Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy




Pobierz 183.63 Kb.
NazwaMinisterstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy
strona2/3
Data konwersji13.09.2012
Rozmiar183.63 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3

Koncepcja i założenia metodologiczne projektu: Wirtualna rekonstrukcja historycznych bibliotek i księgozbiorów polskich

Dr Halina Tchórzewska-Kabata, dr Jan Kozłowski

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego


Kompletowanie wiedzy o historycznych, od dawna nieistniejących instytucjach kultury – tych najwybitniejszych, ważnych dla swoich czasów – przywraca każdemu dziedzictwu narodowemu właściwy wymiar. W historii europejskiej kultury, zwłaszcza XVI-XIX stulecia, taką rolę odgrywały, obok dworu, kościoła, uczelni, także biblioteki. W warunkach polskich, w okresie niewoli, ich rangę i symboliczne znaczenie wzmacniały represje zaborców grabiących polskie księgozbiory i likwidujących biblioteki, czego najwymowniejszym przykładem są losy Biblioteki Publicznej braci Załuskich. W dwóch ostatnich stuleciach, w wyniku dramatycznego splotu historycznych okoliczności, większość tych bibliotecznych przedsięwzięć uległa zniszczeniu bądź, w najlepszym razie, rozproszeniu. Obecne możliwości stwarzane przez nośniki i media elektroniczne pozwalają wirtualnie łączyć rozbite kolekcje i odtwarzać (przynajmniej we fragmentach) zarówno zasoby i strukturę nieistniejących już bibliotek, jak i wygląd i wnętrza – jeśli ich siedziba miała wyjątkowe walory zabytkowe bądź funkcjonalne. W przedstawianym projekcie wytypowano kilka ważnych dla polskiej kultury dawnych bibliotek – w swoich czasach żywych i szeroko oddziaływujących – które spełniają podstawowe kryteria ich wirtualnej rekonstrukcji i wizualizacji: w części przynajmniej zachowana dokumentacja instytucji i jej zbiory, dostępne wizerunki siedzib (malarstwo, grafika, fotografia). Egzemplifikację propozycji stanowi wstępnie opracowany materiał przedstawiający koncepcję wirtualnej Biblioteki Ordynacji Krasińskich.


Świat wiedzy w wyobrażeniach wnętrz bibliotecznych w sztuce ekslibrisu XVIII wieku

Dr Arkadiusz Wagner

Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Nauk

Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika


Zasadniczym celem referatu jest, dotąd w rodzimej literaturze historyczno-artystycznej nie podjęta, charakterystyka zjawiska rozpowszechnienia się w XVIII w. ekslibrisów przedstawiających wycinek księgozbioru (zazwyczaj regał lub regały) lub wnętrze biblioteczne (często też szerzej rozumiany gabinet kolekcjonerski, Kunst- i Raritäten-kamerę).

W pierwszej kolejności podjęty zostanie wątek genezy owego zjawiska oraz jego ścisłego powiązania z grafiką pozaekslibrisową, w której eksponowany jest motyw wnętrza bibliotecznego.

Główną część referatu stanowić będzie próba kategoryzacji tej grupy ekslibrisów: od najprostszych kompozycji ukazujących motyw regału bibliotecznego oraz pojedynczych utensyliów naukowych po najbardziej rozbudowane, wielkoformatowe ryciny z wyobrażeniami wnętrz bibliotecznych jako świątyń wiedzy.

Dokonana zostanie charakterystyka powtarzalnych motywów, które były szczególnie chętnie wyzyskiwane zarówno przez artystów grafików jak i ich zleceniodawców – bibliofilów i bibliotekarzy. Dominującą pozycję wśród tych motywów zajmowały przedmioty o symbolicznym znaczeniu odwołującym się do poszczególnych dziedzin wiedzy humanistycznej, przyrodniczej i ścisłej, jak również do pozabibliofilskiej sfery aktywności posiadaczy księgozbiorów: kolekcjonerstwa, podróży, polityki.


Piramidy, trójkąty i liść paproci. Ideogramy w tekstach Słowackiego

Dr Marek Troszyński

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Znana w dramatologii tzw. „piramida Freytaga” jest w rzeczywistości piramidą Słowackiego: przygotowując się do roli dramaturga wykoncypował on ten schemat akcji dramatycznej na podstawie utworów Szekspira. Mówił o piramidalnej kompozycji, o górze Szekspira. W jego późnym pisarstwie trójkąty zostały wykorzystane jako schemat genezyjskiej zasady twórczości. W pismach mistycznych Słowackiego dużo miejsca zajmuje interpretacja kształtów (form). Pojawiają się schematyczne rysunki, np. krawędzi liści, które miały być obrazem pracy ducha. Fraktal Barnsleya – liść paproci został wykorzystany dla interpretacji fragmentarycznej twórczości poety. Nawet nieregularny strzęp fraktala jest miniaturą projektowanej, nieistniejącej całości.


A Scene in a Library” Williama H. F. Talbota. Wstęp do historii fotografii jako modernistycznego narzędzia katalogowania wiedzy

Mgr Danuta Jackiewicz

Muzeum Narodowe w Warszawie


Wynalazek fotografii umożliwił upowszechnianie wiedzy na nieznaną wcześniej skalę. Obraz fotograficzny, pojmowany u zarania dziejów nowego medium jako wierne odwzorowanie rzeczywistości fascynował, ale też budził niepokój. Pierwszy krok na drodze do wykorzystania fotografii w publikacjach uczynił wynalazca negatywowo-pozytywowej techniki kalotypii William Henry Fox Talbot (1800-1877). Pionierskie wydawnictwo, ilustrowane oryginalnymi odbitkami wklejanymi do każdego egzemplarza, ukazywało się w pojedynczych zeszytach w latach 1844–1846 pt. The Pencil of Nature. Talbot pragnął w ten sposób spopularyzować własny wynalazek oraz wykazać możliwości jego zastosowania. Od tamtej pory rozpowszechniło się zamieszczanie oryginalnych odbitek w luksusowych publikacjach. Taka sytuacja trwała do lat 80. XIX w., kiedy to dzięki nowej metodzie autotypii możliwe stało się drukowanie zdjęć. Wtedy, już na prawdziwie masową skalę, zaczęto wydawać tanie książki ilustrowane fotografiami – nośnikami wiedzy.

Talbot wydał zaledwie 6 zeszytów The Pencil of Nature, w których znalazły się 24 kalotypie z komentarzami. Konstrukcja każdego tomiku nawiązuje do tradycji przekazywania treści za pomocą słowa i obrazu. W niezwykłym dziele Talbota fotografie i teksty pozostają we wzajemnym, czytelnym dialogu. Odstępstwem od tej zasady jest zdjęcie zatytułowane A Scene in a Library, ukazujące dwie półki z książkami zamknięte w ciasnym kadrze. Czytelne napisy na grzbietach woluminów pozwalają na zapoznanie się z fragmentem domowej biblioteki w Lacock Abbey. Ale zagadkowy tytuł sugeruje, że w przypadku tej kalotypii Talbot miał ochotę na filozoficzną refleksję. Analiza obrazu oraz autorskiego komentarza pozwalają przyjrzeć się nowemu medium – fotografii nie tylko jako technicznej metodzie wykorzystywanej do reprodukowania rzeczywistości, ale też jako źródłu inspiracji.


Sesja druga WIZUALIZACJA JAKO METODA
BADAŃ NAUKOWYCH



Socjologia wizualna

Prof. dr hab. Piotr Sztompka

Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego


Kompozycje astronomiczne Witkacego

Dr Anna Żakiewicz

Muzeum Narodowe w Warszawie


Stanisław Ignacy Witkiewicz od wczesnej młodości przejawiał zainteresowanie naukami ścisłymi i przyrodniczymi, m.in. astronomią, co w wieku dojrzałym zaowocowało wykonaniem kilkudziesięciu kompozycji o tematyce astronomicznej. Do naszych czasów przetrwało kilkanaście z nich – przedstawiają głównie gwiazdy i gwiazdozbiory, a także zjawiska astronomiczne, jak np. rozbłysk nowej gwiazdy czy przewidywaną trajektorię komety. Kompozycje te artysta tworzył na podstawie aktualnego stanu wiedzy astronomicznej – można w nich odnaleźć niemal dosłowną wizualizację fragmentów prac naukowych, przede wszystkim Svante Arheniusa, Marcina Ernsta, Artura Eddingtona i Jamesa Jeansa.

Zachowane kompozycje pochodzą z dwóch odrębnych okresów twórczości Witkacego. Pierwsza grupa prac powstała w latach 1917-1918, na co z pewnością miał wpływ pobyt artysty w Petersburgu – w bezpośrednim sąsiedztwie Obserwatorium Astronomicznego w Pułkowie, które uważano wówczas za „astronomiczną stolicę świata” i gdzie w tym okresie obserwowano i dokumentowano m.in. rozbłysk nowej gwiazdy w gwiazdozbiorze Auriga (kompozycja Witkacego z 1918 r., obecnie w Muzeum Literatury w Warszawie) oraz obliczano trajektorię komety Enckego (kompozycja z 1918 r., w zbiorach prywatnych). Ostatnio odkryto – w bibliotece warszawskiej SGH, w jednej z książek tam przechowywanych, a pochodzących najprawdopodobniej z przekazanego na początku lat 30. XX w. księgozbioru Jana Witkiewicza – ekslibris Witkacego datowany przezeń na lata 1914-1918, będący inną wersją jego kompozycji Algorab w Kruku (delta gwiazdozbioru Kruka) z 1918 r. Kolejną grupę kompozycji o tej tematyce artysta stworzył w połowie lat trzydziestych, być może w związku z rozwojem Obserwatorium Astronomicznego w Krakowie, gdzie obserwowano wówczas podwójne gwiazdy zaćmieniowe, np. Algol (zaginiona kompozycja Witkacego o tytule Algol i jego ciemny towarzysz z 1935 r., znana z zapisu katalogowego Muzeum Śląskiego w Katowicach).

Dwustopniowa wizualizacja związanych z tym problemów naukowych – wiedza astronomiczna w postaci wizji malarskich, a następnie prezentacja twórczości artysty jako strony internetowej www.witkacy.hg.pl – wydaje się jak najbardziej spełniać założenia konferencji naukowej Od Biblia Pauperum do hipertekstu.

Fotograficzna ekfraza jako figura historii fotografii

Mgr Marta Koszowy

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk


Jedną z tez monograficznej pracy François Brunet Photography and Literature jest uznanie opowieści o narodzinach fotografii za gatunek literacki, mit współczesnej kultury i paradygmatyczne wydarzenie nowoczesności. Pisanie historii fotografii zdaje się być współcześnie epistemicznym ćwiczeniem, w którym, ujmując sprawę słowami Bernda Stieglera, „przeszłość nadaje sens teraźniejszości. A przeszłość w retrospekcji jawi się jako 'brzask' teraźniejszości, nadejście nowych czasów, które wkroczyły wraz z fotografią – na dobre czy na złe.”. Takim ćwiczeniom poddają się zarówno współcześni pisarze jak i filozofowie. W referacie zamierzam ujawnić ekfrazę jako figurę ujmującą historię fotografii w kluczowe dla niej wątki na przykładzie Fotoplastikonu Jacka Dehnela oraz Dna oka. Esejów o fotografii Wojciecha Nowickiego.


Film fabularny jako źródło do badań historii PRL

Dr hab. Dorota Skotarczak

Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza)


Filmy fabularne pochodzące z czasów PRL zdają się bardzo ważnym źródłem do poznania historii Polski w latach 19441989. Dzisiaj te właśnie filmy kształtują obraz tej epoki. Dlatego bardzo ważne jest krytyczne spojrzenie na te obrazy. W związku z tym trzeba sobie uświadomić, w jaki sposób przebiegał proces produkcji filmowej w tamtych czasach. A przede wszystkim, jak bardzo na każdy film wpływ wywierały władze. Oczywiście pod tym względem PRL nie jest jednolity: bywały lata większej i mniejszej swobody twórczej. Jednakże każdy film wówczas nakręcony odzwierciedla sytuację polityczną.


Film animowany w służbie historii, a zwłaszcza historii sztuki

Mgr Anna Rudzka, mgr Jan Rusiński

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie


Zaprezentowane zostaną przykłady wykorzystywania filmu animowanego oraz prezentacji multimedialnych do celów edukacyjnych. Pokażemy studenckie animacje powstające jako prace zaliczeniowe z zajęć teoretycznych (Historii Grafiki Polskiej) oraz projekty powstałe w ostatnich 4 latach dla takich instytucji jak: Muzeum Narodowe, Zamek Królewski, Mauzoleum Walki i Męczeństwa, Muzeum Archeologicznym, Festiwal „Ulica Próżna”, Galeria Wizytująca, Instytut Adama Mickiewicza. Bliżej przedstawimy grę edukacyjną „Kto się złości w szafie” (ożywione w niej zostały karykatury Stanisława Wyspiańskiego). Na koniec na przykładzie powstających obecnie projektów dla Zamku Królewskiego i Instytutu Myśli Jana Pawła II przedstawimy koncepcję Muzeum Internetowego jako ekstrapolacji dotychczasowych doświadczeń. Liczymy na rozpropagowanie i znalezienie poparcia dla tej koncepcji mogącej podnieść edukację do rangi sztuki i przyczynić się do nasycenia sztuki treściwością nauki.

Metodyka rejestracji wiedzy przyrodniczej na przestrzeni wieków

Dr Małgorzata Taborska

Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego


Tradycyjne badania przyrodnicze realizowane są podczas wypraw naukowych, wycieczek dokumentacyjnych oraz doświadczeń prowadzonych na wydzielonych fragmentach terenów. Oprócz dokładnego opisu, ujętego od XVIII w. w określony schemat, niezbędna jest rejestracja wizualna. Może być ona trwała ryciny, rysunki, obrazy, fotografie i filmy, oraz bardziej kłopotliwa w zbieraniu, magazynowaniu czy udostępnianiu, bo nietrwała: zielniki, bałwanki i skórki zwierząt, okazy wypchane, zasuszone bądź konserwowane w postaci preparatów mokrych.

Już w czasach starożytnych podstawową formą dokumentacji był opis (np. w pracach Arystotelesa), niekiedy wzbogacany o samodzielnie wykonywane rysunki. Podstawową zaletą takich prac jest akcentowanie cech rozpoznawczych obiektu, a nie estetyka rysunku. Nie jest to więc tworzenie obrazu, lecz umieszczenie na rycinie syntetycznej wiedzy o obiekcie. W ten sposób rysowane zielniki czy przedstawienia zwierząt ewoluowały w późniejsze klucze do oznaczania gatunków. Z czasem przyrodnik towarzyszył jako dokumentalista większości wypraw, a w XVIII w. rozpoczął się etap wypraw przyrodniczych. Niekiedy takie ekspedycje zatrudniały dodatkowo rysowników (w XVIII i XIX w.), fotografów i filmowców (w XX i XXI w.).

Badacz pracujący w terenie musiał umieć naszkicować znaleziony okaz, często też sam przygotowywał plansze do publikacji. Prace, wykonywane w XVIII, XIX czy XX w. przez artystów niebędących przyrodnikami, często obarczone są wieloma błędami merytorycznymi. Niekiedy jednak sporządzane przez artystów ikonografie, dzięki spostrzegawczości, wyczuciu obiektu i umiejętności obserwacji stanowią niezwykłą bazę dokumentacyjną – jak chociażby prace Stanisława Wyspiańskiego. Dzięki rozwojowi technik fotograficznych i filmowych powstaje duża liczba ikonografii, jednak przeważnie dzieje się to kosztem utraty treści – jak w przypadku współczesnych fotograficznych kluczy i albumów.


Obrazowanie przeszłości – wizualizacja w archeologii

Dr Rafał Zapłata

Instytut Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie


Celem wystąpienia jest przede wszystkim próba omówienia sposobów obrazowania przeszłości za pośrednictwem tradycyjnych oraz elektronicznych form wizualizacji, w dobie wzrokocentryzmu i okularyzmu. Archeologia należy do dziedzin, które często sięgały po wizualne środki prezentacji swoich badań oraz ich wyników. Rozważania zatem będą prowadzone wokół wizualnych sposobów doświadczania i rozumienia przeszłości, a zarazem wizualnych form doświadczanie dziedzictwa archeologicznego. Zagadnienie obrazowania w badaniach archeologicznych zostanie odniesione do tzw. zwrotu wizualnego (ang. visual turn). Towarzyszącym elementem wystąpienia będzie zagadnienie naukowego, czystego oglądu rzeczy, pojmowanego w terminologii M. Foucault jako „czyste spojrzenie”. Taka postawa, zakorzeniona w empiryzmie nowożytnym, w znacznym stopniu kształtowała archeologię oraz jej podejście do przedmiotu badań, stawiając w uprzywilejowanej pozycji atomiczny kontakt zmysłowy. Prezentacja ta stanowi również głos w dyskusji o znaczeniu postrzegania jako tworu powstającego w różnorodnych kontekstach kulturowych. W związku z tym i w nawiązaniu do myśli H. G. Gadamera, który pisze iż „[d]zisiejszy obserwator nie tylko widzi inaczej, lecz widzi co innego” zostanie również omówione zagadnienie różnicy kulturowej w zakresie postrzegania, jaka rysuje się na styku świata przeszłego i świata badającego.


Wykorzystanie programów graficznych w wizualizacji problematyki konserwatorskiej zabytków architektury na przykładzie prac wykonanych w Zakładzie Konserwatorstwa UMK w Toruniu

Mgr Adam Moch

Zakład Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika


Dzisiejsze czasy stawiają przed dydaktyką konserwatorstwa nowe wyzwania. Nie wystarczy już pokazać obiekt architektoniczny i przedstawić związane z nim problemy, żeby zachęcić studenta do zbadania zabytkowej substancji. Współczesny student konserwatorstwa szuka atrakcyjnych form nie tylko zdobywania wiedzy, ale także prezentacji swoich badań. Takie możliwości daje mu komputer oraz znajomość i umiejętność wykorzystania programów graficznych (np. 3D Studio Max czy Blender).

W chwili obecnej w Zakładzie Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wprowadzamy w formie eksperymentu programy graficzne do wizualizacji problematyki konserwatorskiej zabytków architektury. Pierwsza cześć referatu ukazuje możliwości łączenia animacji komputerowej i filmu w celu analizy przekształceń toruńskiego domu mieszczańskiego na przykładzie Domu Kopernika w Toruniu. Druga część to opis procesu tworzenia animowanej wersji, rekonstrukcji nieistniejącego obecnie zamku krzyżackiego w Człuchowie. Zostaną też zaprezentowane prace wykonane w Zakładzie Konserwatorstwa UMK przy współudziale studentów oraz lokalnych artystów, a także możliwości wykorzystania tych produkcji w procesie dydaktycznym.


Stosowanie metod wizualnych w eksperymentach z zakresu nauk społecznych oraz wykorzystywanie metod wizualnych w dialogu międzykulturowym

Dr hab. Ryszard Vorbrich

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza


Metody wizualne w projektach badawczo-rozwojowych, np. w projekcie: „Pokaż mi swój świat – pokaż mi swoją szkołę”.

  1. Narracja werbalna i narracja wizualna w procesie poznawczym i dydaktycznym.

  2. Dialog międzykulturowy a eksperyment wizualny.

  3. Kultury „tradycyjne” (bezobrazkowe) i tzw. „urześlniczone” a percepcja obrazu.

  4. „Obraz” a przełamywanie tabu „słowa”. Antropologiczna analiza prac afrykańskich (dogońskich) dzieci –uczestników projektu „Pokaż mi swój świat – pokaż mi swoją szkołę”.

Osiemnastowieczne przykłady „katalogowania” wiedzy w rezydencjach magnackich na kresach. Prowincjonalne Cabinets des Hommes Illustres

Mgr Monika Ochnio

Muzeum Narodowe w Warszawie


Przedmiotem wystąpienia jest próba odtworzenia stanu świadomości historycznej czy raczej typu mentalności  w 1. połowie XVIIII  wieku, jaka towarzyszyła tworzeniu galerii słynnych osobistości, pochodzących ze zbiorów Sapiehów w Dereczynie (a znajdujących się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie). Jest to zespół liczący 72 obrazki (o wymiarach niemal miniaturowych: 17x14 cm), obejmujący portrety osobistości ze świata starożytnego, nowożytnej Europy (w tym kilkanaście postaci z historii Francji) oraz Rzeczypospolitej. Odnalezienie wzorców graficznych tych przedstawień, których gros stanowiły miedzioryty z szesnastowiecznej publikacji André Théveta, Les vrais pourtraits et vies des hommes illustres Grecz, Latin et Payen..., (Paris 1584) oraz świetne miedzioryty francuskie XVII wieku, a w przypadku postaci Polaków – miedzioryty Falcka i Hondiusa – jest tylko wstępem do rozważań, kto i kiedy galerie tę zamówił. Jej powstanie można datować według „najpóźniejszego” portretu, przedstawiającego króla Stanisława Leszczyńskiego. Prace nad przygotowaniem katalogu tej galerii skłaniają do sformułowania szeregu pytań:

1. czy zespół ten powstał na terenie Rzeczypospolitej, czy może we Francji?

2. jak przedstawiał się w całości (mamy bowiem do czynienia tylko z jego częścią, zwróconą przez ZSRR w wyniku traktatu ryskiego)?

3. jeśli jest to dzieło polskie (na co wskazywałby średni poziom malarstwa), to w jakim środowisku powstało?

4. czy istnieje jakaś zależność dereczyńskiego cabinet des hommes illustres od powstałej także w 1. połowie XVIII wieku galerii familijnej Sapiehów  z Kodnia (obecnie w Muzeum w Przemyślu)?

Próba odpowiedzi na powyższe pytania będzie przyczynkiem do historii początków polskiego oświecenia, które korzeniami sięga czasów działalności biblioteki Załuskich.


Sesja trzecia MUZEA


Portal naukowy jako centrum tworzenia i prezentacji wiedzy w informacjonalizmie

Dr hab. Andrzej Radomski

Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej


Żyjemy w kulturze coraz bardziej zdominowanej przez media. Podstawowym typem doświadczenia staje się doświadczenie audiowizualne. Niektórzy mówią wręcz o nastaniu nowej ery – najczęściej określanej jako informacjonalizm. Życie, praca i zabawa przenoszą się do sieci. Jedną z cech rzeczywistości informacjonalistycznej jest odejście od tekstu – jako głównego źródła wiedzy i medium prezentacji świata. Epoka Gutenberga odchodzi pomału do lamusa. Nowym sposobem prezentacji świata i źródłem wiedzy o nim stają się cyfrowe media. Portale stają się tym nowym, wirtualnym miejscem tworzenia, gromadzenia, przetwarzania i wymiany nowych „widzialności”. Ich interaktywny charakter powoduje, że stają się one także miejscem edukacji nowego sposobu partycypacji we współczesnej kulturze – polegającego na kreowaniu obrazów. Miliony ludzi na całym świecie tworzą i przesyłają zdjęcia do Flikra, filmy na You Tube czy Vimeo, nagrania audio na File Factory czy cyfrowe teksty i prezentacje na Calameo bądź Scribda. Również uczeni zaczynają przekonywać się do idei wizualizacji wiedzy – o czym świadczy ich spora aktywność chociażby na portalu Wiedza i Edukacja.


Od narracji do ekspozycji, czyli historia w muzeach

Dr Anna Ziębińska-Witek

Zakład Historii i Kultury Żydów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej


Sposób, w jaki działa ekspozycja, jest jądrem doświadczenia muzealnego, chociaż ten aspekt wystawiennictwa jest często pomijany. Ocenia się jej treść, materiał użyty do jej skonstruowania, ale niewielkie mówi się o ekspozycji jako formie i jej charakterystyce pod tym właśnie względem. Ekspozycja muzealna jest medium składającym się z wielu innych (mediów), ale całość jest czymś więcej niż sumą części. Wychodząc z założenia, że muzealna ekspozycja historyczna jest specyficznym tworem kulturowym chciałabym zastanowić się nad regułami jej działania. Kolejnym problemem jest status obiektu w muzeach historycznych. Obiekt z reguły stanowi oś, która uzasadnia inne rodzaje aktywności muzealnej. Na muzeum spada odpowiedzialność za nabycie obiektu, jego konserwację, bezpieczeństwo, wystawienie, studia nad nim i interpretację. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych definicja obiektu była prosta: był to materiał prawdziwy. Używano też słów: „wyjątkowy”, „autentyczny”, „oryginalny”, „rzeczywisty”. Obecnie badacze wskazują na złożoność sytuacji. Obiektem może być przedmiot, doświadczenie, które przeżywamy, wizerunek stworzony dzięki talentowi i wrażliwości artysty, opowieść, historia, czy wreszcie bliski nam kontekst kulturowy. Niektórzy stawiają nawet tezę, że obiekty nie są jądrem muzeum, chociaż pozostają centralnym elementem wszystkich definicji pojęcia tej instytucji. Są ulotne – chociaż kuratorzy tak nie myślą – i muzea mogą ich nie potrzebować, by uzasadnić swoją działalność. Czym zatem dzisiaj jest obiekt muzealny? Jaka jest jego tożsamość?

Wystawy interaktywne jako forma przekazywania wiedzy

Dr Maciej Kluza

Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego


Rozwój nauki w ciągu wieków wymagał równoległego rozwoju metod pozwalających na komunikowanie osiągnięć naukowych innym ludziom. Jednak przez długie lata adresatem komunikacji była głównie społeczność naukowa oraz władcy będący często patronami i opiekunami uczonych. W XVIII w. dostrzeżono potrzebę komunikowania osiągnięć naukowych również szerokim rzeszom społeczeństwa.

Prekursorami wystaw interaktywnych były instytucje takie jak Deutches Museum w Monachium czy Science Museum w Londynie, których zadaniem było prezentowanie społeczeństwu najnowszych osiągnięć nauki czy techniki. Zadaniem współczesnych wystaw interaktywnych jest wskazanie możliwości nauki poprzez innowacyjne otoczenie, programy i narzędzia, które pomagają ludziom, a szczególnie młodym ludziom, ukierunkować ich ciekawość świata. Forma ta jest szczególnie użyteczna do ilustracji zagadnień z dziedziny nauk ścisłych. Na wystawach interaktywnych prezentowane są zarówno odkrycia naukowe dokonane wiele lat temu, które są zawarte w treści programów nauczania szkolnego, jak i osiągnięcia nauki z ostatnich lat. W wystąpieniu przywołane zostaną przykłady wystaw przygotowywanych przez Muzeum UJ, a także przez inne podmioty w kraju i za granicą.


Przejrzeć Muzeum… Cyfrowe Muzeum Narodowe w Warszawie

Mgr Piotr P. Czyż, mgr Marcin Romeyko-Hurko

Muzeum Narodowe w Warszawie


Muzeum Narodowe w Warszawie, podobnie jak wiele innych instytucji kultury w Polsce, nie pozostaje obojętne na  rozwój technologii cyfrowych i społeczeństwa wiedzy. Uruchomienie w internecie własnego cyfrowego muzeum, pojmowanego jako jedna z form prezentacji naukowego katalogu zbiorów,  poszerza zakres możliwości realizowania statutowych zadań instytucji. Istotnym wyzwaniem dla autorów programu było zaprojektowanie przejrzystego interfejsu umożliwiającego eksplorację różnorodnych kolekcji i odzwierciedlenie skomplikowanej sieci relacji pomiędzy zabytkami.

Muzeum udostępnia użytkownikom wielofunkcyjny system wyszukiwawczo-informacyjny zawierający możliwie kompletne informacje o muzealiach wraz z cyfrową dokumentacją fotograficzną. Dzięki podjętej na przełomie 2008 i 2009 r. współpracy Muzeum Narodowego w Warszawie z Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym, twórcą wykorzystywanego w większości polskich bibliotek cyfrowych programu dLibra, powstaje obecnie nowe narzędzie, służące prezentacji kolekcji muzealnych i umożliwiające komunikację z innymi bazami. Działający w wersji testowej program dMuseion, dedykowany szczególnie zbiorom artystycznym, ma szansę otworzyć krajowym muzeom drogę do wzajemnej współpracy, a także obecności w przedsięwzięciach globalnych, takich jak Europeana.


Sesja czwarta WIZUALIZACJA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM SPOŁECZEŃSTWIE


Sztuka prezentacji nauki

Wiktor Niedzicki

Politechnika Warszawska


Wierzymy w to, co widzimy. To obraz decyduje o powodzeniu prezentacji. Jak zatem zrobić dobre wrażenie? Mowa ciała, strój, niewerbalne środki przekazu. Czy zdajemy sobie sprawę z odbioru uczonych przez publiczność? Nieważna jest rzeczywistość, ważne jest, jak pokażą ją media. Kto ogląda telewizję? Jak pokazać naukę w mediach? Ciekawe materiały i inne pomoce naukowe. Skąd je wziąć? Nietypowe formy prezentacji nauki. Wiarygodność uczonego. Popularyzacja nauki czy rozrywka pseudonaukowa. Autor ponad 500 programów telewizyjnych „Laboratorium” oraz setek programów radiowych zaprezentuje wnioski z tysięcy nagrań z polskimi uczonymi.


Bazy danych i społeczeństwo refleksyjne. Unaocznienie jako forma wizualizacji kultury i społeczeństwa

Dr Alek Tarkowski

Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego


Termin wizualizacji potraktowany dość ogólnie pozwala przyjrzeć się społecznym skutkom unaocznienia najróżniejszych procesów, które staje się możliwe dzięki technologiom cyfrowym (przede wszystkim bazom danych i archiwom cyfrowym). Szczególnym przykładem takiego unaocznienia jest wizualizacja danych, ale chodzi też o szerszą dostępność informacji, które dotychczas były efemeryczne. Zamierzam mówić o tym w perspektywie „Future Internet”, gdzie coraz bardziej będzie to dotyczyć także przedmiotów materialnych.


Model przestrzeni abstrakcji

Prof. dr hab. Wiesław Gdowicz

Zakład Badań Wizualnych i Interakcji, Wydział Projektowy Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach


„Niczego nie ma w intelekcie, czego uprzednio nie było w zmyśle.” Św. Tomasz z Akwinu.

Niezależnie od treści myślowych i ekspresji z jaką są podawane, w procesie dochodzenia do prawdy i jej posiadaniu, zachodzi ścisły związek pomiędzy metodą, a przedmiotem. Niemożliwe jest zrozumienie systemu myślowego bez uwzględnienia procesu wewnętrznego, który zachodząc w umyśle kształtuje i buduje system i nadaje mu jednorodność. Prześledzenie życia umysłu w trakcie jego pracy jest sposobem poznania formułowanych przez dany system prawd. Bardzo znaczącym ułatwieniem tej czynności może być model wizualny, za pomocą którego procesy myślowe można zobaczyć. Użycie wizualnego modelu wprowadza porządek do sfery obserwowanych zjawisk.

Zasadniczym problemem, z którym zmagała się myśl ludzka, był fakt, że poznajemy materialne rzeczy niematerialnym umysłem. Jakakolwiek odpowiedź na ten problem ma fundamentalne znaczenie dla całości koncepcji poznania.

Próbując zrozumieć procesy zachodzące pomiędzy człowiekiem, rzeczą, (którą człowiek poznaje), znakiem (który tą rzecz zastępuje) i znaczeniem znaku – natrafiłem na ślad czynności wykonywanej przez intelekt, która pozwala lepiej zrozumieć wspomnianą relację: człowiek, rzecz, znak i znaczenie. Ta czynność to proces abstrakcji.

W moim wystąpieniu prezentuję model przestrzeni abstrakcji, który jest wynikiem prowadzonych badań rozpoczętych studiami nad problemem abstrakcji i procesami kształtowania się formy poznawczej w procesie poznania w filozofii św. Tomasza z Akwinu.

Pogłębione studia nad abstrakcją doprowadziły do odkrycia problemu wizualizacji jako narzędzia ułatwiającego rozumienie badanych procesów. Próby wyjaśnienia procesów logicznych, jakim podlega organizacja informacji metodą obrazowania, ujawniły szereg trudności związanych z charakterem obrazu. Dociekając natury tych trudności doszedłem do wniosku, że mogą one wynikać ze sposobu rozumienia procesów zachodzących pomiędzy rzeczą, znakiem i jego znaczeniem. Ażeby to stwierdzić, wymyśliłem narzędzie do obserwacji tych procesów, ułatwiające ich rozumienie. Tym narzędziem jest model przestrzeni abstrakcji, obrazujący proces formowania przez intelekt przedmiotu intelektualnego poznania.


Symboliczna reprezentacja wiedzy w sztukach plastycznych

Dr Andrzej Krzywka

Instytut Artystyczny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika


W historii ludzkości proces poznania podmiotowego postępował od mitycznej obrazotwórczości ku abstrakcyjnej wolności. Procesowi temu są podporządkowane strategie uprzedmiotowienia rozumiane jako oddzielne formy symboliczne (E. Cassirer), tworzą one mit, język, sztukę i naukę.

Każda obrazotwórczość pozbawiona wiedzy podąża ku dogmatom poznawczym, przyrost wiedzy związany z abstrakcyjnym postępowaniem w obrębie poszczególnych form symbolicznych oznacza poszerzenie obszarów wolności poznawczej związanej z falsyfikacją jako konieczną determinantą współczesnego poznania. Abstrakcyjne, wolne od determinizmu poznanie niesie poważne niebezpieczeństwo związane z wirtualizacją rzeczywistości.

Wydaje się, że jedynie sztuka posiada właściwość, które pozwalają zbalansować powyższą dychotomię, a to dzięki mechanizmowi przekładu języka symbolicznego, który ułatwia wzajemną komunikację między autonomicznymi symbolicznymi formami.

W artykule podejmę dyskusję ze stanowiskiem człowieka–twórcy w świecie, który przemienia wrażenia zmysłowe w twory sztuki wizualnej zawierające sens.

Wi-rewitalizacja – marzenie o poznaniu ponad granicami czasu i przestrzeni

Dr Daria Rzepiela

Atuta Sztuka Przestrzeni, Prudnik


Wirtualizacja wiedzy umożliwia równoległe istnienie tego, co w rzeczywistości jednocześnie istnieć nie może. Niematerialny przekaz jest szansą poszerzenia poznania, przekroczenia granic czasu i przestrzeni.

W przypadku wielu obiektów zdegradowanych mamy do czynienia nie z jednym okresem historycznym poprzedzającym stan obecny, ale z kilkoma. To nawarstwianie znaczeń i form: dosłownie – poprzez kolejne przebudowy, i w przenośni – w kontekście kultury.

Wi-rewitalizacja jest stworzeniem ram dla uwidocznienia historii i wirtualnego istnienia architektury jako procesu przestrzennego w rzeczywistym otoczeniu. Indywidualny wgląd w inne wymiary wi-rewitalizowanej przestrzeni nie ogranicza swobody poruszania się, ale zachęca do szukania kolejnych śladów w rzeczywistym obiekcie – po to, by budzić kolejne pytania i stymulować wy­obraźnię, by widzieć i słyszeć więcej.


Totalna mobilizacja społeczeństwa. Fazy totalnej mobilizacji w tragicznych okresach historii

Mgr Maciej Maraszkiewicz

Stowarzyszenie Młodych Demokratów, Słupsk


Głównym celem badawczym jest ukazanie siły, skuteczności, zagrożeń oraz skutków zastosowania w polityce idei „zasady totalnej mobilizacji” w kreowaniu politycznej wizji jednostki, społeczeństwa, narodu. Działanie tej zasady, przekształcające społeczeństwo w naród – od Biblii Pauperum do świata, w którym jest już zbrodniczą jednością – przedstawione zostanie za pomocą hipertekstu, w trzech częściach. Pierwsza ukazuje momenty rozwarstwienia społeczeństw lub narodów i dogodnych sytuacji politycznych, w których politykom udaje się podzielić je na dwie zasadniczo poróżnione grupy, ”MY” i ”ONI”. Druga część pokaże sytuacje oraz podejmowane przez polityków działania, dzięki którym udaje się im wykreować (stosując ”zasadę totalnej mobilizacji”) zaplanowaną politycznie jedność i spójność społeczeństw, narodów, którymi rządzą. Ta polityczna jedność budowana jest na sprzeciwie do „INNYCH”, „OBCYCH”, „WROGÓW”. W trzeciej części zostanie ukazana ilustracja trzech stadiów zachowań ludzi zmobilizowanych politycznie, społecznie, a nawet militarnie, którymi w ostatnim stadium zaczyna rządzić „prawo dziczy”. Powodem tych zachowań jest wykreowany ludzki lęk, strach przed „INNYMI”, „OBCYMI”, a więc „WROGAMI”. Metodologia badawcza opiera się na przekrojowej analizie społeczeństw i społeczności od średniowiecza poprzez oświecenie aż do czasów współczesnych, ze szczególnym uwzględnieniem okresu 1918–1945. W pracy wykorzystywano narzędzia badawcze socjologii jakościowej, analizując filmy, rysunki, zdjęcia, plakaty, gazety, karykatury oraz zapisane lub nagrane na różnych nośnikach wypowiedzi: zwyczajnych ludzi, polityków, przywódców, dyktatorów, zbrodniarzy.

Wizualizacja Wikipedii

Prof. dr Włodzisław Duch, dr Julian Szymański

Katedra Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Wydział Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej


W artykule przedstawiono zagadnienie wizualizacji wielkoskalowych danych, które mogą być przedstawione w postaci grafu. Opisano podejście wykorzystane do utworzenia grafu reprezentującego powiązania pomiędzy artykułami polskiej Wikipedii. Zaprezentowano trzy przykładowe podejścia do zobrazowania w postaci dwuwymiarowego grafu powiązań pomiędzy artykułami pochodzącymi z dwóch kategorii: informatyki i medycyny.

Przedstawiono system wykorzystujący wizualną prezentację struktury kategorii Wikipedii używanych do wyszukiwania artykułów zbliżonych tematycznie. W postaci graficznej przedstawione zostały podstawowe funkcjonalności systemu obrazujące możliwości wykorzystania struktur grafowych do prezentacji istotnych zależności semantycznych w dużym repozytorium wiedzy.


Mapy nauki i technologii – możliwości wizualizacji zarządzania zmianą technologiczną

Prof. dr Anna Rogut

EEDRI-Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym, Łódź


Na podstawie dotychczasowych foresightów można powiedzieć, że Polska dysponuje potencjałem rozwijania wielu radykalnych technologii, i już prowadzi szereg interesujących prac naukowo-badawczych. Brak jest jednak jasności co do rodzaju nisz technologicznych, wokół których można budować dobrą pozycję konkurencyjną lub przywództwo technologiczne. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest nadmiar słabo ustrukturyzowanej informacji. Celem referatu będzie przedstawienie możliwości wykorzystania jednego z bardziej popularnych instrumentów wizualizacji wiedzy i informacji, jakim są mapy technologii i mapy nauki, do rozpoznawania nowych ścieżek rozwoju technologicznego i wspierania różnych grup interesariuszy i decydentów politycznych w efektywnym modelowaniu polityki naukowo-technologicznej i innowacyjnej.


Jak odczytujemy infografiki? Analiza aktywności wizualnej odbiorców metodą eyterackingu

Mgr Mateusz Leszkowicz

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza


Celem referatu jest próba odnalezienia prawidłowości w odczytywaniu przez odbiorców tekstów wielomodalnych. Jako materiał badawczy wykorzystane zostały infografiki. Ich cechą charakterystyczną jest specyficzna struktura zapisu wizualnego połączonych ze sobą treści tekstowych, ilustracyjnych oraz fotograficznych. Analiza taka ma na celu określenie punktów wejściowych oraz ścieżek podążania wzroku czytających i ustalenia optymalnej struktury infografiki dla procesów uczenia się i rozumienia. W badaniu wykorzystano urządzenie do śledzenia ruchów gałki ocznej Eyetracker TOBII T60.


Wizualizacja danych i analiza wizualna okiem informatyka

Dr Krzysztof Nowiński

Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego


Dane, informacja, wiedza – od drzew do lasu.

Dane – od realnych lub modelowanych elementów widzialnego świata do obiektów w abstrakcyjnej przestrzeni.

Oko – najsprawniejszy odbiorca informacji.

Wizualizacja – zamiana matematycznej abstrakcji na obraz.

Analiza wizualna – poszukiwania w obrazie.

Analiza wizualna i analiza statystyczna – pytania i odpowiedzi.

Wizualna prawda i fałsz – rzetelność i propaganda.


Sztuka w Warszawie w latach 1901-1920 - szkic mapy topik.

Dr Piotr Kopszak

Muzeum Narodowe w Warszawie


Mapy Topik (Topic Maps) są przyjętym przez ISO (ISO/IEC 13250:2003) standardem opisu i wymiany informacji, który powstał, aby umożliwić tworzenie i łączenie ze sobą indeksów dokumentacji technicznej. Model opisu informacji przyjęty w mapach topik wydaje się być szczególnie atrakcyjny do tworzenia dokumentów z dziedziny nauk humanistycznych. W referacie przedstawiona zostanie mapa topik stworzona dla opracowania części katalogowej monografii życia artystycznego Warszawy w latach 1901-1920.


Jak odkrywać różnorodność w danych statystycznych? Analiza danych o nauce polskiej przy użyciu interaktywnych technik wizualizacyjnych

Dr Agnieszka Szóstek, mgr inż. Marta Osęka

Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa


Oskar Wilde powiedział: „Są kłamstwa, wielkie kłamstwa i statystyki”. Miał rację w tym, że dane statystyczne, tradycyjnie przedstawiane w formie uśrednionego wyniku statystycznego, mają tendencję do ukrywania informacji, które mogłyby stać się podstawą do głębszego zrozumienia zachodzących zmian, np. w różnych aspektach rozwoju kraju. W naszej prezentacji chcemy przedstawić możliwości użycia interaktywnych danych wizualizacyjnych do analizy trendów w rozwoju nauki polskiej i pokazać, w jaki sposób pozwalają one głębiej te trendy zrozumieć.

1   2   3

Powiązany:

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconData wysłania do recenzji r. Ministerstwo nauki I szkolnictwa wyższego

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego konsultanci krajowi

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego konsultanci krajowi

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego konsultanci krajowi

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego konsultanci krajowi

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconMinisterstwo zdrowia departament nauki I szkolnictwa wyższego konsultanci krajowi

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconOpracowała Agnieszka Iwaszkiewicz Publikację dofinansowało Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego

Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego Muzeum Narodowe w Warszawie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego konferencja wizualizacja wiedzy iconPodstawowe zasady recenzowania publikacji w czasopismach naukowych (Ministerstwo Nauki I Szkolnictwa Wyższego, 2011 r.)

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom