I. Organizacje Międzynarodowe str




Pobierz 60.36 Kb.
NazwaI. Organizacje Międzynarodowe str
Data konwersji27.12.2012
Rozmiar60.36 Kb.
TypDokumentacja
Organizacje Międzynarodowe


Imię i nazwisko

klasa


Spis treści



I. Organizacje Międzynarodowe..........................str.2

1.Istota i cele organizacji międzynarodowych..................str.2

II. Wybrane Organizacje......................................str.5

1.Organizacja Narodów Zjednoczonych...........................str.5

2.Unia Europejska.............................................................str.10

3.NATO.............................................................................str.11

4.Narodowy Czerwony Krzyż...........................................str.14

III. Literatura........................................................str.16


Organizacje Międzynarodowe


Istota i cele organizacji międzynarodowych


Organizacje międzynarodowe, związki rozróżniane wg kryterium charakteru członków. Pierwszą z kategorii są organizacje międzynarodowe rządowe, których członkami są państwa reprezentowane przez swe rządy, druga kategoria to organizacje międzynarodowe pozarządowe, których członkami są związki, instytucje, osoby prawne i osoby fizyczne z różnych państw.

Organizacje międzynarodowe rządowe to związki państw utworzone na podstawie umów międzynarodowych dla osiągnięcia różnych celów. Podstawową cechą jest istnienie stałych organów podejmujących decyzje co do wspólnych spraw i sposobów ich realizacji, służące ich trwałej współpracy, w celu osiągnięcia minimum trwałej zgodności interesów państw członkowskich. Zdarza się także rywalizacja pomiędzy członkami, będąca przejawem rozbieżności interesów. Rola takiej organizacji polega wtedy na nadaniu rywalizacji pokojowego charakteru.

Zawsze istnieje niebezpieczeństwo nadużywania np. zasady podejmowania decyzji większością głosów i wtedy pojawia się rywalizacja członków lub ugrupowań pomiędzy sobą. Stałe organy tworzą strukturę, która ujmuje w swoje ramy proces podejmowania decyzji mających charakter polityczny. W ten sposób państwa zapewniają sobie wpływ na treść decyzji odpowiadających ich interesom. Decyzje zawsze podejmowane są w imieniu całej organizacji przez właściwe jej organy: stałe

i czasowe, główne i pomocnicze. Pierwsze z nich mają zazwyczaj strukturę trzystopniową:


1) w formie zgromadzenia ogólnego, w którym reprezentowani są wszyscy członkowie;

2) w formie rady o węższym składzie i kompetencjach wykonawczych;

3) w formie sekretariatu lub biura urzędującego stale

i pełniącego czynności techniczne i biurowe.

Podstawę prawną organizacji stanowi statut (czasem noszący nazwę konstytucji). Uznaje się, że organizacje międzynarodowe funkcjonują wg trzech typów funkcji:

1)funkcje regulacyjne, polegające na ustanawianiu norm

i wzorców o charakterze moralnym, politycznym, prawnym, mających odpowiednio kształtować postępowanie uczestników stosunków międzynarodowych;

2)funkcje kontrolne polegające na ustalaniu stanu faktycznego oraz na konfrontowaniu go z treścią norm i wzorców w celu przystosowania do nich postępowania uczestników stosunków międzynarodowych;

3)funkcje operacyjne polegające na bezpośrednim świadczeniu przez organizację różnych usług na podstawie jej własnych decyzji, za pomocą jej zasobów.

Podstawowa rola organizacji międzynarodowych polega na wywieraniu wpływu na swe środowisko: postępowanie członków, stan i rozwój spraw należących do ich kompetencji. W tym celu muszą one posiadać odrębną od sumy swych członków osobowość. Jest to warunek posiadania przez każdą organizację podmiotowości prawnej. Posiadają także władzę wobec swych członków, tym większą, im bardziej decyzje, które podejmują, dotyczą żywotnych interesów państw członkowskich.

Organizacje międzynarodowe dzielą się wg kryterium podmiotowego (czyli członkostwa) na:

- powszechne, które obejmują wszystkie państwa świata np. ONZ,

- grupowe, które obejmują tylko niektóre państwa, np. określonego regionu geograficznego, np. NATO.

Wyróżnia się także organizacje międzynarodowe specjalne lub funkcjonalne, których kompetencje ograniczone są do określonych dziedzin stosunków międzynarodowych, np. EWG.

Zwykle organizacje grupowe (regionalne lub partykularne) podejmują działania bardziej ambitne ze względu na swą spoistość. Rozwój ich datuje się od 2. poł. XIX w., a ich liczba pod koniec XX w. przekroczyła 200. Organizacje międzynarodowe pozarządowe działają na podstawie porozumień nieformalnych lub mających charakter wewnętrznoprawny, co zostało zapisane w rezolucji Rady Gospodarczo-Społecznej ONZ z 27 II 1950.

Ocenia się, że obecnie działa prawie 3 tys. takich organizacji i obejmują swym zasięgiem bardzo wiele dziedzin współpracy międzynarodowej. Współpraca z tymi organizacjami jest zadaniem Rady Gospodarczo-Społecznej ONZ (ECOSOC), która może przeprowadzać z nimi konsultacje za pomocą powołanego przez siebie organu pomocniczego, Komitetu do spraw Organizacji Pozarządowych. Mają one wtedy status konsultatywny, a ich przedstawiciele mogą uczestniczyć

w posiedzeniach Rady w charakterze obserwatorów, przedkładać pisemne oświadczenia i przemawiać.

Charakter konsultatywny mogą one uzyskać także w innych organizacjach rządowych, np. w organizacjach wyspecjalizowanych. Każda z organizacji pozarządowych ma takie same prawa, a w celu utrzymywania łączności z ONZ powołują stałe organy wykonawcze, biura w Nowym Jorku

i Genewie. Powstają też komisje do przeprowadzenia doraźnych akcji, np. obchodów Międzynarodowego Roku Praw Człowieka.


Wybrane organizacje międzynarodowe


Organizacja Narodów Zjednoczonych


Organizacja Narodów Zjednoczonych, United Nations, Organisation des Nations Unies, ONZ, organizacja powstała po II wojnie światowej 24 X 1945,

w dniu wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych będącej statutem tej organizacji. Jest drugą po Lidze Narodów powszechną organizacją międzynarodową.

W czasie trwania II wojny światowej doszło do kolejnych spotkań Wielkiej Trójki (USA, Wielkiej Brytanii, ZSRR), podczas których ustalono, bazując na Karcie Atlantyckiej

z 14 VIII 1941, że istnieje potrzeba powołania powszechnej organizacji w celu pokojowego rozwiązywania konfliktów. Zasady Karty Atlantyckiej uznane zostały

w Deklaracji Narodów Zjednoczonych podpisanej 01.01.1942 przez 26 państw. 2001 ONZ uhonorowane zostało Pokojową Nagrodą Nobla za wkład na rzecz pojednania i pokoju na Świecie.

Kolejne etapy tworzenia organizacji to konferencje: moskiewska, teherańska, w Dumbarton Oaks, w Jałcie oraz założycielska w San Francisco. Konferencja w San Francisco, będąca ostatnim etapem tworzenia ONZ, rozpoczęła się 25 IV 1945 i zakończyła po dwóch miesiącach obrad podpisaniem 26 czerwca Karty Narodów Zjednoczonych. Brało w niej udział 50 delegacji państw będących jej założycielami, 51 państwem-założycielem była Polska, która nie wzięła udziału

w konferencji (podpisała Kartę Narodów Zjednoczonych 15 X 1945, a dokumenty ratyfikacyjne złożyła po 11 dniach).

Główne cele działalności ONZ dotyczą utrzymania pokoju

i bezpieczeństwa międzynarodowego, obrony praw człowieka, poszanowania zobowiązań międzynarodowych, pomocy krajom rozwijającym się. Karta Narodów Zjednoczonych ustanowiła szereg organów i instytucji oraz ich kompetencje:

1) Zgromadzenie Ogólne, będące swego rodzaju parlamentem, w którym każde państwo członkowskie ma jeden głos. Decyzje zapadają zwykłą większością głosów,

w sprawach ważnych większością 2/3 głosów (wybór nowych członków, deklaracje pokojowe, budżet, w sprawach Rady Bezpieczeństwa czy polecenia użycia sił zbrojnych).

Obraduje podczas corocznych sesji zwyczajnych, a sesje nadzwyczajne mogą być zwoływane przez Radę Bezpieczeństwa lub na wniosek większości członków ONZ. Sesja wyjątkowa zwoływana jest z 24-godzinnym wyprzedzeniem w momencie zagrożenia pokoju światowego.

2) Rada Bezpieczeństwa, którą tworzy pięciu członków stałych: Chiny, Francja, Wielka Brytania, USA i ZSRR (obecnie Rosja reprezentująca Wspólnotę Niepodległych Państw) oraz dziesięciu członków niestałych wybieranych na kadencję dwuletnią (5 z Afryki i Azji, 2 z Ameryki Łacińskiej,

3 z Europy). W 1995 członkiem została wybrana Polska. Członkowie stali dysponują prawem weta, które zawiesza każde postępowanie. W sprawach proceduralnych decyzje zapadają zwykłą większością, a w sprawach merytorycznych większością 9 głosów. Do najważniejszych kompetencji Rady Bezpieczeństwa należą: wyłączne prawo nakładania sankcji politycznych i ekonomicznych oraz decyzje co do użycia sił zbrojnych w celu przeciwdziałania agresji lub usuwania jej skutków. Kompetencje te są przejawem dominacji mocarstw, bowiem Rada Bezpieczeństwa jest centralnym ogniwem

systemu bezpieczeństwa zbiorowego i utrzymania światowego status quo.

3) Sekretariat, którym kieruje Sekretarz Generalny. Wybierany jest na kadencję pięcioletnią przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Funkcję tę pełnili kolejno: T.H. Lie (1946-1952), D. Hammarskjöld (1953-1961), U Thant (1961-1971), K. Waldheim (1972-1981), J. Pérez de Cuéllar (1982-1991), B. Butrus Ghali (1992-1996), K. Annan (od 1997). Do kompetencji sekretarza generalnego należy zarządzanie majątkiem ONZ i prawo uczestniczenia w posiedzeniach wszystkich organów organizacji.

4) Rada Gospodarczo-Społeczna, w której skład wchodzi

54 członków wybieranych na 3 lata przy zachowaniu zasady corocznej rotacji 1/3 członków. Debatuje ona nad sprawami ekonomicznymi i społecznymi, m.in. w sprawie poszanowania praw mniejszości czy narkotyków.

5) Rada Powiernicza, której rola wygasła wraz

z ogłaszaniem niepodległości terytoriów powierniczych.

6) Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

z siedzibą w Hadze, powołany do rozstrzygania sporów międzynarodowych w składzie 15 sędziów. ONZ uczestniczyła w rozwiązywaniu wielu konfliktów międzynarodowych, ale

w praktyce nigdy nie brała udziału w konfliktach z udziałem mocarstw-stałych członków Rady Bezpieczeństwa. Z biegiem czasu przerodziła się w miejsce prestiżowej rywalizacji pomiędzy super mocarstwami USA

i ZSRR.

Aktualnie ONZ ma ogromne zadłużenie, a państwa członkowskie nie płacą składek, zwłaszcza USA, które żądają gruntownej reformy tej organizacji. Jedną z przyczyn kryzysu jest rozbudowana biurokracja. Ostatnie spektakularne akcje ONZ, jak wojna w Zatoce Perskiej czy akcja w Somalii,

w niczym nie zmieniły sytuacji. Wypadki w byłej Jugosławii (Jugosłowiańska wojna domowa) wyraźnie wskazują na niedowład wielu organów i agend ONZ.

Wiele wyspecjalizowanych organizacji międzynarodowych zostało powiązanych z ONZ. Są to:

- Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO),

- Organizacja Wyżywienia i Rolnictwa (FAO),

- Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty,

Nauki i Kultury (UNESCO),

- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),

- Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF),

- Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD),

- Międzynarodowe Towarzystwo Finansowe (IFC),

- Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA),

- Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego

(ICAO),

- Powszechny Związek Pocztowy (UPU),

- Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU),

- Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO),

- Międzynarodowa Doradcza Organizacja Morska (IMCO),

- Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO),

- Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA),

- Światowa Organizacja Turystyki (WTO),

- status zbliżony do wyżej wymienionych posiada także

Układ Ogólny w sprawie Ceł i Handlu (GATT).

Można do nich zaliczyć także organizacje utworzone przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, np.:

- Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom

(UNICEF),

- Program Rozwoju Narodów Zjednoczonych (UNDAP),

- Urząd Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do

spraw Uchodźców (UNHCR),

- Program Narodów Zjednoczonych Ochrony Środowiska

(UNEP) i in.


Przystąpienie do organizacji wyspecjalizowanej państwa będącego członkiem ONZ następuje w drodze jednostronnego aktu w formie oświadczenia o akceptacji postanowień jej statutu. Organizacja wyspecjalizowana ma obowiązek składania corocznych sprawozdań ze swej działalności Radzie Gospodarczo-Społecznej. W wypadku Międzynarodowej

Agencji Energii Atomowej sprawozdanie to składane jest również Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ.

Każda organizacja wykonuje też wszystkie polecenia Rady Bezpieczeństwa. Organizacje międzynarodowe pozarządowe posiadają status konsultacyjny przy Radzie Gospodarczo-Społecznej ONZ w kategoriach od I do III. Kategorie te oznaczają zakres częstotliwości kontaktów.

Do I kategorii należą m.in.: Światowa Federacja Związków Zawodowych, Międzynarodowa Izba Handlowa, Liga Czerwonego Krzyża, do kategorii II m.in.: INTERPOL, Międzynarodowa Organizacja Prawnicza, Międzynarodowa Organizacja Dziennikarzy, a do kategorii III np. Międzynarodowa Organizacja Samochodowa czy Międzynarodowe Stowarzyszenie Hoteli. Każda z nich ma jednakowe prawa, niezależnie od statusu konsultacyjnego.


Unia Europejska


Unia Europejska, European Union, UE, związek 15 państw europejskich, utworzony na mocy traktatu z Maastricht przez państwa-członków Wspólnot Europejskich (Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej), czyli Belgię, Danię, Francję, Grecję, Hiszpanię, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Niemcy, Portugalię, Włochy i Wielką Brytanię (1 stycznia 1995 członkami UE zostały: Austria, Finlandia i Szwecja).

Celem UE jest stworzenie unii gospodarczej, monetarnej i politycznej oraz wprowadzenie wspólnego obywatelstwa (nie zastępującego obywatelstwa państw-członków). Najważniejszymi organami UE są: Rada Europejska, Rada UE (dawniej Rada Ministrów), Komisja Europejska (dawniej Komisja Wspólnot), Parlament Europejski, Trybunał Sprawiedliwości, Trybunał Rewidentów i Księgowych. 30 III 1998 w Brukseli zapoczątkowano oficjalnie proces poszerzania Unii Europejskiej o 11 państw stowarzyszonych z Europy Środkowej, Wschodniej

i Południowej. Polska należy do czołówki krajów objętych tą procedurą, która przewiduje m.in. przegląd systemu prawnego pod kątem jego zgodności z prawodawstwem Unii. Planuje się, że w latach 2001-2003 nastąpi ratyfikacja przystąpienia Polski do zjednoczonej Europy. 30 VI 1998 szefowie 15 krajów Unii Europejskiej zainaugurowali działalność Europejskiego Banku Centralnego, który od 1 stycznia 1999 zarządza europejską walutą - euro. Dyrektorem banku został W. Duinsberg.


NATO


NATO, North Atlantic Treaty Organization, Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, Pakt Północnoatlantycki, sojusz polityczno-wojskowy państw Europy Zachodniej, USA i Kanady powołany do istnienia

w Waszyngtonie 4 kwietnia 1949 na podstawie uchwalonej przez Senat USA w czerwcu 1948 tzw. rezolucji Vandenberga, która wzywała do tworzenia bloków militarnych w celu zapobiegania sowieckiemu zagrożeniu.

Układ podpisało 12 państw: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Wielka Brytania, Włochy, a także Kanada i USA. 18 lutego 1952 do Paktu przystąpiły Grecja i Turcja, 5 maja 1955 przyjęto RFN, natomiast w 1982 Hiszpanię. W lipcu 1966 Francja opuściła wojskowe struktury Paktu, pozostając jedynie w strukturach politycznych. Grecja wycofała się ze struktur wojskowych po kryzysie cypryjskim w 1974, powróciła jednak do nich w 1980.

Konsekwencją podpisania Paktu było zerwanie przez USA z polityką izolacjonizmu. Zgodnie z 51 artykułem Karty Narodów Zjednoczonych, na który powołują się sygnatariusze, układ ma charakter obronny. Treść jego przewiduje wzajemną pomoc wojskową na wypadek ataku na jednego z uczestników porozumienia, traktując ją jako wspólną obronę. Uznano także, że wspólna obrona będzie obowiązywała również wtedy, gdy taki atak nastąpi na obszarze na północ od zwrotnika Raka. Siedzibą władz NATO były kolejno Londyn (do 1952) i Paryż (do 1966), obecnie Bruksela.

Najwyższym i jedynym organem statutowym jest Rada Atlantycka, która ustanawia inne organy i ustala ich kompetencje. Zbiera się kilka razy w roku na szczeblu ministerialnym, ale praktycznie obraduje stale w osobach


stałych przedstawicieli w randze ambasadorów. Pracami Rady kieruje sekretarz generalny.

Do najważniejszych zadań Rady zalicza się: konsultacje polityczne pomiędzy członkami, wyznaczanie dyrektyw dla władz wojskowych, obronę cywilną, ustalanie wysiłku zbrojeniowego państw członkowskich.

Najwyższym organem wojskowym jest Komitet Wojskowy, w skład którego wchodzą szefowie sztabów wszystkich państw członkowskich oprócz Islandii. Uchwały organów kolegialnych wymagają jednomyślności. Obszar strategiczny dzieli się na trzy dowództwa: Europy - SACEUR, z siedzibą w Brukseli, Oceanu Atlantyckiego - SACLANT,

z siedzibą w Norfolk (USA) i kanału La Manche - CHANCOM, z siedzibą w Portsmouth (Wielka Brytania), oraz jedną strategiczną Grupę Regionalną Kanada-USA. Początkowo NATO funkcjonowało zgodnie z doktryną masowego odwetu, a od 1961 elastycznego reagowania.

Po rozpadzie bloku sowieckiego, Pakt szuka nowej doktryny.

W 1997 Pakt zaprosił Czechy, Polskę i Węgry do negocjacji mających na celu przyjęcie ich w poczet członków NATO. Państwa te zostały członkami NATO 12 marca 1999.

5 listopada 1998 ministrowie obrony Polski, Niemiec i Danii: Janusz Onyszkiewicz, Volker Rühe i Homa Haekkerup, podpisali konwencję o utworzeniu Międzynarodowego Korpusu Północno-Wschodniego NATO, z kwaterą główną

w Szczecinie. Korpus rozpoczął działalność po przyjęciu Polski do NATO, w jego skład wchodzą: polska 12 Szczecińska Dywizja Zmechanizowana, niemiecka 14 Dywizja Grenadierów Pancernych i duńska Dywizja Zmechanizowana.


Pierwszą samodzielną akcją zbrojną NATO była interwencja w Kosowie (24 marzec 1999 - 10 czerwiec 1999).

4 sierpnia 1999 Rada Północnoatlantycka zatwierdziła kandydaturę G. Robertsona na stanowisko sekretarza

generalnego NATO. Robertson zastąpił J. Solanę w połowie października 1999.


Czerwony Krzyż


Czerwony Krzyż, Red Cross, międzynarodowa organizacja humanitarna i charytatywna, założona w 1864

z inicjatywy Szwajcara H. Dunanta, w celu niesienia pomocy rannym żołnierzom. Od 1988 Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Półksiężyca.

Obejmuje kilka organizacji: Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, założony w Genewie w 1864, Międzynarodową Federację Krajowych Towarzystw Czerwonego Krzyża, Czerwonego Półksiężyca oraz Czerwonego Lwa i Słońca (nazwa od 1991, wcześniej Liga Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża, utworzona w 1919

w Genewie), Stowarzyszenia Narodowe Czerwonego Krzyża.

Najwyższym organem uchwałodawczym Ruchu jest Międzynarodowa Konferencja Czerwonego Krzyża zbierająca się co 4 lata, z udziałem przedstawicieli MKCK, Ligi i krajowych stowarzyszeń oraz przedstawicieli państw, które ratyfikowały konwencje genewskie z 1949.

MKCK składa się wyłącznie z obywateli szwajcarskich, jego symbolem od 1980 jest czerwony krzyż na białym tle (zamienione barwy Szwajcarii). Stanowi on centrum informacji o jeńcach, osobach zaginionych, interweniuje w ich sprawach, udziela pomocy ofiarom międzynarodowych konfliktów, współuczestniczy w opracowywaniu nowych konwencji humanitarnych, może być mediatorem. Za swe zasługi otrzymał pokojową Nagrodę Nobla w 1917, 1944

i 1963.

Liga Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża zrzesza krajowe organizacje z całego świata (występujące pod nazwą Czerwony Półksiężyc w krajach islamu, Czerwony Lew


w Iranie, Czerwona Gwiazda w Izraelu). Jej dewizą jest per humanitatem ad pacem (przez humanitaryzm do pokoju), hasło przyjęte w 1961 na praskim spotkaniu – Konferencji

Rady Pełnomocników. Jej zadaniem jest rozwój krajowych Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża, podnoszenie poziomu

sanitarnego, ochrony zdrowia ludności, udzielanie pomocy społecznej. Również otrzymała pokojową Nagrodę Nobla

w 1963.

Przykładem stowarzyszenia narodowego jest Polski Czerwony Krzyż (PCK) założony w 1919, podobnie jak inne narodowe grupy zajmujący się pomocą humanitarną w kraju

i organizowaniem akcji pomocy dla regionów ogarniętych klęską żywiołową lub konfliktami.


Literatura









Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

I. Organizacje Międzynarodowe str iconOrganizacje międzynarodowe (OI/OM)

I. Organizacje Międzynarodowe str iconOrganizacje międzynarodowe

I. Organizacje Międzynarodowe str iconA adres – str. 5 Ale to już było – str. 6 Aniołek – str. 7 Anioł I Diabeł – str. 8 Arahia – str. 9 B

I. Organizacje Międzynarodowe str iconNazwa przedmiotu: Organizacje Międzynarodowe

I. Organizacje Międzynarodowe str iconNazwa przedmiotu: Organizacje międzynarodowe

I. Organizacje Międzynarodowe str iconUnia Europejska I organizacje międzynarodowe

I. Organizacje Międzynarodowe str iconOrganizacje międzynarodowe (OI) – go’s Rozwój historyczny oi

I. Organizacje Międzynarodowe str iconMiędzynarodowe Organizacje Gospodarcze Kod ects

I. Organizacje Międzynarodowe str icon25-10-2009 3 zjazd Międzynarodowe organizacje gospodarcze

I. Organizacje Międzynarodowe str iconMIĘdzynarodowe ugrupowania I organizacje gospodarcze unia europejska eu

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom