłowo należy uwzględnić kilka podstawowych zagadnień, które powinny znaleźć miejsce w programie wychowania:
1. Cel pracy i wynikające z niego zadania rewalidacyjne
2. Zasady pracy (reguły postępowania pedagogicznego)
3. Metody (sposoby oddziaływania na wychowanka)
4. Formy, środki oddziaływania (organizacja zajęć, materiały, za pomocą których terapeuta będzie realizować założony program, czas i terminy prowadzenia poszczególnych zajęć)
5. Osoby realizujące program
Podstawowe cele kształcenia dzieci upośledzonych umysłowo zmierzają do optymalnego ich rozwoju oraz przystosowania do życia w społeczeństwie (w granicach indywidualnych właściwości jednostki).
W pracy z osobami upośledzonymi umysłowo, gdzie opieka, wychowanie i nauczanie ściśle związane są z rehabilitacją, obowiązują wszystkie podstawowe zasady wychowania, dydaktyki oraz terapii. Są to:
1. Zasada akceptacji - w myśl której dziecko upośledzone powinno być akceptowane nie jako „dziecko specjalne”, ale jako dziecko, które obarczone jest większymi trudnościami rozwojowymi i z racji tej specyficznej sytuacji ma inne potrzeby oraz prawo do szczególnej opieki i pomocy. Szkoła i społeczeństwo zobowiązane są wspierać je w rozwoju, zaś swoje wymagania dostosować do sił i możliwości wychowanka.
2. Zasada pomocy - mająca na celu pomóc dziecku w aktywizacji jego sił biologicznych, w usamodzielnieniu go, w przezwyciężeniu trudności rozwojowych oraz trudności wynikających z upośledzenia. Zasada ta ukierunkowana jest także na kształtowanie właściwej atmosfery i odpowiednich warunków wychowawczych w środowisku dziecka.
3. Zasada indywidualizacji - polegająca na dostosowaniu treści kształcących, metod, środków i organizacji nauczania do indywidualnych możliwości dziecka oraz uwzględnieniu jego własnego celu kształcenia (uwarunkowanego przez różne czynniki, jak uzdolnienia, sprzyjające okoliczności materialne czy środowiskowe).
4. Zasada terapii pedagogicznej - polegająca na wspieraniu działań terapeutycznych lekarza i współdziałaniu z psychoterapeutami przy równoczesnym prowadzeniu terapii pedagogicznej niezależnej od innych form leczniczych. Terapia ta realizowana jest na ogół w 3 fazach:
a. przygotowawczej, zmierzającej do ustalenia na podstawie badań anamnestycznych osobniczych i środowiskowych możliwie dokładnej diagnozy trudności wychowawczych;
b. oddziaływania na środowisko wychowawcze drogą poradnictwa, zmierzającego do korekty i polepszenia sytuacji wychowawczej, której dziecko przebywa;
c. stosowania środków terapeutycznych przez odpowiednią organizację pracy w grupie wychowawczej, rozmowy indywidualne, terapię zabawową, itp.
5. Zasada współpracy z rodziną - to zasada wspólnego, uzgodnionego działania szkoły i domu, aby wspomagać każdy wysiłek dziecka istotny dla jego rozwoju. Wielkie znaczenie dla całokształtu oddziaływań rewalidacyjnych ma dobrze prowadzona pedagogizacja rodziców, która może przyczynić się do zmiany form postępowania rodziców z dzieckiem, a przez to do poprawy warunków rozwojowych (za: Lipkowski O.).
Natomiast. Dykcik W. wyróżnia następujące zasady pracy terapeutycznej:
1. Zasada akceptacji dziecka - takim, jakim ono jest.
2. Zasada podmiotowości i indywidualności łącząca się ściśle z poszanowaniem praw dziecka upośledzonego i jego możliwościami, potrzebami i oczekiwaniami oraz z partnerskim podejściem do niego we wszelkich działaniach rewalidacyjnych.
3. Zasada refleksyjności polegająca na systematycznym analizowaniu podjętych działań i twórczym modyfikowaniu ich w zależności od postępów w rozwoju dziecka.
4. Zasada systematyczności i konsekwencji dająca swym „uporządkowaniem działań” poczucie bezpieczeństwa, przewidywalność zdarzeń, a przez to szansę na przygotowanie się do nich oraz poczucie niezależności i wzmocnienie poczucia własnej wartości.
5. Zasada komfortu psychicznego wymagająca pozytywnych stosunków między dzieckiem upośledzonym a pedagogiem, terapeutą, odpowiedniego czasu prowadzenia zajęć i wykorzystywania optymalnych momentów (o szczególnej motywacji do podjęcia zajęć przez upośledzonego) jako istotnych wyznaczników efektywności pracy rewalidacyjnej.
6. Zasada liczenia się z innymi osobami uczestniczącymi w realizacji programu wychowawczego (uwzględnienie potrzeb, możliwości i oczekiwań rodziny oraz najbliższego dziecku kręgu osób).
Rewalidacja – (łac. re – znów, valius – mocny) jest to oddziaływanie zmierzające do
przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną choroba lub urazami.
Celem zajęć rewalidacyjnych nie jest wyrównywanie braków. Rewalidacja przystosowuje
upośledzonego do życia w społeczeństwie. Jej celem jest stawianie na mocne strony dziecka
oraz szukanie tego, co w nim jest najlepsze.
Główne kierunki oddziaływań rewalidacyjnych:
• Maksymalne usprawnianie, rozwijanie, fortioryzacja tych wszystkich funkcji
psychicznych i fizycznych, które są najsilniejsze i najmniej uszkodzone.
• Optymalne korygowanie funkcji zaburzonych i uszkodzonych, defektów i
zniekształceń.
• Kompensowanie, czyli wyrównywanie przez zastępowanie.
• Dynamizowanie rozwoju (stymulowanie).
O zajęciach rewalidacyjnych dla danego ucznia po wcześniejszej diagnozie decydują:
lekarz , psycholog, wychowawca klasy oraz nauczyciel rewalidacji

Organizacja zajęć rewalidacyjnych i pracy terapeutycznej.
Główne działania w organizacji pomocy dzieciom z odchyleniami od normy to wczesne
wykrywanie nieprawidłowości i zaburzeń rozwojowych, zapobieganie trudnościom i
niepowodzeniom szkolnym oraz wyrównywanie braków i zaburzeń.
Pomoc ta odbywać się może w szkole lub innej placówce w formie:
• Zajęć dydaktyczno – wyrównawczych i zajęć specjalistycznych: korekcyjno –
kompensacyjnych, logopedycznych, socjoterapii.
• Klas wyrównawczych.
• Klas terapeutycznych.
• Świetlic terapeutycznych
Zajęcia korekcyjno – kompensacyjne są przeznaczone dla uczniów u których
nieprawidłowości rozwojowe utrudniają opanowanie określonych umiejętności. Zajęcia
prowadzą nauczyciele posiadający przygotowanie w zakresie terapii pedagogicznej. Liczba
uczestników tych zajęć powinna wynosić od 2 do 5 osób.
Klasy terapeutyczne tworzy się dla uczniów wykazujących jednorodne lub sprzężone
zaburzenia wymagające indywidualizacji nauczania i długotrwałej pomocy specjalistycznej.
Liczba uczniów w tych klasach powinna wynosić 10 do 15 osób.
Wyróżniamy dwa rodzaje form pracy terapeutycznej z dziećmi przejawiającymi zaburzenia
funkcji percepcyjno- motorycznych.
• Zajęcia indywidualne – prowadzone są najczęściej w poradniach psychologicznopedagogicznych
dla dzieci dyslektycznych, w przedszkolach i innych placówkach. Na
zajęcia te kieruje się dzieci z głębokimi, sprzężonymi zaburzeniami rozwoju oraz z
poważnymi wadami wymowy.
• Zajęcia zbiorowe – organizuje się w zespołach dziecięcych, dobranych pod kątem
zbliżonych rodzajów trudności w nauce oraz możliwości poznawczych.
Zajęcia te mogą być realizowane w ramach następujących form organizacyjnych:
4
- zespoły korekcyjno – kompensacyjne
- klasy terapeutyczne
- ośrodki szkolno – wychowawcze
- kolonie zdrowotno – specjalistyczne
- szkoły dla dzieci dyslektycznych
W pracy terapeutycznej ważną rolę może odgrywać współpraca z rodzicami. Podczas zajęć
rodzice obserwują ich przebieg, stosowane formy i metody pracy oraz zachowanie swojego
dziecka na tle grupy. Udział rodziców w zajęciach zwiększa zaangażowanie emocjonalne w
problemy dzieci, co pozwala na kształtowanie właściwych postaw rodzicielskich wobec
niepowodzeń szkolnych. Kontynuacja zajęć w domu poprzez maksymalizację działań może
przyspieszyć osiąganie pozytywnych efektów pracy. Dodatkowym czynnikiem
motywacyjnym jest więź emocjonalna, gdyż we wspólnej pracy czy zabawie z matką dziecko
chętniej wykonuje nie lubiane czynności, angażujące zaburzone funkcje.
Etapy pracy:
1. Etap przygotowawczy:
W etapie tym głównym celem jest kształtowanie dojrzałości dziecka do rozpoczęcia nauki
czytania i pisania poprzez stymulowanie i korygowanie funkcji percepcyjnomotorycznych
oraz ich koordynacji. Ćwiczenia w tym etapie dzielimy na następujące
grupy:
• Ćwiczenia rozwijające ogólne sprawności ruchowe i sprawności manualne.
• Ćwiczenia funkcji wzrokowej i orientacji przestrzennej na podstawie
konkretnego materiału(obrazkowego) i abstrakcyjnego (geometrycznego i
literowego – bez czytania)
• Ćwiczenia funkcji słuchowej na podstawie dźwięków świata otaczającego,
muzyki i dźwięków mowy.
2. Terapia właściwa:
W tym etapie ćwiczenia mają na celu przezwyciężenie specyficznych trudności dzieci
dyslektycznych w opanowaniu podstawowych umiejętności czytania i pisania,
wykorzystując materiał literowy stosowany w przedszkolu.
Ćwiczenia te polegają na dalszym usprawnianiu funkcji wzrokowej, słuchowej i
kinestetyczno – ruchowej szczególnie w zakresie rozwijania zdolności dokonywania
analizy i syntezy oraz kształcenia pamięci i koordynacji wzrokowo – słuchowo –
ruchowej w różnych czynnościach, z przechodzeniem stopniowo do ćwiczeń czytania i
pisania.
3. Doskonalenie umiejętności:
Etap ten uwzględnia dalsze prowadzenie ćwiczeń korekcyjno – kompensacyjnych,
usprawniających funkcje: wzrokową, słuchową i kinestetyczno – ruchową oraz
koordynacje w czasie czytania i pisania.
Podstawą planowania zajęć jest diagnoza, która określa objawy i przyczyny trudności
szkolnych dziecka. Należy również zwrócić uwagę na stan emocjonalny dziecka, typ
układu nerwowego oraz ewentualne zaburzenia zachowania.
5
Na podstawie tych informacji można sporządzić ramowy indywidualny plan pracy z
dzieckiem, który powinien uwzględniać następujące kierunki pracy z działań:
- ćwiczenia korekcyjne zaburzonych funkcji
- ćwiczenia korekcyjno – kompensacyjne zaburzonych funkcji
- ćwiczenia relaksacyjne i odpoczynkowe
- oddziaływania psychoterapeutyczne
W pracy terapeutycznej nie obowiązują żadne terminy ani rygory czasowe, jak w realizacji
programu nauczania. Jedynym kryterium przejścia do następnego stopnia trudności są
faktyczne osiągnięcia dzieci. Każdą pracę i ćwiczenie należy doprowadzić do końca i
pozytywnie a za razem obiektywnie ocenić, porównując do poprzednich osiągnięć dziecka.
Struktura jednostki metodycznej zajęć korekcyjno- kompensacyjnych jest odmienna od
jednostki lekcyjnej, ponieważ opiera się na zasadach terapii pedagogicznej. Sformułowanie
tematu może zawierać problem dydaktyczny oraz cele korekcyjne. Ten sam temat może
powtarzać się w kilku kolejnych jednostkach zajęciowych lub występować na zmianę z
innymi zajęciami. Dzięki uważnej obserwacji można ustalić optymalny czas trwania ćwiczeń.
Jednostka metodyczna składa się z następujących etapów pracy:
1. Ćwiczenia na materiale bezliterowym.
2. Sprawdzenie stopnia opanowania uprzednio opracowanego materiału literowego.
3. Ćwiczenia na materiale bezliterowym służące realizacji celów.
4. Prezentacja znaku graficznego(nauczyciel na tablicy, dzieci z pamięci w powietrzu, na
blacie stołu, na tacce z solą, kredą lub węglem na dużej kartce, mazakiem, kredką w
szerokiej liniaturze, kredką w zeszycie, ołówkiem w większych liniach, długopisem w
zeszycie)
5. Zakończenie(ćwiczenia relaksujące, ćwiczenia oddechowe, śpiew piosenki z
pokazywaniem)

9. Zasady ortodydaktyki
ZASADY ORTODYDAKTYKI OBOWIĄZUJĄCE PRZY KONSTRUOWANIU PROGRAMU KSZTAŁCENIA SPECJALNEGO.
1. Zasada gruntownej znajomości dziecka i przychodzenia mu z racjonalną, specjalistyczną pomocą.
2. Zasady dostosowania poczynań pedagogicznych do możliwości i potrzeb uczniów oraz warunków środowiskowych:
o Zasada indywidualizacji wymagań, metod, doboru środków dydaktycznych oraz organizacji i tempa pracy,
o Zasada przystępności treści nauczania,
o Zasada stopniowania trudności.
3. Zasada aktywnego i świadomego udziału dziecka w procesie nauczania- uczenia się.
4. Zasada wszechstronnej poglądowości i przykładu.
5. Zasada zintegrowanego oddziaływania (korelacja międzyprzedmiotowa, współdziałanie specjalistów).
6. Zasady trwałości osiągnięć, umiejętności korzystania z nich i dalszego ich doskonalenia:
o Zasada systematyczności (planowy i logiczny układ materiału nauczania),
o Zasada trwałości wiedzy (stałe utrwalanie nabytych wiadomości i umiejętności),
o Zasada wiązania teorii z praktyką (zastosowanie w życiu codziennym).
Nieodzowne zatem w kształceniu specjalnym jest:
• Uwzględnienie poziomu rozwoju dziecka upośledzonego,
• Dokładne poznanie diagnozy psychologiczno-pedagogicznej,
• Odpowiedni dobór zadań i treści programowych, w taki sposób, aby były realnie osiągalne przez ucznia i mieściły się w sferze jego najbliższego rozwoju,
• Dostosowanie wymagań do możliwości psychofizycznych dziecka,
• Działanie wychowawczo-terapeutyczne mające na celu usprawnienie zaburzonych funkcji psychomotorycznych, kompensowanie, eliminowanie lub łagodzenie przejawów zaburzeń uniemożliwiających prawidłowy rozwój, uczenie się i prawidłowe zachowane się,
• Określenie kierunków oddziaływań rewalidacyjnych,
• Indywidualizacja pracy z dzieckiem.

10. cele i zadania szkoły specjalnej

Szkoła realizuje cele i zadania wynikające z przepisów prawa oraz uwzględniające program wychowawczy szkoły, a w szczególności zapewnia uczniom:
a. poznawanie wymaganych pojęć i zdobywanie rzetelnej wiedzy na poziomie umożliwiającym co najmniej kontynuację nauki na następnym etapie kształcenia;
b. traktowanie wiadomości przedmiotowych, stanowiących wartość poznawczą samą w sobie, w sposób integralny, prowadzący do lepszego rozumienia świata, ludzi i siebie;
c. rozwijanie sprawności umysłowych oraz osobistych zainteresowań,
d. znalezienie w szkole środowiska wychowawczego sprzyjającemu wszechstronnemu rozwojowi (w wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, estetycznym, moralnym, duchowym) w oparciu o przepisy prawa, a także zobowiązania wynikające z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Deklaracji Praw Dziecka oraz Konwencji o Prawach Dziecka przyjętych przez Zgromadzenie Ogólne ONZ z 20. 11. 1989 r.;
e. sprawuje opiekę nad uczniami z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa oraz promocji i ochrony zdrowia;
f. udziela uczniom pomocy psychologicznej i pedagogicznej.
następuje poprzez:
a. integrację wiedzy nauczanej przez:
o kształcenie zintegrowane w klasach I – III,
o bloki przedmiotowe,
o ścieżki edukacyjne: prozdrowotną, regionalną, ekologiczną, czytelniczą i medialną, patriotyczno – obywatelską oraz wychowanie do życia w społeczeństwie;
b. oddziaływanie wychowawcze skierowane na:
o etykę, hierarchię wartości,
o personalizację życia w rodzinie, w grupie koleżeńskiej, w szerszej społeczności,
o wpajanie zasad kultury życia codziennego;
c. prowadzenie kół zainteresowań i kół przedmiotowych, zajęć dydaktyczno – wyrównawczych, zajęć korekcyjnych, kompensacyjno – wyrównawczych;
d. prowadzenie lekcji religii w szkole;
e. pracę pedagoga szkolnego wspomaganą badaniami i zleceniami Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej , współpracą z sądem rodzinnym, Posterunkiem Policji w dzielnicy Polanka, Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej;
f. naukę języka obcego w klasach młodszych.
1. Szkoła dba o bezpieczeństwo uczniów i ochrania ich zdrowie poprzez:
a. dyżury nauczycieli w budynku wg grafiku wywieszonego w pokoju nauczycielskim;
b. zapewnienie opieki na zajęciach pozalekcyjnych i nadobowiązkowych;
c. organizowanie wycieczek szkolnych zgodnie zarządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 września 1997 r. w sprawie zasad i warunków organizowania przez szkoły i placówki publiczne krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. MEN Nr 9, poz. 40);
d. omawianie zasad bezpieczeństwa na godzinach wychowawczych;
e. przeznaczenie do nauki oddzielnego piętra dla uczniów klas I – III;
f. zapewnienie pobytu w świetlicy szkolnej dzieciom z klas I – VI;
g. szkolenie pracowników szkoły w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy;
h. dostosowanie stolików uczniowskich, krzeseł i innego sprzętu szkolnego do wzrostu uczniów i rodzaju pracy;
i. systematyczne omawianie przepisów ruchu drogowego, kształcenie komunikacyjne, oraz przeprowadzanie egzaminu na kartę rowerową; dożywianie dzieci;
j. uwzględnienie w tygodniowym rozkładzie zajęć dydaktyczno – wychowawczych równomiernego rozłożenia zajęć w każdym dniu;
k. różnorodność zajęć w każdym dniu;
l. niełączenie w kilkugodzinne jednostki lekcyjne zajęć z tego samego przedmiotu.
1. Uczniom, którym z przyczyn rozwojowych, rodzinnych lub losowych potrzebna jest pomoc, szkoła udziela wsparcia poprzez:
a. pomoc pedagogiczną i psychologiczną udzielaną przez pedagoga szkolnego i instytucje świadczące specjalistyczne poradnictwo;
b. terapię pedagogiczną, grupową i indywidualną;
c. zapewnienie pobytu w świetlicy szkolnej dzieciom z klas I – VI;
d. zapewnienie dożywiania w formie drugiego śniadania i obiadów finansowanych przez sponsorów;
e. zorganizowanie pomocy materialnej i rzeczowej w ramach akcji charytatywnych.
1. Celem dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów szkoła zapewnia pomoc udzielaną przez pedagoga szkolnego, Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną w Krośnie w formie:
a. kierowania na badania uczniów z deficytami rozwojowymi;
b. wydawanie zaleceń o odroczeniu lub przyśpieszeniu obowiązku szkolnego, nauczaniu indywidualnym, rewalidacji indywidualnej, o nauczaniu trybem szkoły specjalnej;
c. spotkań terapeutycznych;
d. zajęć z preorientacji zawodowej.

Celem Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy jest kształcenie teoretyczne i praktyczne w zakresie przysposobienia do pracy.
Do zadań szkoły należy m.in. :
1) umożliwienie uczniom ( w miarę możliwości szkoły) rozwoju ich talentów, zainteresowań poznawczych, społecznych, artystycznych i sportowych,
2) umożliwienie uczniom opieki pedagogicznej,
3) zapewnienie uczniom pełnego bezpieczeństwa w szkole oraz w czasie wszystkich zajęć organizowanych przez szkołę
4) tworzenie pozytywnie oddziałującego środowiska wychowawczego
5) zorganizowanie opieki i pomocy uczniom, którym z przyczyn rozwojowych, rodzinnych lub losowych potrzebna jest pomoc i wsparcie.

12.Rozwój szkolnictwa specjalnego w Polsce

W zależności od specjalnych potrzeb edukacyjnych, rodzaju i stopnia niepełnosprawności dzieci i młodzieży, w szczególności: upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym, z uszkodzonym wzrokiem, słuchem, autyzmem, przewlekle chorych, niepełnosprawnych ruchowo, zagrożonych uzależnieniem, z zaburzeniami zachowania, niedostosowanych społecznie oraz z niepełnosprawnościami sprzężonymi, organizowane są:

 oddziały specjalne w ogólnodostępnych przedszkolach publicznych,
oddziały integracyjne w ogólnodostępnych przedszkolach publicznych,
oddziały przedszkolne w zakładach opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej,
 przedszkola specjalne,
przedszkola integracyjne, gdzie wszystkie oddziały i klasy są integracyjne,
klasy specjalne w ogólnodostępnych szkołach publicznych,
oddziały integracyjne w ogólnodostępnych szkołach publicznych,
oddziały szkolne w zakładach opieki zdrowotnej i domach pomocy społecznej,
szkoły podstawowe specjalne,
szkoły podstawowe integracyjne,
szkoły przysposabiające do pracy zawodowej (przeznaczone szczególnie dla młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym, ze sprzężoną niepełnosprawnością, nie rokującej ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej),
szkoły zasadnicze,
szkoły średnie (licea zawodowe, licea ogólnokształcące, technika),
szkoły policealne,
indywidualne nauczanie i wychowanie (organizowane w miejscu pobytu dziecka, które ze względu na dysfunkcję narządu ruchu albo przewlekłą chorobę nie może okresowo lub stale uczęszczać do szkoły lub przedszkola),
ośrodki szkolno-wychowawcze (przedszkola i szkoły z internatem przeznaczone dla tych dzieci i młodzieży, które z różnych względów nie mogą uczęszczać do przedszkola czy szkoły w miejscu zamieszkania).

Szkolnictwo specjalne w Polsce
Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, przygotowując zmiany w polskiej oświacie, wyznaczyło ważną rolę przemianom, jakie powinny następować w kształceniu uczniów niepełnosprawnych ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Część uczniów niepełnosprawnych może się uczyć w szkołach ogólnodostępnych, odpowiednio przygotowanych do realizacji tego procesu. Część dzieci i młodzieży, szczególnie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim lub znacznym, wymaga kształcenia w szkołach specjalnych.
W propozycji reformy kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi opracowanej przez Zespół ds. reformy kształcenia specjalnego, opublikowanej przez MEN w marcu 1998 roku, została udowodniona teza, że organizacja kształcenia specjalnego uczniów z niepełnosprawnościami jest integralną częścią systemu kształcenia w Polsce. Oznacza to, że reforma edukacji obejmuje również kształcenie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. MEN ma nadzieję, że nowe uregulowania prawne przyczynią się również do podmiotowego traktowania wszystkich uczniów, obligatoryjnego realizowania prawa każdego dziecka do nauki, zgodnie z jego możliwościami, przez rodziców, organy prowadzące szkoły i placówki oraz przez twórców polityki edukacyjnej.
Na continuum od edukacji segregacyjnej do edukacji włączającej Polska znajduje się zdecydowanie bliżej krańca segregacyjnego. Jednakże dzięki determinacji rodziców niepełnosprawnych dzieci i młodzieży oraz dorosłych zrzeszonych w rosnącej lawinowo liczbie organizacji pozarządowych, a także zaangażowaniu wielu nauczycieli powstaje coraz więcej klas integracyjnych w szkołach powszechnych. Inicjatywy te należy widzieć jako istotny krok w kierunku realizacji ostatecznego celu - edukacji włączającej.
Zakłady dla dzieci upośledzonych umysłowo


Od końca XVIII w. pojawiły się, zwłaszcza w środowiskach lekarskich, ślady zainteresowania zjawiskami upośledzenia umysłowego i chorób psychicznych.
Pierwszą szkołę dla tych dzieci założył w 1816 r. G.G. Gugfenmoos (Hallein), która z braku funduszy została zamknięta. Kolejną próbą nauczania małych dzieci upośledzonych umysłowo podjęto w 1837 r. na oddziale dziecięcym w paryskim szpitalu psychiatrycznym kierowanym przez Edwarda Segiuna (1812-1880). Wychodził on z założenia, że wiedzę zdobywa się przez poznanie zmysłowe, uaktywnienie zahamowanych funkcji, wykorzystanie zdolności do naśladownictwa, zachęcanie do zwiększonego wysiłku. Swoją działalność kontynuował w USA.
Pierwszy zarys teorii wychowania dzieci upośledzonych przedstawili w publikacji, w 1861 r. H.M. Deinhardt i J.D. Georgens, nauczyciele zakładu opiekuńczego w Lewant koło Wiednia.
Szczególną wagę przywiązywano do tej kwestii w Niemczech, gdzie powstało nawet Towarzystwo Popierania Kształcenia Dzieci Niemoralnych i Niedorozwiniętych, założone przez K. Kerna.
Za przykładem Niemiec poszły inne państwa: Norwegia, Austria, Anglia i USA. We Francji systematyczne kształcenie dzieci specjalnej troski pojawiło się na początku XX w.
W Anglii pierwsze szkoły specjalne powstały w 1892 r. w Manchester i Londynie, ale obowiązek szkolny dla dzieci upośledzonych umysłowo wprowadzono w 1925 r. Szkoły te rozwijały się dzięki samorządom i dobroczynności.
W zaborze pruskim pierwsza placówka dla dzieci lekko upośledzonych powstała w 1896 r. w Poznaniu, a od 1907 r. zorganizowano w Zakładzie Psychiatrycznym w Owińskach k. Poznania klasę specjalną dla głębiej upośledzonych, a następnie otworzono szkoły w Toruniu, oraz w szpitalach psychiatrycznych w Wejcherowie i Świeciu. Najwięcej szkół specjalnych powstało na Śląsku: w 1900 r. w Królewskiej Hucie (Chorzowie), Piekarach Śląskich, Katowicach, Bytomiu, Rybniku, Oleśnicy Opolskiej, Lublińcu. Oprócz języka niemieckiego i rachunków uczono tan prawie wyłącznie rzemiosła – stolarstwa, koszykarstwa, szewstwa.
We wszystkich placówkach zajmujących się opieką i nauczaniem dzieci niepełnosprawnych językiem wykładowym był niemiecki.
W Galicji w roku 1907 powstał Komitet Opieki nad Dzieckiem i Młodzieżą, który założył we Lwowie (1911) i Krakowie (1912) placówki dla dzieci upośledzonych. Działalność opiekuńcza prowadzona była przez stowarzyszenie charytatywno-filantropijne, fundacje i zakony.

Według współczesnych określeń głównym objawem upośledzenia umysłowego jest znacznie niższy od przeciętnego (dwa odchylenia standardowe poniżej średniej) ogólny poziom funkcjonowania intelektualnego (kryterium A), któremu towarzyszy istotne ograniczenie funkcjonowania przystosowawczego, co najmniej w zakresie dwóch, spośród następujących rodzajów sprawności: porozumiewania się, troski o siebie, trybu życia domowego, sprawności społeczno-interpersonalnych, korzystania ze środków zabezpieczenia pracy, sposobów organizowania wolnego czasu (wypoczynku) oraz troski o zdrowie i bezpieczeństwo (kryterium B). Musi też występować przed 18. rokiem życia (kryterium C) (za: Kostrzewski 1997).
Przytoczone określenie jest rozszerzeniem przyjętej w 1968 roku przez Światową Organizację Zdrowia definicji upośledzenia umysłowego stwierdzającej istotne obniżenie poziomu funkcjonowania intelektualnego oraz trudności w zachowaniu przystosowawczym występujące przed 18. rokiem życia. Wyróżnia się tu trzy kryteria diagnostyczne: obniżenie intelektu, trudności przystosowawcze oraz wiek wystąpienia zaburzeń. Przyjęcie kryterium ilościowego ujmowania funkcji intelektualnych spowodowało wyodrębnienie czterech stopni upośledzenia umysłowego: lekkiego (iloraz inteligencji 52-67), umiarkowanego (36-51), znacznego (20-35) i głębokiego (iloraz inteligencji 0-19).
Charakteryzując osoby dotknięte tym kalectwem, zwraca się również uwagę, w zależności od stopnia niedorozwoju, na rozległe zaburzenia ruchowe, zaburzenia w zakresie widzenia i słyszenia, ograniczone porozumiewanie się za pomocą mowy lub brak tej możliwości, a także towarzyszące choroby, np. padaczka czy zaburzenia psychiczne.
Początki zorganizowanej opieki pedagogicznej nad dziećmi upośledzonymi umysłowo sięgają ostatniego ćwierćwiecza XIX wieku i objęto nią tylko uczniów z lekkim stopniem niedorozwoju umysłowego. Okres ten nie był korzystny dla rozwoju szkolnictwa w Polsce ze względu na specyficzne trudności państwa będącego pod zaborami. Stosunkowo najlepsza sytuacja była w zaborze pruskim i na Śląsku. Toteż właśnie w Poznaniu w 1896 roku otwarto pierwszą szkołę dla lekko upośledzonych umysłowo. W późniejszych latach powstały również podobne placówki, m.in. w Toruniu, Katowicach, Bytomiu (S. Mauersberg 1990).
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pojawiła się nadzieja na stworzenie nowoczesnego systemu oświaty i wychowania, w tym również szkolnictwa specjalnego. Dekret o obowiązku szkolnym z 7 lutego 1919 roku wprowadził do szkolnictwa nakaz siedmioletniego kształcenia dzieci, ale dopiero postanowienia konstytucji z 17 marca 1921 roku objęły także dzieci niepełnosprawne. Przyczyniło się to do otwarcia siedmioletnich szkół dla lekko upośledzonych umysłowo, natomiast dla dzieci głębiej upośledzonych (tzn. upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym) nielicznych zakładów opiekuńczych.
W okresie powojennym obserwujemy dalszy rozwój szkolnictwa dla dzieci z lekkim stopniem niedorozwoju umysłowego; powstały specjalne szkoły podstawowe, ośrodki szkolno-wychowawcze, szkoły zawodowe. Z inicjatywy rodziców dzieci z głębszym upośledzeniem umysłowym w 1963 roku powstała w Warszawie pierwsza tzw. szkoła życia. Od tego przełomowego wydarzenia obserwuje się powstawanie nowych placówek tego typu, rozwój metod rewalidacji, tworzenie programów i wydawanie podręczników, kształcenie pedagogów specjalnych. Dzieci z głębokim niedorozwojem umysłowym, przebywające zarówno we własnych domach, jak i w zakładach opiekuńczych, ciągle nie mogły jednak liczyć na żadną zorganizowaną pomoc pedagogiczną. Zagadnienia związane z ich edukacją nie mieściły się w systemie oświatowym, a problematyka ich rewalidacji nigdy nie znalazła się w centrum zainteresowania pedagogiki specjalnej.

13 Organizacja i formy kształcenia w specjalnej szkole podstawowej i zawodowej
Specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze w jednostkach organizowane są, w szczególności w następujących formach:
1) indywidualnych programów terapeutycznych i resocjalizacyjnych;
2) zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia uczniów (np. czytelniczych, plastycznych, teatralnych, wokalno-muzycznych);
3) gier, zabaw oraz zajęć sportowych, turystycznych i krajoznawczych.
1   2   3   4   5

Powiązany:

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconKolokwium z pedagogiki przedmiot badań pedagogiki I zmiany w nim zachodzące 1/2

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconInstytut pedagogiki specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconPodstawy Pedagogiki Specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconKoncepcje Pedagogiki Specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconTeoretyczne Podstawy Pedagogiki Specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconUniwersalne praktyki pedagogiki specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconKurs kwalifikacyjny z pedagogiki specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconTeoretyczne Podstawy Pedagogiki Specjalnej

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconHistoria pedagogiki specjalnej (History of Special Pedagogigs)

Pojęcie, przedmiot I zakres pedagogiki specjalnej iconDr Bożena Sidor Katedra Pedagogiki Specjalnej kul normalni „nienormalni”?

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom