Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy




Pobierz 25.63 Kb.
NazwaPojęcia powiązane z pojęciem prawdy
Data konwersji19.09.2012
Rozmiar25.63 Kb.
TypPojęcia
PRAWDA


Rzekł do Niego Piłat: Cóż to jest prawda? (Ewangelia Św. Jana 18, 38)

Bibliografia

• Raymond Smullyan: Jaki jest tytuł tej książki?

• Raymond Smullyan: Dama czy tygrys

• Felipe Femandez-Armesto: Historia prawdy

• W. V. O. Quine: Różności. Słownik filozoficzny

• John L. Austin: Prawda [w:] Mówienie i poznawanie

Etymologia (daje do myślenia)

• gr. aletheia - nieskrytość

• łac. (śrdw.) intelligibile - prawdziwy (dosł. poznawalny)

• łac. veritas

Frazeologia - prawda

• Naga prawda

• Odkryć prawdę

• Spojrzeć prawdzie w oczy

• Mówić prawdę prosto w oczy

• Wyjawić prawdę

• Zamykać oczy na prawdę

• Owijać prawdę w bawełnę

Frazeologia (2) - prawda

• Prawda objawiona

• Prawda sztuki

• Święta prawda

• Najprawdziwsza prawda

• Prawda rozumu i prawda serca

Frazeologia (3) - prawdziwy

• Prawdziwy cud

• Prawdziwe arcydzieło

• Prawdziwy jedwab, diament, perła

• Prawdziwa historia

• Prawdziwe zdarzenie

• Prawdziwa opinia

• Prawdziwa relacja

Kłopoty z prawda

• Co w ogóle może być prawdziwe?

• Jak odróżniać prawdę od fałszu?

• Czy to prawda, że „prawda leży pośrodku"? (relatywizm)

• Czy prawda jest zmienna (w zależności od epoki, kultury, społeczeństwa)? W szczególności: czy mitologie i religie są prawdziwe?

• Sceptycyzm: prawda jest niepoznawalna, niewyrażalna i niekomunikowalna.

Definicje klasyków filozofii

Z „Sofisty" Platona

"sąd fałszywy to będzie ten, który stwierdza coś przeciwnego, niż to, co jest"

"to twierdzenie będziemy uważali za fałszywe, które mówi, że nie istnieje to, co istnieje, i to, które mówi, że istnieje to, czego nie ma".

Definicja Arystotelesa

"Bowiem mówić, że to, co jest, nie jest, a to, co nie jest, jest, to fałsz, zaś mówić, że to, co jest, jest, a to, co nie jest, nie jest, to prawda".

Prawda jest cecha zdań (logicznych - w odróżnieniu od gramatycznych)

1. Trójkąt ma cztery boki.

2. Widmo krąży po Europie, widmo komunizmu!

3. Czy przestał pan bić swoją żonę?

4. Ostatni król Francji był łysy.

5. Nie powinno się przechodzić przez ulicę na czerwonym świetle.

6. Kradzież jest złem.

Zdanie w sensie logicznym to wypowiedź oznajmująca, niemetaforyczna, nie zawierająca ocen ani postulatów (zdania w sensie logicznym zostały pogrubione powyżej)

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy

• Fałsz

• Kłamstwo

• Wiedza

• Pewność

Ale także:

• Piękno

• Dobro

Zob.

„Piękno jest prawdą, prawda pięknem" - tylko tyle

Można wiedzieć i warto wiedzieć, tu na ziemi.

John Keats: Oda na urnę grecką (1819) - zakończenie.

Przełożył Zygmunt Kubiak.

Klasyczna teoria prawdy (w wersji korespondencyjnej)

VERITAS EST ADEQUATIO REI ET INTELLECTUS

Prawda to odpowiedniość rzeczy i pojęcia (sądu, spostrzeżenia)

Koherencyina teoria prawdy

Zdanie prawdziwe to takie zdanie, które nie kłóci się z innymi zdaniami uważanymi za prawdziwe. Najczęściej chodzi tu o zdania wynikające z doświadczenia, sądy, za którymi opowiada się doświadczenie.

Pragmatyczna teoria prawdy

Prawdziwość zdań i przekonań polega na tym, że pozwalaj ą one sprawnie działać i prowadzą do działań skutecznych, umożliwiaj ą osiąganie zamierzonych celów.

Co to jest prawda? Trzy teorie prawdy (do wyboru)

• Klasyczna teoria prawdy

• Koherencyjna teoria prawdy

• Pragmatyczna teoria prawdy

Kłopotów z prawda ciąg dalszy, czyli paradoksy

Paradoks kłamcy

Powiedział jeden z nich, ich własny wieszcz: Kreteńczycy zawsze kłamcy.

(List świętego Pawła do Tytusa 1,12)

Paradoks (l)

• Zdanie, które w tej chwili czytasz, jest fałszywe.

Paradoks (2)

• Zdanie poniżej jest prawdziwe

• Zdanie powyżej jest fałszywe

Paradoks golibrody

W pewnej armii generałowi nie spodobało się, że niektórzy żołnierze golą się, a inni nie. Wydał więc rozkaz wojskowemu golibrodzie, żeby golił tych i tylko tych żołnierzy, którzy się sami nie golą.

Pytanie: czy golibroda, który oczywiście jest żołnierzem, powinien sam się golić?

Sposób na powyższe paradoksy

polega na uważnym rozróżnianiu, kiedy mówimy o rzeczywistości (czyli w języku przedmiotowym), a kiedy mówimy o wyrazach języka (czyli w metajęzyku - "języku o języku"). Rozwiązanie to zaproponował m. in. sławny polski logik Alfred Tarski.

Poniższe przykłady ilustrują to rozróżnienie.

1. • LÓD TO ZAMARZNIĘTA WODA.

2. • LÓD SKŁADA SIĘ Z TRZECH LITER.

3. • „LÓD" SKŁADA SIĘ Z TRZECH LITER.

Do nieporozumień prowadzi zdanie 2. Gdybyśmy uznali je za dopuszczalne, to otrzymalibyśmy jako konsekwencję zdania l i 2 takie oto zdanie: "ZAMARZNIĘTA WODA SKŁADA SIĘ Z TRZECH LITER".

Wyspa rycerzy i łotrów, czyli zagadki logiczne

Mieszkańcy pewnej wyspy dzielą się na rycerzy i łotrów. Każdy rycerz zawsze mówi tylko prawdę. Każdy łotr zawsze kłamie. Każdy mieszkaniec wyspy potrafi rozpoznać, czy ma do czynienia z rycerzem, czy łotrem, ale dla przybysza łotr i rycerz są nieodróżnialni.

Wyspa rycerzy i łotrów (l)

Przybysz dochodzi do rozwidlenia dróg -jedna droga prowadzi do gościnnej gospody, druga do legowiska potwora. Przy każdej z dróg stoi tubylec -jeden jest łotrem, a drugi rycerzem. Przybyszowi wolno zadać tylko jedno pytanie, a potem musi wybrać drogę i iść nią do końca. Jakie pytanie powinien zadać?

Rozwiązanie (l)

Powinien zadać dowolnemu z tubylców takie pytanie: „Którą drogę wskazałby mi ten drugi, gdybym zapytał go o drogę do gospody?" I wybrać TĘ DRUGĄ drogę (a nie wskazaną).

Wyspa rycerzy i łotrów (2)

Znowu rozwidlenie dróg, w perspektywie bestia lub gospoda, prawo do jednego pytania, ale tubylec też tylko jeden - nie wiadomo: prawdomówny rycerz czy kłamliwy łotr. Jak powinno brzmieć pytanie?

Rozwiązanie (2)

„Gdybyś nie był tym, kim jesteś, to którą drogę byś mi wskazał jako drogę do gospody?" (i ruszamy drogą, która nie została wskazana).

Wyspa rycerzy i łotrów (3)

Przybysz spotyka trzech mieszkańców - A, B i C. Przybysz pyta A: „Kim jesteś?" Ten odpowiada, ale niewyraźnie, więc przybysz zwraca się z pytaniem do B: „Co A powiedział?" B odpowiada: „A powiedział, że jest łotrem". W tym momencie trzeci, C, mówi: „Nie wierz B, on kłamie".

Kim są B i C? Kim jest A?

Rozwiązanie (3)

B jest łotrem, C jest rycerzem, A - nie wiadomo i nie da się tego ustalić.

Wyspa rycerzy i łotrów (4)

Przybysz spotyka dwóch tubylców, A i B. Tubylec A mówi: Co najmniej jeden z nas jest łotrem". Kim są A i B?

Rozwiązanie (4)

Założenie, że A jest łotrem, prowadzi do sprzeczności. Bo gdyby kłamał mówiąc „Co najmniej jeden z nas jest łotrem", oznaczałoby to, że obaj są rycerzami. A jest zatem rycerzem i mówi prawdę, więc B jest łotrem.

Wyspa rycerzy i łotrów (5)

Przybysz spotyka dwóch tubylców A i B. A mówi: „Jestem łotrem lub B jest rycerzem". Kim są A i B?

Rozwiązanie (5)

A mówi: „Jestem łotrem lub B jest rycerzem". Gdyby A był łotrem, to OBA człony jego alternatywy byłyby fałszywe, czyli byłby rycerzem. Sprzeczność. A zatem A jest rycerzem, więc mówi prawdę. Czyli przynajmniej jeden człon alternatywy jest prawdziwy. Ten drugi - a więc B jest rycerzem.

Wyspa rycerzy i łotrów (6)

Przybysz spotyka dwóch tubylców A i B. A mówi: „Obaj jesteśmy łotrami". B mówi: „To nieprawda". Kim są A i B?

Rozwiązanie (6)

Zdanie „Obaj jesteśmy łotrami" musiał wypowiedzieć łotr – gdyby wypowiedział je rycerz, skłamałby, więc sprzeczność. Ale to zdanie nie jest prawdziwe, więc nie są łotrami obaj, a tylko jeden z nich (A).

Prawa logiczne


• Prawo podwójnego przeczenia

~ ~ p  p

czyli: Zaprzeczenie zaprzeczenia dowolnego zdania jest równoważna temu

zdaniu.

• Prawo wyłączonego środka

p  ~p

czyli: Każde zdanie logiczne jest albo prawdziwe, albo fałszywe.

• Prawo niesprzeczności

~ (p  ~ p)

czyli: Dwa zdania sprzeczne nie mogą być jednocześnie prawdziwe.

Użyta (powyżej) symbolika:

~ - negacja, zaprzeczenie

 - koniunkcja logiczna ("i")

 - alternatywa logiczna ("albo, lub")

 — równoważność logiczna ("wtedy i tylko wtedy, gdy")

p, q - dowolne zdania

Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli. (Ewangelia Św. Jana 8,32)

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconPojęcia teoret czerpane z języka naturalnego tworzą twierdzenia niejasne I słabo powiązane logicznie

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconPowiazane, tak jak powiazane sa w jeden zacisniety klab polskie problemy gospodarcze, spoleczne I polityczne. Pomiedzy tymi stolikami istnieje rodzaj hierarchii

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconPojęcia te nie są tożsame z pojęciem demokracji lub jej braku (wiele społeczeństw, które miały długą tradycję "zamkniętości", funkcjonowało w demokracji)

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconPrawda: Warunki adekwatności definicji prawdy; korespondencyjna I koherencyjna koncepcja prawdy

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconRelacji pomiędzy pojęciem

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconPowiązane z poezją rycerską, sama nazwa nawiązuje do

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconMariusz Janik Trzy fazy prawdy Są trzy fazy ujawnienia prawdy

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy icon1 Co rozumiemy pod pojęciem procesu glebotwórczego ?

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy iconMikroekonomia- egzamin co rozumiesz pod pojęciem ekonomii?

Pojęcia powiązane z pojęciem prawdy icon357. W jaki sposób życie moralne chrześcijanina powiązane jest z wiarą I sakramentami?

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom