Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu)




Pobierz 21.88 Kb.
NazwaZnaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu)
Data konwersji15.09.2012
Rozmiar21.88 Kb.
TypDokumentacja

ZNACZENIE DLA CZŁOWIEKA I PRZYRODY TERENÓW PODMOKŁCH

Sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu)




Bez mokradeł żyć się nie da


Mokradła to wszelkie ekosystemy wodne i ziemnowodne. Ich cechą wspólną jest stałe lub okresowe przesycenie wodą podłoża, występowanie roślin wodolubnych (hydrofitów) lub specyficznej gleby.
Klasyfikacja mokradeł obejmuje zbiorniki wodne (jeziora, stawy, zbiorniki zaporowe), cieki (źródła, potoki, rzeki, estuaria, kanały i rowy melioracyjne), bagna (wysokie, przejściowe i niskie, mułowiska, namuliska, pomokliska).
Dla ekologów mokradła są bezcennymi ekotonami, czyli strefami przejściowymi pomiędzy położonymi wyżej ekosystemami lądowymi, a ekosystemami typowo wodnymi.
W XX wieku zanikła lub została zdegradowana ponad połowa mokradeł na świecie. Głównym ich wrogiem jest człowiek, traktujący często obszary wodno - błotne jako nieużytki. Obecnie mokradła należą do ekosystemów zagrożonych w skali międzynarodowej. Ze względu na olbrzymie znaczenie dla przyrody muszą być chronione. Bagna i mokradła stanowią, bowiem siedliska ginących gatunków roślin i zwierząt. Odgrywają kluczową rolę w ochronie światowych zasobów wody pitnej i utrzymaniu równowagi klimatycznej Ziemi. Naturalne torfowiska mają większy udział w wiązaniu dwutlenku węgla z atmosfery aniżeli lasy tropikalne.
Naturalne i przeobrażone zajmują w Polsce ponad 4 mln ha, co stanowi 13 proc powierzchni kraju.
Bogactwem naszego kraju są zachowane jeszcze naturalne wody: meandrujące rzeki, dzikie jeziora i obszary podmokłe.

Po co nam mokradła?


Tereny podmokłe i obszary nadrzeczne to jedne z najcenniejszych przyrodniczo obszarów na świecie. Stanowią one rezerwuary wody pitnej. Odgrywają również niebagatelną rolę dla oczyszczania wód i zmniejszenia zagrożenia powodziowego. Ochrona terenów podmokłych ma prócz walorów ekologicznych również znaczenie ekonomiczne. Szacowana ekonomiczna wartość naszych ekosystemów naturalnych sięga 33 trylionów USD. Badania wykazują, że globalną wartość samych ekosystemów podmokłych ocenia się aż na 14.9 tryliona USD, czyli 45% wartości całego bogactwa naturalnego Ziemi.
Przed 30 laty w Iranie w miejscowości Ramsar doszło do podpisania międzynarodowej konwencji (Ramsarskiej) w celu ochrony obszarów podmokłych na Ziemi oraz uświadomienia ludziom ich wagi (także ekonomicznej). Konwencję ratyfikowały do tej pory 123 państwa, w tym także Polska. Przypadająca na 2 lutego rocznica popisania Konwencji obchodzona jest obecnie jako Światowy Dzień Terenów Podmokłych.


Sytuacja na świecie


Sekretariat Konwencji Ramsarskiej ostrzega, że o ile nie zintensyfikuje się działań na rzecz ochrony terenów podmokłych, do 2050 roku w przynajmniej 60 krajach pogorszy się sytuacja związana z niedoborem wody. Jednocześnie znacznie wzrośnie w tym czasie zagrożenie związane z powodziami. Pomimo, że w ostatnich latach zwiększono wysiłki na rzecz ochrony terenów podmokłych, to z ok. 6000-900 mln ha ekosystemów podmokłych gromadzących wodę słodką na świecie, tylko 60-70 mln ha czyli mniej niż 10% - jest objętych ochroną. Ponad połowa obszarów podmokłych na świecie została zniszczona w przeciągu ostatnich 100 lat. W tym samym czasie zużycie zasobów wody słodkiej wzrosło sześciokrotnie, przy jednoczesnym podwojeniu populacji ludzkiej. Dzisiaj ponad 800 mln ludzi na świecie nie ma dostępu do czystej słodkiej wody. Jeśli nie ulegnie zmianie podejście ludzi do obszarów podmokłych, w 2050 roku 2 na 3 ludzi na świecie może żyć w takich warunkach.


Sytuacja w Polsce


Polska jest krajem bogatym w tereny podmokłe - jest ich jeszcze około 1,5 mln ha. Są to środowiska bardzo zróżnicowane: od jezior do podmokłych łąk, mokradeł, bagien, torfowisk, wilgotnych lasów, stref zalewowych i wybrzeży. Wszystkie mają ogromne znaczenie dla ochrony zasobów przyrodniczych nie tylko Polski, ale i Europy. Aż 100 terenów podmokłych w Polsce jest uznanych za obszary ważne dla ochrony ptaków w skali europejskiej. Najlepiej znanym przykładem ptaka, którego przetrwanie zależy od terenów podmokłych, jest bocian biały. W Polsce gniazduje więcej bocianów niż w jakimkolwiek innym kraju - jest ich u nas aż 30.000 par - "co czwarty bociek to Polak". Tymczasem na przykład w Danii, gdzie na początku XX w. było ich 4000 tys. par, za sprawą intensyfikacji rolnictwa i osuszania terenów podmokłych zostało już tylko 6!
W Polsce ochroną w ramach konwencji Ramsarskiej objęto do tej pory 8 obszarów wodno-błotnych o międzynarodowym znaczeniu. Dwa z nich to rezerwaty w dorzeczu Odry: znajdujący się w ujściu Warty rezerwat "Słońsk", gdzie podczas jesiennych migracji zatrzymuje się ponad 40 tys. ptaków oraz rezerwat "Stawy Milickie" - goszczący blisko 170 gatunków ptaków i jeden z największych w Europie kompleks stawów. Równie ważne są dla ochrony przyrody doliny rzeczne, a w szczególności nadrzeczne lasy - są one pod względem bioróżnorodności lasami tropikalnymi Europy". Przykładowo aż 70% ptaków gniazdujących w Polsce występuje właśnie w tych środowiskach. Jedną z najcenniejszych polskich dolin rzecznych jest Odra, która została uznana za tzw. "korytarz ekologiczny" o europejskim znaczeniu.
Niestety sytuacja wielu cennych obszarów podmokłych w dolinach rzek nadal pogarsza się. Znaczna część z nich nie jest wystarczająco chroniona. Do ich niszczenie dochodzi w wyniku prowadzonych prac melioracyjnych, intensyfikacji rolnictwa i postępujących procesów urbanizacyjnych. W chwili obecnej nadrzeczne obszary podmokłe są szczególnie zagrożone przez projekty regulacji rzek, takie jak "Kaskada dolnej Wisły" i "Program dla Odry 2006".


Strategie i samorządy

W Polsce potrzeba ochrony obszarów wodno-błotnych została uwzględniona w "II Polityce Ekologicznej Państwa" oraz w "Strategii Ochrony i Umiarkowanego Użytkowania Różnorodności Biologicznej". Uznano, że siedliska wodne i błotne są szczególnie ważne dla zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz bilansu wodnego kraju. Przez lata mokradła traktowane były u nas jako nieużytki lub tereny wymagające rekultywacji, dlatego w latach 60. i 70. ub. wieku masowo przeprowadzono melioracje. Straty wynikające z tych nieprzemyślanych zabiegów są ogromne.
Melioracje nie tylko nie poprawiły ekonomicznych rezultatów gospodarki rolnej, ale jeszcze przyniosły nowe zagrożenia - susze oraz zwiększone zagrożenie powodziowe.
Dzisiaj nawet melioranci uznają akcje odwadniania bagiennych użytków zielonych za błąd. W obliczu suszy w rolnictwie wiele się mówi o roli tzw. małej retencji, a zachowanie naturalnych mokradeł jest najlepszym i najkorzystniejszym dla środowiska przyrodniczego sposobem jej utrzymania. Sami melioranci oszacowali, że aby zatrzymać degradację odwodnionych w przeszłości użytków zielonych, w Polsce powinno jak najszybciej powstać około 70 tys. zastawek.


Nie ruszać „olbrzymiej gąbki” !


Mokradła, szczególnie torfowiskowe, pełnią wyjątkową rolę w gospodarce wodnej - zapewniają obieg i magazynowanie wody słodkiej. Szacuje się, że w naszych torfowiskach zmagazynowanych jest ok. 35 mld m sześc. wody. Znacznie więcej niż znajduje się we wszystkich polskich jeziorach. Stanowią one wielką, naturalną "gąbkę", która wchłania nadmiar wody zapobiegając powodziom i oddaje ją w czasie suszy .
Osuszanie i zanikanie torfowisk oznacza nie tylko zmniejszanie się ilości zmagazynowanej wody, ale także zmianę struktury jej obiegu - przyspieszanie odpływu wód wezbraniowych. Uważa się, że za katastrofalne powodzie odpowiedzialne są głównie przekształcenia krajobrazu w zlewniach rzek. Zmiany te polegają na zniszczeniu naturalnych mokradeł i wyprostowaniu koryt cieków, co niweczy naturalną retencję i przyspiesza odpływ wód, konsekwencją jest ostra fala powodziowa.


Efekt cieplarniany


Obszary wodno-błotne pełnią także dużą rolę w obiegu węgla i azotu. Odkładane złoża torfu i innych osadów organicznych "wyłączają" z obiegu ogromne ilości tych pierwiastków. Ilość węgla wiązanego w ciągu roku w żywym ekosystemie torfowiskowym jest wynikiem współwystępowania wielu procesów naturalnych: procesu fotosyntezy, uwalniania węgla w trakcie rozkładu ściółki, procesów rozkładu w torfowiskach itp. W rezultacie około 10 proc. pierwotnie zasymilowanego węgla przez rośliny zostaje trwale wyłączone z obiegu.
"Żywe" ekosystemy mokradłowe przyczyniają się poprzez akumulację gazów do ograniczania efektu cieplarnianego. Działania człowieka (osuszanie, eksploatacja) przyczyniają się do uwalniania olbrzymich ilości dwutlenku węgla i azotu, a także metanu. Z dotychczasowych mokradeł uwalniają się do atmosfery związki węgla i azotu gromadzone przez tysiące lat. Zjawisko jest porównywalne ze spalaniem paliw kopalnych, Np. węgla czy ropy naftowej.


Naturalne oczyszczalnie


Mokradła, głównie torfowiska, mogą służyć jako tanie i skuteczne oczyszczalnie dla naszych rzek i strumieni.
Szacuje się, że w Polsce około 60 proc. azotu i 34 proc. fosforu niesionego przez rzeki pochodzi z pól uprawnych. Stwierdzono, że mokradła mogą zatrzymywać większe cząsteczki gleby wraz z nawozami znajdującymi się w wodach spływających z pól uprawnych. W glebie mokradeł żyją miliardy mikroorganizmów - bakterie, glony i grzyby. Napływające wraz z wodą substancje organiczne i nawozy rozkładane są przez te mikroorganizmy i łatwo wbudowywane w "ciało" roślin. Trzcina np. "wypompowuje" do wilgotnej gleby tlen. Warunkuje to i przyspiesza wiele procesów biologicznych i chemicznych, dzięki którym mokradła mogą spełniać swoją funkcję.
Procesy oczyszczenia wody zachodzą przede wszystkim dzięki mikroorganizmom i roślinności. Ważny jest cykl "mokrej huśtawki", czyli okresowych zmian poziomu wody na mokradłach. Podsychanie i zalewanie wodą stwarza najlepsze warunki do rozkładu zanieczyszczeń. Stałe podtapianie mokradeł prowadzi do powstania całkowicie beztlenowych warunków, w wyniku, czego rozkład zanieczyszczeń zachodzi wolniej. Największa aktywność mikroorganizmów i roślin wyższych ma miejsce późną wiosną, latem i wczesną jesienią.


Archiwum historii Ziemi


Dzięki torfowiskom możemy prześledzić zapis zmian klimatycznych. Przy zachowaniu korzystnych warunków wodnych materia organiczna w postaci torfu przyrasta, średnio 1 mm rocznie. W kraju mamy nawet kilkunastometrowe pokłady torfu. Pozwalają one prześledzić zmiany na przestrzeni ostatnich kilkunastu tysięcy lat. Z dużą dokładnością można oznaczyć gatunki porastające torfowisko w poszczególnych etapach jego powstawania.
Ze względu na ograniczony dostęp tlenu w torfowiskach dobrze zachowują się ślady działalności człowieka. Znane są stanowiska archeologiczne, zachowane w torfie. W torfie znaleziono także dobrze zakonserwowane ciała ludzkie sprzed kilku tysięcy lat.


Ostoja różnorodności biologicznej


Na listach ginących gatunków roślin i zwierząt dominują gatunki związane z siedliskami bagiennymi. Połowa gatunków kręgowców uznawanych za zagrożone i ginące, zamieszczonych w "Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt" jest związana z mokradłami.
Podobnie zdominowane przez rośliny i zwierzęta wodno - błotne są wykazy gatunków uznanych za zagrożone, będące załącznikami do dyrektywy Unii Europejskiej o ochronie siedlisk, czy choćby listy gatunków chronionych w różnych krajach.
Mokradła w naszym kraju pełnią funkcję ostatnich ostoi gatunków i biocenoz skrajnie rzadkich i znajdujących się na granicy wymarcia. Są to głównie ekosystemy miękkowodne, oligo- i mezotroficzne jeziora lobeliowe, torfowiska ombrogeniczne, soligeniczne (w tym szczególnie węglanowe) i ekosystemy solniskowe. Z drugiej strony mamy do czynienia z grupą mniej zagrożonych i licznych ekosystemów, takich jak oczka wodne, eutroficzne jeziora, strumienie i rzeki.
Na mokradłach występują gatunki przystosowane do życia w różnych warunkach (zwierzęta, rośliny, mikroby). Zarówno organizmy lądowe jak i wodne.
W przeciętnym mokradle żyje kilkaset, a czasem ponad 1000 gatunków zwierząt - wiele z nich to gatunki rzadkie i zagrożone.
Wśród nich uwagę zwracają przede wszystkim ptaki wodno - błotne, które zamieszkują mokradła, rozlewiska, bagna i torfowiska. Należą do nich: żuraw, czapla siwa, bocian biały, kaczka krzyżówka, gęś gęgawa, żaba wodna.
Typowymi roślinami mokradeł są: sity, kosaćce żółte, kaczeńce (knieć błotna). Bagna porośnięte są wyższą roślinnością, tj. trzciną, pałką wąsko- i szerokolistną, oczeretem, a także krzewami i drzewami. Rozlewiska są środowiskami sezonowymi, które są pełne życia po opadach deszczu, ale później wysychają. Ich fauna i flora jest przystosowana do takich zmian. Gdy poziom wody jest wysoki, liczba gatunków roślin i przez to owadów i ryb jest wysoka. Gdy woda opada, rośliny wymierają a ryby giną.


Bibliografia

1. ,,Ekologia –wybór przyszłości’’ Anna Kalinowska

2. ,,Poradnik lokalnej ochrony przyrody’’ Paweł Pawlaczyk

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconPrzedstaw w punktach znaczenie (dla przyrody I człowieka) zachowania terenów podmokłych

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconTemat: Przedstaw w punktach znaczenie (dla przyrody I człowieka) zachowania terenów podmokłych

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconWymagania edukacyjne dla klsa technikum architektury krajobrazu z przedmiotów zawodowych

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconZasady rekrutacji do Liceum Ogólnokształcącego- klasy wojskowej oraz Technikum Rolniczego, Technikum Agrobiznesu I Technikum Architektury Krajobrazu wchodzących w skład Zespołu Szkół im. Kajetana hr. Kickiego w Sobieszynie na rok szkolny 2012/2013

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconV-go semestru Wydziału Ogrodnictwa I Architektury Krajobrazu – studia niestacjonarne Sp. Ogrodnictwo ogólne, Kształtowanie terenów zieleni

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconKlasa IV tak – Technikum Ogrodnicze zawód: technik architektury krajobrazu

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconKlasa I tak – Technikum Ogrodnicze zawód: technik architektury krajobrazu

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconKlasa II tak – Technikum Ogrodnicze zawód: technik architektury krajobrazu

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconKlasa III tak – Technikum Ogrodnicze zawód: technik architektury krajobrazu

Znaczenie dla człowieka I przyrody terenów podmokłch sonia Ladowska (Technikum Architektury Krajobrazu) iconZestaw podręczników Technikum: technik architektury krajobrazu, technik drogownictwa Klasa I

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom