Jak pisać rozprawkę? Rozprawka




Pobierz 179.46 Kb.
NazwaJak pisać rozprawkę? Rozprawka
Data konwersji03.09.2012
Rozmiar179.46 Kb.
TypRozprawka
JAK PISAĆ ROZPRAWKĘ?

 

  ROZPRAWKA

Rozprawka należy do najpoważniejszych form wypowiedzi. W „Słowniku języka polskiego” pod redakcją M. Szymczaka określa się ją jako niewielką rozprawę. Ta z kolei jest obszerną, pisemną pracą naukową, w której autor rozpatruje jakiś ważny problem.

W rozprawce staramy się najczęściej coś udowodnić, o czymś kogoś przekonać, odpowiedzieć na postawione pytanie, rozwiać jakąś wątpliwość. Formę rozprawki możemy wybrać zawsze, ilekroć mamy do czynienia z tematami typu:

  • Jak rozumiesz słowa „ . . . „

  • Uzasadnij, że . . .

  • Udowodnij, iż . . .

  • Czy słuszne jest powiedzenie „ . . . „

  • Czy można zgodzić się z opinią, że . . .

  • Opowiadam się za . . .

 

Rozprawka zmusza jej autora do zajęcia jasno wyrażonego stanowiska wobec tematu. Wymaga również, by to stanowisko w sposób należyty uzasadnić, posługując się argumentami.

 

Z reguły wyróżniamy dwa rodzaje rozprawki:

DEDUKCYJNĄ - czyli taką, w której na wstępie formułujemy tezę, co do słuszności której jesteśmy przekonani. W rozwinięciu przedstawiamy nasze argumenty, a w zakończeniu przytaczamy udowodnioną już tezę.

INDUKCYJNĄ - czyli taką, w której na wstępie stawiamy hipotezę (twierdzenie nie w pełni uzasadnione, wymagające sprawdzenia). W rozwinięciu staramy się podawać takie argumenty, które będą w stanie naszą hipotezę zamienić w tezę. Tezę można zamieścić w zakończeniu jako wniosek z naszych rozważań, odpowiedź na pytanie itp.


Oba rodzaje rozprawki mają podobne schematy, które można przedstawić następująco:

 

ROZPRAWKA DEDUKCYJNA

ROZPRAWKA INDUKCYJNA

Teza

(Pewność, że jest tak)

Hipoteza

(Przypuszczenie, że może być tak)

Argumenty

przemawiające za słusznością tezy

(na korzyść tezy, broniące tezy).

Argumenty

przygotowujące tezę, autor stara

się dowieść słuszności hipotezy.

Potwierdzenie tezy

(Podsumowanie argumentów, wy-

ciągnięcie wniosków, ewentualne

ustalenie zadań do realizacji).

Teza

Udowodniona przez przytoczone

argumenty.

 

Nie można wykorzystać drogi hipotezy, gdy temat jest narzucony do udowodnienia, np.: „Udowodnij ,że warto czytać książki”. Hipotezą można posłużyć się, kiedy mamy możliwość wyboru, np.: „Czy warto czytać książki?”

 

Wyboru sposobu argumentowania dokonuje autor rozprawki. Najlepiej jest wypisać wszystkie argumenty w brudnopisie, a następnie uszeregować je według pewnego kryterium, np.: ważności, siły oddziaływania na słuchacza (czytelnika), stopnia wiarygodności itp.

Najtrudniejszy problem pojawia się wówczas, kiedy w rozprawce chcemy przedstawić argumenty za i przeciw. Możemy to uczynić wyszczególniając, np. najpierw wszystkie argumenty przemawiające za, a następnie przeciwko tezie albo zastosować schemat następujących bezpośrednio po sobie argumentów i kontrargumentów.

 

************************************************************

 

Analizę poszczególnych części rozprawki opartej na dedukcji przeprowadzimy na przykładzie tematu: „Jeśli nie szata zdobi człowieka, to w czym tkwi jego wartość? W pracy posłuż się przykładami z literatury lub sztuki”.

 

  

Napisanie każdej rozprawki (charakterystyki, recenzji) należy poprzedzić planem!

PLAN

 1.Jak rozumiem temat?

Po pierwsze: nie szata zdobi człowieka, czyli nie wartości materialne (ubiór, pieniądze, majątek)

Po drugie: człowieka zdobią wartości duchowe.

Teza : Uważam (sądzę, według mnie, moim zdaniem) człowieka zdobią wartości duchowe.

 Teraz należy znaleźć odpowiednie przykłady- umieć je nazwać i poprzeć argumenty faktami z literatury, historii lub sztuki. Najlepiej podać takie, które potrafimy dobrze opisać, czyli znamy dokładnie bohaterów literackich, tytuły książek lub wydarzenia historyczne.

Ilość argumentów powinna być podana w temacie rozprawki („W pracy posłuż się przykładami”, czyli przynajmniej dwoma). Dla bezpieczeństwa najlepiej podać minimum 3 dowody)

  

1 Dowód à Nazwanie dowodu: np. Ojczyznaà podanie przykładu* (-ów): działalność bohaterówKamieni na szaniecàWnioskowanie-Świadczy o

 

2. Dowód à Nazwanie dowodu: np. Rodzina podanie przykładu* (-ów): Rodzina ukazana wPieśni świętojańskiej Sobótce  Wnioskowanie-Unaocznia  

 

3. Dowód à Nazwanie dowodu: Miłosierdzie np. podanie przykładu* : Bezinteresowna pomoc miłosiernego SamarytaninaàWnioskowanie-Pokazuje

 

Należy pamiętać, ze można zmieniać kolejność, zaczynając od przykładu, a kończąc na wnioskowaniu i nazwaniu argumentu

 

Np. 1 Działalność bohaterówKamieni na szaniec(opis tej działalności Świadczy oà Nazwanie argumentu: Patriotyzm

 

podanie przykładu* należy poprzeć opisem, w planie można to zrobić w formie myślników lub podpunktów

np.: Działalność bohaterów „Kamieni na szaniec”-

* Mały sabotaż,

* Dywersja,

* śmierć Alka i Rudego za Ojczyznę

 

Trzeba przemyśleć, o czym będę pisał w zakończeniu:

  1. Na pewno potwierdzenie tezy

  2. Refleksje, przemyślenia, oceny związane z tematem. Co ja myślę, co czują moi rówieśnicy, czy we współczesnym świecie temat wartości duchowych jest ważny?

  

Tutaj też pomogą myślniki lub podpunkty:

  • współczesny świat (młodzi ludzie, Polacy, moi rówieśnicy), niestety, myśli tylko o wartościach materialnych

  • próbuję oceniać ludzi na podstawie tego, kim są , a nie jak się ubierają, niestety, nie zawsze mi to wychodzi,

  • Poznani bohaterowie uczą mnie, że w życiu warto kierować się wartościami duchowymi

  • Itp.

 

Właściwa rozprawka

 

***Pamiętaj, ze musisz spełnić podane kryterium ilościowe. Jeżeli tego nie zrobisz, nie dostaniesz punktów w wielu kategoriach i stracisz prawie 2/3 oceny.

 

***Każda część Twojej pracy musi być oddzielona akapitem. Warto oddzielać od siebie również poszczególne argumenty, wpłynie to na przejrzystość rozprawki,

 

***Musisz zaakcentować łączność pomiędzy poszczególnymi fragmentami tekstu. Przejścia powinny być płynne. Służą do tego słowa i specjalnie ukształtowane zdania

 


Łączenie wstępu z rozwinięciem

Poniżej postaram się podać odpowiednie przykłady, które zobrazują moje zdanie”

Albo

W kolejnej części pracy zajmę się analizą argumentów potwierdzających tezę”

Albo

Wyliczenie argumentów i zapowiedź i analizowania : „Według mnie, świetnymi argumentami będą ……………………………………………………………………………………..( stosunek do Ojczyzny, rodziny i miłosierdzie względem drugiego człowieka). W dalszej części pracy postaram się przedstawić odpowiednie przykłady, które unaocznią słuszność tezy.

 

Łączenie kolejnych argumentów

 

Po pierwsze

Po drugie

Po trzecie

Pierwszym

Drugim

Trzecim

 Następnym

Kolejnym

Ważnym

Istotnym

Również

Także

 

W tym momencie ważne synonimy słowa dowód, które można zastąpić w następujący sposób: przykład, fakt, świadectwo, unaocznienie, argument

 


 Łączenie zakończenia z rozwinięciem

 

Podsumowując

Reasumując

Sumując

Kończąc

 

Wszystkie powyżej zanalizowane przykłady niezbicie świadczą o………………

Rozważania na temat ………………………jeszcze raz prowadzą do wniosku (potwierdzają założoną tezę)

                                                                      

*** Styl argumentacyjny – PRZYKŁADY à WNIOSKI

Polega na wnioskowaniu, to znaczy, że podane przykłady świadczą o czymś. W tym stylu trzeba również umiejętnie wprowadzać przykłady

 

Słownictwo do stylu argumentacyjnego

 

POKAZUJE…OBRAZUJE…ILUSTRUJE…ŚWIADCZY…UNAOCZNIA…

UZMYSŁAWIA….JEST ŚWIADECTWEM (DOWODEM, FAKTEM, ARGUMENTEM)…PRZEDSTAWIA…PREZENTUJE…WYNIKA…

MOŻNA WYSNUĆ WNIOSEK…WNIOSEK JEST NASTĘPUJĄCY…UTWIERDZA MNIE W PRZEKONANIU…PRZEKONUJE MNIE…WYNIKIEM MOICH ROZWAŻAŃ JEST PRZEKONANIE…UKAZANA (-e,-o)…

 

Przykłady wypowiedzi w rozwinięciu rozprawki

            Pierwszym ważnym dowodem potwierdzającym tezę jest przywiązanie do Ojczyzny. Pięknie WIDAĆ to na przykładzie  działalności bohaterówKamieni na szaniecAleksandra Kamińskiego. Alek , Zośka i Rudy poprzez zrywanie niemieckich flag, odstraszanie restauratorów współpracujących z faszystami UZMYSŁAWIAJĄ nam, jak ważny jest patriotyzm w życiu człowieka. POKAZUJĄ, że nie można żyć  w pełni, będąc zniewolonym. MOŻNA WYSNUĆ WNIOSEK: najpiękniejszą duchową szatą każdego Polaka jest szacunek do Ojczyzny.

            Inny, równie interesujący, przykład stanowi umiejętność pomocy drugiemu człowiekowi Wartość miłosierdzia UKAZANA została w przypowieści o miłosiernym Samarytaninie. Historia ta POKAZUJE człowieka, który bezinteresownie pomaga przedstawicielowi wrogiego narodu; leczy, opiekuje się, pomaga materialnie. WYNIKA z tego, ze o duchowym pięknie człowieka stanowi altruizm w relacjach z innymi, niekoniecznie przyjaciółmi.

            Ostatnim argumentem udowadniającym tezę jest godne i pełne szacunku życie rodzinne.  Zostało ono we wzorcowy sposób PRZEDSTAWIONE  wPieśni świętojańskiej o SobótceJana Kochanowskiego. Renesansowy autor UNAOCZNIA odbiorcom rangę szacunku do osób starszych w rodzinie, które dla młodych autorytetem moralnym. Pisarz ZWRACA  UWAGĘ na rolę pokory wobec mądrości życiowej. Kochanowski POKAZUJE także , ze bardzo ważną wartością jest więź międzypokoleniowa.

 

Legenda:

przywiązanie do Ojczyzny.- nazwanie argumentu

Pierwszym- spójność tekstu

UNAOCZNIAStyl argumentacyjny

Reszta niepodkreślonego tekstu – zilustrowanie opisowym przykładem argumentu

 

Wstęp

Przypomnijmy:

A) We wstępie należy zasygnalizować rozumienie tematu oraz postawić tezę lub hipotezę. Piszący musi odpowiedzieć na pytanie: „Jaki jest cel pisania danej rozprawki?’ , „Co mam udowodnić?”.

B) Można już wyliczyć argumenty, które będę analizować

C) Zasygnalizować łączność z kolejną częścią tekstu

 

Ad. A)

Bardzo dobry sposobem rozpoczynania rozprawki jest zadanie pytania, na które odpowiadamy- tworząc tym samym tezę.

Przykład

Co zdobi człowieka, jeśli nie to ubrania, pieniądze czy sława? Według mnie, stanowią o tym wartości duchowe, które ludzie poznają w trakcie swojego życia, akceptując lub odrzucając. Bez nich  bylibyśmy niepełnowartościowi. Poniżej postaram się udowodnić, Że rodzina, Ojczyzna i pomoc drugiemu człowiekowi to jedne z najważniejszych klejnotów w życiu duchowym człowieka

Innym sposobem rozpoczynania wypracowania jest odpowiedzenie na pytanie: „Co jest celem mojej pracy”. Można tez nie przedstawiać jeszcze argumentów.

Przykład

Celem mojej pracy będzie udowodnienie, że wartości niematerialne największą ozdobą życia człowieka. W dalszej części pracy podam przykłady, które potwierdzą reprezentowany przeze mnie pogląd.

Legenda:

Według mnie- teza

Poniżej postaram się …- spójność (łączność) z rozwinięciem rozprawki

  

Zakończenie

Przypomnijmy: POTWIERDZENIE TEZY i REFLEKSJE (szczegółowo opisane wyżej w kontekście planu)

Przykłady zakończeń

Kończąc, należy stwierdzić, ze wszystkie przedstawione przykłady potwierdzają początkową tezę: ozdobą  człowieka jest jego życie wewnętrzne oparte na szacunku dla  innych osób, więziach rodzinnych i patriotyzmie. Niestety, we współczesnym świecie człowieka ocenia się na podstawie modnego stroju, markowego samochodu czy popularności. Sam często wpadam w taką pułapkę, ale literatura daje mi dobre przykłady, które często pozwalają mi krytycznie spojrzeć na własne postępowanie

Reasumując, wszystkie zanalizowane argumenty  utwierdzają mnie w przekonaniu, najważniejsze w życiu każdego człowieka jest jego duchowe wnętrze. We własnym życiu staram się oceniać ludzi na podstawie tego co robią i jakie wyznają wartości, a nie jak się ubierają. Niestety dla wielu moich rówieśników najważniejsze markowe ubrania i drogi sprzęt RTV. To bardzo smutne

 

Legenda:

Kończąc, należy.- potwierdzenie tezy

Niestety, we….- refleksje i oceny

 

Zbierzmy całość

Jeśli nie szata zdobi człowieka, to w czym tkwi jego wartość? W pracy posłuż się przykładami z literatury lub sztuki”.

 

Co zdobi człowieka, jeśli nie są to ubrania, pieniądze czy sława? Według mnie, stanowią o tym wartości duchowe, które ludzie poznają w trakcie swojego życia, akceptując lub odrzucając. Bez nich  bylibyśmy niepełnowartościowi. Poniżej postaram się udowodnić, ze rodzina, Ojczyzna i pomoc drugiemu człowiekowi to jedne z najważniejszych klejnotów w życiu duchowym człowieka.

Pierwszym ważnym dowodem potwierdzającym tezę jest przywiązanie do Ojczyzny. Pięknie WIDAĆ to na przykładzie  działalności bohaterówKamieni na szaniecAleksandra Kamińskiego. Alek , Zośka i Rudy poprzez zrywanie niemieckich flag, odstraszanie restauratorów współpracujących z faszystami UZMYSŁAWIAJĄ nam, jak ważny jest patriotyzm w życiu człowieka. POKAZUJĄ, że nie można żyć  w pełni, będąc zniewolonym. MOŻNA WYSNUĆ następujący WNIOSEK: najpiękniejszą duchową szatą  każdego Polaka jest szacunek do Ojczyzny.

            Inny, równie interesujący, przykład stanowi umiejętność pomocy drugiemu człowiekowi.  Wartość miłosierdzia UKAZANA została w przypowieści o miłosiernym Samarytaninie. Historia ta POKAZUJE człowieka, który bezinteresownie pomaga przedstawicielowi wrogiego narodu; leczy, opiekuje się, pomaga materialnie. WYNIKA z tego, ze o duchowym pięknie człowieka stanowi altruizm w relacjach z innymi, niekoniecznie przyjaciółmi.

            Ostatnim argumentem udowadniającym tezę jest godne i pełne szacunku życie rodzinne Zostało ono we wzorcowy sposób PRZEDSTAWIONE  wPieśni świętojańskiej o SobótceJana Kochanowskiego. Renesansowy autor UNAOCZNIA odbiorcom rangę szacunku do osób starszych w rodzinie, które dla młodych autorytetem moralnym. Pisarz ZWRACA  UWAGĘ na rolę pokory wobec mądrości życiowej. Kochanowski POKAZUJE także , ze bardzo ważną wartością jest więź międzypokoleniowa

Kończąc, należy stwierdzić, ze wszystkie przedstawione przykłady potwierdzają początkową tezę: ozdobą  człowieka jest jego życie wewnętrzne oparte na szacunku dla  innych osób, więziach rodzinnych i patriotyzmie. Niestety, we współczesnym świecie człowieka ocenia się na podstawie modnego stroju, markowego samochodu czy popularności. Sam często wpadam w taką pułapkę, ale literatura daje mi dobre przykłady, które często pozwalają mi krytycznie spojrzeć na własne postępowanie

Powodzenia!

 

Synonimy słów często wykorzystywanych w rozprawce:

KSIĄŻKA: dzieło, utwór, tytuł (Pan Tadeusz), gatunek (np. powieść), tekst

BOHATER: postać, imię i nazwisko, koligacje rodzinne ( np.; Siostra Ismeny), płeć, wiek (młodzieniec, staruszek, dziecko), stan społeczny (chłop, mieszczanin, inteligent, ), wygląd (blondynka, brunet),. zaimek

AUTOR: pisarz, poeta, twórca (tytuł dzieła), dramatopisarz, powieściopisarz, imię i nazwisko, funkcja społeczna (np.: sekretarz króla)

Dla moich Uczniów

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak napisać rozprawkę

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać czyli "garśĆ wskazówek" jak poradzić sobie z pisemnymi formami wypowiedzi

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak to napisać? Rozprawka, recenzja, komentarz, interpretacja wiersza

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać List motywacyjny

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać pracę dyplomową

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconCv jak pisać, aby być skutecznym?

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać własną ofertę pracy

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać pracę dyplomową (wytyczne skróT)

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJan Kowalski Jak pisać pracę magisterską

Jak pisać rozprawkę? Rozprawka iconJak pisać wypracowania na poziomie rozszerzonym? Kilka wskazówek

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom