Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa




Pobierz 51.48 Kb.
NazwaWprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa
Data konwersji25.12.2012
Rozmiar51.48 Kb.
TypDokumentacja
WPROWADZENIE DO PEDAGOGIKI SPECJALNEJ

PEDAGOGIKA SPECJALNA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA

  • Nauka i dyscypliny naukowe

  • Pedagogika jako nauka

  • Proces naukowego poznawania świata w pedagogice

  • Działy w pedagogice

  • Nauki współpracujące z pedagogiką

  • Przedmiot zainteresowań i badań pedagogiki

  • Podstawowa terminologia pedagogiczna

  • Stopień formalizacji podstawowych pojęć pedagogicznych

  • Zadania pedagogiki

  • Metodologia badań w pedagogice



DZIAŁY PEDAGOGIKI


XIX wiek – rozpad filozofii na dyscypliny. Pedagogika rozwinęła się i podzieliła na cztery podstawowe działy:


PEDAGOGIKA OGÓLNA
DYDAKTYKA czyli teoria kształcenia,
TEORIA WYCHOWANIA
HISTORIA WYCHOWANIA

WYBRANE DZIEDZINY PEDAGOGIKI (WG. S. KAWULI):


PEDAGOGIKA A PEDAGOGIKA SPECJALNA – WYKŁAD 2


Geneza pedagogiki specjalnej



  • MARIA GRZEGORZEWSKA (1888-1967)

  • Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej (1922 r.)

  • Katedra Pedagogiki Specjalnej na UW (1958 r.)

Współzakres pedagogiki i pedagogiki specjalnej

PEDAGOGIKA OGÓLNA

nauka o nauczaniu i wychowaniu

ZWIĄZKI PEDAGOGIKI SPECJALNEJ Z INNYMI NAUKAMI:

  • PRAWNYMI (prawo i sądownictwo opiekuńcze, rodzinne
    i nieletnich, działalność organów bezpieczeństwa publicznego)




  • SPOŁECZNYMI (socjologia, socjopatologia)




  • MEDYCZNYMI (psychopatologia, psychiatria)




  • PSYCHOLOGICZNYMI (psychologia kliniczna, psychologia jednostek z odchyleniami od normy)

TERMINOLOGIA W PEDAGOGICE SPECJALNEJ

ZDROWIE – oznacza nie tylko brak choroby
i niedomagania, lecz w pełni dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne (duchowe)


CHOROBA – stan przeciwstawny do zdrowia


NORMA – poziom rozwoju zgodny z odpowiednimi standardami
i dyrektywami (całokształt norm składa się na MODEL)

ADAPTACJA:


  • OSOBNICZA – przystosowanie środowiska zewnętrznego dla potrzeb i możliwości człowieka

  • SPOŁECZNA – przystosowanie człowieka do wymagań zewnętrznych środowiska społecznego



NAPRAWA – w znaczeniu przywracania równowagi zaburzonego funkcjonowania biopsychospołecznego człowieka

REWALIDACJA –
zabiegi pedagogiczno – lecznicze w pracy
z osobami odchylonymi od normy, mające na celu ich przystosowanie do życia w społeczeństwie ludzi pełnosprawnych

RESOCJALIZACJA –

wychowanie osób wykazujących trudności
w dostosowaniu się do norm społecznych i prawnych


REHABILITACJA –

zorganizowane współdziałanie lecznictwa usprawniającego i ogólnego, reedukacji psychicznej i zawodowej w celu przystosowania do normalnego życia w społeczeństwie osób, które wskutek wad wrodzonych lub nabytych są inwalidami okresowo lub stale


REEDUKACJA –

praca wychowawcza i nauczanie osoby, która utraciła pewne posiadane uprzednio umiejętności, wiadomości, itp.)

WYCHOWANIE SPECJALNE
świadome i zamierzone kształtowanie i rozwijanie cech osobowości kierunkowych oraz instrumentalnych jednostek odchylonych od norm rozwoju, zmierzające do dostępnego im, możliwie jak najbardziej prawidłowego fizycznego, psychicznego
i społecznego rozwoju

ODCHYLENIE OD NORMY –

poziom rozwoju niezgodny
z odpowiednimi standardami (normami) (odchylenia w zakresie: funkcji zmysłów, funkcji umysłowych, zachowania się i stanu somatycznego)


JEDNOSTKA NIEPEŁNOSPRAWNA

osoba, która nie jest
w stanie za pomocą własnych sił zaspokajać istotnych potrzeb, wchodzić optymalnie w role społeczne, osoba ta wymaga zorganizowanej pomocy z zewnątrz

„Nie ma kaleki, jest człowiek”! (M. Grzegorzewska)


GŁÓWNE CELE PEDAGOGIKI SPECJALNEJ:



  • HUMANITARNY

  • DYDAKTYCZNO – WYCHOWAWCZY

  • EKONOMICZNY


CELE WYCHOWANIA SPECJALNEGO:

  • Zapewnienie jednostkom odchylonym od normy optymalnego rozwoju (wielowymiarowego) i wyposażenie w ogólną wiedzę;




  • Przygotowanie do wykonywania użytecznej pracy zawodowej;




  • Umożliwienie tym jednostkom udziału w życiu kulturalnym społeczeństwa poprzez kształtowanie ich kultury osobistej
    i społecznej;




  • Rozwój fizyczny i zdrowotny



ZADANIA WYCHOWANIA SPECJALNEGO:



1. Zadania w zakresie kształcenia ogólnego:


  • Wyposażenie w wiedzę (wiadomości i sprawności i umiejętności);




  • Rozwijania zdolności i zainteresowań jednostek;




  • Wyrobienie i utrwalenie nawyku samodzielnego uczenia się.


2. Zadania w zakresie kształcenia zawodowego, zadania to:


  • Przyswojenie ogólnych zasad, procesów i organizacji produkcji,




  • Nauczenie umiejętności i sprawności w posługiwaniu się narzędziami i urządzeniami wykorzystywanymi w życiu codziennym,




  • Przygotowanie do wykonywania zawodu.


3. Zadania w zakresie wychowania kulturalno – estetycznego:



  • wdrożenie wychowanków do kultury życia codziennego,




  • zapoznanie z przyrodą, dorobkiem kultury i różnych dziedzin sztuki,




  • rozwijanie umiejętności wypowiadania się w różnych dziedzinach twórczości kulturalnej


4. Zadania w zakresie rozwoju fizycznego i zdrowotnego:



  • ukształtowanie nawyków higieny życia codziennego, wzmocnienie i zapewnienie zdrowia,




  • dążenie do pełnego rozwoju fizycznego, sprawności
    i odporności organizmu, przygotowanie do wysiłku fizycznego,




  • rozwijanie wzmacnianie i utrwalanie takich cech, jak zdyscyplinowanie, odwaga, samokontrola.


SYSTEMATYKA W PEDAGOGICE SPECJALNEJ

DZIAŁY PEDAGOGIKI SPECJALNEJ:



  • Oligofrenopedagogika




  • Surdopedagogika




  • Tyflopedagogika




  • Pedagogika resocjalizacyjna




  • Pedagogika terapeutyczna


Systematyka pedagogiki specjalnej:

1. Pedagogika rewalidacyjna – (jednostki o PSYCHOFIZYCZNYCH ODCHYLENIACH OD NORMY):

  • Oligofrenopedagogika

  • Surdopedagogika (logopedia)

  • Tyflopedagogika

  • Pedagogika terapeutyczna


2. Pedagogika resocjalizacyjna – (jednostki o ASOCJALNYCH ODCHYLENIACH OD NORMY)


PROCES REWALIDACJI – WYKŁAD 3

REWALIDACJA –

to wychowanie specjalne osób niepełnosprawnych, które zmierza do pełniejszego ich rozwoju


KIERUNKI REWALIDACJI

  • maksymalne rozwijanie najmniej uszkodzonych zadatków dziedzicznych cech i sił biologicznych,

  • wzmacnianie uszkodzonych sfer psychicznych
    i fizycznych,


  • wyrównywanie i zastępowanie deficytów biologicznych
    i rozwojowych.


RODZAJE:

  • WSTĘPNA REWALIDACJA




  • REWALIDACJA WŁAŚCIWA


Warunki realizacji rewalidacji:




W każdym przypadku rewalidacja musi być oparta na:



  • Poznaniu każdej jednostki i warunków jej rozwoju, historii jej życia, na poznaniu charakteru i stopnia kalectwa (upośledzenia) oraz związanych z tym czynników etiologicznych;




  • Uwzględnieniu w metodzie pracy typu układu nerwowego;




  • Zorientowaniu się w zahamowanych przez upośledzenie potrzebach;




  • Zorientowaniu się w charakterze oddziaływania środowiska na daną jednostkę upośledzoną;




  • Jak najszerszym uwzględnieniu czynników podnoszących próg tolerancji na frustrację;




  • Zastosowaniu warunków kształtujących nowe motywacje;




  • Dostosowaniu pracy do sił i możliwości jednostki;




  • Stosowaniu w pełni metod kompensacyjnych, korygujących, usprawniających i dynamizujących


ZASADY DZIAŁALNOŚCI REWALIDACYJNEJ

  • zasada akceptacji – (człowiek najważniejszy),




  • zasada pomocy – pomoc w aktywizacji sił biologicznych, usamodzielnieniu, przezwyciężaniu trudności, kształtowanie właściwej atmosfery i warunków wychowawczych,




  • zasada indywidualizacji – stosuje się w dwóch aspektach: jako zasadę dydaktyczną aby dostosować proces nauczania do indywidualnych możliwości człowieka, jako zasadę uwzględniania indywidualnych predyspozycji człowieka,




  • zasada terapii pedagogicznej – rewalidacja musi uwzględniać problem choroby. Terapia pedagogiczna wspiera działania terapeutyczne lekarza lub współdziała z psychoterapeutą. Terapia pedagogiczna realizowana jest najczęściej w 3 fazach:

  • przygotowawczej – zmierzającej do ustalenia na podstawie badań anamnestycznych osobniczych i środowiskowych możliwie dokładnej diagnozy trudności wychowawczych,

  • oddziaływania na środowisko wychowawcze drogą poradnictwa – zmierzającego do korekty i polepszenia sytuacji wychowawczej, w której jednostka przebywa,

  • stosowania środków terapeutycznych przez odpowiednią organizację pracy w grupie wychowawczej, rozmowy indywidualne, terapię zabawową (dziecko) itp.,




  • zasada współpracy z rodziną


DROGI ODDZIAŁYWAŃ REWALIDACYJNYCH

WG. M. GRZEGORZEWSKIEJ



  • KOMPENSACJA




  • KOREKTURA




  • USPRAWNIANIE




  • DYNAMIZOWANIE

1. KOMPENSACJA:



  • kompensacja samorzutna

  • kompensacja zorganizowana



Ze wzgl. na potrzeby: biologiczne, psychiczne i społeczne:


  • kompensacja czysto biologiczna

  • kompensacja biologiczno-psychiczna – tzw. zastępstwo zmysłów

  • kompensacja psychospołeczna

  • nadkompensacja

2. KOREKTURA

3. USPRAWNIANIE


Podstawowe zasady usprawniania to:

  • stopniowe dawkowanie obciążenia, które ma za zadanie wzmóc usprawnienie ogólne i wybiórcze,




  • indywidualizacja w zakresie treningu,




  • unikanie zmęczenia – zwłaszcza trwałego, które nie jest likwidowane okresami wypoczynku równowartościowego obciążeniom, jakie ma zlikwidować.


4. DYNAMIZOWANIE





REWALIDACJA INDYWIDUALNA

jest blokiem zajęć wspomagających rozwój: korekcyjnych, kompensacyjnych, usprawniających, dynamizujących.


Do najważniejszych celów przedmiotu - obszaru oddziaływania – poprzez rewalidację indywidualną należą:


  • usprawnienie najmniej zaburzonych funkcji psychofizycznych,

  • kompensowanie i korygowanie odchyleń oraz w miarę możliwości eliminowanie przyczyn lub przejawów zaburzeń uniemożliwiających prawidłowy rozwój i uczenie się.


W zakres rewalidacji indywidualnej wchodzą następujące czynności:

- rozwijanie i doskonalenie zmysłów,

- rozwijanie autoorientacji i orientacji przestrzennej,

- ćwiczenie analizy i syntezy wzrokowej,

- ćwiczenie analizy i syntezy słuchowej oraz słuchu fonematycznego,

- rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej, słuchowo-ruchowej,

- rozwijanie sprawności manualnej i motorycznej,

- korekcja wad postawy,

- rozwijanie samoobsługi i zaradności życiowej,

- ćwiczenie pamięci mechanicznej i logicznej,

- kształtowanie i rozwijanie różnych procesów poznawczych,

- rozwijanie i doskonalenie mowy i innych systemów komunikowania,

- rozwijanie procesów myślenia np.: wykrywanie różnic i podobieństw, analiza i syn­teza, klasyfikowanie, uogólnianie, kształtowanie pojęć,

- wydłużanie czasu koncentracji uwagi,

- korygowanie niepożądanych społecznie zachowań poprzez udział
w zajęciach socjoterapeutycznych i programach stymulująco-terapeutycznych,

- wspomaganie nauki czytania i pisania, liczenia, mierzenia,


Formy rewalidacji indywidualnej

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne,

  • zajęcia logopedyczne

  • logorytmika

  • terapia ruchowa z gimnastyką korekcyjną,

  • zajęcia stymulująco–terapeutyczne, w tym zajęcia z zakresu:

  • psychoterapii

  • muzykoterapii

  • socjoterapii

  • hydroterapii

  • hipoterapii

ZASADY REWALIDACJI INDYWIDUALNEJ (M. Szurmiak):

  • Zasada zindywidualizowanego doboru środków oddziaływania

  • Zasady oddziaływania terapeutycznego

  • Zasada kształcenia właściwego poziomu motywacji ucznia do nauki

  • Zasada organizacji sytuacji zapewniających dziecku sukces

  • Zasada ogólnej akceptacji ucznia

  • Zasada kształtowania realnej samooceny ucznia i nawyku samokontroli

  • Zasada kształtowania prawidłowego stosunku ucznia do rówieśników i dorosłych

  • Zasada wdrażania dziecka do uporządkowanego działania

  • Zasada kształtowania odporności ucznia na sytuacje trudne

  • Zasada polisensorycznych doświadczeń dziecka w procesie uczenia się i nauczania

  • Zasada wczesnego podejmowania pracy wyrównawczej


DIAGNOZA w PEDAGOGICE SPECJALNEJ

  • DIAGNOSTYCZNA FUNKCJA PEDAGOGIKI – budowanie teorii i praktyki pedagogicznej




  • POZNANIE DIAGNOSTYCZNE – opis możliwie wielostronnych cech i objawów badanego zjawiska (stanu rzeczy), uzyskany
    w drodze obserwacji, badań specjalnych, eksperymentów, które mają na celu zebranie danych dotyczących badanego przedmiotu i jego otoczenia. Stanowią one podstawę dalszych rozumowań prowadzących do diagnozy.

definicja



DIAGNOZA – TO ROZPOZNANIE JAKIEGOŚ STANU RZECZY I JEGO TENDENCJI ROZWOJOWYCH NA PODSTAWIE JEGO OBJAWÓW ORAZ W OPARCIU
O ZNAJOMOŚĆ OGÓLNYCH PRAWIDŁOWOŚCI


PEŁNA DIAGNOZA = doświadczenie + rozumowanie + intuicja

ETAPY W DIAGNOZIE PEDAGOGICZNEJ:

  • OKREŚLENIE CELU DIAGNOZY

  • DOKONANIE OPISU ZJAWISK (d. opisowa)

  • POSTAWIENIE DIAGNOZY GENETYCZNEJ

  • OKREŚLENIE, DOKĄD DOPROWADZIŁABY SYTUACJA W RAZIE NIEROZPOZNANIA INTERESUJĄCEGO NAS ZJAWISKA ORAZ PROGNOZOWANIE


FUNKCJE DIAGNOZY PEDAGOGICZNEJ:

  • stanowi punkt wyjścia przy projektowaniu działań pedagogicznych

  • pozwala na systematyczną kontrolę przebiegu działań wychowawczych i dydaktycznych

  • służy ocenie wyników działalności pedagogicznej umożliwia ich kontrolę i korektę


ZADANIA DIAGNOZY PEDAGOGICZNEJ:



  • usuwanie zakłóceń procesu wychowawczego

  • profilaktyka

  • prognoza

  • optymalizacja procesu wychowawczego


SYSTEMATYKA CECH DIAGNOZOWANYCH PRZEDMIOTÓW

  • stałe i niestałe

  • ewoluujące i przypadkowe

  • dynamiczne i statyczne

  • typowe i nietypowe

  • istotne i nieistotne

  • podstawowe i pochodne

  • specyficzne i niespecyficzne

  • genetyczne i aktualne

  • strukturalne i funkcjonalne

  • całościowe i lokalne

  • naturalne i wywołane

  • podmiotowe i przedmiotowe


METODA DIAGNOZY


wszelkie racjonalnie uzasadnione sposoby postępowania diagnostycznego, obejmujące:

  • zaplanowanie toku diagnostycznego,

  • konstruowanie, dobór oraz zastosowanie technik zebranie i opis cech badanego przedmiotu,

  • rozumowanie diagnostyczne łącznie z weryfikacją diagnozy,

  • czynności prognostyczne,

  • całościowa ostateczna ocena wyników postępowania pedagogicznego.


UKŁAD TYPÓW DIAGNOZ CZĄSTKOWYCH


  • Klasyfikacyjna lub typologiczna = przyporządkowująca

  • Genetyczna (kauzalna)

  • Znaczenia (celowościowa)

  • Fazy

  • Prognostyczna (rozwojowa)


Kolejność etapów postępowania diagnostycznego:


REWALIDACJA INDYWIDUALNA jest blokiem zajęć wspomagających rozwój: korekcyjnych, kompensacyjnych, usprawniających, dynamizujących.

Do najważniejszych celów przedmiotu - obszaru oddziaływania – poprzez rewalidację indywidualną należą:


  • usprawnienie najmniej zaburzonych funkcji psychofizycznych,




  • kompensowanie i korygowanie odchyleń oraz w miarę możliwości eliminowanie przyczyn lub przejawów zaburzeń uniemożliwiających prawidłowy rozwój i uczenie się.

W zakres rewalidacji indywidualnej wchodzą następujące czynności:



- rozwijanie i doskonalenie zmysłów,

- rozwijanie autoorientacji i orientacji przestrzennej,

- ćwiczenie analizy i syntezy wzrokowej,

- ćwiczenie analizy i syntezy słuchowej oraz słuchu fonematycznego,

- rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej, słuchowo-ruchowej,

- rozwijanie sprawności manualnej i motorycznej,

- korekcja wad postawy,

- rozwijanie samoobsługi i zaradności życiowej,

- ćwiczenie pamięci mechanicznej i logicznej,

- kształtowanie i rozwijanie różnych procesów poznawczych,

- rozwijanie i doskonalenie mowy i innych systemów komunikowania,

- rozwijanie procesów myślenia np.: wykrywanie różnic i podobieństw, analiza i synteza, klasyfikowanie, uogólnianie, kształtowanie pojęć,

- wydłużanie czasu koncentracji uwagi,

- korygowanie niepożądanych społecznie zachowań poprzez udział
w zajęciach socjoterapeutycznych i programach stymulująco-terapeutycznych,

- wspomaganie nauki czytania i pisania, liczenia, mierzenia,


Formy rewalidacji indywidualnej:

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne,

  • zajęcia logopedyczne

  • logorytmika

  • terapia ruchowa z gimnastyką korekcyjną,

  • zajęcia stymulująco–terapeutyczne, w tym zajęcia z zakresu:

  • psychoterapii

  • muzykoterapii

  • socjoterapii

  • hydroterapii

  • hipoterapii


ZASADY REWALIDACJI INDYWIDUALNEJ

  • Zasada zindywidualizowanego doboru środków oddziaływania

  • Zasady oddziaływania terapeutycznego

  • Zasada kształcenia właściwego poziomu motywacji ucznia do nauki

  • Zasada organizacji sytuacji zapewniających dziecku sukces

  • Zasada ogólnej akceptacji ucznia

  • Zasada kształtowania realnej samooceny ucznia i nawyku samokontroli

  • Zasada kształtowania prawidłowego stosunku ucznia do rówieśników i dorosłych

  • Zasada wdrażania dziecka do uporządkowanego działania

  • Zasada kształtowania odporności ucznia na sytuacje trudne

  • Zasada polisensorycznych doświadczeń dziecka w procesie uczenia się i nauczania

  • Zasada wczesnego podejmowania pracy wyrównawczej

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconW1 (081004) pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconCo to jest metodyka jako dyscyplina naukowa?

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconRozdział I nauka administracji jako dyscyplina naukowa

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconJako dyscyplina naukowa obejmują twierdzenia I teorie dotyczące sposobu kreacji, gromadzenia, przechowywania środków finansowych

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconPedagogika specjalna wykład 1 Co to jest pedagogika specjalna?

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconSocjologia żywienia jako dyscyplina naukowa socjologia

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconSocjologia moduł I i. Socjologia jako dyscyplina naukowa

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconKoncepcje Pedagogiki Specjalnej

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconPodstawy Pedagogiki Specjalnej

Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej pedagogika specjalna jako dyscyplina naukowa iconInstytut pedagogiki specjalnej

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom