Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia




Pobierz 236.23 Kb.
NazwaTechnika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia
strona3/6
Data konwersji02.01.2013
Rozmiar236.23 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6

C) Inne przyczyny wzrostu ciśnienia śródczszkowego


Wśród innych chorób stwarzających zagrożenie życia należy wymienić wszystkie te, w których przebiegu może dojść do zwiększenia ciśnienia śród-czaszkowego. Częstą przyczyną takiego stanu jest proces nowotoworowy pierwot-ny lub wtórny – przerzutowy, zapalenie mózgu i opon, ropnie i ropniaki

oraz wodogłowie. Obrzęk towarzyszący zmianom patologicznym dodatkowo

zwiększa ciśnienie śródczaszkowe i nasila wgłobienie. TK i MRI ze wzmocnieniem kontrastu pozwalają ustalić rozpoznanie i wybrać odpowiednie leczenie.

W przypadkach niejednoznacznych wykonuje się biopsję ogniska patologicznego

i MRS.

Śmierć mózgu


Stwierdzenie śmierci mózgu oparte jest na wykazaniu braku przepływu mózgowego i może być udokumentowane za pomocą zróżnicowanych technik, do których zalicza się scyntygrafię perfuzyjną, dopplerowską ultrasonografię transkranialną, TK z dynamicznym dożylnym podaniem kontrastu, angioMR

i angiografię naczyń mózgowia.


Wady rozwojowe OUN

Wady rozwojowe OUN występują u 1% noworodków. Stanowią one przyczynę 75% przypadków śmierci wewnątrzłonowej. Układ nerwowy powstaje

z ektodermalnego listka zarodkowego przechodząc kolejno fazy płytki, rynienki

i cewy nerwowej w 3-4 tygodniu życia. Jako przyczyny wad rozwojowych, oprócz czynników niezidentyfikowanych, wymienia się czynniki teratogenne, dziedziczne, hormonalne, a także aberracje chromosomowe i infekcje wewnątrzmaciczne. Spośród licznych klasyfikacji podział wg Grossa i Jellingera wyróżnia następujące grupy wad:

  1. dysgenezje – zaburzony rozwój przodomózgowia z zamknięciem cewy

nerwowej: m.in.: anencephalia (bezmózgowie), cyclopia,

holoprosencephalia

  1. dysrafie – zaburzenie zamknięcia cewy nerowowej: meningocoele

encephalocoele, dysgenezja ciała modzelowatego,

malformacja Arnolda-Chiari, zwężenie wodociągu,

malformacja Dandy- Walkera i inne anomalie

3. zaburzenia rozwoju bruzd i migracji – bezzakrętowość , szeroko- i drob-

nozakrętowość, heterotopia, schizencephalia

4. zaburzenie objętości mózgu – małomózgowie, wielkomózgowie

5. fakomatozy czyli zespoły nerwowo-skórne - nerwiakowłókniakowatość,

stwardnienie guzowate, zespół Sturge-Webera, choroba

von Hippel-Lindau

Powyżej wymieniono tylko częściej występujące wady. Mogą one pojawiać się pojedynczo lub wspólnie z innymi. W niektórych przypadkach właściwe rozpoznanie umożliwia wczesną korekcję chirurgiczną i prawidłowy rozwój dziecka.

ad.1. Dysgenezje rzadko są przedmiotem diagnostyki obrazowej, gdyż

w większości są to wady letalne, powodujące ciężkie uszkodzenie OUN. Holoprosencefalia jest zaburzeniem rozwojowym polegającym na braku wytworze-

nia dwóch odrębnych półkul mózowych .W TK i MRI stwierdza się brak sierpa, szczeliny podłużnej, ciała modzelowatego i przegrody przezroczystej. Komory boczne i III tworzą pojedynczą komorę, a wzgórza są zrośnięte.

ad.2. Meningocoele czyli przepuklina oponowa czaszki lub kręgosłupa występuje w postaci uwypuklenia opony twardej i pajęczej przez kanał rozszczepu kostnego. Worek przepukliny nie zawiera elementów nerwowych. Meningoencephalocoele ( przepuklina oponowo-mózgowa) to uwypuklenie tkanki nerwowej i opon na zewnątrz przez ubytek kostny naczęściej występujący w okolicy potylicznej, rzadziej w czołowej i ciemieniowej. Myelomeningocoele (przepuklina oponowo-rdzeniowa) jest najczęstszą wadą rozwojową OUN, występującą głównie

u dziewczynek. W 80% obserwuje się umiejscowienie w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Worek przepukliny oprócz opon i tkanki nerwowej może zawierać także tkankę tłuszczową (lipomeningomyelocoele).

Badania USG, TK i MRI umożliwiają ocenę wrót przepukliny, jej zawartości oraz relacji do struktur sąsiednich. TK dokładniej przedstawia anomalie kostne,

a MRI – prócz precyzyjnej oceny zawartości worka przepukliny, obrazuje współistniejące często zmiany jak jamistość rdzenia, tłuszczaki, torbiele dermoidalne i pajęczynówki oraz zakotwiczenie rdzenia (ryc. ). Jamistość rdzenia (syryngomyelia) odpowiada obecności śródrdzeniowej jamy wypełnionej płynem, położonej niekiedy na całej długości rdzenia. Towarzyszy ona często wraz z przepuklinami oponowo-rdzeniowymi malformacji Arnolda-Chiariego typu II.

W dysgenezji ciała modzelowatego obserwuje się częściowy lub całkowity jego brak, przy dominującym w obrazie klinicznym niedorozwoju umysłowym, na-

padach padaczkowych i niedowładach oraz zaburzeniach koordynacji ruchowej.

W TK i MRI komora III sięga wysoko ku górze, a rogi czołowe komór bocznych są wąskie i rozsunięte ( w płaszczyźnie czołowej obraz podobny do rogów byka).

Z agenezją spoidła wielkiego często występuje tłuszczak, torbiele pajęczynówki, malformacja Arnolda-Chiariego, nieprawidłowa tętnica przednia mózgu, brak zakrętu obręczy i inne anomalie, które dokładnie przedstawia badanie MRI (ryc. ).

Malformacja Arnolda-Chiariego typu I odpowiada przemieszczeniu migdałków móżdżku ku dołowi do kanału kręgowego , więcej niż 5mm poniżej otworu potylicznego. Wadzie tej zwykle nie towarzyszą inne zmiany rozwojowe OUN, natomiast często obserwuje się zaburzenia w obrębie struktur kostnych pogranicza czaszkowo-kręgosłupowego.

W malformacji Arnolda-Chiariego typu II oprócz nieprawidłowych, wydłu-

żonych migdałków, do kanału kręgowego przemieszczają się także w różnym

stopniu rdzeń przedłużony, robak i części półkul móżdżku oraz komora IV.

Dodatkowo niemal u wszystkich chorych występuje niedrożność wodociągu

i wodogłowie oraz przepuklina oponowo-rdzeniowa i jamistość rdzenia. Badanie

MRI najdokładniej przedstawia zmiany morfologiczne w obrębie wymienionych struktur (ryc. ).

W malformacji Arnolda-Chiariego typu III oprócz cech takich jak w typie II,

obserwuje się dodatkowo przepuklinę oponowo-mózgową w okolicy pogranicza

czaszkowo-szyjnego.

Malformacja Dandy-Walkera cechuje się obecnością agenezji lub hipoplazji robaka móżdżku i torbielowatym poszerzeniem komory IV(ryc. ). Często współistnieje także wodogłowie i inne wady.

ad.3. Bezzakrętowość (agyria) jest stadium rozwojowym mózgowia w 3 miesiącu życia płodowego. Badanie USG i TK uwidaczniają mózgowie

o niewielkich rozmiarach, pozbawione bruzd i zakrętów, a MRI wykazuje dodatkowo szeroką warstwę korową i inne zaburzenia w ukształtowaniu istoty szarej.

W szerokozakrętowości ( pachygyria) zakręty i bruzdy są poszerzone,

o nieprawidłowym przebiegu i mniej liczne, a w drobnozakrętowości (polymicrogyria) kora tworzy wąskie zakręty. Oba zaburzenia mogą dotyczyć tylko części , całej lub obu półkul mózgu i módżku. W TK rozpoznanie może być niemożliwe, MRI dokładniej przedstawia nieprawidłowo ukształtowaną korę

i towarzyszące anomalie, choć także nie pozwala na zróżnicowanie szeroko-

i drobnozakrętowości. Klinicznie zaburzenia te objawiają się opóźnieniem psychoruchowym i padaczką, o zróżnicowanym nasileniu.

Heterotopia jest spowodowana zatrzymaniem skupisk migrujących neuroblastów w obrębie istoty białej mózgowia. Tworzą one ogniska nieprawidłowo położonej istoty szarej o umiejscowieniu: przykomorowym, podkorowym lub

w postaci pasmowatych blaszek. W TK mogą przypominać proces rozrostowy,

natomiast badanie MRI wykazuje obecność tworów o sygnale odpowiadającym korze i nie ulegających wzmocnieniu kontrastu (ryc. ).

Schizencephalia jest nieprawidłową, dodatkową szczeliną mózgu wysłaną heterotopową istota szarą, biegnąca od powierzchni mózgowia do struktur głębo-

kich w kierunku komór, z którymi może się łączyć. Występuje jedno- lub obu-

stronnie. Objawy kliniczne zależnie od umiejscowienia manifestują się w postaci

niedowładów połowiczych, napadów padaczkowych i niedorozwoju umysłowego.

ad.4.Małomózgowie (microcephalia) wraz z małogłowiem jast wadą dziedziczną. Niedorozwój dotyczy półkul , nie dotyczy natomiast jąder podstawy, pnia i móżdżku. W wielkomózgowiu (macrocephalia) dochodzi do powiększenia ca-łego mózgowia lub jego części. USG i TK wykluczają wodogłowie, a badanie MRI wyraźnie różnicuje charakter wady i przedstawia dodatkowe zmiany.

Ad.5. Fakomatozy czyli zespoły skórno-nerwowe są heterogenną grupą zaburzeń rozojowych dotyczących przede wszystkim OUN i w różnym stopniu nasilenia, także skóry. W wielu zespołach występują dodatkowo nieprawidłowości w obrębie narządów wewnętrznych i tkanki łącznej.

Najczęściej występującą fakomatozą jest nerwiakowłókniakowatość, w obrębie

której wróżnia się 2 typy:

- nerwiakowłókniakowatość typu I (NF-1,choroba von Recklinghausena) –

obserwowana znacznie częściej niż NF-2 i dziedzicznie uwarunkowana

choroba spowodowana mutacją w obrębie chromosomu 17. Zmiany poja-

wiające się w jej przebiegu to:

a).zmiany skórne w postaci plam koloru kawy z mlekiem

b).zmiany w obrębie OUN – glejaki nerwów wzrokowych, zwykle

astrocytoma o łagodnym charakterze,

- glejaki umiejsowione poza drogami wzrokowymi,

często w pniu mózgu i rdzeniu

- hamartoma, nienowotworowe zmiany w jądrach

podstawy i w istocie białej

- nerwiakowłókniaki nerwów rdzeniowych i obwo-

dowych

c).charakterystyczne zmiany kostne w postaci ubytków skrzydła

większego kości klinowej, nasad żeber i trzonów

kręgowych, stawów rzekomych kości

przedramienia, skrzywień kręgosłupa

d).inne – częściej występują także guzy hormonalnie czynne,

embrionalne, a także wady serca i anomalie

jelitowe

- nerwiako-włókniakowatośc typ II – choroba dziedziczna wskutek defektu

w obrębie chromosomu 22. Zmiany skórne pojawiają się rzadko, anomalie

dotyczą głównie OUN:

- nerwiaki przede wszystkim nerwów VIII, a także

innych nerwów czaszkowych z wyjątkiem

nerwów wzrokowych i węchowych, często

obustronne (ryc. )

- oponiaki, często mnogie wewnątrzczaszkowe

i w kanale kręgowym

-zmiany kostne powstające wtórnie wskutek

długotrwałego ucisku wywołanego obecnością

nowotworu

Badanie TK dokładnie przedstawia zmiany kostne i nowotworowe, jednak MRI znacznie je przewyższa obrazując precyzyjnie drogi wzrokowe, nerwy czaszkowe, procesy patologiczne w istocie białej i szarej , a także w pniu mózgu oraz w obrębie oczodołów i w kanale kręgowym.

Stwardnienie guzowate (sclerosis tuberosa, choroba Bournevillea) jest dziedziczną dysplazją charakteryzującą się triadą objawów: zmiany skórne, padaczka

i niedorozwój umysłowy. Procesy patologiczne występują w obrębie:

a). skóry – gruczolak łojowy, odbarwienia

b). OUN – nienowotworowe guzy korowe o charakterze hamartoma

- nienowotworowe ogniska dysplazji w istocie białej

- guzy podwyściółkowe w komorach bocznych , w okolicy

otworu Monroe mogące powodować wodogłowie, często

zawierające zwapnienia o charakterze hamartoma

i astrocytoma

c). nerek – torbiele, guzki o charakterze angiomyolipoma

d). serca i naczyń – wady rozwojowe, nowotwory, tętniaki

e). płuc – torbiele

f). wątroby, śledziony – gruczolaki

g). oka – jaskra, znamiona siatkówki

h). kości – torbiele, zgrubienia

Badanie TK wykrywa z dużą czułością zwapnienia i guzki przykomorowe. MRI przedstawia dokładniej zmiany w istocie białej (ryc. ).

W zespole Sturge-Webera ( naczyniakowatość twarzowo-mózgowa) pojawia się padaczka, niedorozwój umysłowy i zaburzenia widzenia narastające wraz z wie-

kiem. Zmiany dotyczą:

a). skóry – plamy koloru czerwonego wina na twarzy

b). OUN – naczyniakowatość opony miękkiej zazwyczaj w okolicy

potyliczno-ciemieniowej, jedno lub obustronna,

z towarzyszącym zanikiem kory i charakterystycznymi

zwapnieniami w jej obrębie (obraz „szyn kolejowych” na

zdjęciach przeglądowych)

c). oka – naczyniaki, jaskra

d). kości – wtórne powiększenie zatok, wyrostka sutkowego po

stronie zmian

W TK dobrze widoczne są zwapnienia w obrębie kory i zaniki, a po podaniu

kontrastu pojawia się wzmocnienie zmienionej opony miękkiej. MRI dokładniej przedstawia rozległość naczyniaków i towarzyszących im anomalii w odpływie żylnym.

Choroba von Hippel-Lindau ( naczyniakowatość siatkówkowo-móżdżkowa) stanowi dziedziczny zespół zmian wielonarządowych umiejscowionych najczęściej

w obrębie:

a). OUN – nowotwory o charakterze naczyniaka płodowego

(hemangioblastoma), najczęściej w móżdżku, ale także

w pniu mózgu i rdzeniu

b). siatkówka oka – naczyniaki

c). nerki – rak, torbiele

d). trzustka, wątroba – torbiele

e). nadnercza – guz chromochłonny

Naczyniak płodowy jest guzem torbielowatym, hipodensyjnym w TK, zawierającym część litą w postaci tzw. guzka ściennego, który wskutek bogatego unaczynienia ulega intensywnemu wzmocnieniu kontrastowemu (ryc. ).W badaniu MRI torbiel nowotworowa, wypełniona bogatobiałkowym płynem, wykazuje sygnał różniący się od płynu mózgowo-rdzeniowego.


Zaniki i wodogłowie

Zaniki tkanki nerwowej odpowiadają zmniejszeniu objętości mózgowia

z towarzyszącym poszerzeniem przestrzeni płynowych. Są one efektem działania wielu czynników i pojawiają się w różnorodnych stanach patologicznych. Poszerzenie rowków kory i zbiorników podpajęczynówkowych nasila się

wraz z procesem starzenia, a także w cukrzycy, nadciśnieniu i przewlekłych chorobach naczyniowych. Zaniki mogą dotyczyć kory i/lub istoty białej, mogą występować w postaci uogólnionej lub ogniskowej (ryc. ).

Najczęściej są obserwowane w:

  • chorobach neurodegeneracyjnych (stwardnienie rozsiane, leukodystrofie,

demencje, choroba Parkinsona itp.)

- encefalopatiach toksycznych (alkoholowa, sterydowa, po chemioterapii,

po lekach przeciwpadaczkowych, nasennych , narkotykach itp.)

- zmianach pourazowych

- zapaleniach i zmianach pozapalnych (np.: HIV encephalitis)

- zmianach niedokrwiennych

Wodogłowie czyli poszerzenie komór mózgowia wywołane brakiem równowagi między wytwarzeniem i wchłanieniem płynu mózgowo-rdzeniowego może występować jako:

a). wrodzone lub nabyte

b). obstrukcyjne (niekomunikujące) i otwarte (komunikujące)

Wodogłowie typu obstrukcyjnego powstaje w wyniku przeszkody w obrębie komór utrudniającej krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego. Przeszkodę taką może stanowić: 1. zwężenie lub niedrożność wodociągu w przebiegu wady

wrodzonej (izolowanej lub połączonej z innymi wadami)

2. nowotwór powodujący zwężenie lub zaciśnięcie komory,

rozwijający się w obrębie komory lub przykomorowo np.:

ependymoma, astrocytoma, choroid plexus papilloma,

a także zmiany nie nowotworowe (np.torbiele, także

pasożytnicze)

3. zwężenie w przebiegu zmian zapalnych wrodzonych (tokso-

plazmoza, różyczka, cytomegalia itp.)

4. stan po krwawieniu wewnątrzkomorowym w okresie okołopo-

rodowym

Wodogłowie w zależności od umiejscowienia przeszkody może dotyczyć:

a). jednej lub obu komór bocznych – przeszkoda w otworze Monroe

b). komór bocznych i komory trzeciej – przeszkoda w obrębie wodo-

ciągu lub komory czwartej

c). komór bocznych, komory trzeciej i czwartej – przeszkoda w obrę-

bie otworów Luschki i Magendiego

W przebiegu wodogłowia otwartego dochodzi do upośledzenia wchłaniania

płynu mózgowo-rdzeniowego przy jego prawidłowej produkcji. Najczęściej przyczyną takiego stanu są zmiany patologiczne w obrębie opon po przebytym krwawieniu podpajęczynówkowym lub zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.

U małych dzieci badaniem z wyboru w diagnostyce wodogłowia jest przez-

ciemiączkowe USG, u dzieci starszych i dorosłych – TK i MRI. Wykazują one

poszerzenie komór, przeszkodę w krążeniu płynu mózgowo-rdzeniowego, a także pozwalają ocenić szybkość narastania wodogłowia. Przy wodogłowiu ostro narastającym, wskutek uszkodzenia wyściółki, wokół komór bocznych gromadzi się płyn dając w TK obraz hipodensyjnego obrzęku przykomorowego (ryc. ). W MRI obrzęk przykomorowy uwidacznia się w postaci obszaru hipointensywnego

w obrazach T1 i hiperintensywnego – w obrazach T2 zależnych. Badanie MRI dokładniej przedstawia nawet niewielkie zmiany utrudniające krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego (ryc. ). Obrazowanie w projekcji strzałkowej w cienkich warstwach pozwala przedstawić światło wodociągu. Możliwe są także pomiary prędkości przepływu w jego obrębie.


Nowotwory

Nowotwory OUN stanowi ok. 9 % wszystkich procesów rozrostowych. Aż

80% spośród nich jest umiejscowionych wewnątrzczaszkowo, a 20% pozostałych – w obrębie kanału kręgowego. Istnieje wiele klasyfikacji guzów OUN w zależności od:

- pochodzenia komórek nowotworu

- umiejscowienia – a) nadnamiotowo – częściej u dorosłych

b) podnamiotowo – częściej u dzieci

Niektóre nowotwory wykazują predylekcję do

pojawiania się w określonych miejscach np.:

w obrębie

 kąta mostowo-móżdżkowego - nerwiaki, oponiaki

 wewnątrz- i przykomorowo – wyściółczaki,

rdzeniaki, podwyściółczaki,

brodawczaki, chłoniaki

- stopnia złośliwości (mającego znaczenie prognostyczne odnośnie czasu

przeżycia)

- punktu wyjścia – nowotwory pierwotne i wtórne

- umiejscowienia i pochodzenia histopatologicznego – nowotwory wew-

nątrzmózgowe i zewnątrzmózgowe

Klasyfikacja wg Mumenthalera dzieli guzy na:

 nowotwory pochodzenia neuroepitelialnego – astrocytoma, glioblastoma,

oligodendroglioma, ependymoma, medulloblastoma, schwannoma i inne

 nowotwory pochodzenia mezodermalnego – meningeoma, hemangioblasto-

ma, sarcoma i in.

 nowotwory pochodzenia ektodermalnego – craniopharyngeoma, adenoma

hypophysis

 zmiany guzopodobne – dermoid, epidermoid, hamartoma,

U dorosłych najczęściej występują: astrocytoma, oligodendroglioma, glioblastoma, meningeoma, schwannoma, adenoma hypophysis i przerzuty. U dzieci

natomiast spotyka się częściej : astrocytoma o niskim stopniu złośliwości, craniopharyngeoma i medulloblastoma. U dorosłych guzy umiejscowione są zwykle nadnamiotowo, u dzieci – podnamiotowo.

Obecność dodatkowej masy patologicznej, jaką jest proces rozrostowy, powoduje wystąpienie w TK i MRI charakterystycznych objawów stanowiących kryteria rozpoznania nowotworu:

  1. przemieszczenie struktur otaczających – zaciśnięcie rowków kory,

uciśnięcie i przemieszczenie komór, wgłobienia, wodogłowie

  1. obecność obszaru o nieprawidłowej gęstości / sygnale w związku ze

zwiększonym gromadzeniem wody, tkanki tłuszczowej,

krwawieniem, zwapnieniami, martwicą itp. Niektóre nowotwory nie

różnią się jednak od otoczenia i pozostają izodensyjne / izointensywne

w stosunku do przylegającej tkanki

3. wzmocnienie nacieku po podaniu kontrastu związane z jego unaczynie-

niem i uszkodzeniem bariery krew-mózg

4. obrzęk w otoczeniu nacieku – naczyniopochodny, występuje w obrębie

istoty białej

Należy podkreślić, że powyższe objawy towarzyszą nie tylko procesom rozrostowym, ale także ropniom, krwiakom, martwicy popromiennej, a nawet ognis-

kom demielinizacji w przebiegu SM i różnicowanie ich charakteru jedynie na podstawie TK lub MRI może być bardzo trudne. W takich przypadkach pomocne są badania izotopowe, MRS i biopsja.


Nowotwory wewnątrzmózgowe

Astrocytoma -

stanowią niemal 1/3 wszystkich nowotworów pochodzenia glejowego. Ich

stopień złośliwości jest bardzo zróżnicowany. Astrocytoma o łagodnym charakterze (I stopnia złośliwości) występuje zwykle u dzieci w obrębie nerwów wzrokowych

i ich skrzyżowania, w pniu mózgu i móżdżku, przedstawia zazwyczaj naciek hipo- lub izodensyjny w TK i izo- lub hipointensywny w czasie T1 zależnym w MRI

(ryc. ). Nie ulega wzmocnieniu lub wzmacnia się w niewielkim stopniu, a obrzęk, jeśli występuje, jest niewielki.

U dorosłych częściej obserwowane są astrocytoma o wyższym stopniu złośli- wości, wśród których gwiaździaki anaplastyczne i glioblastoma multiforme mają bardzo złe rokowanie. Najczęstsze umiejscowienie to płaty czołowe i skroniowe,

a w przypadku glioblastoma – charakterystyczne jest naciekanie obu półkul przez spoidło wielkie. Guzy te, wskutek obecności martwicy, ognisk pseudotorbielowatych i krwotocznych, wykazują w badaniach TK i MRI zróżnicowaną gęstość /sygnał , ulegają niejednorodnemu i często znacznemu wzmocnieniu. Zwykle towarzyszy im znaczny obrzęk (ryc. ). Nagłe wystąpienie objawów ogniskowych lub padaczki

u osób powyżej IV-tej dekady życia budzi zawsze podejrzenie w kierunku procesu rozrostowego.

Oligodendroglioma

guzy te występują najczęściej u dorosłych. Są zwykle dość dobrze odgra-

niczone, zawierają w 70%-90% zwapnienia (ryc. ).

Ependymoma

guz obserwowany u dzieci, najczęściej w obrębie IV komory, zawierający

w połowie przypadków zwapnienia, ulega miernemu wzmocnieniu kontrastu.

Medulloblastoma -

jest nowotworem wywodzącym się z prymitywnych komórek neuroektodermalnych (podgrupa nowotworów typu PNET) . Występuje u dzieci,

w obrębie tylnej jamy czaszki, najczęściej w robaku móżdżku. Zwykle przedstawia w TK hiperdensyjne ognisko ulegające jednorodnemu wzmocnieniu kontrastu, może uciskać komorę IV i powodować wystąpienie wodogłowia. Badanie MRI dok-ładniej przedstawia rozrost w kierunku otworu Magendiego, a także przerzuty występujące niemal w połowie przypadków i szerzące się drogą płynu mózgowo-rdzeniowego do przestrzeni podpajęczynówkowej mózgowia i rdzenia kręgowe-

go (ryc. ).

Nowotwory zewnątrzmózgowe

Schwannoma

dotyczy najczęściej dorosłych. U dzieci pojawia się zazwyczaj w przebiegu nerwiakowłókniakowatości typu 2. Najczęściej występuje w obrębie kąta mostowo-móżdżkowego, gdzie wywodzi się w pierwszej kolejności z osłonek Schwanna nerwu VIII, rzadziej z nerwu VII, V lub innych nerwów czaszkowych. Nerwiaki są guzami łagodnymi, wolno rosnącymi, otoczone przez torebkę wykazują wzrost rozprężający. Wskutek długotrwałego ucisku powodują wystąpienie zmian w obrębie struktur kostnych jak np. poszerzenie przewodu słuchowego wewnętrznego

w przypadku nowotworów n.VIII i VII oraz destrukcja szczytu piramidy kości skroniowej w przebiegu nowotworów n.V. Objawy te są widoczne zarówno na zdjęciach przeglądowych , jak i w badaniach TK i MRI. Nerwiaki przedstawiają się zwykle w TK w postaci izodensyjnego, dobrze ograniczonego nacieku uciskającego struktury sąsiednie. Mogą wskutek ucisku komory IV, powodować wystąpienie wodogłowia. Ulegają intensywnemu wzmocnieniu kontrastu (ryc. ). Badanie MRI wykazuje większą czułość w rozpoznawaniu bardzo małych guzów, o średnicy kilku milimetrów. W takich przypadkach mimo ewidentnych objawów klinicznych, badanie TK okazuje się zwykle negatywne.

Meningeoma -

podobnie jak schwannoma należy do tzw. nowotworów zewnątrzmózgowych

i jest najczęściej występującym guzem, który nie pochodzi z komórek gleju.

Wywodzi się natomiast z opony twardej i występuje zwykle między czwartą

i siódmą dekadą życia, dwukrotnie częściej u kobiet, w 90% nadnamiotowo. Typowa lokalizacja oponiaków to:

- sklepistość mózgowia, zwłaszcza przystarzałkowo przy sierpie mózgu

- podstawa czaszki – opuszka węchowa, skrzydła kości klinowej, okolica

siodła tureckiego

- namiot móżdżku, tylny dół czaszki – kąt mostowo-móżdżkowy

- inne – nerw wzrokowy, komory

W 10 % przypadków oponiaki występują w postaci mnogiej, zwłaszcza

w nerwiakowłókniakowatości. Oponiaki są zazwyczaj guzami łagodnymi,

dobrze odgraniczonymi od otoczenia. Przylegają szeroką podstawą do opony twardej. Charakteryzują się powolnym wzrostem i bogatym unaczynieniem.

Często zawierają zwapnienia. Jeśli przylegają do kości mogą powodować wystą-

pienie hiperostozy lub destrukcji. Objawy kliniczne zależne są od lokalizacji guza. Zdarza się, że oponiaki osiągają bardzo duże wymiary przy nikłych objawach. Jednak w przypadkach radykalnej resekcji rokowanie jest bardzo dobre. Postaci złośliwe występują rzadko ( 2%).

Odczyn sklerotyczny w przylegających kościach i zwapnienia w obrębie nacieku mogą być widoczne już na zdjęciach przeglądowych. W TK oponiaki są zwykle izodensyjne lub – jeśli zawierają zwapnienia – hiperdensyjne. Ulegają intensywnemu, jednorodnemu wzmocnieniu kontrastu (ryc. ). TK dokładnie przedstawia zmiany osteosklerotyczne i osteolityczne. W MRI oponiaki w czasie T1 zależnym wykazują sygnał podobny do istoty szarej, w czasie T2 zależnym są hi-perintensywne lub hipointensywne - jeśli zawierają zwapnienia. MRI jest znacznie czulszym badaniem od TK w diagnostyce małych oponiaków, a także przy ocenie naciekania struktur sąsiednich jak np. zatoka jamista, zatoka strzałkowa czy szczelina oczodołowa górna.

AngioMR pozwala ocenić przyleganie do naczyń, a także drożność zatok żylnych. Klasyczna angiografia obrazuje dokładnie unaczynienie guza pochodzące najczęściej z tętnic oponowych.

Craniopharyngeoma

jest guzem rozwijającym się z kieszonki Rathkego i umiejscowionym naczęściej śród- i nadsiodłowo. Występuje u dzieci i u dorosłych, zwykle między czwartą i szóstą dekadą życia. Zawiera zazwyczaj zwapnienia oraz część tor-bielowatą i litą, ulegającą wzmocnieniu. Zawartość torbieli w MRI może wykazywać zróżnicowany sygnał, zależny od zwartości białka i produktów degradacji hemoglobiny.

Adenoma hypophysis

występuje u dorosłych, jest umiescowiony śród- oraz nad- i przysiodłowo.

Guzy przysadki w 75% wykazują czynność hormonalną. Najczęściej nadmiernie wytwarzanym hormonem jest:

  • prolaktyna wywołująca u młodych kobiet brak miesiączki i wyciek

z brodawek sutkowych. Guzy wywołujące hiperpro-

laktynemię w ponad połowie przypadków mają średnicę

mniejszą niż 10mm i są określane jako mikrogruczolaki

  • hormon wzrostu wywołujący gigantyzm u dzieci i akromegalię u doros-

łych

  • hormony kory nadnercza powodujące wystąpienie choroby Cushinga



W przypadku dużych guzów powiększenie siodła tureckiego i destrukcja jego grzbietu są widoczne na zdjęciach przeglądowych. Mniej zaawansowane zmiany kostne dobrze przedstawia TK. Mikrogruczolaki ulegają zwykle mniej inten-sywnemu wzmocnieniu niż przysadka i dzięki temu uwidoczniają się w postaci

hipodensyjnych/hipointensywnych ognisk. MRI dokładniej niż TK przedstawia

zmianę anatomicznego kształtu przysadki i przemieszczenie lejka, a także inne

zmiany patologiczne w okolicy podwzgórza. W przypadku makrogruczolaków

MRI umożliwia dokładną ocenę naciekania zatoki jamistej, nerwów wzrokowych

i skrzyżowania (ryc. ).

Dermoid, epidermoid , lipoma -

to łagodne, powoli powiększające się guzy o nienowotworowym charakterze.

Dermoid (torbiel skórzasta) i epidermoid (torbiel naskórzasta) są umiejscowione

w zbiornikach podpajęczynówkowych. Dermoid wykazuje gęstość/sygnał tkanki tłuszczowej. Epidermoid w TK ma gęstość płynu mózgowo- -rdzeniowego i, jeśli nie powoduje przemieszczeń struktur otaczających, może być trudno dostrzegalny. Jest natomiast lepiej widoczny w MRI.

Tłuszczak wykazuje charakterystyczną gęstość/sygnał dla tkanki tłuszczowej.

Występuje najczęściej w linii środkowej w otoczeniu spoidła wielkiego. W obrę-

bie tłuszczaka i torbieli skórzastej spotykane są zwapnienia.

Metastases

czyli nowotwory wtórne, przerzutowe powstają wskutek krwiopochodnego rozsiewu z ogniska pierwotnego. Mogą one zajmować przede wszystkim tkankę nerwową, kości czaszki i , co zdarza się rzadziej, - opony. Nowotwory pierwotne dające najczęściej przerzuty do OUN to: rak oskrzela, rak sutka, czerniak, rak prze-

wodu pokarmowego i układu moczowego. Ogniska wtórne ulegają znacznemu wzmocnieniu kontrastu. Ich charakterystyczny obraz w TK i MRI to liczne, obrączkowate lub lite twory, otoczone strefą obrzęku (ryc. ). Niekiedy mogą one zawierać zwapnienia (rak sutka i oskrzela) lub wykazywać cechy krwawienia (rak nerki, rak sutka, czerniak, kosmówczak). Rozpoznanie przerzutów w obrębie czaszki decyduje o wyborze dalszego leczenia. Metodą wykazującą większą czułość jest MRI, który wykrywa drobne ogniska w obrębie tkanki nerwowej i opon. Duże trudności diagnostyczne może sprawić pojedyncze ognisko przerzutowe. Należy je różnicować z nowotworem pierwotnym, ropniem, ogniskiem demielinizacji itd.

TK i MRI to podstawowe metody stosowane w diagnostyce nowotworów OUN. W łączności z danymi o chorym takimi jak płeć, wiek i objawy kliniczne umożliwiają one rozpoznanie nacieku rozrostowego i ocenę jego rozległości,

a następnie wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Badania te wykonywane pooperacyjnie pozwalają na ocenę doszczętności zabiegu, ewentualnych powikłań oraz efektów ubocznych radio- i chemioterapii. Umożliwiają także dalszą obserwację w celu wczesnego wykrycia wznowy.

W trudnych diagnostycznie przypadkach pomocna jest MRS i biopsja,

a w różnicowaniu między wznową a martwicą popromienną - badanie izotopowe.


Zmiany zapalne OUN

1   2   3   4   5   6

Powiązany:

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconO trójcy Świętej
...

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconArtefakty: Szaleństwo ornamentu – secesja I jej recepcja w plakacie polskim

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconTechnika klasa VI podręcznik Technika kl. VI wiadomości ćwiczenia /Cz. Stanecki I B. Stanecka

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconTechnika dla szkoły podstawowej Rozkład materiału nauczania techniki dla podręcznika „Technika. Część techniczna

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconObraz miłosierdzia bożego 47. Pan jezus poleca śW. Faustynie namalować obraz miłosierdzia bożego

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconĆwiczenie I mocz prawidłowy I patologiczny

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconZgodność zadań przeprowadzonych w czasie badania z założeniami planu badania wyników

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconPrawidłowy rozwój dziecka „Świat wówczas dopiero będzie szczęśliwy

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconJak w prawidłowy sposób przygotować się lub dziecko do badań!

Technika badania, obraz prawidłowy I artefakty. Radiografia iconNowości rynkowych. Konkurs jest przeprowadzany na drodze głosowania czytelników na produkty nominowane w 9 kategoriach, m in automatyka, wentylacja, kotły grzewcze, pompy, rury, systemy grzewcze, technika gazowa czy technika sanitarna. W tegorocznej edycji w kategorii Systemy grzewcze zostało nomino

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom