Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie




Pobierz 75.41 Kb.
NazwaObciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie
strona3/3
Data konwersji30.12.2012
Rozmiar75.41 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3
III. Konsekwencje społeczne obciążeń psychospołecznych i fizycznych nauczycieli

 

Zawód pedagoga, jak wspomniano wcześniej, jest specyficzny ze względu na fakt, że wszelkie negatywne efekty obciążeń przekładają się na jakość pracy, a co za tym idzie na wychowanie i nauczanie młodego pokolenia. Obciążenia te pociągają za sobą również duże koszty społeczno-ekonomiczne.

Elementem, który wskazuje na ryzyko obniżonej jakości funkcjonowania zawodowego, jest deklarowana przez znaczny odsetek pracowników instytucji oświatowych chęć zmiany, czy porzucenia zawodu. W dużej próbie nauczycieli zbadanej przez Travers’a i Cooper’a (1993), aż 66,4% osób rozważało poważnie rezygnację z pracy w okresie pięciu lat poprzedzających badanie. Prawie 30 procent szukało możliwości zmiany pracy w okresie przeprowadzania badania, a około 13 procent chciało skorzystać z możliwości wcześniejszej emerytury. Podobne wyniki uzyskano w badaniach polskich - badania Gawlika (2000) wskazują, że 38% nauczycieli polskich chciałoby zmienić zawód na spokojniejszy.

Istotne koszty społeczne wynikają z problemu chorób zawodowych narządu głosu. Od kilku lat jest to najczęściej stwierdzana choroba zawodowa. Stanowi ona ok. 25-30% wszystkich chorób zawodowych i dotyczy każdego roku ponad 1200 nowych rozpoznań (Szeszenia-Dąbrowska i wsp., 2002) Rozpoznanie choroby zawodowej jest równoznaczne z uznaniem inwalidztwa i koniecznością zaprzestania pracy w zawodzie. Często problem ten dotyczy młodych nauczycieli, ze stosunkowo krótkim stażem pracy.

Wynikające z chorób zawodowych narządu głosu koszta chorobowości są wysokie. Badania Smitha i wsp. (1997) wykazały, że 20% nauczycieli korzysta ze zwolnień lekarskich z powodu chorób narządu krtani, podczas gdy w grupie kontrolnej takich zwolnień w ogóle nie było. W Polsce brak jest opracowań dotyczących kosztów bezpośrednich (w tym kosztów leczenia) i pośrednich (w tym dotyczących strat ekonomicznych wynikających z konieczności przekwalifikowania się do innego zawodu, urlopów zdrowotnych, rekompensat z tytułu chorób zawodowych) związanych z chorobami narządu głosu u nauczycieli. Jednakże, szacując, że zaburzenia głosu mogą dotyczyć nawet ok. 40% populacji nauczycieli (tj. 280 tys. osób, przy założeniu ogólnej liczby osób pracujących w tym zawodzie na 700 tys.) należy spodziewać się, że są one bardzo wysokie.

 

Rozważając koszty społeczne „wypalenia” zawodowego nauczycieli, szczególną uwagę należy zwrócić na zjawisko depersonalizowania podopiecznych. Konkretne zachowania będące oznaką depersonalizacji objawiają się (Sęk, 2000a) „skracaniem czasu na bliski kontakt, niechęcią do zajęć pozalekcyjnych, stosowaniem kartkówek zamiast dyskusji, zmianą udziału w wycieczkach i spotkaniach z uczniami na nadzór, rzadkimi kontaktami z rodzicami, formalizowaniem wywiadówek (np. omawianiem spraw finansowych zamiast wychowawczych). Sęk (2000a) uważa, ze grupa objawów związanych z depersonalizacją jako czynnikiem wypalenia jest najbardziej „kosztowna”, gdyż „szkodzi w pierwszym rzędzie głównym podmiotom procesu edukacyjnego – uczniom i studentom – i wszystkim ogniwom systemów edukacyjnych (Sęk, 2000a).

 

Podsumowanie i wnioski

 

Przedstawione wyżej dane wskazują, że w zawód nauczyciela wpisanych jest duża ilość obciążeń zarówno o charakterze psychospołecznym, jak i fizycznym. Wśród tych obciążeń występują takie, które są charakterystyczne dla wszystkich zawodów pomocowych oraz takie, które są specyficzne dla miejsca pracy pedagoga. Obciążenia te przekładają się na wiele negatywnych konsekwencji zarówno w obszarze osobistego funkcjonowania nauczycieli, jak i w aspekcie społecznym. Fakty te każą wpisać zawód pedagoga do zawodów o szczególnym obciążeniu psychospołecznym i fizycznym.

Literatura przedmiotu

  1. 1.      Burke R J, Richardsen AM. Stress, burnout and health. W: Handbook of stress, medicine and health. (red.) Cooper GL, 1996.

  2. 2.      Carding, McKenzie K i wsp. Is voice therapy an effective treatment for dysphonia? Randomized controlled trial. BMJ 2001; 323(1734): 658-664.

  3. 3.      Corrigan PW, Holmes PE, Luchins D, Buican B, Basit A, Parks J J. Staff burnout in psychiatric hospital: a cross-lagged panel design. Journal of Organizational Behavior 1994; 15: 65-74.

  4. 4.      Daniel J, Szabo I. Psychological burnout in proffessions with permanent communication. Studia Psychologic 1993; 35: 4-5.

  5. 5.      Gawlik S. Kompetencje i osobowość nauczyciela w polskiej myśli pedagogicznej. W: Problemy pedeutologiczne na przełomie XX i XXI wieku. (red.) Jasiński Z, Lewowicki T. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2000, Opole.

  6. 6.      Gerritsma EJ. An investigation into some personality characteristics of patients with psychogenic aphonia and dysphonia. Folia Foniatrica 1991; 43: 13-20.

  7. 7.      Golińska L, Świętochowski W. Temperamentalne i osobowościowe determinanty wypalenia zawodowego u nauczycieli. „Psychologia Wychowawcza” 1998; 5: 385-398.

  8. 8.      Green G. The inter-relationship between vocal and psychological characteristics: A literature review. Australian Journal of Human Communication Disorders 1988; 16: 31-43.

  9. 9.      Kacperek E. Nauczyciel promujący zdrowie. Oczekiwania – stan obecny – postulaty. W: Wychowanie profilaktyka resocjalizacja. W poszukiwaniu doskonalszych systemów w skali mikro i makro. (red.) Sowa J, Piotrowski E, Rejman J, Uniwersytet Rzeszowski, 2002, Rzeszów.

  10. 10.  Kacperek E, Muszyńska E. Psychoterapia w szkole. W: Postępy psychoterapii, (red.) Gapik L, 1998, Poznań.

  11. 11.  Krawulska-Ptaszyńska A. (1992) Analiza czynników wypalenia zawodowego u nauczycieli szkół średnich. Przegląd Psychologiczny, 3: 404-409.

  12. 12.  Kretschmann R. Stres w zawodzie nauczyciela, 2003, Gdańsk, GWP.

  13. 13.  Kwiatkowski P. Stres zawodowy pedagoga resocjalizacyjnego. Niektóre aspekty profilaktyki na etapie przygotowania do pracy. Szkoła Specjalna 1993; 173: 147-157.

  14. 14.  Long J, Williford HN, Olson MS, Wolfe V. Voice problems and risk foctors among aerobics instructors. J Voice 1998; 12(2): 197-207.

  15. 15.  Lorek Z. Kadrowe determinanty skuteczności resocjalizacyjnej zakładu poprawczego. Szkoła Specjalna 1994; 176: 78-87.

  16. 16.  Łoś-Spychalska T, Fiszer M, Śliwińska-Kowalska M. Ocena częstości występowania chorób narządu głosu u nauczycieli. Otorynolaryngologia 2002; 1(1): 39-44.

  17. 17.  Maslach Ch. Wypalenie się: utrata troski o człowieka. W: Psychologia i życie. (red.) Zimbardo PG, Ruch FL, 1997, Warszawa, PWN.

  18. 18.  Maslach Ch. Wypalenie – w perspektywie wielowymiarowej. W: Wypalenie zawodowe. Przyczyny. Mechanizmy. Zapobieganie. (red.) Sęk H, 2000, Warszawa, PWN.

  19. 19.  Maslach Ch, Jackson SE. Maslach Burnout Inventory Manual, Palo Alto, Consulting Psychologist Press, 1986.

  20. 20.  Miller MK, Verdolini K. Frequency and risk factors for voice problems in teachers of singing and control subjects. J Voice 1995; 9(4): 348-362.

  21. 21.  Needle RH, Griffin R, Svendsen R, Berney C. Teacher stress: sources and consequences. Journal of School Health 1980; 50: 96-99.

  22. 22.  Nichol H, Morrison M, Rammage L. Interdisciplinary approach tofunctional voice disorders: the psychiatrist’s role. Otolaryngology Head and Neck Surgery 1993; 108: 643-647.

  23. 23.  Noworol Cz, Marek T. Typology of burnout: methodology modelling of the syndrome. Polish Psychological Bulletin 1993; 4: 319-326.

  24. 24.  Olson L, Verdolini K. Treatement efficacy: voice disorders. Journal of Speech, Language and Hearing Research 1998; 41(1): 1092-4388.

  25. 25.  Olweus D. Mobbing, fala przemocy w szkole. Jak ją powstrzymać? Warszawa, 1999, Jacek Santorski.

  26. 26.  Parafiniuk-Soińska J. Opinie nauczycieli o sobie i swojej pracy zawodowej. W: Problemy pedeutologiczne na przełomie XX i XXI wieku. (red.) Jasiński Z, Lewowicki T, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2000, Opole.

  27. 27.  Plichta P, Pyżalski J. Depersonalizacja jako przeszkoda w zaspokajaniu potrzeb wychowanków placówek kształcenia specjalnego. W: Pedagogika specjalna szansą na realizację potrzeb osób z odchyleniem od normy. (red.) Dykcik W, Kosakowski C, Kuczyńska-Kwapisz J, Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, 2002.

  28. 28.  Pyżalski J. Wypalenie zawodowe a zdrowie i zachowania zdrowotne pedagogów placówek resocjalizacyjnych. Medycyna Pracy 2002; 53(6): 495-499.

  29. 29.  Putkiewicz E, Siellawa-Kolbowska KE, Wiłkomirska A, Zahorska M. Nauczyciele wobec reformy edukacji, 1999, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

  30. 30.  Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych Dz. U. Nr 132, poz. 1115.

  31. 31.  Roy N, Bless DM. Personality traits and psychological factors in voice pathology: a foundation for future research. J Speech, Language and Hearing Research 2000; 43: 737-749.

  32. 32.  Rycroft Ch. A critical dictionary of psychoanalysis. Penguin Books, London, 1972.

  33. 33.  Scott S, Deary I, Wilson J, McKenzie K. Functional dysphonia - a role for psychologists? Psychol Health Med. 1997; 2: 169-180.

  34. 34.  Seidman SA, Zager J. A study of coping behaviors and teacher burnout. Work&Stress 1991; 5: 205-216.

  35. 35.  Seligman MEP. Optymizmu można się nauczyć. Media Rodzina, 1998, Poznań.

  36. 36.  Sęk H. Wypalenie zawodowe u nauczycieli. Społeczne i podmiotowe uwarunkowania, W: Psychologiczno-edukacyjne aspekty przesilenia systemowego. (red.) Brzeziński J, Kwieciński Z, Toruń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2000a.

  37. 37.  Sęk H. Wypalenie zawodowe u nauczycieli. Uwarunkowania i możliwości zapobiegania. W: Wypalenie zawodowe. Przyczyny. Mechanizmy. Zapobieganie. (red.) Sęk H, Warszawa, PWN, 2000b.

  38. 38.  Smith E, Gray SD, Dove H i wsp. Frequency and effects of teachers voice problems. J Voice 1997; 11(1): 81-87.

  39. 39.  Szeszenia-Dąbrowska N, Szymczak W, Wilczyńska U, Pepłońska B. Sprawozdanie: Analiza struktury i zapadalności na choroby zawodowe pracowników gospodarki narodowej w Polsce w 2002 roku. Instytut Medycyny Pracy, 2002, Łódź.

  40. 40.  Śliwińska-Kowalska M, Fiszer M, Kotyło P i wsp. Sprawozdanie z realizacji tematu badawczego IMP 18.3: Opracowanie metod rehabilitacji logopedycznej i psychologicznej nauczycieli z zaburzeniami głosu. Instytut Medycyny Pracy, 2002, Łódź.

  41. 41.  Śliwińska-Kowalska M, Fiszer M, Niebudek-Bogusz E i wsp. Ocena stanu narządu głosu u studentów szkoły pedagogicznej. Med Pr 2000; 6: 573-580.

  42. 42.  Travers ChJ, Cooper CL. Mental health, job satisfaction and occupational stress among UK teachers. Work&Stress 1993; 7: 203-219.

  43. 43.  Wardaszko-Łyskowska H. Zespół „wypalenia się”. Medycyna-Dydaktyka-Wychowanie 1994; 3/4: 39-45.

  44. 44.  Westman M, Eden D. Effects of a Respite From Work on Burnout: Vacation Relief and Fade-Out. Journal of Applied Psychology 1997; 4: 516-527.

  45. 45.  White F. Some causes of hoarseness in children. Annals of Otology, Rhinology, Laryngology 1946; 55: 537-542.

  46. 46.  Żłobicki W. Nauczyciele a szkolne stresy, czyli o syndromie wypalenia zawodowego. W: Szkoła a wypalenie zawodowe. (red.) Kropiwnicki J, 1999, Zielona Góra.
1   2   3

Powiązany:

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconPraca zaliczeniowa z Etyki etyka w zawodzie nauczyciela

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconZadania stropu w budynku: przenoszą obciążenia użytkowe I ciężar własny przekazując te obciążenia na ściany nośne,usztywniają budynek w poziomie,tworzą przegrody

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconWPŁyw ruchu na zdrowie

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconWPŁyw palenia na zdrowie człowieka

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconReferat wpływ aktywności ruchowej na zdrowie

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconJaki wpływ na zdrowie człowieka ma stan nieważkości?

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconWPŁyw zakłADÓw przemysłowych na środowisko I nasze zdrowie

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconAktywność fizyczna I jej wpływ na zdrowie człowieka

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconWpływ biernego palenia tytoniu na zdrowie dzieci

Obciążenia psychofizyczne w zawodzie nauczyciela I ich wpływ na zdrowie iconAktywność fizyczna I jej wpływ na zdrowie człowieka

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom