Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole




Pobierz 22.82 Kb.
NazwaPojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole
Data konwersji25.12.2012
Rozmiar22.82 Kb.
TypDokumentacja
Pojęcie zabawy dydaktycznej i jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole


Jednym z podstawowych rodzajów działalności, obok pracy i uczenia się jest zabawa.

Wincenty Okoń pisze, że zabawa jest to: „działalność wykonywana dla przyjemności, którą sama sprawia... Zabawa jest główną formą aktywności dzieci, młodzież i dorośli natomiast zajmują się nią w czasie wolnym od nauki i pracy... Według współczesnych poglądów zabawa pełni wiele różnych funkcji: umożliwiając zaspokojenie indywidualnych potrzeb i zainteresowań, jednocześnie ułatwia dziecku wchodzenie w życie społeczne, poznawanie rzeczywistości i dostosowanie jej do własnych potrzeb. Spośród wielu podziałów zabaw najczęstszy jest podział na: zabawy tematyczne, konstrukcyjne, dydaktyczne i ruchowe”.1

Inną definicję zabawy można znaleźć w pracy pod redakcją Marii Dumin-Wąsowicz: Zabawa jest to „forma wyrażania stosunku do otaczającego świata. W sposób naturalny zaspakaja ona potrzebę ruchu, emocjonalnych doznań i przeżyć estetycznych, społecznych kontaktów z innymi dziećmi i dorosłymi. Jest także formą zaspakajania coraz bardziej intensywnych potrzeb poznawczych związanych nierozerwalnie z działaniem i doświadczeniem”.2

W wychowaniu przedszkolnym zabawy przyjmują różne formy organizacyjne. Wśród nich wyróżnić można zabawy dydaktyczne. Zabawy dydaktyczne rzadziej niż inne przejawiają się u dzieci w sposób samorzutny, częściej natomiast są specjalną formą organizowanej działalności dziecięcej, w której – uwzględniając pewne właściwości zabawy, jak stan napięcia, oczekiwanie, niespodzianka – stawiamy przed dzieckiem jakieś zadanie do rozwiązania. Ponieważ w procesie rozwiązywania tego zadania najbardziej czynny jest umysł dziecka, zabawy określane są jako dydaktyczne, czyli nauczające. Mogą one być stosowane w pracy indywidualnej, w pracy z zespołem lub całą grupą.

„Zabawy dydaktyczne, określone również przez Charlotte Bühler jako zabawy percepcyjne, tym się różnią od innych, że ich istotą jest rozwiązywanie z góry określonych zadań. Podkreślają ich wartość stymulacyjną wyznawcy pedagogicznego naturalizmu z pierwszej połowy XIX wieku Edouard Claparėde i Ovide Decroly.

Jean Chateau widzi w nich odpowiedź na wrodzoną potrzebę podporządkowania poznawczego świata. W polskiej pedagogice przedszkolnej zabawy dydaktyczne – zabawy oparte na działaniu prowadzącym do osiągnięcia ustalonych celów przy zachowaniu przyjętych prawideł – mają swoje znaczące miejsce. Uznane są jako efektywna forma zbiorowej stymulacji rozwojowej stwarzającej szczególnie korzystne warunki do bogacenia słownika dziecięcego i usprawniania mowy”.3

„Zofia Bogdanowicz, której nazwisko na zawsze zaliczone zostało do historii polskiego wychowania przedszkolnego, nie tylko umiała bawić się z dziećmi, ale również wnikliwie i krytycznie analizować wartości wychowawcze i kształcące prowadzonej zabawy.

Szanując prawo dziecka do w pełni swobodnej, spontanicznej aktywności wywołanej wewnętrznymi potrzebami i indywidualnymi zainteresowaniami – uważała, że inicjowanie zbiorowych zabaw dydaktycznych tym bardziej zobowiązuje nauczyciela do sumiennego przygotowania się i przemyślania wszystkich czynników determinujących o ich przebiegu”.4

Zofia Bogdanowicz w swoim zbiorze zabaw w przekonywujący sposób wykazuje, jak wiele zabaw można przeprowadzić na świeżym powietrzu, w bezpośrednim kontakcie z przyrodą, wykorzystując materiał naturalny również w porze zimowej. Ich atrakcyjność nie jest uzależniona od kosztownych lub czasochłonnych pomocy dydaktycznych – ale od twórczej inicjatywy nauczyciela, umiejącego sięgać również do przedmiotów codziennego użytku.

Zadaniem każdej zabawy dydaktycznej jest nauczanie dziecka czegoś nowego lub utrwalenie zdobytych już przez nie wiadomości, nawyków czy też orientacji w otaczającym świecie. Do zabaw dydaktycznych zlicza się m. in.: loteryjki, układanki, rebusy, krzyżówki, gry stolikowe. Gotowe gry dydaktyczne mają zwykle treść społeczną lub przyrodniczą. Treści społeczne dotyczą różnych zawodów ludzi, ich narzędzi i miejsca pracy oraz jej wytworów, warunków życia w rodzinie i przedszkolu, różnych grup przedmiotów z otoczenia, których wyodrębnienie według wspólnych cech rozwija pojęcia dzieci. Zabawy i gry dydaktyczne o treści przyrodniczej dotyczą życia zwierząt i życia roślin (budowa, użytkowanie przez ludzi).

Oddzielną grupę gier i zabaw dydaktycznych stanowią te, których treść dotyczy utrwalania stosunków przestrzennych (położenie, kierunek: nad, pod, za, w górę, na prawo od, na lewo do itp.), wielkości kształtu (dużo, mało, dokładnego określenia liczebności, określenia płaszczyzny geometrycznej: koło, kwadrat, prostokąt, trójkąt), barwy.

W grach dydaktycznych dziecko obserwuje, porównuje, zestawia i klasyfikuje przedmioty według cech, przeprowadza dostępną dla siebie analizę i syntezę, uogólnia. Zabawowe działania angażują dziecko w procesie uczenia się i ukierunkowują odpowiednio jego aktywność. Gra dydaktyczna uwzględnia naturalne dla dzieci w wieku przedszkolnym dążenie do zabawy, gdyż występuje w niej łączenie elementu kształcąco-poznawczego z zabawowo-atrakcyjnym. Element poznawczy w grach dydaktycznych jest zawarty w zadaniach dydaktycznych (celu gry). Natomiast atrakcyjność gry wzrasta, gdy powstają wzajemne stosunki zabawowe oraz poprzez stosowanie różnych wariantów jednego elementu zabawowego, zwiększanie jego stopnia trudności lub też wykorzystanie w jednej grze różnych działań zabawowych.

Zabawą przesycona jest niemal wszelka działalność dzieci do lat 7, nic więc dziwnego, że zajmuje ona zasadnicze miejsce w ich rozwoju i wychowaniu. Zabawami dzieci można kierować bezpośrednio i pośrednio. W zależności od tego, w czyim ręku pozostaje kierownictwo zabaw, zmieniają się ich właściwości oraz wpływ na rozwój i zachowanie się dzieci.

„Zabawa 6-latków ma najczęściej charakter zespołowy. Dziecko w tym wieku potrzebuje nie tylko zabawki, ale także towarzyszy do zabawy. Sprzyja to rozwijaniu mowy komunikatywnej, prowadzeniu rozmowy, w której dzieci posługują się zdaniami: łączą je w dłuższe wypowiedzi, snują domysły, przypuszczenia, stawiają pytania i odpowiadają na nie”.5

Szczególną rolę w rozwijaniu myślenia dzieci spełniają różnego rodzaju zabawy i gry dydaktyczne z użyciem gotowego materiału lub przygotowane przez nauczycielkę.

Składanie obrazków z części (a takich obrazków bardzo wiele może przygotować każda nauczycielka, korzystając z pisemek, zniszczonych książeczek i różnego rodzaju pocztówek) rozwija wyobraźnię i spostrzegawczość dziecięcą w bardzo znacznym stopniu. Dziecko chcąc wykonać zadanie, wyobraża sobie różne przedmioty, do których pasują „kawałki” obrazka, uczy się dostrzegania mniej lub bardziej istotnych dla danego przedmiotu cech, a więc dokonuje prostych uogólnień i doskonali pojęcia.

Podobną rolę spełniają inne zabawy dydaktyczne, gdyż są przez dzieci bardzo lubiane i sprawiają im wiele przyjemności, zwłaszcza te w których występuje element współzawodnictwa:

  • kto pierwszy ułoży obrazek (taki sam)

  • kto „kupi” najwięcej towarów, nazbiera najwięcej warzyw itp.

Jak więc widzimy zabawy dydaktyczne mogą być cennym środkiem rozwijania mowy i myślenia dzieci. Aby jednak osiągnąć dobre rezultaty stosowania zabaw dydaktycznych trzeba je przeprowadzać systematycznie i o tyle atrakcyjnie, by dzieci z ochotą powracały do już poznanych oraz równie chętnie uczyły się nowych, a także niektóre z nich wprowadzały do zabaw podejmowanych z własnej inicjatywy.

„Warunkiem atrakcyjności zabaw jest: nawiązywanie ich treści do zainteresowań dzieci, łączenie przebiegu wielu z nich z ruchem, dawanie okazji do działania oraz przeprowadzenie ich w nastroju radosnym, istotnie zabawowym.

Prowadząc niektóre zajęcia, a zwłaszcza zaznajamianie z liczbami posługujemy się fragmentami zabaw dydaktycznych. Zabawy tego typu są kierowane przez wychowawczynię. Pod jej dyktando dzieci przeliczają różne przedmioty np. sylwety ptaków, rybek, samochodów itp. Użytek tych manipulacji jest ściśle wyznaczony i niezbędny. Mają one skonkretyzować wykonywaną czynność kształcącą oraz ułatwić przyswajanie przewidzianych programem wiadomości”.6

Wśród zabaw dydaktycznych wyróżniamy również zabawy dydaktyczne słowne. Liczne z nich polegają na posługiwaniu się już posiadaną wiedzą. Na przykład w oparciu o przygotowane ilustracje prowadzić można różnorodne rozmowy: co robią poszczególne osoby czy zwierzęta?, który kwiatek (domek, ptak, osoba, zwierzę) jest najładniejszy?, kto jest jak ubrany? itp. W przytoczonych przykładach kładzie się duży nacisk na rozwijanie mowy i myślenia. Takie zajęcia pomagają lepiej przygotować dziecko do podejmowania trudnych i odpowiedzialnych zadań, czekających na nie w przyszłości w szkole.

Zabawy dydaktyczne, czyli kształcące przyspieszają rozwój umiejętności porozumiewania się z otoczeniem przez rozszerzanie skromnego jeszcze zasobu słów, którymi dzieci się posługują, ugruntowują pojęcia, utrwalają wiadomości uzyskane drogą własnych doświadczeń w toku zabaw i zajęć, ćwiczą funkcje umysłowe i rozwijają uzdolnienia. Ponadto wywierają one duży wpływ na zdyscyplinowanie dzieci.

Zabawami dydaktycznymi kieruje nauczycielka. Kierownictwo to wprawdzie hamuje w pewnej mierze działalność twórczą dzieci, ale mimo to ich wpływ wychowawczy jest nader wartościowy, gdyż wdraża dzieci do posłuchu i podporządkowania własnej woli regułom zabawy. Stałe przestrzeganie reguł i prawideł zabawy wdraża dzieci do stosowania ich i do zrozumienia atrakcyjności udanej zabawy zespołowej. Ten społeczny wpływ zabaw dydaktycznych może podziałać na formy współżycia dzieci nie tylko w przedszkolu czy szkole, ale również w domu rodzinnym, na podwórku, podczas zabawy i pracy, gdzie konieczność dostosowania się do reguł i przepisów będzie przyjmowana bez protestu.

Organizując różnorodne zajęcia, zwłaszcza takie, w których samo dziecko pokonuje trudności, koryguje błędy, sprawdza czy osiągnęło zamierzony wynik, można przyspieszyć jego rozwój umysłowy. Samodzielne rozwiązywanie zadań sprawia dzieciom dużą satysfakcję, pobudza ich zainteresowanie podobnymi problemami, zachęca do stawiania nowych, przyczyniając się w ten sposób do rozwoju aktywności poznawczej. Uczestnictwo w zabawach dydaktycznych daje dzieciom zadowolenie, wiarę we własne siły, budzi optymizm, tak bardzo potrzebny do doskonalenia różnych sprawności.

Właściwe przygotowanie dziecka do szkoły trwa siedem lat, w których, jak zresztą i w całym życiu, powinno się znaleźć miejsce i na swobodną zabawę i na rozwiązywanie mniej lub bardziej poważnych zadań. Zabawy dydaktyczne ćwiczą spostrzegawczość, uwagę, umiejętność dokonywania analizy i syntezy, porównywania pojęć, liczenia i logicznego myślenia. Ponadto podczas zajęć dziecko wdrażane jest do systematyczności, wytrwałości, samodyscypliny i poczucia sprawiedliwości. Zabawy dydaktyczne rozwijają mowę i myślenie dziecka oraz wdrażają do samodzielnego podejmowania zadań, zgodnego współżycia i współdziałania w zespole. Zabawy dydaktyczne wdrażają dzieci do sprawnego przeprowadzania rozumowania, kontrolowania własnych wypowiedzi i kształcą krytyczny stosunek do wypowiedzi kolegi.

Przedstawiona charakterystyka zabaw dydaktycznych świadczy o tym, iż uczą one i ćwiczą to wszystko, co dziecku będzie niezbędne w dalszej nauce w szkole.



1 W. Okoń, „Słownik pedagogiczny”, PWN, W-wa 1987, wydanie czwarte, str. 358

2 „Vademecum nauczyciela sześciolatków” red. M. Dumin-Wąsowicz, WsiP, W-wa 1977, str. 99

3 Z. Bogdanowicz, „Zabawy dydaktyczne dla przedszkoli”, WsiP, W-wa 1990, str. 5

4 M. Dumin-Wąsowicz, „Zabawy dydaktyczne dla przedszkoli”, WsiP, W-wa 1989, str. 21

5 „Vademecum nauczyciela sześciolatków”, red. M. Dumin-Wąsowicz, WsiP, W-wa 1977, str. 183

6 Z. Bogdanowicz, „Zabawy dydaktyczne dla przedszkoli”, WsiP, W-wa 1990, str. 14

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconZabawy wspomagające gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole”

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconMotywy dziecka sześcioletneogo do podjęcia nauki w szkole

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconPojęcie zabawy I jej znaczenie dla rozwoju dziecka – walory terapeutyczne

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconMałgorzata Bodzioch mee1@interia pl Rola zabawy dydaktycznej z wykorzystaniem komputera w nauczaniu zintegrowanym

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconRola zabawy I zabawki w rozwoju dziecka

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconCzy państwa dziecko dojrzało do podjęcia nauki w szkole?

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole icon2 Rada Rodziców I jej rola w szkole

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconMowa dziecka 6 – letniego

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconRozwój dziecka 4 letniego

Pojęcie zabawy dydaktycznej I jej rola w przygotowaniu dziecka 6-letniego do podjęcia nauki w szkole iconCharakterystyka dziecka 5-letniego

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom