Psychologia rozwoju człowieka




Pobierz 42.23 Kb.
NazwaPsychologia rozwoju człowieka
Data konwersji26.12.2012
Rozmiar42.23 Kb.
TypWymagania
2008/2009

Tryb studiów


Studia Stacjonarne

Kod przedmiotu








Nazwa przedmiotu

PSYCHOLOGIA ROZWOJU CZŁOWIEKA

Autor programu


dr Zbigniew Łoś

Rok

II

Semestr

3 i 4

Liczba godzin

15 +15

Forma zajęć

Wykład

Prowadzący

dr Zbigniew Łoś

Wymagania wstępne

Brak

Założenia i cele

Modele człowieka i procesu rozwojowego. Uwarunkowania rozwoju. Genetyka behawioralna. Znaczenie badań podłużnych. Konceptualizacja rozwoju psychicznego w wybranych teoriach. Periodyzacje całego życia (Erikson, Lewinson) i wybranych zagadnień (Piaget, Porębska, Jung, Dąbrowski). Charakterystyka rozwoju człowieka w ciągu całego życia – okres niemowlęcy, poniemowlęcy, przedszkolny, szkolny, dorastania, dorosłości wczesnej środkowej i późnej. Analiza wybranych problemów i zadań rozwojowych, osiągnięć rozwojowych, czynników ryzyka i rozwoju pomyślnego. Socjalizacja, rozwój psychoseksualny, moralny, intelektualny, podmiotowości, duchowy.

Cele: znajomość zjawisk charakteryzujących kolejne okresy życia, umiejętność wieloaspektowego analizowania rozwoju, rozumienie przebiegu rozwoju w kontekście społeczno-kulturowym; umiejętność określenia czynników pomyślnych i czynników zakłócających proces rozwoju; krytyczne stosowanie koncepcji o różnych rodowodach teoretycznych.

Formy zaliczenia

Zaliczenie (w semestrze zimowym), egzamin (w semestrze letnim)

Warunki zaliczenia przedmiotu

  • Formalne wymagania dotyczące egzaminu: komplet zaliczeń z konwersatoriów i zajęć terenowych w zakresie psychologii rozwoju.

  • Forma egzaminu: jednoetapowy, testowy, zgodny ze spisem zagadnień. Prócz itemów z wymuszonym wyborem test będzie zawierał kilka pytań otwartych.

  • Egzamin poprawkowy: testowy (j.w.), we wrześniu.

  • Test: itemy trój-wariantowe, z jedną prawidłową odpowiedzią.

  • Punktacja: punktowany jest prawidłowy wzór zakreśleń (komplet trafień); pytanie opuszczone - 0 pkt.. wszystkie warianty zakreślone - 0 pkt.. zakreślenia bez trafienia – 0 pkt , trafienie za szerokie (wszystkie prawdziwe i niektóre fałszywe) – 0 pkt., trafienie prawidłowe (tylko prawdziwe) - 1 pkt.

  • Punktacja pytań otwartych: zależnie od produktywności wszystkich zdających

  • Progi ocen są ustalane na podstawie rozkładu wyników.

ECTS

4 (za wykład 30 g. zakończony egzaminem w semestrze letnim)



Treści programowe:


1. Różnorodność ujęć rozwoju człowieka.

- główne paradygmaty i modele rozwoju - klasyfikacja (H.W. Reese & W.F. Overton, H.L. Bee, J. Trempała; klasyfikacja własna); kryteria analizy teorii.

- znaczenie perspektywy Life-Span (P.B. Baltes, K.W. Schaie), jej cele i metodologia.

- kontrowersja natura-kultura w ujęciu genetyki behawioralnej (interakcja i korelacja genom-środowisko).

- wzajemnie nieredukowalne poziomy funkcjonowania; złożoność uwarunkowań rozwoju.

2. Badania rozwoju człowieka.

- specyfika badań rozwoju człowieka; perspektywa Life-Span.

- główne badania longitudinalne (Terman Life-Cycle Study, Berkeley Guidance Study. Oakland Growth Study, Seattle Longitudinal Study, Dunedin Multidisciplinary Health and Development Study).

- dorobek badań podłużnych - czy spełniły pokładane nadzieje.

3. Wybrane teorie rozwoju dzieci i młodzieży: Rozwój związków człowieka z otoczeniem w ujęciu M. Porębskiej.

- kształtowanie się pierwszego związku (dziecko-matka)

- układ relacji: pozycja dziecka w rodzinie.

- ukierunkowanie aktywności a podejmowanie zadań.

Prawidłowości rozwoju umysłowego wg J. Piageta.

- funkcja symboliczna a kształtowanie się operacji wewnętrznych.

- rodzaje nierównowagi, równoważenie majoryzujące i abstrakcja refleksująca.

- logika jako źródło porządku w procesie rozwoju.

Epigenetyczne fazy rozwoju człowieka w ciągu całego życia wg E.H. Eriksona.

- zasada epigenezy a mechanizm następstwu faz.

- konflikt i jego rozwiązanie jako wyznacznik rozwoju.

- nowe jakości specyficzne dla rozwiązania w każdej fazie.

4. Mechanizmy socjalizacji w przebiegu rozwoju człowieka.

- interioryzacja (w ujęciu L.S. Wygotskiego, A.N. Leontiewa, J. Piageta) a modularna koncepcja umysłu (rozwój wg paradygmatu monistycznego i dualistycznego).

- pochodzenie języka; język a myślenie: determinizm językowy czy poznawczy (hipoteza Sapiro-Whorfa).

- imprinting, warunkowanie, naśladowanie.

- modelowanie w ujęciu A. Bandury i U. Bronfenbrennera.

5. Socjalizacja w dzieciństwie i okresie dorastania

- identyfikacja dziecka z rodzicami (w ujęciu A. &. S. Freudów, S.M. Stoke’a, P.E. Slatera).

- moduł „teorii umysłu" (A. Leslie). Badania C.D. Batsona nad empatią.

- moduły relacji indywidualnych i socjalizacji grupowej wg J. Rich Harris. Czy przyjaźń jest nieważna?

- przywiązanie - model klasyczny (J. Bowlby. M.D. Ainsworth) i współczesny.

6. Przemoc i destrukcja jako zagrożenie rozwoju.

- źródła agresji i destrukcji (S. Freud. K. Lorenz, E. Fromm, C.G. Jung, O. Kernberg, F. Rosenzweig, L. Berkowitz, J. Reykowski).

- przemoc w szkole; nękanie, mobbing, wiktymizacja.

- destrukcyjne subkultury - źródła, odmiany, motywy uczestniczenia.

- przemoc w rodzinie - uwarunkowania, skutki.

- główne mechanizmy powstawania zachowań przestępczych u dzieci i młodzieży.

- zamachy samobójcze: predyspozycje, znaki ostrzegawcze.

7. Rozwój psychoseksualny

- fazy rozwoju psychoseksualnego.

- kształtowanie się tożsamości płciowej (A. Miller, S. Bem, M.E.P. Seligman), preferencja obiektu;

- patologia psychoerotyczna (Z. L. Starowicz);

- przemoc seksualna wobec dzieci; modele przyczynowe (R. J. Gelles., D. Russell., D. Finkelhor);

- kontrowersje wokół "pamięci odzyskanej" (E. F. Loftus).

- czynniki utrwalające uszkodzenie rozwoju.

8. Koncepcje moralnego rozwoju człowieka.

- biologiczne korzenie norm etycznych (I. Eibl-Eibesfeldt).

- moralność w ujęciu psychoanalitycznym.

- lęk jako podstawa moralności (H. J. Eysenck).

- rozwój moralny wg A. Bandury i R. Waltersa.

- prawidłowości rozwoju moralnego wg. L. Kohlberga.

- internalizacja norm wg M.L. Hoffmana.

- transcendentna geneza moralności w ujęciu V.E. Frankla.

- konsekwencje kontrowersji wokół rozwoju moralnego.

9. Zaburzenia emocjonalno-behawioralne u dzieci i młodzieży.

- rodzinna geneza większości zaburzeń (np. uzależnień).

- zaburzenia rozwoju umiejętności szkolnych.

- niektóre zaburzenia psychopatologiczne wg ICD-10 lub DSM-IV (zaburzenia zachowania, hiperkinetyczne, przywiązania, odżywiania) - geneza, objawy, rokowanie.

10. Teoretyczne i socjo-polityczne kontrowersje wokół pomiaru inteligencji człowieka. Rozwój umysłowy dorosłych.

- zagadnienie odziedziczalności poziomu inteligencji (A. Jensen. T.J. Bouchard. R.J. Herrnstein. C. Murray); czym jest czynnik X?

- wymiar r-K wg. P. Rushtona.

- jakość rodzicielstwa jako uwarunkowanie rozwoju umysłowego.

- inwestycje w "zasoby ludzkie" a polityka edukacyjna.

- zmiany sprawności intelektualnych w ciągu życia (J. Horn).

- koncepcje strukturalne (J. Pascual-Leone, W. B. Perry, M.L. Commons, D.A. Kramer).

- koncepcje niestrukturalne: rozwój ekspertalny (J.M. Rybash, N. Charness).

- inteligencja a kreatywność (J.P. Guilford, K.K. Urban, E. Nęcka).

- koncepcje mądrości (R. Helson, P. Baltes, R, J. Pascual-Leone).

11. Rozwój podmiotowości człowieka.

- fazy i poziomy rozwoju ego i self - nieprawidłowy przebieg (W.R. Fairbairn, O. Kernberg, D.W. Winnicot, H. Kohut, J. Loevinger, G.E. Vaillant).

- ujęcie K. Obuchowskiego.

- podstawy podmiotowości (decyzyjnej wolności człowieka) wg koncepcji podejmowania zadań.

- czynniki dezautomatyzacji procesu formułowania zadań przez podmiot.

- procesy stymulujące restrukturyzację organizacji doświadczeń podmiotu.

12. Rozwój duchowości człowieka.

- gatunkowe korzenie potrzeby transcendencji (J. Z. Young, J. Jaynes, M. Persinger, E. d’Aquili). Funkcje religijności w rozwoju psychicznym (S. Freud, E. Fromm, C. G. Jung).

- status ontologiczny hierarchii wartości.

- teorie wartości (M. Schelera, M. Rokeacha, S. Schwartza).

- relacja duchowości i religijności.

- światopogląd, jego składniki i funkcje.

- przekonania społeczno-polityczne.

- formy realizacji potrzeby sensu życia (wg V.E. Frankla i K. Obuchowskiego).

- patologia potrzeby transcendencji - pranie mózgu w ruchach kultowych.

13. Wybrane teorie rozwoju człowieka dorosłego.

Sezony życia w ujęciu D.J. Levinsona.

- sekwencja struktur życia.

- znaczenie Snu i mentora.

- typowe zadania każdego okresu.

Samorealizacja w ujęciu A. Maslowa.

- sytuacyjny charakter hierarchii potrzeb.

- wyznaczniki kierunku samorealizacji.

- rozwój czy ekspansja.

14. Kierowanie własnym rozwojem w ujęciu K. Dąbrowskiego.

- charakterystyka potencjału rozwojowego.

- rola dynamizmem w środowisku wewnętrznym.

- wybór drogi a pułapki rozwojowe.

- kontrowersje wokół teorii dezintegracji pozytywnej.

Rozwój człowieka dorosłego w ujęciu C.G. Junga.

- rozwój jako konfrontacja z Nieświadomym.

- etapy indywiduacji. główne archetypy.

- kontrowersje ontologiczne.

- realność mechanizmów psychologicznych.

15 Drogi i granice Rozwoju. Perspektywa Life-Span a psychologia różnic indywidualnych.

- różnice zdolności i preferencji mające znaczenie dla przebiegu rozwoju.

- rola działania w rozwoju indywidualnym człowieka.

- znaczenie samopoznania dla kierowania własnym rozwojem.

- progresja rozwojowa w dorosłości

Kultura masowa i przemiany cywilizacyjne – zagrożenia demokracji, rozwoju i podmiotowości człowieka.

- wpływ trendów rozwoju CNT na warunki rozwoju człowieka.

- zagrożenia „wysokie" (technologia, wirtualizacja, manipulacja, itp.) i zagrożenia „niskie" (wtórne barbarzyństwo, regres człowieczeństwa).

- "zderzenie cywilizacyj" i problem anomii.



Literatura obowiązkowa


Literatura do egzaminu (wszystkie teksty z konwersatorium i zajęć terenowych oraz poniższe + materiał z wykładów).

Podręczniki:

  • Bee H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Zysk i S-ka.

  • Schaffer H.R. (2005). Psychologia dziecka. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.

  • Brzezińska A. (2000). Społeczna psychologia rozwoju. Warszawa: Wyd. Nauk. „Scholar".

Przeczytać we fragmentach:

  • Dąbrowski K. (red.). (1981). Zdrowie psychiczne (wyd. II, art. Dąbrowskiego, Piechowskiego i Borofsky’ego, s. 46-63, 91-128, 129-151). Warszawa: PWN

  • Gardner H., Kornhaber M.L., Wake W.K. (2001). Inteligencja. Wielorakie perspektywy. Warszawa: WSiP, s. 83-109.

  • Hoffman M.L. (2006). Empatia i rozwój moralny. Gdańsk: GWP, s. 109-158.

  • Kielar-Turska M. (2000). Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia. [W:] J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki (tom l, s. 285-332). Gdańsk: Gdańskie Wyd. Psychologiczne.

  • Kurcz I. (2000). Psychologia języka i komunikacji (s. 20-105, 160-175). Warszawa: WN „Scholar".

  • Kutter P. (1998). Współczesna psychoanaliza (s. 22-41, 68-93). Gdańsk: GWP.

  • Łoś Z. (2006). Pięćdziesiąt lat badań nad przywiązaniem u ludzi i zwierząt. [W:] B. Bartosz, J. Klebaniuk (red.). Wokół jakości życia. Studia psychologiczne (s. 9-29). Wrocław: Wydawnictwo „Jakopol”.

  • Maslow A. (1983). Doborowy przedstawiciel gatunku dokonuje wyboru dla całego gatunku. [W:] Nowiny Psychologiczne, nr 8-9.

  • Maslow A. (1990). Osobowość i motywacja (s. 72-210). Warszawa: PAX.

  • McCrae R.R., Costa P.T. (2005). Oddziaływanie osobowości na przebieg życia. [W:] Osobowość dorosłego człowieka (s. 244-276). Kraków: Wydawnictwo WAM.

  • McCrae R.R., Costa P.T. (2005). Rozwój człowieka dorosłego widziany przez pryzmat wywiadu psychologicznego. [W:] Osobowość dorosłego człowieka (s. 197-219). Kraków: WAM.

  • Pervin L.A. (2002). Rozwój osobowości. [W:] Psychologia osobowości (s. 145-206). Gdańsk: Gdańskie Wyd. Psychologiczne.

  • Porębska M. (1983). Pozycja zajmowana przez dziecko w rodzinie jako wynik i perspektywa rozwoju. Psychologia Wychowawcza, 1, s. 18-25.

  • Starowicz Z.L. ( 1992). Przemoc seksualna (s. 27-106). Warszawa: Santorski.

Literatura uzupełniająca




Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju człowieka

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju człowieka

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia Rozwoju Człowieka

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju człowieka

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju człowieka- opracowane wykłady I ćwiczenia- dorota Sierżęga

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologiczne koncepcje człowieka: psychologia humanistyczna I psychologia poznawcza

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwojowa wieku 18 – 25 Psychologia rozwoju

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju I wychowania

Psychologia rozwoju człowieka iconPsychologia rozwoju moralnego Nazwisko prowadzącego: dr Dorota Czyżowska

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom