Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne




Pobierz 25.68 Kb.
NazwaGlobalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne
Data konwersji22.09.2012
Rozmiar25.68 Kb.
TypDokumentacja
Kaszuba Kamila

KPSW rok I MU

grupa VI (pedagogika rewalidacyjna)


Białobrzeska, Kawula „Człowiek w obliczu....”


MAŁGORZATA ORŁOWSKA

W POTRZASKU GLOBALIZACJI

Globalizacja i demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne.


Globalizacja jest pojęciem używanym aby opisać zmiany w społeczeństwach i gospodarce światowej, które wynikają z gwałtownego wzrostu międzynarodowej wymiany handlowej i kulturowej. Opisuje zwiększenie wymiany informacyjnej, przyspieszenie i spadek cen transportu, a także wzrost handlu międzynarodowego oraz inwestycji zagranicznych spowodowanych znoszeniem barier oraz rosnących współzależności między państwami. W ekonomii termin ten oznacza głównie zjawiska związane z liberalizacją wymiany handlowej lub “wolnym handlem”. W szerszym znaczeniu odnosi się do rosnącej integracji i współzależności między jednostkami działającymi globalnie, czy to na platformie społecznej, politycznej czy ekonomicznej. (Wikipiedia).

  • Pojęcie „globalizacja” pojawiło się po raz pierwszy w Niemczech w 1953 roku w czasopiśmie "Frankfurter Allgemeine Zeitung". Jak podkreślają świadkowie, w ciągu nocy termin ten, mimo swej nieokreśloności, uróśł do rangi najbardziej palącego zagadnienia. Po raz kolejny pojęcia "globalizacja" użyto w The Economist w roku 1959. Wyrażone ono zostało w kontekście ekonomicznym, a konkretniej chodziło o „wzrost zglobalizowanej ilości importowych samochodów”. Już dwa lata później pojęcie to znalazło się w słowniku Webstera (Webster's Dictionary) w 1961 roku; wcześniej używany był termin "globalny" o ekologicznych i społeczno-ekonomicznych konotacjach.

Demokratyzacja jest to proces "dochodzenia" do demokracji. Zwykle zachodzi w krajach rozwijających się lub przechodzących transformację systemową. Wyraża się w rzeczywistym uznaniu praw politycznych i obywatelskich.

Często termin demokratyzacja jest używany przez niedemokratyczne władze jako cel sam w sobie. W PRL rząd i partia przy każdej okazji mówiły o demokratyzacji życia społecznego i politycznego, co nie oznaczało nic, z wyjątkiem okazji do wymiany ekip rządzących. W oficjalnych dokumentach mówiono o dojściu do demokracji socjalistycznej lub demokracji ludowej, tymczasem zmiany zatrzymywały się na etapie demokratyzacji. Samo słowo jest przykładem nowomowy socjalistycznej.

Demokratyzację najczęściej poprzedza liberalizacja - proces stopniowego koncesjonowania praw i uprawnień, zastrzeżonych wcześniej tylko dla elity autorytarnej, które dzięki tym prawom i uprawnieniom mogą kontrolować społeczeństwo.

Świat, w którym żyjemy nie jest nam dany raz na zawsze. Życie społeczne jest procesem dynamicznym, choć raz przebiega on szybciej a raz wolniej. Współcześnie mamy poczucie szybkich zmian. Według Edmunda Wnuk-Lipińskiego dzieje się tak dlatego, iż mamy do czynienia z dwoma przebiegającymi równolegle procesami społecznymi jakimi są: globalizacja i demokratyzacja. Obecnie mamy do czynienia z trzecią falą zarówno globalizacji, jak i demokratyzacji społeczeństw.

Po raz pierwszy świat zaczęto postrzegać globalnie (całościowo) w XV i XVI wieku, kiedy dokonywano pierwszych odkryć geograficznych. Nastąpił wtedy swoisty eksport dóbr i kultury z centrum, w tym przypadku starego kontynentu, ku peryferiom – nowo odkrytym światom. Jest to schemat, który funkcjonuje po dziś dzień.

Za początek drugiej fali globalizacji przyjmuje się początek rewolucji przemysłowej. Jej cechą było dążenie do tworzenia imperiów kolonialnych oraz duża mobilność siły roboczej.

Trzecia fala globalizacji wzięła swój początek wraz z upadkiem Związku Radzieckiego.

Natomiast procesy demokratyzacji społeczeństw zaczęły się dużo później, dopiero w latach 20. XIX wieku. Zapoczątkowana ona została ruchami wolnościowymi, takimi jak: rewolucja francuska i amerykańska, a nawet jej praprzyczyny upatruje się w polskiej Konstytucji 3 Maja. Skończyła się zaś wraz z przyjęciem władzy przez rządy totalitarne, zwłaszcza faszystowskie. Druga fala demokratyzacji zaczęła się w świecie wraz z wygraniem II wojny światowej przez siły demokratyczne, które wprowadziły zasady demokracji w przegranych państwach totalitarnych (Niemcy, Japonia) i wygasła w latach 60. XX w. wraz z ekspansją światowego komunizmu (zwłaszcza w Trzecim Świecie).

Współcześnie doświadczamy kulminacji trzeciej fali demokratyzacji. Zaczęła się ona wraz z procesami demokratyzacji w powojennej Europie. Za jej początek przyjmuje się datę przewrotu w Portugalii, a za kulminację upadek światowego komunizmu.

Rdzeniem współczesnych procesów globalizacji jest powstanie światowego rynku i światowego kapitału wraz ze wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy. Współczesne procesy społeczne charakteryzują się z jednej strony postępującym ograniczeniem procesów demokratyzacji, z drugiej zaś tworzeniem się jedności całego świata na niespotykaną dotychczas skalę.

Sprzeczne reguły gry


Większość współczesnych, demokratycznych społeczeństw funkcjonuje według przyjętego ładu i porządku społecznego, popartego umową społeczną. Jednak każda wizja ładu dzieli, wytycza granice tego co akceptowalne, każda wizja ładu pozostawia część społeczeństwa po drugiej stronie granicy i stawia na porządku dnia dylemat jej reasymilacji lub rozstania się z nią na zawsze. Kategorią w każdym ze znanych społeczeństw stającą przed tym dylematem są: biedni – ludzie poniżej standardu, ludzie, którzy nie są w stanie utrzymać się przy życiu o własnych siłach, zachowując się wedle norm uznanych społecznie za właściwe. Wykluczenie społeczne polega na niepodejmowaniu zwyczajowej i społecznie akceptowanej drogi życiowej lub wypadaniu z niej z braku lub ograniczeniu możliwości uczestnictwa, wpływania i korzystania z podstawowych instytucji publicznych i rynków, które powinny być dostępne dla wszystkich, a w szczególności dla osób ubogich.

Sacrum czy profanum


Na przestrzeni dziejów ubóstwo i człowiek ubogi był różnie postrzegany. Raz był cnotą i zasługiwał na wsparcie, a innym razem przestępstwem i skazywano go na represję i odosobnienie. W czasach nowożytnych osobom chorym i ubogim przypisywano negatywne cechy i winę za stan w jakim się oni znajdują. Upoważniało to do nadzoru policyjnego, dyskryminacji i podejrzliwości wobec tych ludzi.

Podobny charakter przybiera także opieka i pomoc społeczna, która ma za zadanie zapobiegać i zapanować nad społecznymi konsekwencjami zachowań biednego, w którym upatruje się przyczyn destabilizacji porządku społecznego. Nie zależy zapominać o działaniach w rozwoju ludzkości sprzyjających pomocy ubogim, to jednak silne ślady ich kontroli i marginalizacji widać w ustawodawstwie i działaniach aplikacyjnych współczesnych społeczeństw.

Bieda we współczesnym świecie

Człowiekowi w życiu społecznym stale towarzyszą niezaspokojone potrzeby - ubóstwo – marginalizacja. Dziś boleśnie odczuwamy biedę i niedostatek współobywateli. Bywały także takie okresy kiedy ubóstwo dotykało prawie ¾ społeczeństwa. Współcześnie przyjmuje się różne rozmiary ubóstwa. Poczynając od minimum biologicznego, poniżej którego prawie niemożliwe jest przetrwanie, do minimum socjalnego, wskaźnika o charakterze politycznym, który pozwala określić minimalne standardy życia z uwzględnieniem wszelkich potrzeb człowieka.

Współcześnie, jako polskie społeczeństwo, mamy swoje kategorie biednych uporządkowane różnych kryteriów wykluczenia. Według GUS ponad połowa Polaków (60%) jest zaliczana do grupy osób żyjących poniżej minimum socjalnego, a więc nie może uczestniczyć w życiu społecznym. Około 15% z nas żyje poniżej ustawowej granicy biedy, tzn. dysponuje kwotą 300zł i poniżej na osobę w ciągu miesiąca. Jest jeszcze grupa około 5 –8 % współobywateli, którzy żyją poniżej minimum biologicznego, tzn. żyją na granicy przetrwania – biologicznej egzystencji. O tyle jest to bardzo niepokojące, gdyż na przestrzeni ostatnich lat ich wartość stale się zwiększa i obserwuje się nie tylko wieloletniość, ale i wielopokoleniowość korzystania z instytucji pomocy społecznej przez jej podopiecznych.

Szczegółowiej mówiąc o niebezpieczeństwie zjawiska ubóstwa możemy wyróznić takie problemy jak:

  • niebezpieczeństwo dziedziczenia biedy

  • trwałej marginalizacji istotnego odsetka społeczeństwa i dalszego przekazywania z pokolenia na pokolenie

  • ubóstwie dzieci zagrażającym przyszłej kondycji społeczeństwa

  • braku perspektyw życiowych dla dzieci i młodzieży

  • usztywnianiu barier społecznych związanych z przywilejami płynącymi z tytułu pochodzenia

  • faktycznym utrudnieniu dostępu do wyższego wykształcenia

  • feminizacji biedy – upośledzenia kobiet na rynku pracy, obciążenie ich obowiązkami związanymi z przetrwaniem rodziny, wielodzietnością

  • szerzeniu się patologii społecznych, zwłaszcza alkoholizmu – jako swoistej drogi ucieczki od problemów dnia codziennego


W potrzasku


Dzięki transformacji systemowej znaleźliśmy się w innym wymiarze życia społecznego. Oto bowiem zostaliśmy włączeni w ogólnoświatowy nurt zmian społecznych. Tak więc z jednej strony możemy mówić o narastających zmianach wywołanych procesami globalizacji, z drugiej zaś o zmianach spowodowanych procesami ewolucji systemu demokratycznego. I choć zmiany społeczne wywołane procesami globalizacji z jednej strony przyczyniają się do rozprzestrzenienia procedur demokratycznych, to jednak z drugiej strony stwarzają one ograniczenia dla tejże demokracji. Badacze obserwując ten problem zauważyli, że postępujące procesy globalizacji wchodzą w dużej mierze w konflikt z zasadami państwa demokratycznego. W tym wymiarze władza od obywateli i konsumentów stopniowo przechodzi w ręce finansistów, inwestorów i menadżerów. Decyzje podejmowane są właśnie przez te korporacje, te zaś nie są rozliczane przez społeczeństwo, które odczuwa skutki ich decyzji, lecz przez członków własnej struktury. Ci zaś nie są wybierani, a więc i kontrolowani w ramach demokratycznych reguł. Globalizacja niesie za sobą intensyfikację zjawiska silniejszą niż dotychczas. Należy tu zaliczyć coraz ostrzejszy podział na kraje centrum i peryferie. Globalizacja prowadzi do zwiększenia różnic miedzy centrum a peryferiami. Kraje bogate bogacą się jeszcze bardziej, a ich rozwój jest coraz szybszy. W ten sposób dystans między centrum a peryferiami wzrasta. Opiekuńczość nad obywatelami centrum jest większa aniżeli na peryferiach (tu raczej zanika). Polska też znalazła się w centrum owych zmian. Jako kraj peryferii boleśnie odczuwamy wykluczenia i marginalizacji. Cechą współczesności jest to, że wykluczonym może być każdy z nas w każdej chwili. Niektórzy są na to bardziej narażeni inni mniej. Może to spotkać kogoś niezaradnego, mającego niskie wykształcenie, brak pracy, bezdomność, samotne macierzyństwo, pochodzenie z rodziny wielodzietnej, a także poprzez niepełnosprawność fizyczną, czy psychiczną. Dające się zaobserwować zachowania marginalizacji to:

  • niskie świadczenia socjalne

  • brak programów profilaktycznych

  • społeczna akceptacja dyskryminacji społecznej (niskie renty dla osób niepełnosprawnych)

  • brak programów wychodzenia z kryzysu dla podopiecznych

  • szkoła, cały system oświaty, instytucje czy profilaktyka – tu także napotykamy się z mechanizmami wykluczającymi, które za podstawowe zadania mają inkluzję

Współczesny kapitalizm pozwala nam istnieć jako konsumentom. Biedny, bezdomny nie ma racji bytu, bo nie ma środków na konsumpcję różnorodnych dóbr i usług. Nie chce, nie umie czy wreszcie nie może, bo nie ma na to środków – realizować narzuconych wzorów konsumpcji. Gdzie jest zatem miejsce takich ludzi? Separacja fizyczna, przestrzenna uzupełniana jest separacją duchową. Odbiera się im poczucie empatii przypisując wszelkie deprawacje usuwając poza nawias społeczeństwa. Państwo, które nie jest w stanie wypełnić funkcji demokratycznych, w tym socjalnych, wobec swoich obywateli.

Pedagogika społeczna propozycją drogi wyjścia

Pedagogika społeczna, na gruncie której prowadzone są niniejsze rozważania nad wykluczeniem, od samego zarania żywo reagowała na wszelakie kwestie niesprawiedliwości i zróżnicowania społecznego, oświatowego i kulturalnego. Przedmiotem swoich zainteresowań uczyniła środowiskowe uwarunkowania procesów wychowawczych oraz analizę warunków umożliwiających zaspokajanie potrzeb rozwojowych człowieka w różnych fazach życia i różnych sytuacjach życiowych. Upatrywała także przyczyn dysfunkcji człowieka w środowisku. Współcześnie należy zaliczyć warunki społeczne, polityczne, i ekonomiczne. Właśnie w tak zmieniającym się świcie zwłaszcza w niesprzyjających warunkach, pedagogika społeczna stara się stworzyć człowiekowi warunki wzrostu.

Tak rozumiana pedagogika społeczna, która prezentuje społeczny i środowiskowy punkt widzenia wiąże go przede wszystkim z potrzebami upośledzonych warstw społecznych z ideą sprawiedliwości społecznej. Kategorią centralną jest zasada humanistycznej powinności, miłosierdzia, równości społecznej, demokracji i równości szans. Jest za koniecznością reagowania na aktualne zjawiska życia społecznego.

Aby lepiej realizować założone cele pedagogika wyłoniła określone specjalności. Taką, która odsłania biedę, bezrobocie jest praca socjalna. Ma ona z jednej strony koncentrować się na zagrożeniach, zaś z drugiej na odkrywaniu sił działających w określonym środowisku, odkrywać i wspomagać je.

Pedagogika taka i praca socjalna mogą być drogą wyjścia aby pomniejszać przepaść pomiędzy elitami a ludźmi z spoza marginesu. Z drugiej zaś panaceum na wykluczające procesy globalizacji. Ludzie wykształceni stanowią drogę awansu do krajów rdzenia. I tak tez się dzieje obecnie. Coraz więcej ludzi wykształconych państwo polskie traci. Wyjeżdżają oni za granicę w celu lepiej płatnej pracy. Zbliżają się ku rdzeniu.

Pedagogika społeczna zatem wydaje się być dobrą propozycją intelektualną i prakseologiczną na rozwiązywanie palących kwestii. Zwłaszcza, iż zaplecze aksjologiczne i metodologiczne jest dostosowane do ciężaru zadań przed nią stojących. Świadczą o tym jej dokonania na polu badań empirycznych okresu XXlecia międzywojennego czy czas zmagania się z przeciwnościami losu władzy z okresu realnego socjalizmu.




Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconProcesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconTemat: Współczesne ruchy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconAneks by Michau: Wykłady 1-13, bez 6 Procesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconPojęcia z zakresu handlu zagranicznego w ujęciu doktrynalnym I pragmatycznym. Współczesne zagadnienia instytucjonalne oraz instytucje międzynarodowe (mfw, Bank Światowy, wto). Globalizacja

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconWspółczesne problemy społeczne I polityka społeczna Zagadnienia egzaminacyjne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconGeneza, istota I funkcje państwa, transformacje ustrojowe I globalne procesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconProgram kształcenia na rok akademicki 2011/2012 Przedmiot: globalne procesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconProgram kształcenia na rok akademicki 2011/2012 Przedmiot: globalne procesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconProgram kształcenia na rok akademicki 2011/2012 Przedmiot: Globalne procesy społeczne

Globalizacja I demokratyzacja – główne współczesne procesy społeczne iconWybrane główne społeczne I kulturowe skutki rozwoju technologii informacyjnych

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom