Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej




Pobierz 30.45 Kb.
NazwaIntegrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej
Data konwersji26.12.2012
Rozmiar30.45 Kb.
TypDokumentacja
Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej.


Dziecko wstępujące do szkoły w swoim rozwoju znajduje się na przełomie wieku przedszkolnego i młodszoszkolnego. Miernikiem przejścia dziecka z jednego do drugiego okresu jest osiągnięcie przez nie dojrzałości szkolnej, a więc "takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych klasy I."

Zdaniem Lidii Wołoszynowej "poziom rozwoju dzieci oraz stopień ich dojrzałości do podjęcia nauki w szkole są bardzo nierówne" , gdyż obok dzieci o normalnym i harmonijnym rozwoju, próg szkolny przekraczają również dzieci o rozwoju wyraźnie przyspieszonym, a także te, które wykazują pewne odchylenia w rozwoju psychicznym i ruchowym.

Wszystkie jednak przekraczają próg szkoły pełne oczekiwań. Na ogół ich postawy w stosunku do szkoły i zadań ucznia są pozytywne. Jednakże już w klasie I niektóre z nich napotykają na trudności związane z przystosowaniem się do wymagań szkoły. Kłopoty te mają różne podłoże. Mogą to być deficyty rozwojowe dzieci, ale mogą też być warunki ich życia rozumiane jako istnienie lub brak w otoczeniu bodźców stymulujących rozwój.

Zdaniem Haliny Sowińskiej "rozwój dokonuje się w wyniku aktywności jednostki. (...) Dzieje się tak dlatego, że aktywność jest warunkiem kontaktu jednostki z otaczającą rzeczywistością, w ten sposób reaguje ona na otaczające ją środowisko i sygnały z niego płynące, spostrzega je, wyodrębnia z tła, tworzy ich reprezentacje, przeżywa, przetwarza, asymiluje itd." Przetwarzanie stale gromadzonych doświadczeń polega na wewnętrznym usystematyzowaniu wszystkiego, co z nich wynika. Tworzą się w ten sposób struktury związane z poszczególnymi sferami osobowości dziecka. Każda sfera rozwija się według własnych prawideł, ale jednocześnie w ścisłym związku z pozostałymi. Z tego też względu jakiekolwiek trudności związane z przyswajaniem wiedzy przez dziecko spowodują nie tylko błędne jej rozumienie, ale też wywrą negatywny wpływ na rozwój osobowości dziecka.

Jedną z trudności na jakie napotykają dzieci są kłopoty z przyswajaniem pojęć matematycznych. Zbigniew Semadeni podkreśla, że jednym z głównych źródeł niepowodzeń w uczeniu się matematyki dzieci z klas I - III jest "rozpoczynanie nauki szkolnej bez osiągnięcia dojrzałości operacyjnej rozumowania."

Podobną opinię wyraża Edyta Gruszczyk-Kolczyńska. Uważa bowiem, że "blisko połowa ( ok. 43% ) dzieci nie posiada należytych kompetencji intelektualnych potrzebnych do uczenia się matematyki w szkole." Dzieci te narażone są zatem na liczne porażki. Brak sukcesu doprowadza jeż kolei do braku wiary we własne możliwości intelektualne. W rezultacie dzieci te przeżywają ogromne frustracje, a przykre emocje towarzyszące porażkom utrwalają się i z biegiem czasu mogą stać się przyczyną niepowodzenia w zakresie uczenia się matematyki. Długotrwałe borykanie się z niepowodzeniami może doprowadzić do tego, że dziecko takie, z wrażliwego, bystrego, pełnego dobrej chęci i motywacji do nauki przekształca się w ucznia, który nie lubi szkoły, nie chce się uczyć i co gorsza, nie potrafi już sprostać nawet niewielkim wymaganiom szkolnym."

Na poszerzanie się zakresu niepowodzeń wskazuje również Krzysztof Konarzewski. Twierdzi bowiem, że "dziedziny, w których człowiek stale ponosi porażki stają się awersyjne, toteż brak choćby elementarnego poczucia mistrzostwa na lekcjach matematyki powoli prowadzi dziecko do fobii matematycznej, ta zaś - do rozległych niepowodzeń w dalszych latach kształcenia. Bezradność w dziedzinie matematyki może też sprzyjać rozwojowi negatywnej postawy wobec szkoły w ogóle (...)."

Inną przyczyną trudności w kształtowaniu pojęć matematycznych jest rozbieżność między abstrakcyjnością tych pojęć a realnością i konkretnością myślenia dzieci w wieku młodszoszkolnym. Abstrahowanie pojęć połączone jest bowiem z zastępowaniem w myśli prawdziwych cech przedmiotu cechami wyidealizowanymi, nie istniejącymi w realnym świecie. Zagadnienie to jest dla dzieci bardzo trudne, gdyż są one bardzo realistycznie nastawione do otaczających je zjawisk i przedmiotów, a ich orientacja oparta jest na bezpośrednim działaniu i sensorycznym kontakcie ze środowiskiem. Konieczne okazuje się stosowanie różnorodnych pomocy dydaktycznych. Zbigniew Semadeni jako najważniejsze traktuje te, którymi uczeń może "własnoręcznie manipulować. Interioryzacja samodzielnego działania jest bowiem podstawą kształtowania się pojęć matematycznych w umyśle dziecka.(...) Z tego powodu szczególne znaczenie mają pomoce naukowe stanowiące wyposażenie ucznia w czasie lekcji." Należy przy tym stosować metody nauczania skłaniające do samodzielnego myślenia i koordynowania poszczególnych czynności matematycznych. Ponadto dzieci muszą być przekonane o słuszności swoich działań, nie mogą mechanicznie stosować wyznaczonych reguł. W ten sposób można wspomagać naturalny proces rozwoju rozumowania i zapobiegać powstawaniu trudności.

Zdaniem Zbigniewa Semadeniego niepowodzenia z matematyki nie są "wynikiem obniżonego poziomu rozwoju intelektualnego dziecka, a iloraz inteligencji nie jest tu właściwym wskaźnikiem diagnostycznym. (...) Ogromną rolę mogłaby odegrać zmiana metod nauczania: zamiast przekazywać gotową wiedzę (...), nauczyciel w większym stopniu powinien organizować proces zdobywania doświadczeń przez dziecko dostosowany do jego możliwości i specyfiki myślenia." Wszelkie działania zmierzające w tym kierunku powinny respektować wewnętrzne procesy psychiczne dziecka i posiadane przez nie umiejętności wynikające z wyposażenia w zdobytą wcześniej wiedzę, a także potencjalne możliwości jego umysłu zakresie sfery poznawczej. Bardzo ważne jest, aby stawiane przed dzieckiem problemy nieznacznie wyprzedzały jego możliwości i angażowały funkcje wewnętrzne nie w pełni jeszcze ukształtowane. Przy czym najciekawsze dla dziecka są zwykle te zadania, które wynikają z jego własnych dążeń, potrzeb i możliwości, bo są po prostu osiągalne.
Ilona Kowarsch podkreśla, że "działanie ludzi nastawione jest przede wszystkim na zaspokajanie potrzeb. Potrzeby są więc czynnikami dynamizującymi zachowanie się człowieka. (...) W procesie nauki szkolnej pożądane byłoby posiadanie przez dzieci potrzeb będących źródłem ich aktywności edukacyjnej."

Nauczanie w klasach I-III, stanowiące wprowadzenie w system pracy szkolnej, musi zatem uwzględniać różnorakie potrzeby rozwojowe dzieci. Na uwagę zasługuje potrzeba zaspokajania ciekawości. We współczesnym świecie wzrasta liczba bodźców płynących z otoczenia i dlatego treści nauczania są coraz bogatsze w różne spojrzenia na otaczającą rzeczywistość, a przez to trudniejsze do opanowania przez dzieci. Aby można było uczyć więcej i lepiej, trzeba tak organizować proces nauczania, żeby pobudzał do rozwoju całe struktury wewnętrzne w psychice dzieci i wymagał takich czynności, aby już w toku uczenia się następowała integracja różnych elementów, sytuacji i związanych z nimi form aktywności.

Zdaniem Z. Semadeniego powiązanie wszystkich elementów osobowości jest szczególnie ważne w okresie wczesnoszkolnym, gdy zainteresowania i zdolności dzieci dopiero się krystalizują, a dłuższe skupienie uwagi na jednym temacie jest bardzo trudne. Celowe zatem jest łączne poznawanie przez dzieci wiedzy z różnych dziedzin nauki.
Podobnie przedstawia integrację w nauczaniu początkowym Elżbieta Misiorna. Uważa, że w całym procesie dydaktycznym należy wychodzić od dziecka - od jego rozwojowych potrzeb.

Według niej integracja powinna zachodzić na kilku poziomach:


1. w samym dziecku - poprzez scalanie różnorodnych informacji o otaczającym świecie;

2. poprzez osobę nauczyciela jako organizatora i koordynatora całokształtu życia i aktywności dziecka i nauczyciela - wynikiem tej integracji jest bliskość emocjonalna nauczyciela i ucznia;

3. poprzez wspólne poczynania nauczyciela i ucznia czyli wspólne konstruowanie linii działania;

4. w programie nauczania, który jest ujęty w bloki i tworzy zintegrowaną całość;

5. w grupie rówieśniczej jaką jest klasa - powinna ona być zintegrowanym środowiskiem życia dziecka, aktywności i rozwoju;

6. poprzez łączenie oddziaływań środowisk życia dziecka ( szkoły, grupy, domu).


Halina Sowińska również podkreśla znaczenie potrzeb rozwojowych dziecka. Za szczególnie ważną uważa potrzebę aktywności. Twierdzi, że "aktywność jest jedną z podstawowych właściwości natury ludzkiej, dzięki której utrzymują się różne funkcje organizmu, jednocześnie jest ona także podłożem, niezbędnym warunkiem, motorem rozwoju ludzkości." Ponadto uważa, że "aktywny kontakt z rzeczywistością jest źródłem coraz to nowych doświadczeń, które podlegają przetwarzaniu i strukturalizacji". Wynika z tego, że dziecko nie uczy się oddzielnie pojęć, reakcji emocjonalnych czy systemów wartości. Wszystko to składa się na całościowo pojmowane doświadczenie organizujące się w skomplikowane struktury psychiczne. "Psychika ludzka nie jest bowiem zbiorem, mozaiką poszczególnych cech, stanów i procesów, przeciwnie - jest ściśle ustrukturowaną całością, w której różne sfery wzajemnie się warunkują i wpływają na siebie."

Wobec tego, jeżeli dziecko poznawało rzeczywistość podzieloną na fragmenty przyporządkowane poszczególnym przedmiotom nauczania, to konieczny był z jego strony dodatkowy wysiłek mający na celu dostrzeżenie związków i zależności między poznanymi oddzielnie faktami. Zdarzało się też często tak, że u niektórych dzieci na tym właśnie tle pojawiały się niepowodzenia dydaktyczne. Celowe zatem jest takie organizowanie procesu nauczania, aby dziecko miało możliwość poznawania scalonej, zintegrowanej wiedzy o świecie. Integracja ta powinna dotyczyć nie tylko poszczególnych sfer osobowości dziecka, ale także celów, treści i form kształcenia oraz różnych rodzajów aktywności dziecka w ramach określonych jednostek tematycznych.

Daniela Rusakowska podkreśla ponadto, że należy tak przeformułować stawiane przed dziećmi zadania, aby "wiedza szkolna stawała się żywa, ciekawa i bogata, aby służyła pełniejszemu zrozumieniu otaczającej rzeczywistości, sprzyjała kształtowaniu umiejętności niezbędnych w życiu."

Nauczanie zintegrowane stanowi zatem sposób zapobiegania niepowodzeniom dydaktycznym. Stwarza bowiem możliwość poznawania przez dzieci zintegrowanej wiedzy o świecie, a "opanowanie usystematyzowanych zrębów wiedzy jest równoznaczne z przyswojeniem sobie systemu podstawowych pojęć." Nauczanie zintegrowane można również potraktować jako wychodzenie na przeciw potrzebom rozwojowym dzieci. Jego zaś uzasadnieniem są trzy elementy:

  1. " - bo taka jest natura procesów rozwojowych, w tym także poznawczych,

  2. - bo taka jest natura działania człowieka, a więc dziecka,

3. - bo taka jest natura porządku świata, także tego, który jest przedmiotem poznania dziecka."

Opracowała: mgr Litosława Koper nauczyciel kształcenia zintegrowanego Szkoły Podstawowej Nr 17 w Płocku





Bibliografia:

  1. W. Okoń, Słownik Pedagogiczny.

  2. L. Wołoszynowa, Młodszy wiek szkolny w: Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży (red. M. Żebrowska).

  3. H. Sowińska, Idee i założenia koncepcji nauczania integralnego w klasach I-III, W: Integracja w pracy z dziećmi w wieku młodszoszkolnym (red. H. Sowińska).

  4. Z. Semadeni, Matematyczna edukacja wczesnoszkolna. Problemy i propozycje. ("Kwartalnik Pedagogiczny").

  5. E. Gruszczyk-Kolczyńska, Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki.

  6. K. Konarzewski, Gdzie szukać źródeł niepowodzeń w uczeniu się matematyki ("Kwartalnik Pedagogiczny").

  7. E. Puchalska, Z. Semadeni, Przegląd pomocy naukowych w: Nauczanie początkowe matematyki (red. Z. Semadeni).

  8. I. Kowarch, Potrzeby edukacyjne dzieci w młodszym wieku szkolnym ("Życie Szkoły").

  9. Z. Semadeni, Łączenie nauczania matematyki z nauczaniem innych przedmiotów.

  10. E. Misiorna, Dziecko-niepowtarzalna całość. ("Edukacja i dialog")

  11. Cz. Kupisiewicz, Niepowodzenia dydaktyczne.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconMateriały dydaktyczne z zakresu edukacji matematycznej dla uczniów klas II

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconZapobieganie niepowodzeniom szkolnym

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconProgram nauczania wybranych zagadnień z zakresu edukacji europejskiej

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconProjekt z zakresu edukacji prozdrowotnej realizowany w szkole podstawowej w myszakówku w roku szkolnym 2004/2005

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconMetoda analityczna polega na dopasowaniu funkcji matematycznej do całego szeregu czasowego

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconScenariusz zajęcia z obszaru edukacji matematycznej

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconCele edukacji matematycznej rozwijające myślenie

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconTreści kształcenia Treści w zakresie podstawowym są podzbiorem treści zakresu rozszerzonego. Zagadnienia wyróżnione pogrubioną

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconScenariusz z zajęć edukacji matematycznej w klasie II a Temat

Integrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej iconStworzymy możliwości rozwoju uczniom szczególnie uzdolnionym jak I tym, którzy mają trudności w nauce. Będziemy, skutecznie zapobiegać trudnościom wychowawczym I niepowodzeniom szkolnym

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom