[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu




Pobierz 1.02 Mb.
Nazwa[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu
strona5/7
Data konwersji03.09.2012
Rozmiar1.02 Mb.
TypDokumentacja
1   2   3   4   5   6   7

2. Omów problematykę dramatu Mrożna pt.: "Tango". Uzasadnij, że "Tango" Stanisława Mrożka jest parodią dramatu rodzinnego.

- Stanisław Mrożek prezentuje w swoim dramacie groteskową wizję świata, pełną błazenady, wyolbrzymienia, form karykaturalnych.

- Wydarzenia, które prezentuje utwór, składają się na obraz, dzięki któremu "Tango" możemy uznać za tragikomedię.

- Była sobie rodzina. Najstarsi: Eugeniusz i Eugenia, rodzice: Stomil i Eleonora, ich syn Artur i jego narzeczona Ala (zresztą kuzynka).

- Rodzina nieco dziwna: dziadkowie udają nastolatków, rodzice protestują przeciw jakimkolwiek konwencjom: stroju, zachowania, moralności - po prostu zachowują się jak "anty-rodzice".

- W całym tym bałaganie Artur - pragnie uporządkowania świata.

- Buntuje się przeciwko nowatorskim pomysłom rodziców, nie może znieść ich "młodzieńczości" i braku zasad.

- Artur pragnie ładu, odwołuje się do tradycji starych form, chce urządzić sobie mieszczański ślub, nosi elegancki garnitur i przestrzega konwenansów.

- Mamy więc także typowy konflikt pokoleń: syn przeciw rodzicom, tyle, że zupełnie odwrócony, bo rodzice reprezentują "szaleńcze nowości" a syn tradycję i uporządkowanie.

- Na scenę wkracza Edek - typ prymitywny, z innej klasy społecznej (ni chłop, ni proletariusz), kochanek matki.

- Artur ze swoim intelektualnym podejściem do życia nie może nic zdziałać.

- Po śmierci babci orientuje się, że dokona czegokolwiek tylko za pomocą siły.

- Chce wykorzystać bezmyślnego Edka, lecz okazuje się, że Ala zdradziła go z Edkiem, a więc bohater pragnie zabić rywala.

- Niestety - Artur ginie, władza przypada tępemu Edkowi, który nad trupem bohatera odtańcowuje zwycięskie tango z Eugeniuszem.

- Tragikomiczne "Tango" ze swoją groteskową wizją świata przedstawia obraz rewolucji.

- Jeśli konflikt rodzinny starzy - młodzi zastąpimy prawidłowością historyczną a rodzinę uznamy za społeczeństwo, ujrzymy walkę o władzę, porewolucyjny chaos (pewnego zwycięstwa - "rewolucji" dokonali już przecież Stomil i Eleonora). "Tango" jest o rewolucji (protest rodziców przeciw konwencjom dziadków i zwycięstwo).

- Rewolucja pociąga za sobą kontrrewolucję - pragnienie ładu Artura, próbę zamachu stanu przez wprowadzenie dawnych wartości. Zwycięża zaś siła - totalitarny, bezmyślny, Edek. I jest to świetnym zobrazowaniem rewolucji społeczno-politycznych tego świata.

O rewolucji obyczajowo-artystycznej.

Na temat rewolucji społecznej nakłada się wymiar obyczajowo-artystyczny. Tam rodzinę zrównaliśmy ze społeczeństwem, tu nazwijmy sztukę - rewolucją. Formy, konwencje upadają - ich przeciwieństwo staje się znów formą do obalenia. Już samo odwrócenie ról w układzie rodzinnym jest parodią sztuki opartej o schemat rodziny i konfliktu pokoleń, jest też parodią awangardy w sztuce, bo awangardę reprezentują tu rodzice Artura. Zwycięża Edek - i jego tępota, a zatem zwycięży też tania, masowa sztuka (symbolem jej jest tu popularne tango).

O kryzysie i upadku wartości.

Cały proces przemian: najpierw bunt rodziców, potem kontra Artura przeciw rodzicom a wreszcie zwycięstwo Edka - to obraz rewolucji, która doprowadza do upadku wartości duchowych i do zwycięstwa siły prymitywnej, władzy materialnej. Artur poszukuje wartości - idei, która jeszcze się nie zużyła. Nie znajduje jej. Okazuje się zresztą, że i w jego przypadku idea podporządkowania była dużo mniejszą niż zwykła ludzka zazdrość i miłość, która spowodowała chęć zabicia Edka. Finał dramatu i w tym sensie - rozpatrywania kryzysu wartości - jest pesymistyczny - zwyciężyły bezmyślność i siła, kryzys wartości jeszcze się powiększył.


3. Omów cechy powieści poetyckiej na wybranym przykładzie.

"Giaur":

  • utwór fabularny

  • posiada akcję

  • narracja w trzeciej osobie

  • kilku narratorów (pierwszy to narrator wszechwiedzący, drugi narrator bohater)

  • narratorzy są często subiektywni

  • brak chronologicznego ułożenia wydarzeń, inwersja czasowa

  • narrator reguluje prezentowanie fabuły, tak aby ukazać tragiczne elementy

  • nastrój ponury, tajemniczości, grozy

  • przyroda wzmaga nastrój

  • egzotyka scenerii, dotyczy umiejscowienia akcji w przestrzeni, w przeszłości (sceneria orientalna)

  • słownictwo orientalne

  • występowanie bohatera byronicznego

  • powiązanie narracji z innymi rodzajami literackimi


Cechy bohatera byronicznego:

  • człowiek dumny i wyniosły

  • człowiek wyobcowany z otaczającego go świata

  • indywidualista (w swój własny sposób postrzega świat)

  • jest obciążony tajemnicą z przeszłości

  • nie jest skłonny do pokory i skruchy

  • jest skłonny do śmiałych i desperackich czynów

  • jest odważny, śmiały i niezwykły, dotyczy to też siły charakteru

  • przedkłada uczucia i emocje nad rozsądek i rozum, bywa bardzo impulsywny

  • bohater tragiczny (tragizm potęgowany jest przez nieszczęśliwą miłość)

  • nie ma sojuszników

  • jest skłócony ze światem i nie chce zgodzić się na rządzący nim porządek

  • poświęca własne życie osobiste dla wyższej idei

  • jest bohaterem aktywnym, który walczy o wolność i swobodę


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


[18]

1. Przedastaw ocenę społeczeństwa polskiego w okresia trwania sejmu wielkiego dokonaną przez Niemcewicza w komedii pt. "Powrót posła".

Obóz reform:

  • działacze stronnictwa patriotycznego

  • zwolennicy reform dotyczących naprawy państwa: zniesienia Liberum Veto, wolnej elekcji i polepszenia doli chłopa

  • rozumiejący potrzebę reform kraju

  • pragnący pozyskać sobie jak najwięcej zwolenników wśród średniej szlachty

  • ludzie godni naśladowania

Podkomorzy:

  • przedstawiciel drobnej szlachty, urzędnik ziemski z wyboru, rozsądzający spory graniczne, cieszący się dobrą opinią

  • wzorowy i dobry ojciec

  • oświecony patriota, opowiadający się za patriotycznym wychowaniem młodzieży

  • zwolennik reform

  • wzór cnót obywatelskich

  • dobry i ludzki opiekun swoich poddanych

Podkomorzyna:

  • zwolenniczka reform

  • narzekająca na skutki cudzoziemszczyzny i błahe wychowanie młodzieży

  • oddana bez reszty rodzinie

Walery:

  • uosobienie cnót rodzinnych i patriotyzmu

  • uczciwy, stały w uczuciach

  • przywiązany do rodziców

  • patriota, rozumie potrzebę reform

  • głosi potrzebę zniesienia Liberum Veto, wolnej elekcji i poddaństwa chłopów

  • potępia obóz wsteczny


Obóz wsteczny, konserwatywny:

  • obrońcy starych porządków feudalnych, broniący Liberum Veto, wolnej elekcji i poddaństwa chłopów

  • sami się ośmieszają własną głupotą, tym co mówią

  • bezkrytyczne przyjmowanie obcej mody

  • konserwatywny pogląd na wychowanie dzieci

Starosta Gadulski:

  • nie cieszy się dobrą opinią

  • skompromitowany we wszystkich dziedzinach życia

  • reprezentuje ciemną, zacofaną szlachtę, konserwatysta

  • nieuk

  • bojący się nowości

  • obojętny na sprawy publiczne

  • gadatliwy, chciwy, leniwy, kłótliwy, zły, pijak

Starościna:

  • zwolenniczka francuszczyzny

  • sentymentalna dama

  • wodząca za nos swojego męża, szantażując go rozwodem

Szarmancki:

  • utracjusz, fircyk, cwaniak, cynik, nierób

  • modny kawaler

  • goniący za uciechami życia dworskiego

  • pogardzający niższymi stanami

  • obojętny na sprawy narodu

  • niegodnie postępujący z kobietami



2. Na podstawie ballady pt. "Romantyczność" i "Ody do młodości" omów program polskiego romantyzmu.

"Oda do młodości" odzwierciedla przemiany w literaturze. Jest wierszem programowym młodzieży - wyrósł z atmosfery środowiska filomatów. Z jednej strony utwór związany jest z oświeceniem (konieczność podporządkowania jednostki społeczeństwu; utylitaryzm, wiara w możliwość ulepszenia świata, ideały przyjaźni, jedności), odwołuje się do gatunku - ody, motywów mitologicznych - Heraklesa, Hebe, z drugiej strony - tworzy romantycznego przywódcę. Osobowość ta z entuzjazmem wzywa młodych do przemiany starego świata, egoizmowi "starych" przeciwstawia altruizm "młodych". Poeta kieruje hasło: "Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga; łam czego rozum nie złamie". Kompozycja utworu opiera się na antynomiach (jasność - ciemność, piekło - niebo, postęp - zacofanie) - Mickiewicz podkreśla, iż światem rządzą sprzeczności. Romantyk ma dar widzenia przyszłości - jest profetą.

"Romantyczność" dotyczy przeżyć obłąkanej Karusi po śmierci ukochanego Jaśka oraz polemiki narratora ze Starcem. Istnieje motyw z folkloru - zjawia się duch kochanka - łączność świata żywych i zmarłych. Obłąkanie dla romantyków stanowi wyraz niezwykłego życia wewnętrznego; sensualnego postrzegania rzeczywistości. Zjawę widzi tylko Karusia, prosty lud wierzy w jej obecność, a Starzec uważa za niemożliwe istnienie ducha. Miłość przeciwstawia się rozumowi:

"Czucie i wiara silniej mówi do mnie, niż mędrca szkiełko i oko".

Pojawiają się antynomie (świat materialny - duchowy, prawdy żywe - martwe). Gnozeologiczna (dotyczącą przedmiotu i sposobu poznawania świata) dyskusja kończy się słowami: "Miej serce i patrzaj w serce".


->3. Przeprowadź analizę składniową podanego zdania wielokrotnie złożonego i wykonaj wykres.


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


[19]

1. Omów filozofię życiową Kochanowskiego na podstawie pieśni i fraszek tego poety.

- W "Pieśniach" najdobitniej wyraziła się renesansowa postawa poety, formułującego pewne zasady etyczne, którymi trzeba się kierować w życiu. Są to:

  • cnota

  • czyste sumienie

  • rozum

  • męstwo

  • służba dla dobra ogółu

  • umiar w korzystaniu z uroków życia

- W ślad za Horacym powtarzał, że człowiek dąży do szczęścia, ale nie można go upatrywać tylko w zaszczytach i ciągłej pogoni za bogactwem.

- Od starożytnych stoików przejął poeta przekonanie, że zarówno szczęście jak i nieszczęście są nietrwałe, a więc prawdziwy mędrzec w złej czy dobrej chwili zawsze powinien zachować równowagę duchową. - Zgodnie z renesansowym poglądem na świat Kochanowski powtarzał wciąż, że najważniejsze w ludzkim życiu są cnota i czyste sumienie.


  • Pieśń IX ("Chcemy sobie być radzi?") - parafraza ody Horacego, zwanej "Pieśnią o Fortunie", utworu refleksyjno-filozoficznego. Każda zwrotka jest rozwinięciem innej sentencji np. "Kto tak mądry, że zgadnie,/ Co mu jutro przypadnie?"; "Prózno ma mieć na pieczy / Śmiertelny wieczne rzeczy") dotyczącej ludzkiego losu, o którym decyduje Bóg, fortuna i czas. Człowiek zgodnie z zasadami stoicyzmu winien poddać się wyrokom tych trzech instancji, bowiem tylko taka postawa zapewnia mu bezpieczeństwo.




  • Pieśń XII - "Pieśń o cnocie" - zbudowana jak oracja (wersy 1-2 to teza, wersy 3-8: wyjaśnienie tezy, strofa trzecia: twierdzenie przeciwstawne; strofa czwarta: definicja; strofa ostatnia: morał). Autor podnosi wartość cnoty, za najważniejszy sposób jej ujawnienia uważając służbę ojczyźnie: "A jesli komu droga otwarta do nieba, / Tym, co służą ojczyźnie...".




  • Pieśń XIX - Pieśń o dobrej sławie" - człowiek, jako istota wyróżniona przez Stwórcę, ma obowiązek służyć dobru ogółu. Winien więc: — "Szczepić dobre obyczaje", — przestrzegać praw, — walczyć z pogaństwem. Zadanie to można spełniać według własnych możliwości: "Służmy poczciwej sławie, - wzywa poeta - a jako kto może,/ Niech ku pożytku dobra spólnego pomoże".




  • Pieśń XXIV ("Niezwykłym i nielada piórem opatrzony") - pieśń ta zajmuje się problematyką sztuki, twórczości artystycznej oraz postacią samego artysty, który z racji posiadanego talentu jest jednostką wybitną. Podmiot liryczny wyraża przekonanie o dwoistości swojej natury: jako człowieka z jednej strony i jako poety z drugiej. Dwoistość ta pozwala mu w sposób łatwiejszy na osiągnięcie nieśmiertelności. Śmierć ciała będzie dla podmiotu lirycznego uwolnieniem drugiej części jego natury, która przyjmie postać ptaka i umożliwi poecie dokonanie - na wzór Ikara - wzlotu w przestworza na skrzydłach natchnienia, na wzniesienie się ponad ziemską rzeczywistość i swobodne od niej oderwanie. Tę nieśmiertelność daje właśnie poecie dar tworzenia, który sprawia, że poeta żyje wiecznie w swoich dziełach i pamięci kolejnych pokoleń czytelników. Wizja lotu nad innymi krajami jest wyrazem przekonania podmiotu lirycznego o tym, że jego dzieła będą też znane nie tylko rodakom, ale i poza granicami jego ojczyzny. Na koniec powraca jeszcze raz do śmierci - w scenie pogrzebu. Opisuje jak chciałby aby wyglądał jego pogrzeb, który będzie przecież pochówkiem samego ciała, gdyż jego dusze żyć będzie wiecznie.




  • Pieśń świętojańska o Sobótce - jest właściwie cykl 12 liryków, sielankowo-tanecznych pieśni, osnuty wokół ludowego obrzędu związanego z nocą letniego przesilenia Słońca, podzielonych na wypowiedzi 12 panien.

Całość stanowi rodzaj udramatyzowanej opowieści, a tematycznie powiązać go można z pieśniami biesiadnymi.

Przyroda występuje tu jako samodzielny temat w pieśni Panny VI i XII. Pieśń Panny IX oparta jest na podaniu starożytnym o przemianie kobiety w słowika. Najbardziej uderza w ton ludowy pieśń Panny II, zwłaszcza w końcowej strofie.

Charakterystyczne jest powiązanie w pieśni Panny VIII apostrofy do pasanych wołków ze wzmianką o wianku dziewiczym, które wskazuje na pieśń ludową popularna jeszcze w XIX w. ("Żeby mnie kto wołki znalazł, / Dałabym mu wianek zaraz.")

Wieś ukazana w tekstach to Arkadia ("Wsi spokojna, wsi wesoła" XII); autor głosi pochwałę pracy, życia zgodnego z naturą i podporządkowanego naturalnemu cyklowi przyrody. Praca na roli przeciwstawiona została innym, niemoralnym, sposobom życia: dworakowaniu, kupiectwu, wojaczce.

1   2   3   4   5   6   7

Powiązany:

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconMłodzi gniewni – przedstaw realizację tego motywu w literaturze I filmie”

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconPrzedstaw I wyjaśnij funkcjonowanie motywu władcy w literaturze

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu icon1. Przedstaw obrazy Holocaustu utrwalone w polskiej literaturze

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconPrzedstaw literackie portrety kobiet w literaturze I sztuce XIX i XX w

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconObraz szkoły w literaturze. Przedstaw zagadnienie na dowolnych przykładach

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconOd realizmu do mityzacji, czyli rzecz o literaturze okresu xx–lecia mi ędzywojennego

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconPrzedstaw I omów różne ujęcia motywów miłości w literaturze barokowej.”

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconNa wybranych przykładach przedstaw róŻne ujęcia motywu pielgrzyma w literaturze

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconTemat: Bohater o różnych twarzach. Przedstaw motyw funkcjonowania maski w literaturze

[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu iconTemat: Zemsta w literaturze na przestrzeni wieków. Przedstaw zagadnienie w oparciu o wybrane utwory

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom