Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych




Pobierz 1.43 Mb.
NazwaProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych
strona7/18
Data konwersji13.09.2012
Rozmiar1.43 Mb.
TypProgram nauczania
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   18


6.3. Opis założonych osiągnięć i kompetencji ucznia

Uczeń zna i rozumie:

  • osiągnięcia nauki cywilizacji starożytnego Wschodu;

  • genezę i kierunki rozwoju greckiej nauki w zakresie matematyki, astronomii, medycyny, historii, geografii;

  • najważniejsze wynalazki i osiągnięcia techniczne starożytnych Greków oraz sposoby ich wykorzystania w późniejszych epokach;

  • genezę i najważniejsze kierunki rozwoju filozofii antycznej oraz jej wpływ na myślicieli następnych epok;

  • związek między rozwojem filozofii greckiej a nauką;

  • wpływ antycznych idei i nauki na współczesne dyscypliny naukowe;

  • pojęcia pozwalające na scharakteryzowanie rozwoju nauki i myśli technicznej epoki starożytności;

  • proces rozwoju szkolnictwa średniowiecznego;

  • genezę uniwersytetów;

  • proces rozwoju idei uniwersyteckiej w średniowieczu;

  • wpływ rozwoju uniwersytetów na naukę epoki średniowiecza;

  • znaczenie idei uniwersyteckiej dla rozwoju humanizmu;

  • trwałość idei uniwersyteckiej;

  • pojęcia: republika uczonych i człowiek renesansu oraz odnosi je do konkretnych przykładów;

  • znaczenie wynalazku Jana Gutenberga dla rozwoju nauki nowożytnej;

  • najważniejsze osiągnięcia naukowe w zakresie medycyny, matematyki, astronomii, geografii, fizyki i chemii w epoce nowożytnej;

  • genezę rozwoju zainteresowania nauką (z podkreśleniem roli humanizmu i odkryć geograficznych);

  • działalność encyklopedystów oraz instytucji naukowych powstających w epoce nowożytnej;

  • metody badawcze i naukowe stosowane w epoce nowożytnej;

  • rozwój i znaczenie racjonalizmu nowożytnego;

  • genezę i charakter przewrotu oświeceniowego;

  • najważniejsze wynalazki epoki nowożytnej i ich wpływ na życie ludzi;

  • związek między rozwojem nauki a rewolucją przemysłową;

  • dziedzictwo racjonalizmu oświeceniowego we współczesnym świecie;

  • pojęcia pozwalające na scharakteryzowanie rozwoju nauki i myśli technicznej epoki nowożytnej;

  • najważniejsze osiągnięcia naukowe oraz wynalazki w zakresie medycyny, matematyki, astronomii, geografii, fizyki i chemii w XIX wieku;

  • najważniejsze XIX-wieczne wynalazki w zakresie transportu i komunikacji, rozrywki oraz życia codziennego;

  • wpływ osiągnięć naukowych i XIX-wiecznych wynalazków na życie codzienne ludzi oraz zmiany społeczne z nich wynikające;

  • obyczajowe następstwa procesów urbanizacji i industrializacji;

  • działalność XIX-wiecznych instytucji wspierających naukę;

  • najważniejsze skutki rozwoju XIX-wiecznych nauki;

  • konsekwencje światopoglądowe i etyczne teorii Karola Darwina oraz Zygmunta Freuda;

  • przejawy adaptowania teorii Darwina w naukach społecznych;

  • proces specjalizacji w nauce i powstałe w jej wyniku dziedziny naukowe;

  • najważniejsze osiągnięcia naukowe oraz wynalazki w zakresie medycyny, astronomii, fizyki, chemii i informatyki w XX wieku;

  • spory etyczne dotyczące nauki i jej granic poznawczych;

  • osiągnięcia naukowe i ich wykorzystanie w sposób rodzący problemy natury etycznej;

  • proces kształtowania się i konsekwencje społeczeństwa zhierarchizowanego;

  • cechy społeczeństwa masowego i społeczeństwa informacyjnego oraz przejawy ich funkcjonowania;

  • zjawisko konsumpcjonizmu we współczesnym świecie i jego przejawy w odniesieniu do konkretnych sytuacji;

  • podstawowe stanowiska w sporze o przyszłość zglobalizowanego świata;

  • pojęcia: dyscyplina naukowa, prawo i jego kodyfikacja, pismo, epikureizm, stoicyzm, scholastyka, sztuki wyzwolone, trivium, quadrivium, collegium, akademia, bakałarz, rektor, magister, encyklopedia, jansenizm, pietyzm, kartezjanizm, empiryzm, deizm, ateizm, racjonalizm, darwinizm;

  • działalność i osiągnięcia między innymi Euklidesa, Hipokratesa, Archimedesa, Talesa z Miletu, Pitagorasa, Arystarcha z Samos, Hipparcha, Ptolemeusza, Pliniusza Starszego, Herodota, Tukidydesa, Platona, Sokratesa, Arystotelesa, Demokryta, Protagorasa, Diogenesa z Synopy, Erazma z Rotterdamu, Tomasza More’a, Mikołaja Kopernika, Galileusza, Johannesa Keplera, Jana Heweliusza, Isaaca Newtona, Karola Linneusza, Kartezjusza, Johna Locke’a, Edwarda Jennera, Roberta Kocha, Ludwika Pasteura, Marii Skłodowskiej-Curie, Wilhelma Roentgena, Nielsa Bohra, Dymitra Mendelejewa, Ernesta Rutherforda.


Uczeń potrafi:

  • wskazywać na mapie omawiane wydarzenia;

  • podać daty z zakresu historii nauki;

  • wymienić nazwiska najwybitniejszych uczonych różnych epok oraz omówić ich osiągnięcia;

  • porządkować przyczyny procesów związanych z historią nauki;

  • oceniać skutki społeczne, gospodarcze i kulturowe odkryć naukowych w różnych epokach;

  • charakteryzować procesy prowadzące do odkryć w zakresie różnych nauk;

  • wartościować osiągnięcia naukowe różnych epok historycznych;

  • ustosunkowywać się do różnych teorii i sporów dotyczących rozwoju nauki i konsekwencji odkryć naukowych;

  • wyszukiwać, selekcjonować i krytycznie analizować informacje z różnych źródeł, dotyczące historii nauki, w tym z zakresu technologii komunikacyjno-informacyjnej, a także dokonywać rekonstrukcji faktów na ich podstawie;

  • prezentować posiadaną wiedzę i umiejętności w sposób problemowy, syntetyczny i przekrojowy, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych;

  • prowadzić dyskusje z zachowaniem zasad kultury, tolerancji oraz poprawnego i logicznego argumentowania;

  • współpracować w zespole w celu wykonania powierzonych mu zadań oraz planować zadania;

  • posługiwać się poznaną terminologią z zakresu historii nauki w sposób zgodny z zasadami języka polskiego, konstruować krótsze i dłuższe ustne oraz pisemne wypowiedzi z dbałością o język ojczysty;

  • wykorzystywać zdobytą wiedzę i umiejętności w celu sprostania stawianym przed nim wymaganiom edukacyjnym oraz zgodnie z własnymi potrzebami.


6.4. Bibliografia wybranych opracowań do wątku Nauka

Ashall F., Przełomowe odkrycia, Warszawa 1997.

Baszkiewicz J., Młodość uniwersytetów, Warszawa 1997.

Boorstin D. J., Odkrywcy. Dzieje ludzkich odkryć i wynalazków, Warszawa 1998.

Burke P., Renesans, Kraków 2009.

Człowiek renesansu, red. E. Garin, tłum. A. Osmólska-Mętrak, Warszawa 2001.

Delumeau J., Cywilizacja Odrodzenia, tłum. E. Bąkowska, Warszawa 1993.

Dybel P., Freuda sen o kulturze, Warszawa 1996.

Encyklopedia odkryć i wynalazków, Warszawa 1972.

Etyka i technika w poszukiwaniu ludzkiej doskonałości, pod red. Barbary Chyrowicz, Lublin 2004.

Etyka wobec współczesnych dylematów, pod red. K. Kalki, A. Papuzińskiego, Bydgoszcz 2006.

Filipiak M., Lis F., W kręgu kultury postmodernistycznej. Młodzież, kultura, wartości, Lublin 2000.

Globalizacja a jednostka, pod red. A. Błachnio, Bydgoszcz 2009.

Historia medycyny, red. T. Brzeziński, Warszawa 1995.

Historia życia prywatnego, t. IV, red. M. Perrot, Wrocław 2006.

Kubiak Z., Dzieje Greków i Rzymian, Warszawa 2003.

Kunzmann P., Burkard F. P., Wiedmann F., Atlas filozofii, Warszawa 1999.

Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, tłum. H. Szumańska-Grossowa, Warszawa 1995.

Manteuffel T., Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 1996.

Maritain J., Trzej reformatorzy: Luter, Kartezujsz, Rousseau, tłum. K. Michalski, Warszawa 2005.

Mroziewicz L., Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 1999.

Pajewski J., Historia powszechna 1871–1918, Warszawa 1999.

Pater J., Dawne wynalazki, Warszawa 1997.

Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. III, Lublin 2004.

Roszkowski W., Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, Warszawa 2002.

Rostworowski E., Historia powszechna. Wiek XVIII, Warszawa 2002.

Stiglitz J. E., Globalizacja, Warszawa 2004.

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, Warszawa 1981.

Vardy P., Grosch P., Etyka, Poznań 1995.

Vetulani A., Początki najstarszych wszechnic środkowoeuropejskich, Wrocław 1970.

Wolski J., Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 1996.

Wójcik Z., Historia powszechna. Wiek XVI–XVII, Warszawa 1998.

Żarnowski J., Społeczeństwa XX wieku, Wrocław–Warszawa–Kraków 1999.

Żywczyński M., Historia powszechna 1789–1870, Warszawa 1997.

7. Swojskość i obcość


7.1. Cele kształcenia i wychowania

Wiedza:

  • omówienie cech barbarzyńcy w ujęciu greckim i rzymskim;

  • scharakteryzowanie kontaktów Greków i Rzymian z plemionami barbarzyńskimi;

  • wyjaśnienie genezy i konsekwencji antyjudaizmu w średniowiecznej Europie;

  • dostrzeganie wpływu wypraw krzyżowych na postrzeganie swojskości i obcości;

  • przedstawienie wpływu wypraw geograficznych na rozwój kolonializmu wczesnonowożytnego;

  • ukazanie postaw Europejczyków wobec mieszkańców zdobywanych i odkrywanych ziem w epoce nowożytnej;

  • zapoznanie z wyobrażeniami Europejczyków o mieszkańcach innych kontynentów oraz ich prezentacji w literaturze przygodowej;

  • wyjaśnienie ewolucji pojęcia tolerancji w różnych epokach historycznych;

  • przedstawienie stosunku Europejczyków do ludności terenów kolonialnych;

  • omówienie rozwoju idei nacjonalizmu i rasizmu w XIX wieku;

  • scharakteryzowanie pojęcia wielokulturowości;

  • wskazanie genezy omawianych wydarzeń i procesów historycznych;

  • scharakteryzowanie działalności i osiągnięć najważniejszych postaci historycznych;

  • posługiwanie się pojęciami pozwalającymi na scharakteryzowanie omawianych wydarzeń i procesów;

  • omówienie trwałości idei tolerancji;

  • przedstawienie konsekwencji światopoglądowych i etycznych nacjonalizmu i rasizmu;

  • wyjaśnienie następstw wielokulturowości we współczesnym świecie;

  • przedstawienie sporów dotyczących zjawiska wielokulturowości.


Umiejętności:

  • kształtowanie umiejętności rozwiązywania problemów związanych z uprzedzeniami i stereotypami;

  • rozwijanie umiejętności krytycznej analizy i oceny przebiegu wydarzeń i procesów związanych ze współistnieniem różnych kultur i tradycji;

  • rozwijanie umiejętności stosowania poznanych pojęć;

  • rozwijanie umiejętności krytycznej analizy i oceny omawianych wydarzeń, procesów i zjawisk historycznych;

  • korzystanie z różnorodnych źródeł wiedzy historycznej;

  • formułowanie i uzasadnianie ocen omawianych wydarzeń, procesów i zjawisk historycznych;

  • lokalizowanie faktów w czasie i uwzględnianie zmian zachodzących w czasie;

  • lokalizowanie faktów i zjawisk w przestrzeni;

  • porównanie omawianych wydarzeń, procesów i zjawisk historycznych;

  • ocenianie omawianych wydarzeń, procesów i zjawisk historycznych w poszczególnych epokach z uwzględnieniem ich genezy i uwarunkowań społeczno-politycznych.


Postawy:

  • kształtowanie postawy tolerancji wobec dokonań innych kultur i narodów;

  • uwrażliwienie na odmienne rodowody kulturowe i tradycje;

  • kształtowanie postaw otwartych i tolerancyjnych, opartych na dialogu i wymianie wartości, a wyrzekających się poczucia wyższości kulturowej;

  • ukazanie wielokulturowości jako dobra społecznego, wpływającego na wzbogacenie kultury i stanowiącego wyzwanie, ale nie zagrożenie;

  • kształtowanie przekonania o konieczności pokojowego i opartego na równych prawach współistnienia różnych grup religijnych, kulturowych i społecznych;

  • zanegowanie postaw rasistowskich, nacjonalistycznych, ksenofobicznych.


7.2. Treści nauczania




PROGRAM NAUCZANIA

PODSTAWA PROGRAMOWA

Lp.

Przykładowe jednostki tematycznelekcje lub grupy lekcji

Materiał nauczania

Zakres podstawy programowej.

Uczeń:

1.

Starożytni Grecy i barbarzyńcy

  • znaczenie mitu wspólnego pochodzenia dla Greków; inne więzi łączące Greków: język, religia, zwyczaje;

  • bios politikos Arystotelesa jako jeden z trzech sposobów życia dostępnych ludziom wolnym;

  • ewolucja pojęcia barbarzyńcy w cywilizacji greckiej;

  • wpływ wielkiej kolonizacji i wojen z Persami na rozwój kontaktów z plemionami barbarzyńskimi;

  • przykłady kontaktów Greków z ludami barbarzyńskimi;

  • charakter stosunków grecko-macedońskich przed epoką hellenistyczną;

  • proces hellenizacji basenu Morza Śródziemnego;

  • wpływ literatury i filozofii greckiej na formowanie się stereotypu barbarzyńcy i fenomenu pojmowania własnej kultury za prawdziwie ludzką;

  • pojęcia: barbarzyńca, stereotyp, bios politikos.

A.5.1. opisuje greckie i rzymskie pojęcia barbarzyńcy; na wybranych przykładach charakteryzuje kontakty Greków i Rzymian z ludami uważanymi przez nich za barbarzyńców

A.5.2. wyjaśnia na przykładach starożytnych Greków i Rzymian fenomen uznawania własnej kultury za kulturę prawdziwie ludzką

2.

Barbarzyńcy w Imperium Romanum

  • plemiona barbarzyńskie w okresie królestwa i republiki;

  • wpływ podbojów rzymskich na rozwój kontaktów z plemionami barbarzyńskimi;

  • przykłady kontaktów Rzymian z ludami barbarzyńskimi;

  • proces romanizacji basenu Morza Śródziemnego;

  • etapy formowania się Imperium Romanum i ewoluowania pojęcia barbarzyńcy;

  • wielka wędrówka ludów;

  • wpływ literatury rzymskiej na formowanie się stereotypu barbarzyńcy i fenomenu pojmowania własnej kultury za prawdziwie ludzką;

  • pojęcia: humanitas, inhumanitas, orbis romanum, orbis barbarum.

A.5.1. opisuje greckie i rzymskie pojęcia barbarzyńcy; na wybranych przykładach charakteryzuje kontakty Greków i Rzymian z ludami uważanymi przez nich za barbarzyńców

A.5.2. wyjaśnia na przykładach starożytnych Greków i Rzymian fenomen uznawania własnej kultury za kulturę prawdziwie ludzką

3.

Średniowieczny antyjudaizm europejski

  • państwa barbarzyńskie w Europie wczesnośredniowiecznej;

  • stosunek chrześcijaństwa średniowiecznego do judaizmu;

  • geneza antyjudaizmu średniowiecznego i jego przejawy;

  • stereotypowe postrzeganie Żydów w średniowieczu;

  • procesy inkwizycyjne wyznawców judaizmu;

  • konsekwencje izolacji społeczności żydowskiej w średniowieczu;

  • pojęcia: antyjudaizm, inkwizycja.

B.5.1. wyjaśnia genezę i konsekwencje antyjudaizmu w Europie średniowiecznej


4.

Swoi i obcy w okresie krucjat

  • rekonkwista na Półwyspie Iberyjskim;

  • geneza i przebieg wypraw krzyżowych;

  • rozumienie pojęć swój i obcy w dobie wypraw krzyżowych;

  • stosunki między chrześcijaństwem i islamem w przededniu krucjat i w trakcie ich trwania;

  • charakter świętej wojny w średniowieczu;

  • krucjaty antypogańskie i walka z herezją;

  • pojęcia: herezja, krucjata, rekonkwista, dogmat.

B.5.2. analizuje, na wybranych przykładach, postrzeganie swojskości i obcości w okresie krucjat

5.

Stary i Nowy Świat w dobie odkryć geograficznych

  • geneza i przebieg odkryć geograficznych;

  • kolonializm wczesnonowożytny;

  • stosunek odkrywców i kolonizatorów wobec ludności tubylczej w Afryce, Amerykach i Azji;

  • misje chrystianizacyjne na terenach nowo odkrywanych;

  • pojęcia: Stary i Nowy Świat; konkwistadorzy, kolonizacja.

C.5.1. charakteryzuje i ocenia postawy Europejczyków wobec mieszkańców zdobywanych i odkrywanych ziem w epoce nowożytnej

6.

Tolerancja – ewolucja pojęcia i postawy społecznej

  • rys historyczny rozwoju pojęcia tolerancja od starożytności po wczesną nowożytność;

  • przykłady postaw tolerancji we wcześniejszych epokach – na przykład tolerancja religijna Rzeczpospolitej Obojga Narodów;

  • charakter idei tolerancji w oświeceniu;

  • propagatorzy oświeceniowej tolerancji (między innymi Wolter, Diderot);

  • przykłady tolerancji w oświeceniu;

  • zapisy dotyczące tolerancji w dokumentach epoki oświecenia;

  • ewolucja pojęcia tolerancji w XIX i XX wieku;

  • przejawy tolerancji w dzisiejszych czasach;

  • pojęcia: tolerancja, nietolerancja, oświecenie, wojny religijne, konfederacja warszawska.

C.5.2. wyjaśnia różnice między oświeceniową koncepcją tolerancji a współczesnym rozumieniem tego pojęcia

7.

„Szlachetny dzikus” – stosunek Europejczyków do mieszkańców kolonii

  • geneza powstania mitu „szlachetnego dzikusa”;

  • stosunek Europejczyków do zwyczajów, tradycji i umiejętności rdzennych mieszkańców kolonii;

  • poglądy J. J. Rousseau na temat „szlachetnych dzikusów”;

  • literackie przykłady „szlachetnego dzikusa” (między innymi Przypadki Robinsona Crusoe, Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki; Ostatni Mohikanin; W pustyni i w puszczy);

  • obraz rdzennych mieszkańców kolonii w źródłach historycznych;

  • pojęcia: europocentryzm; rasizm.

D.5.1. charakteryzuje obecność mitu „szlachetnego dzikusa” w literaturze epoki; opisuje europejskie wyobrażenia o mieszkańcach innych kontynentów zawarte w literaturze przygodowej

8.

Nacjonalizm i rasizm w XIX wieku

  • proces kształtowania się świadomości narodowej w Europie i na terenach kolonizowanych przez Europejczyków;

  • geneza ideologii nacjonalizmu i rasizmu;

  • główni teoretycy nacjonalizmu i rasizmu;

  • przykłady postaw nacjonalistycznych i rasistowskich w Europie, USA i na obszarach kolonialnych w XIX wieku;

  • dzisiejsze przykłady postaw nacjonalistycznych i rasistowskich;

  • pojęcia: nacjonalizm, faszyzm, narodowy socjalizm, segregacja rasowa, ksenofobia.

D.5.2. charakteryzuje i ocenia idee nacjonalizmu i rasizmu w XIX wieku

9.

II Rzeczpospolita – państwo wielokulturowe

  • rys historyczny wielokulturowości ziem polskich;

  • skład narodowościowy i wyznaniowy II Rzeczypospolitej;

  • znaczenie wielokulturowości II Rzeczypospolitej dla rozwoju odrodzonego państwa;

  • koncepcje polityki narodowościowej w II Rzeczypospolitej;

  • przyczyny i przykłady konfliktów narodowościowych i religijnych w II Rzeczypospolitej oraz ich konsekwencje;

  • wpływ stosunków narodowościowych II Rzeczypospolitej na kształtowanie się polityki zagranicznej państwa.

E.5.1. analizuje wielokulturowość społeczeństwa II Rzeczypospolitej

10.

Społeczeństwa wielokulturowe dziś

  • pojęcie wielokulturowości i jego znaczenie we współczesnym świecie;

  • przyczyny występowania zjawiska wielokulturowości;

  • wzorce wielokulturowości oraz społeczeństwa wielokulturowe we współczesnym świecie;

  • konsekwencje i obawy wiązane ze zjawiskiem wielokulturowości;

  • pojęcia: imigranci, tożsamość (etniczna, religijna, historyczna).

E.5.2. na wybranych przykładach analizuje współczesne społeczeństwa wielokulturowe
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   18

Powiązany:

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Program nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych iconProgram nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom