Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej




Pobierz 87.79 Kb.
NazwaTemat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej
Data konwersji19.09.2012
Rozmiar87.79 Kb.
TypDokumentacja

LEKCJA 1 -1-



TEMAT : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej.


TOK LEKCJI



Odwołanie się do wiedzy dzieci na temat twórczości

M. Konopnickiej.

Omówienie wystawki jej książek , np. „Jak się dzieci w Bronowie bawiły”, „O Janku Wędrowniczku”, „Na jagody”, „Szkolne przygody Pimpusia Sadełko”. Krótka pogadanka nauczyciela. Pogadanka powinna być ciekawa, nieszablonowa, atrakcyjna, dostosowana do możliwości percepcyjnych uczniów.

Na pierwszej lekcji nauczyciel powinien wysłuchać opinii dzieci o wrażeniach, jakie doznawali podczas czytania baśni. Potem uczniowie przystąpią pod kierunkiem nauczyciela do opracowania pierwszego, szczegółowego problemu. W wyniku swobodnej rozmowy popieranej ilustracjami, uczniowie pod kierunkiem nauczyciela ułożą plan ramowy, obejmujący całość treściową powyższego problemu szczegółowego, itp.:

  1. Sierocy rodowód Marysi.

  2. Praca dziewczynki u gospodyni.

  3. Udany atak lisa rozbójnika na gąski pastuszki.

  4. Spotkanie Podziomka z Marysią.

  5. Podróż do królowej Tatry.

  6. U królowej.

  7. W chacie u Skrobka.



Następnie przejdą do omówienia każdego punktu. Praca powinna przebiegać w grupach (każda grupa omówi jeden punkt). Wypowiedzi będą popierane fragmentami z tekstu źródłowego przy zastosowaniu odpowiednich ilustracji. Przy omówieniu tematu uczniowie ocenią rolę


-2-


wątku Marysi-sierotki w całości utworu. Stwierdzą oni, że dzieje ubogiej gęsiarki łączą się ściśle z całym utworem, a mianowicie:


Gęsiarka staje się postacią centralną, wokół której koncentrują się „wszystkie dobre siły” w baśni. Jej los jest przedmiotem troski Skrobka i wszystkich krasnoludków. A wszystkie te starania występują dlatego, że Kukulanka jest dzieckiem i sierotą. Ponadto Marysia, dziecko-sierotka, uosabia całą wiejską nędzę: wszystkich skrzywdzonych i potrzebujących pomocy.


W końcowej fazie lekcji zapytamy młodzież, w jakim stopniu to zagadnienie szczegółowe zbliżyło nas do rozwiązania ogólnego problemu. Odwołamy się do stwierdzenia, że każda baśń obok postaci i sytuacji fantastycznych ukazuje ludzi i ich życie w ten sposób odsłania przed czytelnikami świat wewnętrznych przeżyć człowieka: uczucia, przeżycia, motywy postępowania. Los małej gęsiarki związał się z rodziną Skrobka.


PRACA DOMOWA: Zaznacz fragmenty przedstawiające życie

Skrobka.


-3-

LEKCJA 2




TEMAT: Jakie wydarzenia zadecydowały, że

Skrobek zmienił swoje postępowanie?


TOK LEKCJI


Uczniowie przedstawią kolejne losy chłopa: od tragicznego momentu, kiedy umarła mu żona, aż do odnalezienia celu życia w pracy na roli. Wykorzystując domowe przygotowanie dzieci do lekcji skupimy uwagę wokół następujących wydarzeń:

  1. Zaniedbanie gospodarstwa po śmierci żony.

  2. Spotkanie z krasnoludkami.

  3. Praca zarobkowa w mieście.

  4. Refleksje nad opuszczoną ziemią.

  5. Zmiana postępowania wynikiem własnych przemyśleń.

  6. Przygarnięcie sieroty gęsiarki z Głodowej Wólki.

  7. Zagospodarowanie uroczyska.


Analizując poszczególne wydarzenia uczniowie zwrócą uwagę na zasadnicze cechy chłopa po śmierci żony: nieufność, podejrzliwość, brak wiary we własne siły, ospałość, zniechęcenie, lenistwo, obojętność i niedbalstwo. Dłużej zatrzymają się podczas omawiania warunków materialnych, w jakich żył i pracował Skrobek, a więc:

Skrobek na przednówku przymierał głodem. Najbardziej biedę tę odczuwali jego niedorośli synowie. Na wiosnę zdarzało się często, że nie było co do garnka włożyć. Wtedy chłop zachodził do gospody zalewać gorycz życia gorzałką. Dom był opuszczony, a w chacie panowała nędza. Skrobek nie miał ani kawałka roli, którą mógłby obsiać zbożem i wyżywić siebie oraz dzieci. Najmował się do pracy w mieście, ale marny to był zarobek. Sytuacja materialna polepszyła się nieco, gdy chłop zaczął pracować w tartaku. Odłożył trochę grosza i kupił narzędzia rolnicze. Zaczął myśleć o zagospodarowaniu uroczyska. Po przygarnięciu sieroty, Marysi Kukulanki z Głodowej Wólki, do chaty Skrobka zawitała radość. Gęsiarka zadbała o czystość i porządek.


-4-


Chłop nabrał wiary w życie i we własne siły. Przywiązanie do ziemi wyzwalało w nim energię i moc do walki. Skrobek wiódł walkę z własnym lenistwem. Pragnienie posiadania własnej ziemi i korzyści z tego płynące wzniecały w nim coraz to nowe marzenia. Wtedy chłop postanowił wydźwignąć się z nędzy. Przemógł lenistwo i ciężką pracą wydarł kawał uroczyska. I to jest właśnie realistyczna motywacja krasnoludkowego „cudu” (przemiany Skrobka).


Omówienie przedstawionych zagadnień doprowadzi uczniów do odpowiedzi na pytanie zawarte w temacie, a równocześnie pomoże sprecyzować cechy charakterystyczne dla Skrobka przed i po przemianie.

Tabelka przedstawia dokładnie cechy postaci chłopa:




Skrobek przed przemianą Skrobek po przemianie

Typowy przedstawiciel biedoty bezrolnej, przy- Na skutek wewnętrznej przemiany-tytan

mierający z dziećmi na przednówku głodem. pracy, biorący się za bary z życiem.

Zrozpaczony po śmierci żony zniechęcił się Ciężką i znojną pracą wydarł kawał

do życia . Opuszczony dom: brud, nędza, brak nowiny, obsiał ją i zebrał plon. Uradowany

opieki nad synami budził w nim ospałość i efektem swojej pracy zaczął dbać o

brak wiary we własne siły. dom oraz dzieci. Silna wola i trud

poniesiony podczas pracy na uro-

czysku uczyniły z niego wzór chłopa

miłującego rodzinną ziemię i przy-

wiązanego do niej.




Na zakończenie lekcji uczniowie podkreślą, że wątek Skrobka zespala w całym utworze warstwę realistyczną z fantastyczną. Leniwy chłop w otoczeniu baśniowych bohaterów nabiera wielkiej mocy i dźwiga się z nędzy. Jest więc realistycznym bohaterem ukazanym w scenerii fantastyczno-baśniowej.


PRACA DOMOWA: Zaznacz w tekście źródłowym fragmenty

dotyczące Podziomka i Koszałka-Opałka.


LEKCJA 3 -5-



TEMAT: Jakim krasnoludkiem był Podziomek, a jakim Koszałek-

-Opałek?


TOK LEKCJI


Lekcję tę rozpoczniemy od wypowiedzi na temat kreacji poszcze-

gólnych baśniowych bohaterów. W toku rozmowy uczniowie ustalą, że Koszałek-Opałek pełni rolę domowego skrzata, a Podziomek podpatruje wiejskie obyczaje, by pomagać ludziom. Po wyeksponowaniu tych bohaterów ze świata czarów uczniowie przystąpią do omówienia epizodów wiążących się z baśniową działalnością obu krasnali. W toku przedstawiania poszczególnych wydarzeń można zastosować ćwiczenia słownikowo-frazeologiczne, które pomogą w określeniu właściwych cech krasnali.



PODZIOMEK KOSZAŁEK-OPAŁEK





Ubrani w opończę przepasaną rzemieniem.

Czerwone kaptury okrywają ich głowy. Na nogach - drewniane chodaki.




Jeden z licznej drużyny króla Błystka. Nadworny kronikarz króla Błystka z Kryszta-

Łysy ze starości:77 lat. łowej Groty.

Brzydki: głowa jak dynia, twarz pomar- Na skutek noszenia laurowego wieńca

szczona, oczy na wierzchu, nogi krótkie stracił resztki rzadkiej czupryny. Oczy miał

jak u kaczęcia, odęty, gruby. osłabione i nosił okulary.

Prostaczek; „chłopski” krasnoludek. Uczony mąż, krasnoludkowy arystokrata,

Najmilszym jego zajęciem było przy- którego próżności schlebiają wytworne,

grywanie na fujarce i obżeranie się smako- uczone słówka. Pisał kronikę o życiu

witym jadłem. krasnoludków dlatego nigdy nie rozstawał

Nigdy nie rozstawał się z fujarką. się z księgą, kałamarzem i gęsim piórem.




Weszli między ludzi i wplątali się w ich sprawy.




Zaradny życiowo i doświadczony. Traci księgę i w rzeczywistych warunkach

Zna obyczaje chłopów, ponieważ wśród staje się bezradny.

nich przebywał. Lituje się nad niedolą Zostaje w sposób perfidny wykorzystany

sierotki Marysi i prowadzi ją do królo- przez lisa i bierze udział w masakrze gęsi.

wej Tatry. Za pomoc udzieloną lisowi musi pokutować:






-6-

Reprezentuje mądrość ludową, stąd pozostaje na ziemi i w długie, zimowe wie-

cechuje go prostota żywa i serdeczna. czory opowiada dzieciom historię krasno-

Wraca do rodziny krasnalów. ludków tworząc w ten sposób żywą księgę

i pełniąc funkcję świerszcza domowego

ogniska. Jest to nowy cel jego życia.




Na podstawie porównania powyższych cech uczniowie powinni dojść do wniosku, że Koszałek-Opałek i Podziomek tworzą parę symbolizującą antynomię uczoności ksiąg pisanych, martwych i oschłych oraz mądrości ludowej, prostej, żywej, a serdecznej.


PRACA DOMOWA: Wyszukaj w tekście fragmenty przedstawiające

opisy zwierząt.


LEKCJA 4 -7-



TEMAT: Świat zwierząt przedstawiony w baśni „O krasnoludkach

i sierotce Marysi” M. Konopnickiej.


TOK LEKCJI


Uczniowie w swobodnych wypowiedziach opowiedzą o swoich przyjaciołach ze świata zwierząt. Opiszą ich wygląd, przedstawią harmonogram dnia, omówią sposób odżywiania. Dlaczego obecność zwierząt w ich domach sprawia im przyjemność.

Samodzielna praca uczniów-gromadzenie materiału do podanego zwierzęcia.


ŚWIAT ZWIERZĄT


LIS SADEŁKO – Mieszkał w norze pod pniem wywróconej sosny.

Udawał pustelnika. Chełpił się tym, że jest

uczonym autorem wielu ksiąg. Zbójecka gęba,

silne, ostre zęby, wzrok bystry, chytry, pałający

i okrutny. Morderca gęsi, obłudny, fałszywy,

podstępny, nieszczery, kłamliwy, dwulicowy,

zakłamany, przewrotny, nikczemny. Oszust,

kłamca, fałszywiec, faryzeusz.


CHOMIK – Żył w niewielkiej norce. Płowy, płochliwy, dziki.

Strzygł wąsikami, kręcił małym, zgrabnym łebkiem,

i poświstywał. Nie lubił gęsi za ich gwar, psa za

ciągłe ujadanie. Kochał Marysię za jej piosenki.

Pracowity, skrzętnie gromadził zapasy na zimę.

Zapobiegliwy a jednocześnie lichy gospodarz.

Samolubny, egoistyczny, leniwy, nieuczynny, próżny. Nie

ostrzegł stadka przed grożącym niebezpieczeństwem.


-8-


PIESEK GASIO – Mały, rudy, spiczaste, ostre uszy.

Czujny, ambitny, wierny pomocnik. Pilnował

stadka. Odganiał gęsi od pszenicy i od lasu.

Niezwykle przywiązany do Marysi.


Próba oceny zwierząt.


PRACA DOMOWA: Opowiedz o swoim przyjacielu ze świata zwie-

rząt. W pracy uwzględnij: wygląd,

sposób odżywiania, spacery, i zabawy.


-9-

LEKCJA 5


TEMAT : Które fragmenty baśni opisujące przyrodę uznać

można za najpiękniejsze i jaka jest ich rola w

utworze?


TOK LEKCJI


Uczniowie wyodrębniają następujące opisy:

  1. Postać Skrobka pracującego na uroczysku.

  2. Ustronie.

  3. Kwieciste pole.

  4. Bór.

  5. Góry i strumienie.


W toku interpretacji uczniowie przytaczają fragmenty i określają funkcje środków wyrazu artystycznego. Ilustracje wizualne podkreślają niektóre momenty opisu.




Opis Środki wyrazu artyst. Wrażenia


Postać Skrobka Porównania: W duszy chłopa rodzi się do

zaniedbanego zagonu. Skrobek

widzi w nim nie tylko utrzymanie

dla swojej rodziny, ale i ziemię,

po której dziadowie i pra-

dziadowie chodzili.


Ustronie Realistyczny opis przyrody otacza-

„żółte dziewanny”, „puszyste cykorie”, jącej chatę Skrobka.

„ pólko srebrzyste i złote”, Na tle tej przyrody rozgrywają się

„modra struga” wszystkie wydarzenia.





Kwieciste „ Jak kraj szeroki i długi, tak Przed oczyma stoi w całej krasie

pole . wśród pól i łąk siedzą wioski ciche krajobraz polskich pól i łąk. Ileż


-10-

czerniejąc i bielejąc niskimi chatami”. tu swojskiego folkloru: porykujące

trzody, rżące konie, owieczki...

Szeroka gama barw: zieleń, biel

i błękit w różnej tonacji sprawia ,

że cały obraz żyje i mieni się róż-

nymi kolorami.


Bór, góry i „brzozy, szemrzące liściem drobnym”, Przeważają tu efekty akustyczne nad

strumienie. „graby zadumane”, „niska kalina wody plastycznymi. Oddają one nastrój

spragniona”, „dęby rosochate, zgar- grozy i surowości. Jest to pejzaż

bione, z szeroko rozrosłym konarami”, pulsujący ruchem i światłem.

itp.


Uczniowie określają, jaką rolę pełni przyroda w poszczególnych opisach i jakie posiada cechy.


LEKCJA 6 -11-


TEMAT: Przebieg zdarzeń w baśni pt. „O krasnoludkach i o

sierotce Marysi”.


TOK LEKCJI


  1. Swobodne wypowiedzi uczniów na temat baśni. Rozmowa powinna uczniom uświadomić dużą popularność historii o sierotce Marysi.

  2. Uczniowie stają luźno na całej powierzchni klasy. Nauczyciel

czyta głośno fragment opowieści Koszałka-Opałka jak krasnolud-

ki pomagały ludziom. Uczniowie starają się wykonywać czynności

bohaterów utworu, poruszając się po klasie. Kiedy nauczyciel

skończy czytać ten fragment, przerywa czytanie, a uczniowie

zatrzymują się.

  1. Na arkuszu szarego papieru uczniowie wypisują obowiązki

krasnoludków:

  1. sypanie owsa koniom,

  2. zaganianie kur na grzędę,

  3. ubijanie masła w maselnicy,

  4. kołysanie dzieci,

  5. dmuchanie w ogień, żeby kasza się szybciej gotowała,

  6. wicie wianków dla dziewczynek,

  7. struganie koników z drewna dla chłopców

  8. zaplatanie warkoczy dziewczynkom

  9. przygrywanie w czasie uroczystości rodzinnych.

  1. Podział klasy na tyle grup, ile obowiązków zostało wypisanych.

Zadanie grup polega na przygotowaniu scenki improwizowanej,

przedstawiającej jedną z wypisanych na papierze prac. Każda

grupa przygotowuje scenkę na inny temat.

  1. Prezentacje poszczególnych grup. Po każdej prezentacji należy

omówić postępowanie ludzi, krasnali, itp.

  1. Kolejne zadanie dla grup to przedstawienie postaci Marysi w

jednej, wybranej pozycji, która według uczniów najlepiej uka-

zuje uczucia dziewczynki. Uczniowie po naradzie wybierają


-12-


jedną sytuację i rzeźbią postać bohaterki. Po ukończeniu rzeźb

ich wykonawcy stają z boku, a na środku klasy pozostają

nieruchome postaci Marysi.

  1. Uczniowie oglądają w milczeniu każdą rzeźbę i na małych

kartkach papieru piszą po jednym uczuciu, które, według nich,

przeżywa dziewczynka. Kartkę z napisaną nazwą uczucia należy

położyć na podłodze obok rzeźby.

  1. Głośne odczytanie zapisanych uczuć:

np. smutek, przygnębienie, bezradność, cierpienie, itd.

  1. Treść baśni jest znana, więc wystarczy przypomnieć, że sytuację

Marysi zmieniła królowa Tatra.

Nauczyciel proponuje uczniom, aby zamienili się w królowe, których zadaniem będzie przeobrażenie każdej rzeźby w Marysię, wracającą od królowej Tatry. Mogą one dokonać tylko po jednej zmianie w każdej rzeźbie. Przy pracy nie wolno też z nikim rozmawiać, bo efekty działalności rozmawiającej królowej

są niewidoczne.

  1. Nauczyciel daje znak, że uczniowie mogą zmieniać postaci nie-

szczęśliwej Marysi w rozpromienioną dziewczynkę.

  1. Omówienie poszczególnych rzeźb:

Teraz dziewczynka jest wesoła i pogodna, na jej twarzy pojawił

się uśmiech, wyprostowana sylwetka świadczy, że zapomniała o

troskach itp.


CYKL LEKCJI DO LEKTURY


„O krasnoludkach i o sierotce Marysi”


Dorota Czarnocka

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBaśń Marii Konopnickiej, poruszająca najlepsze uczucia, budząca życzliwość ludzi, szacunek dla pracy I umiłowania piękna. Wzruszające dzieje sierotki Marysi I

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconPropozycja cyklu tematycznego w klasie IV szkoły podstawowej do lektury Marii Konopnickiej pt „O krasnoludkach I sierotce Marysi”

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconLektura Marii Konopnickiej "Mendel Gdański" to nowela poruszająca na przykładzie tytułowej postaci temat asymilacji mniejszości narodowej. Pozytywistyczny utwór

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka publiczna im. Marii konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka publiczna im. Marii konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka publiczna im. Marii konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka publiczna im. Marii konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej

Temat : Dzieje sierotki Marysi z baśni Marii Konopnickiej iconBiblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom