Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań




Pobierz 80.21 Kb.
NazwaRozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań
Data konwersji24.09.2012
Rozmiar80.21 Kb.
TypDokumentacja
ROZDZIAŁ 3. METEDOLOGICZNE PODSTAWY BADAŃ WŁASNYCH


3.1. Cele i przedmiot badań

Przed przystąpieniem do badań formułujemy problem badawczy oraz określamy ich cel. T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 23) uważa, iż zasadniczym celem poznania naukowego jest zdobycie wiedzy maksymalnie ścisłej, maksymalnie pewnej, maksymalnie ogólnej, maksymalnie prostej, o maksymalnej zawartości informacji. Według A.W. Maszke (2004, s. 20) cel to pożądany, przewidywany stan rzeczy, który jednostka pragnie w wyniku swojego działania osiągnąć. To miejsce, do którego zmierza jednostka lub końcowy efekt, który badacz zamierza osiągnąć w postępowaniu badawczym. Nieco inaczej cel badań naukowych interpretuje W. Dudkiewicz (2001, s.50), który stwierdza, że jest to dążenie do wzbogacenia wiedzy o osobach, rzeczach lub zjawiskach będących przedmiotem badań.

Celem moich badań jest określenie, czy problemy alkoholowe rodziców są czynnikiem wpływającym na przestępczość i nieprzystosowanie społeczne nieletnich, przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu.

Za przedmiot badań A.W. Maszke (2004, s.44) uważa wszelkie obiekty, rzeczy oraz zjawiska i procesy, którym one podlegają i w odniesieniu, do których formułujemy pytania badawcze. Podobnie określa przedmiot badań L. Sołoma (2002, s. 38) pisząc, że są to obiekty czy zjawiska, w odniesieniu do których chcemy prowadzić badania lub te, o których w odpowiedzi na podstawowe pytanie badawcze chcemy formułować stwierdzenia. Biorąc pod uwagę powyższe definicje możemy powiedzieć, że przedmiot badań stanowi wszystko to, co składa się na rzeczywistość społeczną. Dotyczy to zarówno sfery materialnej, jak i idealnej, oraz przede wszystkim tematu i treści procesu badawczego (J.Sztumski 2005, s. 18).

Przedmiotem badań w niniejszej pracy są opinie nieletnich na temat problemów alkoholowych rodziców na ich nieprzystosowanie społeczne i przestępczość.


3.2. Problematyka badawcza

Według J. Sztumskiego (2005, s. 28), problemem badawczym „nazywamy to, co jest przedmiotem wysiłków badawczych, czyli po prostu to, co orientuje nasze przedsięwzięcia badawcze”. Inną definicję problemu badawczego proponuje nam S. Nowak (2007, s. 214) pisząc, że jest to „pytanie lub zespół pytań, na które odpowiedzi ma dostarczyć badanie”. Natomiast M. Łobocki (2000, s. 21) określa problem badawczy jako „pytanie, na które szukamy odpowiedzi na drodze badań naukowych”.

Główny problem badawczy w niniejszej pracy sprowadza się do postawienia następującego pytania: Czy problemy alkoholowe rodziców wpływają na nieprzystosowanie społeczne i przestępczość nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu?

Do tak sformułowanego problemu głównego nasuwają się problemy szczegółowe:

1. Jakie rozmiary problemów alkoholowych występują w rodzinach nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu?

2. Jaką pozycję zajmują problemy alkoholowe rodziców w etiologii przestępczości nieletnich?

3. Czy zachowania przestępcze nieletnich były poprzedzone zachowaniami paraprzestępczymi (ucieczki z domu, wagary) oraz w jakim stopniu na to zjawisko wpływ miały problemy alkoholowe rodziców?

4. Czy nieletni których rodzice mieli problemy alkoholowe sprawiali w szkole trudności wychowawcze, doznawali odrzucenia ze strony rówieśników oraz mieli trudności w nauce?

5. Czy nieletni których rodzice mieli problemy alkoholowe częściej sięgali po alkohol i narkotyki oraz środki odurzające niż nieletni których rodzice nie posiadali tych problemów?

6. Czy rodzice z problemami alkoholowymi utrzymywali kontakt ze szkołą?

7. Czy obecnie rodzice z problemami alkoholowymi interesują się losem nieletnich w

Zakładzie Poprawczym?


3.3. Hipotezy badawcze

Z przedstawionego problemu powinny jasno wynikać hipotezy badawcze. K. Konarzewski (2000, s. 43) stwierdza, że hipoteza to wniosek logiczny z teorii, który odnosi się do dającego się zaobserwować stanu rzeczy. Z punktu widzenia J. Brzezińskiego dane twierdzenie może być uznane z hipotezę naukową, jeżeli jest sprawdzalne, hipoteza, której nie można poddać procedurze sprawdzenia empirycznego, nie można uznawać za hipotezę naukową (za: M. Węglińska 2002, s. 19). A.W. Maszke (2004, s. 53) uważa, iż hipoteza jest pewnym przypuszczeniem lub stwierdzeniem naukowym, odnoszącym się do dających się zaobserwować faktów, zjawisk czy procesów, których prawdziwość lub fałszywość rozstrzygamy na podstawie prowadzonych badań empirycznych.

W niniejszej pracy, za hipotezę główną przyjęto, iż środowisko rodzinne, w szczególności alkoholizowanie się rodziców, wpływa negatywnie na wychowanie dziecka, i prowadzi do nieprzystosowania społecznego oraz przestępczości w ich późniejszym życiu.

Do tak sformułowanej hipotezy głównej, można wysunąć następujące hipotezy szczegółowe:

1. W rodzinach nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu rozmiary problemów alkoholowych osiągają znaczny poziom.

2. Problemy alkoholowe rodziców nieletnich stanowią jedną z podstawowych przyczyn ich nieprzystosowania społecznego i przestępczości.

3. Przestępczość nieletnich była poprzedzona paraprzestępczymi ich zachowaniami, których przyczyną były problemy alkoholowe rodziców.

4. Nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi mieli w szkole trudności z nauką, byli izolowani i odrzucani przez rówieśników.

5. Nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi częściej sięgali po alkohol, narkotyki oraz środki odurzające niż nieletni których rodzice nie posiadali tych problemów.

6. Rodzice z problemami alkoholowymi nie interesowali się sytuacją swoich dzieci w szkole.

7. Rodzice z problemami alkoholowymi rzadko interesują się losem swoich dzieci w czasie pobytu w zakładzie poprawczym.


3.4. Metody, techniki oraz narzędzia badawcze

W celu zebrania materiału empirycznego, można spotkać się z bardzo różnymi klasyfikacjami metod.

Metody badań według A. Kamińskiego (1970, s. 37) to zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badawczego zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego. M. Łobocki (1982, s. 115) definiuje metodę jako ogólne, niedostatecznie uszczegółowione sposoby dochodzenia do uzasadnionych, sprawdzonych twierdzeń na temat zjawisk, procesów dydaktyczno- wychowawczych. Inaczej podchodzi do tego S. Nowak (1965, s. 13) który uważa, że metoda to określony, powtarzalny sposób rozwiązywania pewnego typu problemu naukowego.

W niniejszej pracy została wykorzysta metoda sondażu diagnostycznego, którą T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 79) rozumie jako sposób gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalny i funkcjonalnych oraz o dynamice zjawisk społecznych, opiniach i poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk, posiadających znaczenie wychowawcze, w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w której dane zjawisko występuje. J. Apanowicz (2003, s. 85) uważa, iż metoda sondażu diagnostycznego to przedsięwzięcie naukowe, które polega na statystycznym gromadzeniu faktów i informacji o zjawiskach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice ich rozwoju. Metoda ta umożliwia statystyczny opis i sprzyja wyjaśnieniu pewnych zjawisk masowych. Zdaniem M. Łobockiego (2000, s. 243) przez metodę sondażu rozumie się metodę badań, której podstawową funkcją jest gromadzenie informacji o interesujących badacza problemach w wyniku relacji słownych osób badanych. Cechą konstruktywną tej metody jest „wypytywanie” czy sondowanie opinii.

Metody i techniki badawcze wzajemnie się uzupełniają. Metoda podaje pewien ogólny sposób realizowania badań, natomiast technika sposób ten konkretyzuje, sprowadzając do danej czynności. W metodologii badawczej można natknąć się na różną segregację technik badawczych.

W. Okoń (1994, s. 115) określa technikę badawczą, jako ustalony, powtarzalny sposób zbierania obserwacji o rzeczach i zdarzeniach w celu rozwiązania problemu badawczego.

A. Kamiński (1970, s. 54) uważa, że techniki to przede wszystkim sposoby zbierania materiału oparte na starannie opracowanych dyrektywach (dokładnych, jasnych, ścisłych), weryfikowanych w badaniach różnych nauk społecznych i dzięki temu posiadających walor użyteczności międzydyscyplinarnej. Według T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 71) techniki badań są zatem czynnościami określonymi przez dobór odpowiedniej metody i przez nią uwarunkowanymi. Czynności w sensie logicznym są pojęciami podrzędnymi w stosunku do metody, a w sensie rzeczowym o znacznie węższym zakresie niż metoda.

Pierwszą techniką zastosowaną w badaniach jest ankieta, czyli technika gromadzenia informacji polegająca na zdobywaniu informacji przez pytania stawiane wybranym osobom za pośrednictwem drukowanej listy pytań zwanej kwestionariuszem (W. Zaczyński (1995, s. 146). Zdaniem J. Apanowicza (2003, s. 104) ankieta to technika badawcza polegająca na pisemnym udzielaniu odpowiedzi na pytania tworzące świadomy, logiczny, konsekwentny i spójny zestaw pytań służących do rozwiązywania określonej tezy lub szczegółowego problemu badawczego. T. Pilch, T. Bauman (2001, s. 141) uważa że technika ta polega na wypełnianiu najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera.

Drugą techniką zastosowaną w badaniach do powyższej pracy jest wywiad. A.W. Maszke (2004, s. 169) mówi, że wywiad jest rozmową badającego z respondentami, mającą na celu zdobycie informacji przez bezpośrednie stawianie pytań osobom mogącym na nie udzielić odpowiedzi. Podobnie na ten temat wypowiada się T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 91) według których wywiad jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami według opracowanych wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz. Zdaniem J. Sztumskiego (2005, s. 159) jest to rozmowa kierowana, w której biorą udział co najmniej dwie osoby: prowadzący wywiad i respondent. Nie jest to konwersacja, lecz taka rozmowa, poprzez którą badający chce uzyskać od respondenta dane określone celem badań. Wywiad jest pewnym procesem, w którym badający stara się oddziaływać na badanego stawianymi pytaniami i skłonić go do udzielenia wypowiedzi na temat będący przedmiotem badań.

Narzędzia badawcze w pracach empirycznych odgrywają znaczącą rolę. Tak, jak metody łączą się z technikami, tak i techniki łączą się z narzędziami tworząc swoistą całość.

T. Pilch i T. Bauman (2001 s. 116) o narzędziach badawczych piszą, że są one przedmiotem służącym do realizacji wybranej techniki badań. Z. Skorny (1984, s. 94) twierdzi, że narzędzie badawcze jest to środek pomocniczy, wykorzystywany jest przy gromadzeniu materiałów przydatnych przy rozwiązywaniu podjętego problemu badań. Natomiast T. Wujek wraz z T. Pilchem (1974 s. 57) ujęli w słowa, że narzędzie badawcze jest przedmiotem służącym do realizacji wybranej techniki badań. O ile technika badawcza oznacza czynność, na przykład obserwowanie, prowadzenie wywiadu, o tyle narzędzie badawcze to instrument służący do technicznego gromadzenia danych z badań. W tym rozumieniu narzędziem będzie kwestionariusz wywiadu, magnetofon czy arkusz kalkulacyjny.

W niniejszej pracy wykorzystane zostały następujące narzędzia badawcze: kwestionariusz ankiety oraz kwestionariusz wywiadu.

3.5. Teren badań oraz populacja

T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 194-195) bardzo celnie przedstawiają owy problem, pisząc, iż wybór terenu badań to nie tylko problem polegający na wyborze odpowiedniego terytorium. Równie dobrze dotyczyć może określonej placówki lub instytucji, na terenie, której pragniemy przeprowadzić badania. Wybór ten to przede wszystkim typologia wszystkich zagadnień, cech i wskaźników, jakie muszą być zbadane, odnalezienie ich na odpowiednim terenie, u odpowiednich grup społecznych lub w układach i zjawiskach i następnie wytypowanie rejonu, grup zjawisk i instytucji jako obiektów naszego zainteresowania.

Badana populacja to ten zbiór elementów, z którego próba jest faktycznie pobrana (E. Babbie 2001, s. 211). Nieco inaczej owo zagadnienie interpretuje W. Okoń (2001, s. 305), który populacją nazywa zbiór obejmujący wszystkie elementy, które interesują badacza danego zagadnienia. Rozwinięciem powyższych myśli może być interpretacja T. Pilcha i T. Bauman (2001, s. 125-126), którzy populacje definiują jako zbiór wszystkich jednostek badania, a więc zbiór wszystkich przedmiotów, w których każdy posiada komplet cech uznanych przez badacza jako ważne. Trafnie i niezwykle zwięźle owy problem interpretuje

Terenem badań niniejszej pracy jest zakład poprawczy, położony w Raciborzu w województwie Śląskim. Placówka działa na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 lipca 2009 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich i Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie utworzenia schronisk dla nieletnich i zakładów poprawczych oraz określenia ich rodzajów i limitów miejsc. Jest to placówka resocjalizacyjna typu otwartego. Za datę jej powstania uważa się 27 października 1951 r. Jednostką prowadzącą tą placówkę jest Ministerstwo Sprawiedliwości poprzez Sąd Okręgowy w Gliwicach. Zakład przeznaczony jest dla ok. 44 wychowanków, a przy Zakładzie znajduje się także Schronisko dla nieletnich, posiadające 22 miejsca. Od 2007 r. dyrektorem placówki jest mgr Grzegorz Bulenda.

Populację badań natomiast, stanowią wychowankowie wyżej wymienionej placówki, w przedziale wiekowym od 13 do 21 lat. Badaniami objęte zostały wybrane grupy zakładu poprawczego. Łącznie zbadano 50 wychowanków. Dla uzyskania dodatkowych informacji w celu zweryfikowania własnej hipotezy, przeprowadzono również wywiad z trzema wychowawcami zakładu poprawczego.


3.6. Organizacja i przebieg badań

T. Pilch i T. Bauman (2001, s. 185) uważali, iż organizacja procesu badawczego zależna jest od wielu okoliczności. Główny wpływ na to mają charakter i cel badań, teren na którym są prowadzone, oraz techniki prowadzone w trakcie badań. Podobnej interpretacji dokonuje W. Łobocki (2006, s. 37), jego zdaniem wszelkie badania charakteryzują się ściśle określonym przebiegiem, poczynając od uświadomienia sobie potrzeby ich przeprowadzenia, a kończąc na opracowaniu materiału badawczego.

W celu zebrania materiału empirycznego poproszono dyrekcję Zakładu Poprawczego w Raciborzu o umożliwienie przeprowadzenia badań pedagogicznych służących celom naukowym. Wicedyrektor, Andrzej Tomczyk wyraził zgodę na przeprowadzenie badań w wyżej wymienionej placówce.

Badania przeprowadzone zostały w dniu 12 maja 2010 r. w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu. Wychowanków poproszono o rzetelne wypełnienie ankiet niezbędnych do napisania niniejszej pracy. A z wychowawcami zakładu przeprowadzono wywiad. Badania zakończone zostały sukcesem.


ROZDZIAŁ 4. ANALIZA ZEBRANYCH MATERIAŁÓW


Celem badań niniejszej pracy jest zweryfikowanie hipotezy, czy problemy alkoholowe rodziców są czynnikiem wpływającym na nieprzystosowanie społeczne, w tym głównie na przestępczość nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu.

Badania zostały przeprowadzone w grupie 50 wychowanków Zakładu Poprawczego w Raciborzu, których poproszono o wypełnienie ankiety. Dla uzyskania dodatkowych informacji, przeprowadzono rozmowę w formie wywiadu, z trzema wychowawcami zakładu poprawczego.

W ankiecie zawarto metryczkę, w której proszono o wpisanie wieku, klasy i rodzaju szkoły do której nieletni uczęszcza w zakładzie poprawczym, a także w jakiej rodzinie żył przed przyjściem do zakładu. Spośród ankietowanych, 22 chłopców (44%) pochodzi z rodzin pełnych, a 16 (32%) z rodzin niepełnych. Brak obojga rodziców wskazało 2 wychowanków (4%), natomiast 10 z nich (20%) pochodzi z rodzin zrekonstruowanych (matka lub ojciec żyją w konkubinacie). Metryczkę przedstawia wykres 1.




Wykres 1. Typy rodzin z których wywodzą się wychowankowie zakładu poprawczego.


Według B. Hołysta (2004, s. 828, 1283) zaburzona struktura w wyniku rozwodu, śmierci czy separacji, może, ale nie musi doprowadzić do zaburzeń procesu uspołecznienia dziecka. Uważa on, że osoba pozostająca z dzieckiem może stwarzać warunki wychowawcze kompensujące brak ojca lub matki. Jednak przyznaje, że mimo, iż wcześniejsze badania w populacji nieletnich przestępców wykazały zdecydowaną większość pochodzących z rodzin niepełnych, to coraz więcej nieletnich przestępców ma rodzinę pełną.

Z wyników badań wśród wychowanków zakładu, widzimy zależność między strukturą rodziny a demoralizacją nieletniego. Można zauważyć, iż rodziny niepełne o których wspomina B. Hołyst zajmują dopiero trzecią pozycję, i dają tylko 20% badanych wychowanków. Największy odsetek nieletnich pochodzi z rodzin pełnych, i stanowi aż 44%, a zaraz po nich znajdują się chłopcy z rodzin zrekonstruowanych (32%).


4.1. Rozmiary problemów alkoholowych w rodzinach nieletnich

przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu

Pierwszym założeniem badawczym było postawienie hipotezy: w rodzinach nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu rozmiary problemów alkoholowych osiągają znaczny poziom. Aby potwierdzić tę hipotezę, zapytano wychowanków zakładu, czy kiedykolwiek byli świadkiem tego, jak któreś z jego rodziców nadużywa alkoholu. Wyniki ich odpowiedzi przedstawiono w poniższym diagramie (wykres 2).




Wykres 2. Zestawienie odpowiedzi na pytanie czy rodzice nadużywają alkoholu.


Jak wynika z diagramu, spośród badanych wychowanków zakładu poprawczego, 41 (82%) na to pytanie odpowiedziało twierdząco. Tylko 9 chłopców (18%) odpowiedziało, iż nigdy nie widziało jak ich rodzice nadużywają alkoholu. Wyniki te są zgodne z założonymi hipotezami owej pracy.

Dla większego poparcia powyższej hipotezy, przeprowadzono wywiad z trzema wychowawcami zakładu poprawczego. Na pierwsze z zadanych pytań, czy wielu wychowanków zakładu poprawczego pochodzi z rodzin patologicznych, wszyscy troje odpowiedzieli zgodnie, że zdecydowanie tak. Zapytani o to, jakie przejawy patologii dominują w tych rodzinach, wszyscy troje zgodnie na pierwszym miejscu wymienili alkoholizm. Drugie miejsce według nich, zajmuje przestępczość i przemoc fizyczna (agresja ojca), a ostatnie niewydolność wychowawcza.

Po udowodnieniu wcześniejszej hipotezy nasuwa się pytanie, które z rodziców wychowankowie widywali podczas spożywania alkoholu. Wyniki tych odpowiedzi przedstawia poniższy wykres (wykres 3).




Wykres 3. Zestawienie odpowiedzi na pytanie, które z rodziców nadużywa alkoholu.


Spośród 50 wychowanków, na pytanie poprzednie twierdząco odpowiedziało 41 nieletnich. Zatem w tym pytaniu grupę badanych stanowi 41 wychowanków.

Z uzyskanych danych można wywnioskować, że problem nadkonsumpcji alkoholu dotyczy przede wszystkim ojców badanych nieletnich, gdyż wskazało na nich aż 31 (76%) wychowanków. Na matkę wskazało 3 badanych (7%), natomiast aż w 7 rodzinach alkoholu nadużywa oboje rodziców (17%).

Wychowawcy zapytani o to, czy umieją wskazać, które z rodziców częściej nadużywa alkoholu w rodzinach wychowanków odpowiedzieli, że częściej jest to ojciec. Za tą odpowiedzią zgodzili się wszyscy trzej wychowawcy. Dwoje z nich wskazało również matkę. Jedna z wychowawczyń udzieliła następującej odpowiedzi:

Bardzo różnie z tym bywa. Niestety z mojej wiedzy wynika, że coraz częściej prócz ojca, pije również matka.”

W kolejnym pytaniu zapytano wychowanków o to, jak często widywali rodziców pod wpływem alkoholu. Odpowiedzi chłopców przedstawia wykres 4.




Wykres 4. Częstotliwość spożywania alkoholu przez rodziców badanych nieletnich.


Najwięcej, gdyż aż 21 wychowanków (42%) odpowiedziało, iż rodziców pod wpływem alkoholu widywało dwa, trzy razy w tygodniu. Prawie połowę mniej, bo 11 razy pojawiła się odpowiedź, że prawie codziennie (22%). Troje wychowanków zaznaczyło odpowiedź - raz w tygodniu (6%), a dwoje - prawie nigdy (4%).

Nadużywanie i uzależnienie alkoholowe powoduje w dużym stopniu dezorganizację środowiska rodzinnego. Pociąga za sobą skutki, które utrudniają jego funkcjonowanie (M. Kowalczyk- Jamnicka 2006, s. 257).


4.2. Problemy alkoholowe rodziców jako jedna z podstawowych przyczyn

przestępczości nieletnich

Następną przyjętą w mojej pracy hipotezą, jest założenie, iż problemy alkoholowe rodziców nieletnich stanowią jedną z podstawowych przyczyn ich nieprzystosowania społecznego i przestępczości. Ankietowanych zapytano, czy uważają, że gdyby nie problemy w domu to nie znaleźliby się w zakładzie poprawczym. Wyniki tych odpowiedzi przedstawia wykres 5.




Wykres 5. Zestawienie odpowiedzi na pytanie, czy nieletni uważają, iż gdyby nie problemy w domu to nie

trafiliby do zakładu poprawczego.


Na to pytanie 21 badanych (42%) odpowiedziało, iż problemy rodzinne nie miały wpływu na ich znalezienie się w zakładzie poprawczym. Według 10 ankietowanych (20%) sytuacja w domu odbiła się w ten sposób na ich życiu. 19 badanych (38%) nie ma zdania na ten temat.

Uzyskane wyniki nie obrazują w pełni roli alkoholizowania się rodziców w genezie przestępczości nieletnich, ponieważ zbyt duża ilość badanej populacji udzieliła odpowiedzi nie wiem na to pytanie. Tak duży procent badanych wstrzymujących się od odpowiedzi może wpłynąć na błędne stwierdzenie zgodności z prawdą. Według wcześniej przeprowadzanych badań, wśród niekorzystnych zjawisk stanowiących przejaw patologizacji środowiska rodzinnego, uwzględniono nadużywanie i uzależnienie od alkoholu członków rodziny nieletnich przejawiających zachowania przestępcze i destruktywne (M. Kowalczyk- Jamnicka 2006, s. 258).

O zdanie na ten temat poproszono również wychowawców Zakładu Poprawczego w Raciborzu. Na pytanie, czy według nich, alkoholizowanie się rodziców jest ważnym czynnikiem wpływającym na demoralizację nieletnich, wszyscy odpowiedzieli, że zdecydowanie tak. Argumentując swoje odpowiedzi w sposób następujący:

„...Kiedy rodzice piją dzieci pozostawione są same sobie (bez opieki). W domu panuje bieda, dochodzi do awantur domowych. Konsekwencje to szukanie oparcia w środowisku rówieśniczym, nie pojawiają się w szkole, „organizują” pieniądze...”

Wypowiedzi badanych osób wykazują destrukcyjny charakter skutków nadkonsumpcji alkoholu przez członków rodzin wychowanków zakładu poprawczego.


4.3. Problemy alkoholowe rodziców jako przyczyna zachowań

paraprzestępczych i przestępczych nieletnich

Następna hipoteza brzmi następująco: Czy zachowania dewiacyjne nieletnich były poprzedzone zachowaniami paraprzestępczymi (ucieczki z domu, wagary) oraz w jakim stopniu na to zjawisko wpływ miały problemy alkoholowe rodziców?

W pierwszej kolejności ankietowanych zapytano, czy zdarzyło im się nie wrócić do domu na noc, z powodu tego, któreś z rodziców było pod wpływem alkoholu (wykres 6).



Wykres 6. Zestawienie odpowiedzi na pytanie, czy wychowankowie spędzili noc poza domem z powodu nietrzeźwości rodziców.

Spośród badanych wychowanków, 37 (74%) odpowiedziało na pytanie twierdząco. A tylko 13 z nich (26%) nie zdarzyło się nie wrócić na noc do domu z powodu tego, że jedno lub oboje rodziców było pod wpływem alkoholu. Wyniki badań nie potwierdzają przyjętej hipotezy, i zarazem stwarzają pozytywną prognozę wychowawczą.

Kolejną rzeczą która wymagała zbadania, było zapytanie chłopców o to, jak spędzali czas wolny przed przyjściem do zakładu. Pytanie w ankiecie było pytaniem otwartym, mogli więc oni udzielić więcej niż jednej odpowiedzi. 38 wychowanków deklaruje, iż czas wolny spędzało pod blokiem z kolegami. Na dalszym miejscu pojawiły się używki. Chłopcy odpowiedzieli m.in.:

paliłem zioło z kumplami”; „paliłem papierosy ze znajomymi”

17 chłopców wolny czas spędzało w barach i dyskotekach. Niepokojące jest to, że niemało, bo 8 chłopców odpowiedziało, czas wolny spędzało na kradzieżach i włamaniach. Tylko dla sześciu wychowanków sposobem spędzania wolnego czasu był sport, a dla dwóch nauka. Powyższe wyniki przedstawia wykres 7.




Wykres 7. Sposób spędzania czasu wolnego wychowanków przed umieszczeniem w zakładzie.


Sposób spędzania czasu wolnego ankietowanych wskazuje na zaburzenia w sferze behawioralnej. Prymitywne formy spędzania czasu wolnego, brak umiejętności planowania i gospodarowania nim, brak zainteresowań, to wszystko mogło być zachowaniami paraprzestępczymi występującymi u wychowanków przed umieszczeniem w zakładzie. Najwięcej ankietowanych deklaruje, iż czas wolny spędza pod blokiem z kolegami.

B.Hołyst (2004, s. 1286) mówi, iż grupa rówieśnicza może wywierać niekorzystny wpływ na rozwój osobowości jednostki. Grupy takie mogą przeradzać się w grupy przestępcze. Badania wykazują, że grupy nieletnich przestępców tworzą się przeważnie z grup sąsiedzkich, opóźnione w nauce, wagarujące. Daje to negatywną prognozę wyników badań.


4.4. Trudności w szkole i problemy z rówieśnikami jako skutki życia w

rodzinie z problemami alkoholowymi

Kolejną hipotezą było założenie, że nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi mieli w szkole trudności z nauką, byli izolowani i odrzucani przez rówieśników. Spośród 50 ankietowanych, na pytanie czy przed przyjściem do zakładu chodzili do szkoły, 45 chłopców (90%) odpowiedziało - tak. Odpowiedzi - nie, udzieliło 5 z nich (10%). Odpowiedzi zostały przedstawione poniżej (wykres 8).



Wykres 8. Ilość wychowanków uczęszczających do szkoły przed umieszczeniem w zakładzie.

Kolejną rzeczą która wymagała zbadania, było to, czy wychowankowie podczas uczęszczania do szkoły wagarowali. 32 wychowankom (64%) zdarzyło się wagarować, natomiast 12 odpowiedziało, że nie chodziło na wagary (24%). Odpowiedzi przedstawia Wykres 9.

Nawet drobne przejawy trudności wychowawczych na terenie szkoły należy traktować bardzo poważnie i starać się ustalić, w czym tkwią ich przyczyny. Czy są one związane z wadliwością funkcjonowania systemu szkoły, czy z nieprawidłowym funkcjonowaniu rodziny, czy może w zaburzeniach rozwoju psychofizycznego dziecka. Szkoła co prawda przekazuje podstawy wiedzy naukowej i umiejętności na nich oparte, lecz podstawy wychowania moralnego dokonują się przede wszystkim w rodzinnym i pozaszkolnym środowisku społecznym (B. Hołyst 2004, s. 1285).




Wykres 9. Ilość wychowanków którzy wagarowali podczas uczęszczania do szkoły.


Następna hipoteza zakłada, że nieletni z rodzin nadużywających alkoholu byli odrzucani przez swoich rówieśników z klasy. Zapytano więc wychowanków zakładu, czy dobrze czuli się w towarzystwie kolegów i koleżanek w klasie kiedy uczęszczali do szkoły poza zakładem. Z wyników odpowiedzi (wykres 10) można wywnioskować, że założenie tej hipotezy zostało błędnie sformułowane. Aż 33 wychowanków (66%) na to pytanie udzieliło przeczącej odpowiedzi. Wyraźna mniejszość, bo 12 chłopców (24%) odpowiedziało, iż nie czuło się dobrze wśród kolegów i koleżanek z klasy.



Wykres 10. Samopoczucie wychowanka wśród rówieśników w klasie.


4.5. Rodzina alkoholowa przyczyną sięgania nieletnich po alkohol,

narkotyki i inne środki odurzające

Czy istnieje zależność między tym, że w rodzinach nadużywających alkoholu, młodzież również po niego sięga. W ankiecie zapytano wychowanków czy przed pobytem w zakładzie sięgali po alkohol. Zdecydowana większość, bo aż 48 wychowanków (96%) odpowiedziała, że sięgała po alkohol. Tylko 2 chłopców (4%) udzielono przeczącej odpowiedzi. Wyniki te przedstawia poniższy wykres (Wykres 11).



Wykres 11. Spożywanie alkoholu przez nieletnich przed umieszczeniem w zakładzie poprawczym.

Aby uzupełnić poprzednie pytanie, następne sformułowano w następujący sposób:

Jak często zdarzało Ci się pić?



Wykres 12. Częstotliwość spożywania alkoholu przez nieletnich zakładu poprawczego.

Jak widzimy na wykresie, ponad połowa ankietowanych – 27 chłopców (56%) zaznaczyło odpowiedź raz w tygodniu, na kilka razy w tygodniu wskazało 13 wychowanków (27%), a 8 z nich (17%) sięga po alkohol sporadycznie, przy okazji jakiejś imprezy. Zjawisko to nie stwarza pozytywnej prognozy pedagogicznej.

Następnie, ankietowanym zadano pytanie czy sięgali również po narkotyki. Spośród odpowiedzi, 35 wychowanków (70%) odpowiedziało, że tak. Odpowiedź przeczącą udzieliło 15 chłopców (30%). Wyniki te przedstawia wykres 13.




Wykres 13. Sięganie wychowanków po narkotyki.


Po udowodnieniu wcześniejszej hipotezy nasuwa się pytanie po jakie narkotyki sięgali. Było to pytanie otwarte, na które chłopcy mogli udzielić więcej niż jednej odpowiedzi. Przedstawia je wykres 14.




Wykres 14. Rodzaj narkotyków po które sięgali wychowankowie.


Najpowszechniejszym z narkotyków, po jakie sięgali wychowankowie zakładu poprawczego była marihuana. Pojawiła się w ankiecie u 32 wychowanków. Na drugim miejscu jest amfetamina, którą wskazało 18 chłopców. W 12 odpowiedziach pojawiły się halucynogeny (LSD, grzyby), w 9 haszysz, a w 5 kokaina.


4.6. Zainteresowanie sytuacją w szkole ze strony rodziców nieletnich

Przyjętą hipotezą w tym problemie badawczym było, iż w rodzinach nieletnich przebywających w zakładzie poprawczym, rodzice nie interesowali się sytuacją szkolną dziecka. Aby zbadać powyższy argument, zadano wychowankom w ankiecie następujące pytanie:

Czy Twoi rodzice utrzymywali kontakt z wychowawcą klasy, chodzili na wywiadówki?




Wykres 15. Zainteresowanie rodziców sytuacją szkolną nieletnich.


Jak wynika z diagramu, tylko u 8 wychowanków (16%) rodzice chodzili na wywiadówki. 22 chłopców (44%) odpowiedziało, że rodzice nie bywali na wywiadówkach w szkole, a 15 (30%), iż zdarzało się to sporadycznie. Wyniki te są zgodne z przyjętą hipotezą, iż rodzice wychowanków zakładu poprawczego nie interesowali się sytuacją swoich dzieci w szkole, o czym świadczy ilość tych, którzy byli obecni na wywiadówkach.


4.7. Zainteresowanie losem nieletnich przez rodziców nadużywających

alkoholu

W ostatnim problemie szczegółowym zadano pytanie, czy rodzice nadużywający alkoholu, interesują się losem swoich dzieci, które przebywają z zakładzie poprawczym. Zapytano wychowanków zakładu, czy utrzymują jakieś kontakty ze swoimi rodzicami. Podane odpowiedzi przedstawiono na wykresie (wykres 16).




Wykres 16. Kontakty z rodzicami utrzymywane przez wychowanków w zakładzie poprawczym.


Podczas pobytu w zakładzie poprawczym, stały kontakt z rodzicami utrzymuje jedynie 12 wychowanków (24%). Nie utrzymuje go wcale 17 chłopców (34%), a sporadycznie robi to najwięcej ankietowanych – 21 (42%).

Uzupełniając powyższe pytanie, zapytano chłopców z którym z rodziców utrzymują kontakty. Spośród 33 którzy w ogóle ten kontakt utrzymują, najwięcej, bo 20 wychowanków (61%) odpowiedziało, iż z matką. Z ojcem widuje się tylko 8 z nich (24%), a 5 chłopców (15%) utrzymuje kontakt z obojgiem rodziców.





Wykres 17. Rodzice z którymi wychowankowie utrzymują kontakty podczas pobytu w zakładzie.


Tą część badań można podsumować wnioskiem, że rodzice wychowanków, w większości nie utrzymują z nimi kontaktu podczas pobytu z zakładzie poprawczym. Taki stan ujemnie rokuje na readaptację społeczną nieletnich, po opuszczeniu placówki.


Wnioski empiryczne



Celem niniejszej pracy było poznanie, czy problemy alkoholowe rodziców mają duży wpływ na nieprzystosowanie społeczne i przestępczość nieletnich.

W części teoretycznej znajduje się wprowadzenie do zagadnienia nieprzystosowania społecznego i jego przyczyn oraz typy rodzin w których niedostosowanie społeczne ma swoje początki. W empirycznej części pracy zostały przedstawione wyniki badań ankietowanych przeprowadzonych na 50 wychowankach Zakładu Poprawczego w Raciborzu.

Za hipotezę główną w niniejszej pracy przyjęto, iż środowisko rodzinne, w szczególności alkoholizowanie się rodziców, wpływa negatywnie na wychowanie dziecka, i prowadzi do nieprzystosowania społecznego oraz przestępczości w ich późniejszym życiu. Do tak sformułowanej hipotezy głównej, wysunięto następujące hipotezy szczegółowe:

- w rodzinach nieletnich przebywających w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu rozmiary problemów alkoholowych osiągają znaczny poziom.

- problemy alkoholowe rodziców nieletnich stanowią jedną z podstawowych przyczyn ich nieprzystosowania społecznego i przestępczości.

- przestępczość nieletnich była poprzedzona paraprzestępczymi ich zachowaniami, których przyczyną były problemy alkoholowe rodziców.

- nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi mieli w szkole trudności z nauką, byli izolowani i odrzucani przez rówieśników.

- nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi częściej sięgali po alkohol, narkotyki oraz środki odurzające niż nieletni których rodzice nie posiadali tych problemów.

- rodzice z problemami alkoholowymi nie interesowali się sytuacją swoich dzieci w szkole.

- rodzice z problemami alkoholowymi rzadko interesują się losem swoich dzieci w czasie pobytu w zakładzie poprawczym.

Wyniki przeprowadzonych badań pomogły stwierdzić, iż hipotezy zostały założone słusznie.

I tak, pytając wychowanków o to, czy widziało rodziców pod wpływem alkoholu, aż 82% odpowiedziało, że tak. Tylko w 18% rodzin nie występował alkohol. Zapytani jak często zdarzało się ten alkohol widzieć, najwięcej wychowanków odpowiedziało, iż aż dwa, trzy razy w tygodniu, i było to 42%, tylko 4% zaznaczyło odpowiedź prawie nigdy. Odpowiedzi te potwierdzają przyjęte hipotezy, iż w rodzinach nieletnich występował problem alkoholowy rodziców. Wyniki te pokazują, że środowisko rodzinne nieletnich wykazujących zaburzenia w zachowaniu oraz zachowania przestępcze jest wysoce niekorzystne.

Zakłócenia w atmosferze rodzinnej mają większe patogenne znaczenie, niż utrata jednego z rodziców przez śmierć lub rozwód. Świadczą o tym wyniki przeprowadzonych badań, gdyż wychowankowie zapytani o to z jakiej rodziny pochodzą, 44% odpowiedziało, iż pochodzi z rodzin pełnych. Można więc powiedzieć, że dzieci obserwujące konfliktowe pożycie rodziców, uczą się nieprawidłowych wzorów postępowania.

W następnej hipotezie założono, iż przestępczość nieletnich była poprzedzona paraprzestępczymi zachowaniami, których przyczyną były problemy alkoholowe rodziców. Zapytano wychowanków, czy kiedykolwiek zdarzyło im się nie wrócić do domu na noc z powodu tego, że któreś z rodziców było pod wpływem alkoholu. 74% odpowiedziało twierdząco, hipoteza ta więc została trafnie sformułowana.

W kolejnej hipotezie założono, iż nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi mieli w szkole trudności z nauką i byli izolowani i odrzucani przez rówieśników. Na pytanie czy zdarzało im się wagarować, 64% odpowiedziało że tak. Wychowankowie nie czuli się również dobrze wśród kolegów i koleżanek w klasie, o czym świadczą odpowiedzi na kolejne zadane w ankiecie pytanie. Hipoteza ta została również dobrze założona.

Następnie założono, iż nieletni z rodzin z problemami alkoholowymi częściej sięgają po alkohol i narkotyki niż nieletni z rodzin, które nie miały tych problemów. Aż 96% wychowanków odpowiedziało, że sięgało po alkohol, a 70% także po narkotyki. Hipoteza ta również ma odzwierciedlenie w rezultatach badawczych.

Następna wysunięta hipoteza stwierdza, że rodzice wychowanków zakładu nie interesowali się ich sytuacją w szkole. I tak, zadając badanym wychowankom pytanie, czy ich rodzice chodzili na wywiadówki, oraz utrzymywali kontakty z wychowawcą klasy, 44% ankietowanych odpowiedziało, że nie, a u 30% zdarzało się to sporadycznie. Wynika z tego, iż zakładana hipoteza była słuszna.

Ostatnie założenie w niniejszej pracy dotyczyło tego, iż rodzice z problemami alkoholowymi rzadko interesują się losem swoich dzieci w czasie pobytu w zakładzie poprawczym. W przeprowadzonych badaniach, wychowankowie potwierdzili to założenie, gdyż 34% chłopców nie utrzymuje kontaktów z rodzicami, zdarza się to sporadycznie, a u 42% zdarza się to sporadycznie.

Reasumując, z badań przeprowadzonych na wychowankach Zakładu Poprawczego w Raciborzu wynika, iż problemy alkoholowe ich rodziców mają ogromne odzwierciedlenie na ich przyszłe życie. Można stwierdzić, iż wpływają one na nieprawidłową socjalizację nieletnich i prowadzi do ich nieprzystosowania społecznego i przestępczości.

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconRozdział IV metodologiczne podstawy badań własnych, przebieg badań I analiza wyników

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconRozdział III ( ) w świetle badań WŁasnych metoda I przebieg badań

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań icon1. Wprowadzenie do socjologii I antropologii Internetu: definicje, przedmiot badań, metody badań. Krótka historia wczesnych badań Internetu (Barry Wellman I Milena Gulia, Howard Rheingold, P. Hine, Castells; polskie ośrodki badawcze)

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconEgzamin z mikroekonomii sformułuj podstawowy cel badań mikroekonomii, zdefiniuj obiekt badań I przedmiot ekonomii

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconBadań marketingowych, na których ustalono cele I metody badań, zaprojektowano arkusz ankiety (uczniowie zaprojektowali wiele ankiet I dokonano wyboru najlepszej) oraz instrukcji dla respondenta

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań icon5. koncepcja metodologiczna badań WŁasnych

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconInternetowe wspomaganie procesu nauczania przedmiotów dotyczących metod badań opinii, metod badań marketingowych oraz metod badań społecznych wykładanych na studiach dziennych I zaocznych sgh

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconWykaz tematów realizowanych w ramach badań własnych w 2006 r na Wydziale Biotechnologii

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconAktualne informacje o zespole Downa w świetle piśmiennictwa I własnych badań naukowych

Rozdział metedologiczne podstawy badań WŁasnych cele I przedmiot badań iconWykaz tematów realizowanych w ramach badań własnych w 2008 r na Międzyuczelnianym Wydziale Biotechnologii

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom