Metoda nauczania




Pobierz 227.84 Kb.
NazwaMetoda nauczania
Data konwersji03.09.2012
Rozmiar227.84 Kb.
TypDokumentacja
Metoda nauczania to celowo i systematycznie stosowany sposób postępowania nauczyciela
z uczniami, który umożliwia uczniom opanowanie wiedzy, kształcenie umiejętności posługiwania się nią
w praktyce oraz rozwijanie ich zdolności i zainteresowań poznawczych.


Definicja metody nauczania sformułowana przez Władysława Zaczyńskiego i powtórzona przez Stanisława Bortnowskiego: Metoda nauczania to celowo i systematycznie stosowany sposób kierowania pracą uczniów w procesie dydaktycznym, użyty ze świadomością możliwości jego zastosowania, uwzględnia czynności uczenia się ze strony ucznia i kierowania uczeniem przez nauczyciela (to uczeń jest odpowiedzialny za to, ile się nauczy, a nie nauczyciel!), podkreśla działanie świadome, planowe
i rozumiejące powtarzalność układu czynników (wprowadza zatem zasadnicze rozróżnienie między metodą a sposobem czy chwytem, stosowanymi przez nauczyciela w sposób przypadkowy, bez świadomości pełnych założeń metody, jako efekt cudownej recepty na doraźne trudności).





W dydaktyce istnieje wiele klasyfikacji metod kształcenia. Różne są kryteria ich podziału. Sprawą istotną jest nie tylko wybór określonej klasyfikacji, ale umiejętne (świadome) stosowanie danej metody w procesie kształcenia. Dlatego w swojej pracy dokładnie przemyśl, co chcesz osiągnąć
i jakie metody służą temu najlepiej. Pamiętaj, że na jednej lekcji możesz zastosować kilka metod (nauczanie polimetodyczne), ale zawsze staraj się zachować „złoty środek”.

Zatem, do dzieła


Klasyfikacja metod nauczania – uczenia się w ujęciu Wincentego Okonia.

grupy metod:




Klasyfikacja metod nauczania w ujęciu Czesława Kupisiewicza.





Podział metod nauczania w ujęciu Bolesława Niemierki.



Zmodyfikowany podział metod nauczania w ujęciu Franciszka Bereźnickiego.













KILKA METOD AKTYWIZUJĄCYCH:

METAPLAN

Jest to graficzny zapis dyskusji. Każdy uczeń zapisuje na niewielkich karteczkach (często
o zróżnicowanym kształcie, najlepiej samoprzylepnych) pomysł mający przyczynić się do rozwiązania problemu postawionego w temacie. Wszystkie odpowiedzi są zbierane, segregowane w grupy porządkowane wg pytań i umieszczane na tablicy lub plakacie. Każdy uczeń może udzielić własnej odpowiedzi lub podpisać się pod czyimś pomysłem. Odpowiedzi powinny być wspólnie dyskutowane
i koniecznie uzasadniane stosownymi argumentami. Kiedy metaplan jest szczególnie polecany?

  • Podczas zajęć problemowych.

  • W celu określenia dotychczasowej wiedzy uczniów na dany temat.

  • Jako wstępna faza planowania projektu dydaktycznego (ustalanie złożeń)

  • Do rozwiązywania konfliktów i problemów wychowawczych.

Metaplan można stosować do pracy z całą klasą bądź wychodząc od pracy zespołów.





Jak jest? Jaki być powinno? Dlaczego nie jest tak, jak być powinno?






wnioski


wnioski

wnioski

METODA KULI ŚNIEGOWEJ

Jest to metoda łącząca pracę indywidualną z pracą zespołową. Rozpoczynamy od indywidualnej pracy każdego ucznia nad określonym zagadnieniem, która powinna trwać około 10 minut. Może to być praca
z materiałem źródłowym, samodzielna obserwacja. Praca ucznia jest zapisywana. Przez następne 10 minut uczniowie pracują w parach, wymieniając między sobą informacje z poprzedniego etapu pracy. Kolejne 10 minut jest przeznaczone na pracę w zespole 4- osobowym. Pracę kończymy
w grupach 8- osobowych. Po wypracowaniu stanowiska zespołów następuje prezentacja wyników
i podsumowanie lekcji.

Metoda ta jest dość czasochłonna. Jej zaletą jest uaktywnianie uczniów, wdrażanie do pracy
w zmieniających się liczbowo zespołach, rywalizacja, prześciganie się w rozwiązywaniu zadania. Każdy etap pracy, to zwiększanie liczby pomysłów na rozwiązanie zadania - przyrastają one jak kula śniegu,
a jednocześnie dojrzewa rozwiązanie problemu. Metoda "śnieżnej kuli" jest przykładem pracy w grupach. Można wyróżnić różne modyfikacje tej formy pracy.


METODA STOLIKÓW ZADANIOWYCH

Metoda ćwiczeniowa, polegająca na przygotowaniu przez nauczyciela na oddzielnych stanowiskach (stolikach) paru różnych zestawów sprzętu, instrukcji ćwiczeń. Uczniowie pracują w tylu grupach, ile jest stanowisk. Po rozwiązaniu zadania przy jednym stanowisku zapisują wyniki, doprowadzają stanowisko do stanu jaki zastali, a następnie zamieniają się miejscem z inną grupą. Zadaniem nauczyciela jest nadzorowanie pracy grup, czuwanie nad dyscypliną czasową. Pracę w grupach należy podsumować!!!


DRAMA

Uczenie się przez dramę – uczenie się przez doświadczenie, przeżywanie!

Podstawą dramy jest fikcyjna, wyobrażeniowa sytuacja, która powstaje, gdy kilka osób we wspólnej przestrzeni przedstawia coś, co nie jest w danym czasie obecne, używając jako środków wyrazu swoich ciał i głosów zamiast suchego przekazu intelektualnego.


  • Nie ma podziału na aktorów i widzów (WSZYSCY są w roli)

  • Uczestnicy improwizują – pracują bez scenariusza

  • Uczeń zachowuje się naturalnie i stara się skoncentrować w pełni na roli

  • Liczy się pełny, całościowy rozwój ucznia będącego w roli, a nie jego umiejętności aktorskie

  • Nauczyciel zwraca uwagę przede wszystkim na przeżycia uczestników dramy

Każde ćwiczenie trzeba koniecznie podsumować i zweryfikować zmiany w osobistych doświadczeniach, stąd niezbędne pytania: co czułeś? jakie były twoje myśli? co było dla ciebie najtrudniejsze? czy to było poruszające? czy pozwoliło ci to lepiej zrozumieć…? a co by było jakbyś wiedział…? itd.

Zaproszenie do wniknięcia w świat emocji, myśli, wrażeń – to najważniejsza faza pracy nad dramą.

Drama jest improwizacją, która umożliwia przeżycie pewnych problemów oraz poszukiwanie ich rozwiązań. Stawiamy pewien problem, pytanie, które staje się pretekstem do udzielenia odpowiedzi
w postaci scenki do odegrania. Odegranie scenki wywołuje u uczniów emocje, pomaga je uzewnętrznić, przeżyć i zrozumieć. Takim pretekstem może być obraz, rzeźba, utwór muzyczny, rozpoczęty tekst, problem. Techniki dramy mogą być przeróżne: wywiad, etiuda pantomimiczna, scenka improwizowana, rzeźba, obraz (żywy, stop-klatka, zdjęcie), rysunek, mapa, makieta, list, dziennik, pamiętnik… czyli, jak mawia Bortnowski worek bez dna.


BURZA MÓZGÓW (metoda Osborne'a, metoda skojarzeń, sesja odroczonej oceny, odroczonego wartościowania)

Metoda ta pozwala na otrzymanie w krótkim czasie wielu pomysłów, które po zweryfikowaniu mogą przyczynić się do rozwiązania jakiegoś problemu. Jest to metoda twórczego myślenia.

Jak ją wdrożyć na lekcji? Trzeba postępować zgodnie z następującym planem:

  • Sformułuj temat w postaci problemowej.

  • Poproś uczniów o zgłaszanie pomysłów na rozwiązanie problemu.

  • Poleć, aby wszystkie pomysły, nawet nieprawdopodobne i absurdalne były zapisane (im więcej pomysłów tym lepiej).

  • Nie pozwól, aby zgłaszane pomysły były oceniane, weryfikowane i krytykowane przed zapisaniem na listę. Zgłoszone pomysły mogą być modyfikowane.

  • Ustal jaki czas przeznacza się na zgłaszanie pomysłów.


Fazy „burzy mózgów”:

  • Zgłaszanie pomysłów(każdy indywidualnie).

  • Analiza pomysłów (wspólnie). Tutaj: dyskusja, ocena, argumentowanie, eliminowanie pomysłów nieprzekonujących.

  • Weryfikacja poprawności poprzez zastosowanie w konkretnej sytuacji (wspólnie).


Zalety tej metody: pobudza do myślenia, uaktywnia uczniów stwarza atmosferę rozluźnienia, eliminuje stres - "twórczy luz", sprzyja zapamiętywaniu faktów, konfrontuje różne pomysły, uczy wyboru jednego
z wielu rozwiązań, uczy tolerancji wobec innych osób i poglądów.

Np.




METODA ROZGAŁĘZIEŃ (pisemna propozycja burzy mózgów)



DRZEWKO DECYZYJNE

Jest to graficzny zapis procesu podejmowania decyzji trudnych i niejednoznacznych


CELE I WARTOŚCI

………………………………………………




DOBRE DOBRE

………………. ……………………….

………………. ……………………….

KONSEKWENCJE




ZŁE ZŁE

…………………….. ………………………

…………………….. ………………………


WYBÓR I WYBÓR II


WYBÓR




SYTUACJA WYMAGAJĄCA PODJĘCIA DECYZJI

…………………………………………………………………………


W pniu drzewa znajduje się pewna sytuacja wyjściowa – problem wymagający rozstrzygnięcia. Ilość rozgałęzień zależy od umiejętności kreatywnego myślenia ucznia, który wskazuje możliwe w danej sytuacji rozwiązania. Metoda pomaga uczniom zrozumieć motywy, którymi kierowali się bohaterowie literaccy, filmowi czy kontrowersyjne postacie z przeszłości. Technika ta świetnie nadaje się do rozwiązywania problemów wychowawczych i nurtujących młodzież. Umożliwia uczniom zebranie wiadomości i zapisanie przebiegu dyskusji w atrakcyjnej, przejrzystej formie. Bardzo ważne jest wpisanie wartości (ideałów, praw), na których straży chcemy stanąć lub antywartości, które chcemy potępić. Takie założenie wymaga zatem jeszcze, by pozytywne i negatywne strony danego rozstrzygnięcia rozważyć pod kątem bronionych przez nas wartości i wtedy dopiero podjąć właściwą decyzję. W przeciwnym razie myśląc wg schematu drzewka, dopatrywalibyśmy się pozytywów w sytuacjach nieakceptowanych moralnie, np. gwałtach, rabunkach czy rozwiązywaniu kwestii narodowej przez ludobójstwo (przykład: metoda drzewka zastosowana do rozważania kolejnych mordów dokonywanych przez Balladynę).

Ćwiczenie: spróbuj metodę drzewka zastosować do sytuacji np. dziewczynki z zapałkami; Antygony.


KRZYŻÓWKA SKOJARZEŃ

(przy charakterystyce bohatera literackiego)

O D Y S E U S Z

D A

W M

A O

Ż T

N N

Y Y
do każdej litery imienia bohatera trzeba dopisać jego charakterystyczną cechę, należy przy tym pamiętać,

iż każdą wpisaną cechę trzeba udokumentować

przykładami z tekstu lektury


OŚ CZASU

Ukazywanie przestrzenne już zaistniałych zjawisk literackich lub wydarzeń mogących się odnosić
do przyszłości (np. do danej epoki literackiej)


Np. polscy laureaci literackiej Nagrody Nobla




SHERLOCK HOLMES /poszukiwany





Portret bohatera

Imię………………………………………

Nazwisko…………………………………

Pochodzenie……………………………...

Cechy charakterystyczne…………………

Miejsce zamieszkania…………………….

Bliscy…………………………………….

Przyjaciele..................................................

Zainteresowania..........................................

Rysopis.......................................................


Inny wariant tego zadania to wypisywanie cech bohatera, jego charakterystycznych przymiotów itp. bez ujawniania o kim mowa, zadaniem uczniów jest rozpoznanie tej osoby.


KOJARZENIE W PARY

np. bohaterów literackich:

Bolek i …………..

Kajko i ………….

Robinson i ………

Odyseusz i …………

Mały Książę i …………..

Jaś i ........................

fragmentów utworów

autor – tytuł

autor – bohater

Związki frazeologiczne

SZEREGOWANIE i porządkowanie pojęć od ogólnych do bardziej szczegółowych


SYNONIMY – ANTONIMY

Np. ćwiczenie przy okazji powtórki z literatury rosyjskiej:

żywe ciało – martwe dusze

geniusz i kobieta - …………………..

głupiec - ………………………

przestępstwo i pokuta - ……………………

anioły - ………………


KŁĘBEK NIE TYLKO DLA KOTKA

Gdy uczymy opowiadać tekst albo opisywać: każde dziecko mówi jedno zdanie – punkt opowiadania
i rzuca kłębuszek osobie, która kontynuuje; żeby się „wyplątać” budujemy plan wydarzeń, każdy uczeń od końca musi teraz podać i zapisać punkt planu na tablicy, zwijając uprzednio kłębek.


DOTYK POEZJI (przy tekstach poetyckich, w których da się opisywać odczucia za pomocą zmysłów)

Np. Lipa z fraszki Kochanowskiego


pachnie

wygląda jak

smakuje

słychać


























JEDNO ODPADA

Metoda stosowana do powtarzania wiadomości

Bolek Tola Reksio Lolek

Orzeszkowa Mickiewicz Sienkiewicz Prus

pluszowy gliniany dom mały


DYSKUSJA W SZEŚCIU KAPELUSZACH MYŚLOWYCH EDWARDA DE BONO

Tą metoda uczymy pogłębionego spojrzenia na otaczającą rzeczywistość, tolerancji, pokonywania uprzedzeń i stereotypów, szacunku dla cudzych poglądów i wierzeń. Uczestnicy dyskusji zakładając poszczególne kapelusze prezentują problem z sześciu różnych punktów widzenia. Pamiętając, za jakie informacje odpowiada dany kolor, powinni się bardzo pilnować przy gromadzeniu danych jemu właściwych.


BIAŁY symbolizuje FAKTY, oznacza neutralność i obiektywizm w argumentowaniu, bezstronność – nie interpretujemy, nie oceniamy, chłodno stwierdzamy stan rzeczy; nie manifestujemy swoich uczuć, nie opowiadamy o subiektywnych wrażeniach;


CZERWONY symbolizuje EMOCJE uczucia wyrażane na gorąco; kierowanie się intuicją, niejasnymi nawet przeczuciami, pierwszymi wrażeniami; nie wstydzimy się swoich uczuć, lubimy o nich rozmawiać, manifestujemy je, wykorzystujemy w sporze, wyolbrzymiamy w dyskusji;


CZARNY to PESYMIZM; widzenie wszystkiego w ciemnych kolorach, nadmierne krytykanctwo; do wszystkiego podchodzi się z przesadną ostrożnością; specjalizacja w wyciąganiu wad, niedociągnięć, braków; w najbardziej oczywistej sprawie szuka się ciemnych stron i negatywnych skutków ubocznych;


ŻÓŁTY symbolizuje OPTYMIZM patrzenie na świat przez przysłowiowe różowe okulary; widzenie wszystkiego pozytywnie, z nadzieją; koncentrowanie się tylko na korzyściach i pozytywnych skutkach planowanych przedsięwzięć; w działaniach emanowanie chęcią pokonywania trudności i operatywności; wiara czyni cuda i nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło;


ZIELONY to MOŻLIWOŚCI, myślenie w tym kapeluszu oznacza nowe koncepcje i rozwiązania; symbolizuje osobę twórczą, pełną oryginalnych pomysłów, innowatora; ten kapelusz pomaga w poszukiwaniu lepszych, konstruktywnych rozwiązań;


NIEBIESKI wiąże się z analizą procesu, kolor ten symbolizuje organizatora, który kontroluje proces myślenia i dyskusji, na wszystko patrzy z dystansem; potrafi wykorzystywać działania innych; dokonuje streszczenia, opisu i podsumowania, wyciąga końcowe wnioski; monitoruje działania innych i przewodniczy w zespole;


Stanisław Bortnowski, by poszerzyć przydatność tej metody dla szkolnej polonistyki, stwierdził, iż
w podsumowaniu tego rodzaju dyskusji trzeba się wesprzeć opiniami krytyków, historyków literatury, filozofów, socjologów, aby wyjść poza wyłącznie uczniowski horyzont.

Podkreślał zalety tej metody zwłaszcza dla pogłębionej charakterystyki bohatera literackiego, przestrzegał jednak przed zbyt częstym jej stosowaniem, by nie zmuszać uczniów do myślenia stale

w określony sposób (tu warunkowany kolorem).


BANK WYRAZÓW

Dotyczy ćwiczeń słownikowych lub ortograficznych. Pomaga w graficznej formie zapisać (zwizualizować) wyrazy zgrupowane w określonej dziedzinie, np. słownictwo związane z teatrem, muzyką, stosowane do określania cech bohatera, ilustrujące jakąś zasadę ortograficzną bądź gromadzące wyjątki w pisowni.








huk honor


hałas


historia humor


RANKING TRÓJKĄTNY

Tworzenie listy, porządkowanie np. najciekawszych lektur, najlepszych aktorów, najlepszych gier komputerowych, bohaterów, itd. Tworzenie list, rangowanie, hierarchizowanie wymaga dłuższego zastanowienia się, przedyskutowania, poszukania przekonujących argumentów. Dopiero po tym etapie propozycje wpisujemy w trójkącie zaczynając od najważniejszych, najczęstszych.

Tradycyjna piramida zapamiętywania, określana stożkiem Dale’a



Rys. stożek doświadczenia Dale’a


wpisana w ranking trójkątny otrzymałaby zatem odwrotny układ.






Ćwiczenie: Formułujesz wniosek o odznaczenie Pana Kleksa Orderem Uśmiechu . Jakimi argumentami przekonasz komisję o zasadności twojego postulatu? – uporządkuj je zaczynając od najważniejszych.


Uczenie się metodą układankijigsaw. (wymyślił amer. psycholog Elliott Aronson)

  • Materiał lekcyjny jest podzielony na podtematy, np. lekcja poświęcona analizie fragmentu opowiadania Ireny Jurgielewiczowej Wszystko inaczej może być podzielona na kilka części: charakterystyka Mai, jej mamy, jej ojca, problem dziewczynki.

  • Klasa podzielona na czteroosobowe (tyle osób w zespole, ile podtematów) zespoły zróżnicowane,
    w każdym zespole uczniowie otrzymują polecenie zostania „ekspertem” w jednym z 4 zagadnień.

  • „Eksperci” otrzymują materiał do przeczytania i opracowania. Następnie „eksperci” ze wszystkich zespołów spotykają się tworząc „grupę ekspertów”, która porównuje swoje osiągnięcia, konfrontuje przygotowany materiał, zaznacza to, co najważniejsze i obmyśla, jak najskuteczniej przekazać wiadomości swoim kolegom „nieekspertom” w tej dziedzinie.

  • „Eksperci” wracają do swoich zespołów i według kolejności przekazują to, czego się nauczyli
    z powierzonej im części tematu kolegom.

  • Na koniec wszyscy członkowie grup są poddawani sprawdzianowi obejmującemu wszystkie podtematy. Nauczyciel może ocenić pracę poszczególnych grup i zespołów.







DYSKUSJA PANELOWA (FORUM KRYTYKÓW)

Kilku przygotowanych uprzednio uczniów siada przy stoliku i rozmawia ze znawstwem na określony temat. W dalszej fazie mogą do uczniów-ekspertów paść pytania z sali od pozostałych uczniów.


DEBATA (analiza argumentów „za” i „przeciw”)


Dyskutanci zajmujący przeciwstawne stanowiska siadają naprzeciw siebie (mogą mieć wcześniej przygotowane notatki, zgromadzone argumenty), za nimi siadają ich zwolennicy. Uczniowie nie biorący bezpośredniego udziału w debacie nie podpowiadają swoim przedstawicielom, nie komentują ich wypowiedzi. Ich zadaniem jest obserwacja dyskusji i ocena mówców wg wcześniej ustalonych
z nauczycielem kryteriów.


DYSKUSJA PUNKTOWANA


Dyskutanci mają swoich obserwatorów, którzy na specjalnej karcie przydzielają każdemu z rozmówców punkty dodatnie bądź ujemne.

Punktacja dyskusji

Punkty dodatnie

Punkty ujemne

Zajęcie stanowiska w danej kwestii (2)

Trafny komentarz (1)

Użycie dowodu na poparcie swego stanowiska (2)

Wciągnięcie do dyskusji innej osoby (2)

Dostrzeżenie, że rozmówca czyni uwagi niemające związku z tematem (1) itd.

Brak uwagi lub przeszkadzanie innym (2)

Przerywanie (2)

Komentarz bez związku z tematem (1)

Monopolizacja dyskusji (3)

Atak osobisty (3) itd.


SĄD LITERACKI


Metoda wywodząca się z polskiej tradycji dydaktycznej, przyjmująca za wzór realny przebieg rozprawy sądowej. Uczniowie wchodzą w role urzędników sądowych, oskarżonego, świadków. Przygotowują uprzednio argumenty, dowody, wypowiedzi prawniczych formuł wyroku, mów prokuratora i obrońcy. Wypowiedzi muszą respektować stylistykę poszczególnych mówców, ale również specyfikę języka bohaterów literackich, będących przedmiotem sądu. Uczniowie powinni pamiętać o zgodności wypowiedzi z tekstem literackim i nie dokonywaniu nadinterpretacji na potrzeby organizowania wypowiedzi sądowniczej.


Wybór i oprac. Magdalena Bajan na podstawie:

M. Nagajowa, ABC metodyki języka polskiego dla początkujących nauczycieli, wyd. 2 popr., Warszawa 1995.

M Węglińska, Jak przygotować się do zajęć zintegrowanych? Kraków 2002.

D. Bernacka, Od słowa do działania, Warszawa 2001.

Metody aktywizujące na lekcjach języka polskiego z przykładowymi scenariuszami lekcji, oprac. E. Grodecka, Lublin [b. r.]

M. Taraszkiewicz, Jak uczyć lepiej? czyli refleksyjny praktyk w działaniu, wyd. 8, Warszawa 2002.

S. Bortnowski, Przewodnik po sztuce uczenia literatury, Warszawa [b. r.]

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Metoda nauczania iconMetoda nauczania

Metoda nauczania iconMetoda nauczania

Metoda nauczania iconArtykuł: „drama jako metoda nauczania I wychowania”

Metoda nauczania iconModel nauczania – uczenia się metodą story line

Metoda nauczania iconScenariusz zajęĆ prowadzonych metodą story line w klasach nauczania zintegrowanego

Metoda nauczania iconIntegrowanie treści nauczania metodą zapobiegania niepowodzeniom szkolnym z zakresu edukacji matematycznej

Metoda nauczania iconOpracowała: Renata Wolska nauczycielka zkiW w Kamienicy Szlacheckiej projekt edukacyjny jako metoda nauczania

Metoda nauczania iconWanda Tomczyk Z. S. O żywiec Metoda projektów w procesie nauczania działu: „Właściwości wybranych pierwiastków bloku energetycznego p I d”

Metoda nauczania iconRozmowa jako właściwa I skuteczna metoda nauczania oraz klucz do rozumienia rzeczywistości, samego siebie I innych

Metoda nauczania iconTemat: metoda strumieniowa, jako nowoczesna forma nauczania piłki nożnej oraz gry zadaniowe I ich znaczenie

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom