Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony




Pobierz 173.77 Kb.
NazwaPrzeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony
Data konwersji20.09.2012
Rozmiar173.77 Kb.
TypDokumentacja

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony.


Tomasz Drzazgowski O pochodzeniu czarownic (Charaktery 2003, nr 6)

  1. Czarownice idą wszędzie w tysiące, mnożą się na ziemi zupełnie tak samo, jak gąsienice w naszych ogrodach, co jest wstydem dla urzędników magistrackich, do których należy karać za zbrodnie i przestępstwa – pisał w 1627 roku Henry Boguet. A przecież trybunały i sądy wcale nie próżnowały. Stosy płonęły wówczas w całej Europie - od Skandynawii po Włochy, od Hiszpanii po Polskę i Węgry. W Szkocji stracono w XVI i XVII wieku około 4400 czarownic, na południowym zachodzie Niemiec ponad 3200, w Lotaryngii (na samym tylko przełomie wieków) około 2000. Od ostatniego wielkiego procesu o czary w Salem w 1692 roku aż do dziś problem polowań na czarownice (wiejskie kobiety oskarżane o zabójstwa nieochrzczonych dzieci, praktykowanie szkodliwej magii, loty napowietrzne i paktowanie z diabłem) zajmuje wyobraźnię badaczy - przede wszystkim historyków, ale też etnologów i psychologów. W badaniach tych można wyodrębnić dwa silne nurty obracające się wokół postaci czarownicy i osoby inkwizytora.

  2. Dla pierwszego nurtu najważniejsza jest analiza zjawiska czarostwa: doszukiwanie się jego związków z pozostałościami religii animistycznych i kultami płodności, dociekanie, czy sabaty naprawdę miały miejsce. Dla badaczy nurtu drugiego decydujące znaczenie ma inna kwestia: Dlaczego w Europie Zachodniej doszło do polowań na czarownice? Dlaczego wystąpiła fala egzekucji kobiet oskarżanych o udział w antyreligijnym spisku? Zdziwienie budzi fakt, że największe nasilenie represji przypada na czasy światłego renesansu. Wprawdzie już w średniowieczu utożsamiono okultyzm i praktyki magiczne z herezją i powołano pierwszych inkwizytorów, ale to w okresie odrodzenia zmieniono prawo, zezwalając na wszczynanie śledztwa przeciw czarownicy w oparciu o pogłoski oraz na torturowanie oskarżonych. Rozprawa jawna i ustna zastąpiona została wówczas procedurą pisemną i tajną. Trudno wyobrazić sobie masowe polowania na czarownice bez wynalazku druku. Wszak sam „Młot na czarownice” („Malleus maleficarum”) - podręcznik dla inkwizytorów - na wiele lat ukształtował wyobraźnię europejską i miał między 1487 a 1520 rokiem aż czternaście wydań.

  3. Dlaczego doszło do polowań na czarownice? W opracowaniach dotyczących dziejów procesów o czary podkreśla się rosnący pesymizm i nastroje chiliastyczne (związane z oczekiwaniem na koniec świata, który miał nastąpić po tysiącletnim panowaniu Chrystusa) u ludzi żyjących na przełomie średniowiecza i renesansu. Europa była wówczas nękana wojnami i zarazami, galopującą inflacją, głodem ziemi i zajęcia ( co było przyczyną ubóstwa i włóczęgostwa). Tradycyjna gospodarka ustępowała miejsca nowym formom produkcji. Na wsi powiększało się rozwarstwienie – bogaci byli coraz bogatsi, a biedni coraz biedniejsi. Wszystko to dokonywało się przy narastającej słabości Kościoła, nękanego rozluźnieniem dyscypliny kleru i ruchami reformacyjnymi. Łatwo wyobrazić sobie na ówczesnej wsi – gdzie chrystianizacja była płytka i dominowało raczej myślenie mityczne – obecność osób próbujących wpływać na przyrodę i ludzi za pomocą działań magicznych lub wierzących, że to potrafią.

Łatwo również wyobrazić sobie sytuację, w której trudno wytłumaczalne zjawiska (przyjście na świat martwego dziecka, niespodziewana susza, impotencja, burza pustosząca wybiórczo niektóre tylko pola itp.) przypisuje się czarom, a z rzekomo odpowiedzialnej za nie osoby czyni się kozła ofiarnego. Niekiedy wskazuje się (przez analogię do tzw. kultur prymitywnych) na katartyczną rolę procesów przeciw czarownicom. Ofiara taka prowadzić miała do oczyszczenia grupy, rozładowania nagromadzonych emocji - zarówno rzeczywistych, jak i będących wynikiem projekcji (na przykład lęk kogoś odmawiającego jałmużny przed zawiścią i pragnieniem zemsty, które przypisuje proszącemu).

  1. Taka rekonstrukcja sytuacji społecznej i psychologicznej, w której dochodziło do oskarżeń o czary, wydaje się prawdopodobna. Na pewno jest jednak niepełna. Nie wyjaśnia bowiem, dlaczego ofiarami polowań zostawały przede wszystkim kobiety, dlaczego całe stulecia przetrwał obraz czarownicy - starej kobiety.

  2. Pytanie to nigdy nie stanowiło centralnej kwestii w literaturze na temat czarostwa. Być może dlatego odpowiedzi są mało prawdopodobne lub cząstkowe. Obecność kobiet w średniowiecznych sektach heretyckich mogła stanowić przesłankę utożsamienia czarów ze spiskiem antykościelnym, na pewno jednak nie była wystarczającym warunkiem polowań na czarownice. Wśród kacerzy większość stanowili mężczyźni, wśród skazanych za czary – kobiety. Niewiele też wyjaśnia przywoływanie panującego w średniowieczu przekonania o lubieżności kobiet – zwłaszcza starych. Ta cecha miała czynić je szczególnie predestynowanymi do ulegania podszeptom szatana, ukazującego się zazwyczaj pod postacią pięknego młodzieńca. Gdyby bowiem wierzyć we wszystko, co przypisywano czarownicom, dlaczego nie przyjąć za prawdę również całej reszty, a więc dzieciobójstwa czy lotów napowietrznych. Niezależnie od tego, czy uznajemy realność istnienia wiedźm, czy tylko wierzeń na ich temat, wciąż aktualne pozostaje pytanie: Dlaczego kobiety? Dlaczego zostawały czarownicami lub dlaczego twierdzono, że nimi zostają? Teza, że były słabszą płcią, więc łatwiej było uczynić z nich kozły ofiarne, jest prawomocna tylko wtedy, gdy przyjmiemy istnienie paneuropejskiego spisku mężczyzn mającego na celu zrzucenie na kobiety odpowiedzialności za kryzys gospodarczy i religijny końca średniowiecza.

  1. Najciekawsze wydają się te koncepcje, które podkreślają rolę czynników nieświadomych. Jedne wskazują na freudowski lęk przed kastracją (czarownice często oskarżano o wywołanie impotencji lub wręcz o kradzież członka), inne odwołują się do postrzegania kobiety jako strażniczki tradycji ( a tradycja na przełomie średniowiecza i renesansu uległa znacznemu zachwianiu). W połączeniu tych dwóch hipotez kryje się tajemnica polowań na czarownice: w nieświadomości budzącej lęk.

  2. Obraz kobiety ukształtowany gdzieś u początków ludzkości, a obecny we wszystkich kulturach i okresach historycznych, zawsze był ambiwalentny – złożony z elementów pozytywnych i negatywnych, przyciągających i odpychających, jasnych i ciemnych. Wielka tajemnica macierzyństwa połączyła obraz kobiety z symboliką chtoniczną (ziemia), akwatyczną (woda) i lunarną (księżyc), mężczyźnie pozostawiając niebo, ogień i słońce, Ziemia rodzi wszelkie stworzenia żywe, lecz jest także królestwem umarłych. Woda zawierająca potencjalne formy i zarodki wszystkiego, była na początku świata, ale będzie także źródłem jego zagłady w czasie potopu. Księżyc ma moc obdarzania płodnością i urodzajem, lecz jest także pierwszym umarłym i rządzi duszami ludzi, którzy umarli przedwcześnie. Podobnie kobieta – rodzi dzieci, ale musi przejść po porodzie rytuał oczyszczenia; zasiewa ziarno, lecz nie wolno jej tknąć broni i sprawować kapłaństwa; jest wieszczką, akuszerką i uzdrowicielką, ale w wielu cywilizacjach wyłącznie jej przypadła rola grzebania zmarłych. Powinowactwo kobiety z naturą – siłami tworzącymi i niszczącymi, potężnymi, ale bezwzględnymi i ślepymi – powoduje lęk i fascynację mężczyzny, którego światopogląd mityczny połączył z historią, duchem i racjonalnością. Świat miał odtąd już zawsze istnieć w napięciu między jej erosem i jego logosem. W tym napięciu miał ginąć i z niego odradzać się na nowo.

  3. W czasie średniowiecza ten ambiwalentny, lecz dzięki temu pełny obraz kobiety uległ rozszczepieniu. Niemal całkowicie odseparowane zostały pierwiastki jasne i mroczne. Proces ten doprowadził do wyniesienia kobiety na piedestał – jako matki, ale przede wszystkim jako idealnej personifikacji duszy. Miłość i poezja dworska, apologia dziewictwa, rycerze walczący o honor damy swojego serca – wszystko to stanowiło emanację średniowiecznej gloryfikacji duszy kobiecej jako modelu wszelkiej doskonałości; gloryfikacji, której najpełniejszym wyrazem stał się kult maryjny.

Jednak owo rozpołowienie obrazu kobiety miało swoją cenę. Im bardziej wywyższano jego jasną stronę, tym głębiej aspekt ciemny pogrążał się w mrokach nieświadomości. Im bardziej obraz kobiety był eteryczny, tym więcej lęku budziło jej ciało, któremu zaczęto przypisywać diabelską proweniencję. Im bardziej zawężony i wysublimowany stawał się ideał, tym dalej odsuwał się poza rzeczywistą przestrzeń i czas. To rosnące rozdwojenie najbardziej widoczne jest w późnośredniowiecznej i renesansowej ikonografii: kobiety personifikujące szlachetne i abstrakcyjne alegorie (np. cztery cnoty kardynalne) przedstawiane są najczęściej w wyidealizowanym otoczeniu lub na piedestale, w starożytnych strojach sugerujących niematerialność ich ciał; z kolei te, które uosabiają zło (np. siedem grzechów głównych), ubrane są na współczesną modłę, a nacisk położony jest na ich cielesność.

  1. Rozdzielenie w obrazie kobiety aspektu jasnego (utożsamionego z duszą jako źródłem życia) i ciemnego (związanego z naturą, cielesnością i śmiercią), a następnie wywyższenie jednego z nich i zepchnięcie drugiego w nieświadomość – powodowało lęk narastający przez całe średniowiecze. Lęk tym większy, że nic poddany świadomemu oglądowi, lecz będący źródłem projekcji. Narzucającym się obiektem, na który można było rzutować ciemne cechy niemieszczące się w oficjalnym obrazie, były kobiety jakoś sugerujące swe powinowactwo z naturą: znachorki, chrome staruszki mieszkające poza wsią, histeryczki. To im przypisywano cechy diabelskie, to one płonęły na stosach.

  2. Człowiek żyjący w społeczności tradycyjnej (nazywanej niekiedy prymitywną bądź pierwotną) był w świecie – nie poddawał go refleksji. Jego zachowaniem kierowały instynkty, ale też obrazy (Carl Gustav Jung nazwałby je archetypami) rzeczywistości i jej fragmentów. Jednym z nich był wspólny wszystkim mężczyznom nieświadomy wizerunek kobiety. Obraz ten nie tyle pozwalał zrozumieć tę, która budziła fascynację pomieszaną z lękiem, ile wyznaczał pewien obszar dozwolonych i zabronionych zachowań oraz ról społecznych – dla niego i dla niej. Na poziomie świadomym wizerunek kobiety przejawiał się w symbolach, z których najdoskonalszym jest postać indyjskiej bogini Kali – jednocześnie przerażającej i pięknej, bo jednocześnie tworzącej i pochłaniającej. Wraz z rozwojem cywilizacji i wzrostem świadomości pojedyncze obrazy przestały wystarczać do regulacji zachowania. Wizerunek kobiety zaczął się poszerzać i komplikować tak, by móc pomieścić jej zmieniającą się sytuację kulturową, nowe role społeczne, jakie zaczynała pełnić, i nowe zadania, jakie na siebie wzięła. Pierwszy krok na tej drodze miał miejsce w średniowieczu. Wówczas to ustanowiona została opozycja między elementami jasnymi i ciemnymi, między dziewicą obleczoną w słońce a wiedźmą zbierającą zioła przy księżycu; opozycja, której jeden człon wywyższono, a drugi pogrążył się w nieświadomości. Skutkiem był zrodzony z tego napięcia lęk, ceną – polowania na czarownice.



PYTANIA I POLECENIA DO TEKSTU T. DRZAZGOWSKIEGO PT. O POCHODZENIU CZAROWNIC


  1. Kogo uważano w XVI i XVII wieku za czarownicę? (Akapit 1.)

……………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Wymień trzy aspekty czarostwa, które interesują badaczy tego zjawiska. (Akapit 2.)

……………………………………………………………………………………………………………………………………....

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Jakie czynniki złożyły się na to, że w epoce renesansu nasiliły się polowania na czarownice? (Akapit 2.)

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Wymień pięć spośród zjawisk społecznych i kulturowych , które – wg badaczy – przyczyniły się do procesów przeciwko czarownicom. (Akapit 3.)

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Na podstawie akapitu 3. wyjaśnij, na czym polegała katartyczna funkcja procesów o czary.

……………………………………………………………………………………………………………………………………....

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Najbliższym synonimem słowa „predestynowany” (akapit 5.) jest, zgodnie ze słownikowym znaczeniem, wyraz:

  1. predysponowany

  2. przeznaczony

  3. poświęcony

  4. utalentowany

  1. Na podstawie akapitu 7. uzupełnij poniższą tabelę.




żywioły

ciała niebieskie

przypisywane role,

tradycyjne zajęcia


mężczyzna











kobieta














  1. W którym akapicie wymieniona została zakwestionowana przez autora teoria na temat przypisywania czarostwa właśnie kobietom?

……………………………………………………………………………………………………………………………………..

  1. Na czym polega różnica między postrzeganiem kobiety w okresie prehistorycznym i średniowiecznym? (Akapity: 7,8,10)

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Wyjaśnij, dlaczego ambiwalentny obraz kobiety powodował u mężczyzn sprzeczne odczucia, tj. lęk i fascynację. (Akapit 7.)

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Na podstawie akapitu 8. napisz, co może być uznane za materialny dowód rozszczepienia obrazu kobiety w okresie XV/ XVI w.?

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Tekst Tomasza Drzazgowskiego jest napisany stylem

  1. publicystycznym.

  2. naukowym.

  3. popularnonaukowym.

  4. artystycznym.

  1. Wypisz z akapitu 10. fragment zdania, który jest antytezą.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Autor rozważył w tekście przede wszystkim

  1. kwestię przyczyn procesów o czary w okresie XV – XVII w.

  2. uwarunkowania społeczne związane ze zjawiskiem czarostwa.

  3. związek czynników historyczno-kulturowych i psychologicznych z polowaniami na czarownice.

  4. różnice między tradycyjnymi społecznymi rolami męskimi i kobiecymi na przestrzeni dziejów.



Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconPrzeczytaj bardzo uważnie tekst źródłowy I odpowiedz na dołączone do niego pytania. Odpowiadaj pełnymi zdaniami. Pracę napisz na komputerze

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj tylko na podstawie tekstu I tylko

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj tylko na podstawie tekstu I tylko

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconCzytamy ze zrozumieniem uważnie przeczytaj tekst, a następnie wykonaj zadania

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconPrzeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie odpowiedz na pytania

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconZadanie nr Uważnie przeczytaj poniższą instrukcję I wykonaj polecenia

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconSKĄpiec” jako komedia przeczytaj tekst I wykonaj polecenia

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconPonury obraz rodziny w „SKĄpcu” moliera przeczytaj tekst I wykonaj polecenia

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconSKĄpstwo harpagona – próby oceny postawy bohatera przeczytaj tekst I wykonaj polecenia

Przeczytaj uważnie poniższy tekst, a następnie wykonaj dołączone do niego polecenia. Odpowiadaj własnymi słowami, udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszony iconSprawdzian 1 Przeczytaj uważnie tekst. Wszystkie polecenia odnoszą się do tego tekstu

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom