Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków




Pobierz 14.74 Kb.
NazwaHenryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków
Data konwersji14.09.2012
Rozmiar14.74 Kb.
TypDokumentacja
HENRYK SIENKIEWICZ żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach i pamięci Polaków.

W domu Sienkiewicza stale się debatowało nad najnowszymi wydarzeniami, wspominało się też dawne czasy. Ojciec pisarza służył w polskim wojsku, brał udział w powstaniu listopadowym. Opowiadał i o własnych przeżyciach, i o przeszłości niemal legendarnej, bo i dziad był żołnierzem, w szeregach wielkiej armii Napoleona przewędrował Europę.

Z rodziną matki wiązały się stare tradycje i nieprzebrzmiałe echa walk o niepodległość. Stefania z Cieciszewskich Sienkiewiczowi była bliską krewną Joachima Lelewela.

Przemawiały również do wyobraźni pamiątki, obrazy ze scenami z przeszłości historycznej zawieszone w pociemniałych ramach.

Ulubionym zajęciem Sienkiewicza było czytanie książek historycznych. W szkole najbardziej ze wszystkich przedmiotów interesowała go historia i język polski. Jako chłopiec czytał „Życie Napoleona”, opisy wszystkich bitew i mówił, że pójdzie do polskiej szkoły wojskowej jak tylko ją otworzą.

Przypuszczalnie w lipcu 1863 roku Sienkiewicz wybrał się nocą do Woli Okrzejskiej, żeby przyłączy się do oddziału powstańców. Miał zaledwie17 lat, a wyglądał na 15. Był drobny i wątły. Odesłano go do domu.

Bardzo związany był z Warszawą, gdzie studiował na wydziale prawnym oraz filozoficzno-historycznym Szkoły Głównej, a także na rosyjskim Uniwersytecie Warszawskim. Zapalony działacz społeczny. Wiele podróżował, m.in. do Ameryki, gdzie powstały takie nowele, jak "Latarnik", "Sachem", "Wspomnienie z Maripozy" i in., oraz do Afryki, co zainspirowało go do napisania "W pustyni i w puszczy". Jako pozytywista poruszał w swych utworach aktualne problemy społeczne, np. sprawę wychowania i kształcenia dziecka wiejskiego ("Janko Muzykant"), dyskryminację dzieci polskich w szkole zaborczej ("Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela"), sytuację chłopa zmuszonego do służby w armii zaborczej("Bartek Zwycięzca")oraz wiele innych.
Ulubionym gatunkiem literackim Sienkiewicza była powieść historyczna. Ogromną popularność przyniósł mu cykl nazwany "Trylogią" ("Ogniem i mieczem", "Potop" i "Pan Wołodyjowski"), napisany "ku pokrzepieniu serc" Polaków. Największym sukcesem międzynarodowym była powieść historyczna "Quo vadis". W 1900 r. powstał kolejny utwór z tego gatunku - "Krzyżacy", będący uwieńczeniem twórczości pisarza, dzieło o niezwykłej wartości ideologiczno-artystycznej, dające czytelnikom, podobnie jak "Trylogia", literacką lekcję patriotyzmu i wiarę w wartość ludzkiego bohaterstwa.
Wśród młodzieży niesłabnącą poczytnością cieszy się powieść przygodowa "W pustyni i w puszczy", zamykająca przeszło czterdziestoletnią karierę pisarską Sienkiewicza.

W niedzielę 10 grudnia 1905 roku Oskar II, król Szwecji, wręczył Nagrodę Nobla autorowi „Quo vadis”, który wygłosił przemówienie:

"Ci, którzy mają prawo ubiegać się o nagrodę ustanowioną przez szlachetnego filantropa, nie należą do jednego szczepu i nie są mieszkańcami jednego kraju. Wszystkie narody świata idą w zawody o tę nagrodę, w osobach swoich poetów i pisarzów. Dlatego też wysoki areopag, który tę nagrodę przyznaje, i dostojny monarcha, który ją wręcza, wieńczą nie tylko poetę, ale zarazem i naród, którego synem jest ów poeta.
Stwierdzają oni tym samym, że ów naród wybitny bierze udział w pracy powszechnej, że praca jego jest płodna, a życie potrzebne dla dobra ludzkości.

Jednakże zaszczyt ten, cenny dla wszystkich, o ileż jeszcze cenniejszym być musi dla syna Polski!... Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysiącznych dowodów, że ona żyje!... Głoszono ją niezdolną do myślenia i pracy, a oto dowód, że działa!... Głoszono ją pobitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać!...
Komuż nie przyjdą na myśl słowa Galileusza:
E pur si muove! (jednak się porusza), skoro uznana jest wobec całego świata potęga jej pracy, a jedno z jej dzieł uwieńczone.
Więc za to uwieńczenie - nie mojej osoby, albowiem gleba polska jest żyzna i nie brak pisarzów, którzy mnie przewyższają - ale za to uwieńczenie polskiej pracy i polskiej siły twórczej wam, panowie członkowie Akademii, którzy jesteście najwyższym wyrazem myśli i uczuć waszego szlachetnego narodu, składam, jako Polak, najszczersze i najgorętsze dzięki."



W 1889r. ufundował stypendium (z pieniędzy uzyskanych od anonimowego wielbiciela jego twórczości) im. Marii Sienkiewiczowej, z którego korzystali m.in. Maria Konopnicka i Stanisław Wyspiański. Wielokrotnie wspierał swoim autorytetem akcje patriotyczne, np. protestował przeciwko prześladowaniom dzieci polskich we Wrześni w 1901r. (zabór pruski). W 1903r. jeździł po kraju z odczytami, zbierając pieniądze dla ofiar niedawnej powodzi. W okresie rewolucji 1905r. w odezwach i artykułach domagał się autonomii dla Królestwa Polskiego. W roku 1906 w postępowych gazetach zachodnioeuropejskich ukazał się list otwarty do cesarza Wilhelma II, wyrażający protest pisarza przeciwko polityce hakatystów. Zwolennik Narodowej Demokracji.


Twórczość Sienkiewicza nie tylko krzepiła serca ogarnięte zwątpieniem wobec rosnącego ucisku w zaborze rosyjskim i pruskim, dzieła te przypomniały Polakom narodową odrębność i prawo do narodowej godności. Toteż, gdy butny i ufny w swą siłę rząd niemiecki spotęgowały prześladowanie Polaków pod zaborem pruskim, pisarz znów zabrał głos w liście otwartym do cesarza Wilhelma I i w innych publicznych wystąpieniach. W gdy wybuchła I wojna światowa, której niszczycielski walec zaczął się przetaczać po ziemiach polskich, Sienkiewicz stanął w neutralnej Szwajcarii na czele komitetu pomocy ofiarom wojny w Polsce. Ta filantropijna organizacja pozyskiwała datki z całego świata i przesyłała je do Polski. W swej działalności pisarz i jego przyjaciele okazywali neutralność, ponieważ wszyscy zaborcy obiecywali Polakom niepodległość w zamian za poparcie w działaniach wojennych. Ta dobroczynna działalność społeczna wypełniła ostatnie lata jego pracowitego żywota. Do ostatniej chwili apelował do narodów świata o pomoc dla Polaków i wszelkimi dostępnymi drogami przesyłał do kraju wcale pokaźną pomoc finansową i materialną. Nie doczekał, niestety, chwili, gdy po przeszło stuletniej niewoli Polska odzyskała niepodległość. Zmarł w Vevey w Szwajcarii 15 listopada 1916 roku.

Po wybuchu I wojny światowej udał się do Szwajcarii, organizując w Vevey (przy współudziale Antoniego Osuchowskiego oraz Ignacego Jana Paderewskiego) Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Sienkiewicz nie doczekał niestety niepodległości. Zmarł w wieku 70 lat 15 listopada 1916r. w Hotel du Lac. Pogrzeb artysty w niewielkim miasteczku pod Lozanną, ściągnął jego przyjaciół, wielbicieli oraz oficjalne delegacje kilku krajów. 27 października 1924r. odbył się powtórny pogrzeb Henryka Sienkiewicza w podziemiach katedry św. Jana w Warszawie.


Nie można pominąć faktu, że Henryk Sienkiewicz mocno akcentował w społeczeństwie postulat służby narodowej. W jednej z ankiet wyznał: „Idea ojczyzny powinna zajmować pierwsze miejsce w duszy i w sercu człowieka”. Autor Qvo vadis? Był do końca wierny programowi literatury budującej, podnoszącej na duchu. Podkreślał wielokrotnie, iż:

Powieść winna krzepić życie, nie zaś podkopywać, uszlachetniać – nie plugawić, nieść dobre nowiny, nie zaś złe”.

Warto podkreślić, że nasz pierwszy noblista w dziedzinie literatury podejmował działania nie tylko literackie w obronie prześladowanych Polaków, dzieci z Wrześni, Poznania i Torunia, utrzymywał korespondencję, wspierał uciemiężonych. Kiedy otrzymał od tajemniczego ofiarodawcy 15 tysięcy rubli z adnotacją Michał Wołodyjowski – Henrykowi Sienkiewiczowi (podobno z dopiskiem „nic to”) utworzył fundusz stypendialny imienia zmarłej żony Marii dla artystów, podupadających na zdrowiu. Pieniądze przesłał Akademii Umiejętności w Krakowie, która objęła protektorat nad funduszem. Sienkiewicz brał także udział w organizowaniu, a następnie w pracach Kasy Pomocy dla osób Pracujących na Polu Naukowym, która m. in. zajmowała się ufundowaniem pomnika Mickiewicza oraz finansowaniem prac badawczych. Był ofiarnym społecznikiem i wiernym synem Polski także poza jej granicami – będąc w Szwajcarii utworzył Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Sienkiewicz patronował propolskim inicjatywom i dobrze świadczył o Polsce w świecie.

Twórczość, jak lustro odbija twórcę. Jest to odbicie jak najbardziej prawdziwe, trafne i wyraziste. Sienkiewicz pisał dla bardzo szerokiego grona odbiorców, żyjących w różnym czasie i przestrzeni, w różnych uwarunkowaniach geopolitycznych, środowiskowych i intelektualnych. Pisał mimo, iż los nie szczędził mu trosk osobistych, rodzinnych i zawodowych. Był pracowitym i szlachetnym człowiekiem. Tworzył z radością pisania, możnością utrwalania rzeczy dobrych, mądrych i pięknych.


Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na gorący patriotyzm, który pokazuje m. in. bohaterstwo i wielkość przodków oraz zamiłowanie do Polski i tego, co polskie. Profesor Chrzanowski mówi o trylogii, jako o „wielkiej i czystej pieśni na cześć bohaterstwa i miłości ojczyzny”.


Opracowała: Jadwiga Szota




Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconHenryk Sienkiewicz należy do grona najbardziej znanych polskich pisarzy. Jest on autorem licznych powieści I nowel. Żył I tworzył w czasach, kiedy Polska była

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconH enryk Sienkiewicz żył w latach 1846 -1916. Jako pisarz stał się sławny, gdy rozpoczął publikować w Gazecie Polskiej

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconPolska w czasie rozwoju epoki romantyzmu była pod zaborami, wybuchły dwa powstania narodowe

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconHenryk Sienkiewicz, pseud. Litwos urodził się 5 maja 1846

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconImię I nazwisko polska pod zaborami

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconPolska szkołA im. Henryka sienkiewicza henryk sienkiewiczwest suburban polish school

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconZiemie polskie pod trzema zaborami 1795-1806 Ogólnie

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconHasło konkursu „Polska I Polacy w latach 960 1918”

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków icon1. Polska polityka zagraniczna w latach dwudziestych oparta była na systemie

Henryk sienkiewicz żył w latach 1846 – 1916, a Polska była pod zaborami od 1795 do 1918, czyli cały okres życia Sienkiewicza przypada na czas kiedy Polska nie istniała na mapie tylko w sercach I pamięci Polaków iconWojna okopowa w latach 1914-1918 toczona była w takim samym stopniu na powierzchni ziemi, jak I pod nią. Podkopywanie stało się sposobem na uniknięcie ognia

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom