Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r




Pobierz 172.47 Kb.
NazwaGlosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r
Data konwersji25.09.2012
Rozmiar172.47 Kb.
TypDokumentacja

Glosa do postanowienia SA w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r.

Stanisław Hoc

Glosa do postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r., sygn. II AKz 288/07

Streszczenie

Istota tezy glosowanego postanowienia sprowadza się do stwierdzenia, że CBA ma prawo korzystania tylko z dowodów uzyskanych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o CBA. Przepisy te nie wymieniają zbrodni zabójstwa, ani nieumyślnego spowodowania śmierci. Dlatego też uzyskane przez CBA dowody nie mogą być podstawą ustaleń, jako zgromadzone w sposób sprzeczny z prawem. Proponowana interpretacja art. 17 ustawy o CBA znajduje potwierdzenie w orzecznictwie SN (postanowienie składu 7 sędziów SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. I KZP 6/07). Pogląd SA zasługuje na aprobatę.


Ustawa o CBA wprowadza prawo korzystania z dowodów uzyskanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w trybie art. 17 ust. 1 pkt. 1 i 2 tej ustawy. Przepisy te nie wymieniają zbrodni zabójstwa, ani nieumyślnego spowodowania śmierci. Sprawia to, że uzyskane w tym trybie dowody nie mogą być podstawą ustaleń, jako zgromadzone w sposób sprzeczny z prawem, a tym samym nielegalnie.


Pogląd Sądu Apelacyjnego zasługuje na pełną aprobatę. Warto zwięźle odnieść się do tła sprawy i prześledzić tok rozumowania Sądu, przede wszystkim odnoszący się do tezy postanowienia, oraz przedstawić kilka uwag uzupełniających.

Sąd Okręgowy w Warszawie przedłużył na wniosek Prokuratury Okręgowej w Warszawie stosowane wobec Mirosława G. (b. kierownika Kliniki Kardiochirurgii CSK MSWiA w Warszawie – uwaga autora) tymczasowe aresztowanie do dnia 11 sierpnia 2007 r., jednocześnie na podstawie art. 257 § 2 k.p.k. zastrzegł, że środek ten ulegnie uchyleniu z chwilą złożenia do dnia 31 maja 2007 r. poręczenia majątkowego w kwocie 350.000 zł. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że trwające do chwili orzekania blisko pięciomiesięczne śledztwo nie doprowadziło do zebrania dowodów wskazujących, jak tego wymaga art. 249 § 1 k.p.k., na duże prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił zarzucaną mu zbrodnię zabójstwa, a ten właśnie zarzut ze względu na swą wagę był, zgodnie z normą art. 258 § 2 k.p.k., podstawową przesłanką zastosowania tymczasowego aresztowania w dniu 14 lutego 2007 r. SO uznał m.in., że zachodzi przesłanka dalszego stosowania tymczasowego aresztowania – w postaci zagrożenia surową karą – w odniesieniu do stawianych podejrzanemu zarzutów z art. 228 § 1 i 4 k.p.k., bo zgromadzone dowody uzasadniają z dużym prawdopodobieństwem, że podejrzany czyny te popełnił. Jednocześnie SO uznał, że tymczasowe aresztowanie jest środkiem zapobiegawczym, którego nie stosuje się, gdy prawidłowy tok postępowania należycie zabezpiecza stosowanie środka nieizolacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie, wyłącznie w części dotyczącej zastrzeżenia z art. 257 § 2 k.p.k., zaskarżył Prokurator Okręgowy w Warszawie. W zażaleniu zarzucił obrazę przepisów postępowania, m.in. mającą wpływ na treść orzeczenia i skutkującą wewnętrzną sprzecznością uniemożliwiającą jego wykonanie, poprzez wydanie rozstrzygnięcia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego Mirosława G. z zastrzeżeniem, iż środek ten ulegnie uchyleniu w przypadku złożenia poręczenia majątkowego, bez formalnego zastosowania tegoż środka zapobiegawczego z jednoczesnym stwierdzeniem w uzasadnieniu postanowienia, iż obecnie nie istnieje potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania wobec braku obawy utrudniania postępowania, a jedynie obawy wymierzenia podejrzanemu surowej kary, mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, polegającą na nie wskazaniu, jakie fakty Sąd I instancji uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach i okolicznościach, ferując rozstrzygnięcie o możliwości zastosowania w miejsce tymczasowego aresztu jedynie środka zapobiegawczego. Zarzucił także błędy w ustaleniach faktycznych, m.in. wyrażenie mylnego poglądu, iż w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych nie jest uzasadnionym przedstawienie Mirosławowi G. zarzutu kwalifikowanego z art. 148 § 1 k.k., gdy tymczasem prawidłowo ocenione i rozważone okoliczności wynikające z osobowych i rzeczowych źródeł dowodowych prowadzą do nieodpartego wniosku, iż popełniony przez podejrzanego czyn został uprawdopodobniony w stopniu określonym dyspozycją art. 249 § 1 k.p.k.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w części, tj. orzeczenia o uchyleniu tymczasowego aresztowania z chwilą złożenia poręczenia majątkowego, na posiedzeniu uzupełnił wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał za chybiony zarzut jakoby w treści orzeczenia SO zachodziła sprzeczność uniemożliwiająca jego wykonanie. Zauważył przy tym, że o ile istotnie orzeczenie w pkt. 2 zaskarżonego postanowienia sformułowane jest nie dość precyzyjnie, to jego wadliwa redakcja w żadnym razie nie prowadzi do niemożności jego wykonania. Dowodem na to jest zawarty w zażaleniu wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Przeczy on, sam w sobie, stawianemu zarzutowi – świadczy o wewnętrznej sprzeczności prezentowanej argumentacji i utwierdza w przekonaniu, że skarżący wskazuje na pozorną, a nie rzeczywistą – w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k. – sprzeczność. SA uznał, że w sprawie nie zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, której zaistnienie musiałoby prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie SA zauważa, że pogląd prezentowany w zażaleniu nie jest odosobniony. Przyjmuje się1, że tzw. warunkowe tymczasowe aresztowanie wymaga zawarcia w orzeczeniu stwierdzenia o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci poręczenia majątkowego. Inni uznają, że wystarczające jest orzeczenie oddające treść zastrzeżenia z § 2 art. 257 ze wskazaniem wysokości, rodzaju i warunków poręczenia2. SA akceptuje drugi z przedstawionych poglądów. Za bezzasadne uznał SA te z zarzutów obrazy przepisów postępowania, które podnosiły istnienie uchybień w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do zarzutów, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż zgromadzone dowody nie wskazują na duże prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił zarzucaną mu zbrodnię zabójstwa, SA poczynił następujący wywód. Postępowanie w sprawie wszczęto w dniu 12 grudnia 2006 r. o nieumyślne spowodowanie śmierci pacjenta, tj. o czyn z art. 155 k.k., zgromadzone do chwili zatrzymania podejrzanego – w dniu 12 lutego 2007 r. – dowody w postaci zeznań świadków, dokumentacji lekarskiej i opinii biegłych, nie wskazują na zasadność przyjęcia, że popełnił on umyślnie zabójstwo. Prokurator podniósł w zażaleniu, że Sąd I instancji pominął, prezentując swój pogląd na brak dowodów uprawdopodabniających zarzut zabójstwa, przekazane Sądowi dowody o charakterze niejawnym. Tymczasem, jak podkreśla SA – Sąd I instancji odniósł się do tej kategorii dowodów, uznając je za istotne dla potwierdzenia zarzutów o charakterze korupcyjnym. Trafnie – jak zauważa SA – pominął je milczeniem w odniesieniu do zarzutu zabójstwa. SA stwierdza więc, że uzyskane w trybie niejawnym przez CBA materiały nie mogą bowiem stanowić dowodu w sprawie o zabójstwo. Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o CBA wprowadza prawo korzystania z dowodów uzyskanych przez CBA w trybie art. 17 ust. 1 ustawy w sprawach wskazanych w zamkniętym katalogu przestępstw wymienionych w art. 17 ust. 1 i 2 tej ustawy. Przepisy te nie wymieniają zbrodni zabójstwa, ani nieumyślnego spowodowania śmierci. Sprawia to, że uzyskane w tym trybie dowody nie mogą być podstawą ustaleń, jako zgromadzone w sposób sprzeczny z prawem, a tym samym nielegalnie. Warto w tym miejscu zauważyć, że polskiej procedurze karnej nieznany jest zakaz wykorzystania dowodów określony w literaturze procesowej jako „owoce zatrutego drzewa” (fruits of poisoned tree), wywodzącej się z systemu anglosaskiego3, która eliminuje z postępowania nie tylko dowód dotknięty bezpośrednio wadą, ale i uzyskane za jego pomocą dowody dalsze4. Polska procedura karna nie wprowadza więc żadnego zamkniętego katalogu dowodów, uznając za takie w zasadzie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia prawdy, o ile nie jest objęte ściśle określonym zakazem dowodowym5.

Powyższa interpretacja art. 17 ustawy o CBA – jak podkreśla SA – znajduje jednoznaczne potwierdzenie w treści postanowienia składu 7 sędziów SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., w sprawie o sygn. I KZP 6/076, wydanego po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie zagadnienia prawnego na tle art. 19 ust. 5 ustawy o Policji. Sąd Najwyższy, dokonując wykładni, stwierdził, że: „przez uzyskane dowody mające znaczenie dla toczącego się postępowania karnego należy rozumieć wyłącznie dowody popełnienia przestępstw wymienionych w katalogu...”. Wykluczył tym samym możliwość dowodowego wykorzystania materiałów nie mieszczących się w granicach dopuszczalności zarządzenia kontroli operacyjnej. Powyższe orzeczenie odnosi się do ustawy o Policji, niemniej oczywistym jest – jak słusznie zauważa SA – że te same reguły dotyczą innych służb posiadających tożsame uprawnienia do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym CBA, co stwierdził wprost SN w treści swojego orzeczenia. Stąd też – jak akcentuje SA – bezskuteczne jest powoływanie się przez Prokuratora Okręgowego w Warszawie na dowody uzyskane przez CBA w sposób naruszający udzielone mu przez ustawę uprawnienia, w sytuacji, gdy o wykładnię prawa wnosił Prokurator Generalny i uzyskał ją przed sporządzeniem przez skarżącego rozpoznawanego zażalenia. SA stwierdza, że w sprawie brak jest dowodów wskazujących na prawdopodobieństwo, że podejrzany popełnił przestępstwo w formie zarzucanego mu w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów umyślnego zabójstwa. Tym samym nie jest spełniona przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania z powodu pozostawania podejrzanego pod zarzutem popełnienia zbrodni – jak to definiuje art. 258 § 2 k.p.k. Materiały zgromadzone podczas kontroli operacyjnej, nie dotyczące przestępstw katalogowych, uzyskane więc niezgodnie z ustawą o CBA muszą zostać zniszczone. CBA nie może przechowywać tych informacji, gdyż zostały uzyskane niezgodnie z ustawą, a do czasu ich zniszczenia CBA obowiązane jest uniemożliwić dostęp do nich osobom nieuprawnionym. Interpretacja taka wynika z art. 51 ust. 4 Konstytucji RP. Należy podkreślić, że kontrola operacyjna nie może być stosowana wobec czynów, które nie są wymienione w katalogu ustaw: o CBA, o Policji, o Straży Granicznej, o ABW oraz AW. Przyjęcie innej interpretacji byłoby niezgodne z prawem, podważałoby istotę katalogów przestępstw stanowiących przedmiot zainteresowań wymienionych służb. SA odniósł się szczególnie wnikliwie do kolejnych zarzutów zażalenia, nie podzielając ich, a wytykając wręcz błędy merytoryczne. Według SA, zarzuty zażalenia i argumenty użyte na ich uzasadnienie są nietrafne, a w części bezprzedmiotowe i jako takie nie mogą przemawiać za uchyleniem zaskarżonej części postanowienia Sądu I instancji. Zdaniem SA, po pięciu miesiącach intensywnego gromadzenia dowodów w sprawie nie zachodzi uzasadniona obawa utrudniania przez podejrzanego postępowania w szczególności przez wpływanie na prowadzone przez prokuraturę postępowanie dowodowe, brak jest zatem podstaw do stosowania aresztowania po myśli art. 258 § 1 k.p.k. Podejrzanemu za czyny z art. 228 § 1 i 3 k.p.k. może grozić surowa kara, w rozumieniu § 2 art. 258. Niemniej – jak zauważa SA – przesłanka ta zakłada istnienie jednoczesnego uzasadnionego domniemania, że podejrzany zagrożony surową karą będzie dążył do uniknięcia odpowiedzialności karnej, ale – zdaniem SA – w rozpoznawanej sprawie domniemanie takie nie jest niczym uzasadnione. SA na podstawie analizy całokształtu okoliczności w sprawie doszedł do przekonania, że dla zabezpieczenia prawidłowego toku dalszego postępowania przygotowawczego wystarczające będzie jednoczesne zastosowanie innych – nieizolacyjnych środków zapobiegawczych, obok poręczenia majątkowego, a to poręczenia osobistego osób godnych zaufania i zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu. SA podkreślił, iż dokonując oceny, miał na uwadze rzeczywisty wymiar sprawy, znajdujący odzwierciedlenie w zgromadzonych materiałach dowodowych. Uznał więc zarzuty zażalenia za nietrafne i utrzymał w mocy postanowienie w zaskarżonej części, uzupełniając orzeczenie o zastosowaniu nieizolacyjnych środków zapobiegawczych7.

Podkreślić należy merytoryczny wymiar postanowienia podjętego w kampanii sukcesu ogłoszonego przez Szefa CBA i ówczesnego Ministra Sprawiedliwości w lutym 2007 r., na kanwie sprawy Mirosława G.



Commentary on the decision taken by the Court of Appeal in Warsaw on 18 May 2007, file no. II AKz 288/08

Abstract

The essence of the herein commented decision lies in the opinion that Central Anticorruption Bureau has the right to use solely the evidence collected under Article 17, clause 1, items 1 and 2 of the Law on the Central Anticorruption Bureau. These provisions mention neither murder nor accidental killing. Therefore, the evidence gathered by the Central Anticorruption Bureau cannot serve as a basis for any determinations for it is collected with the violation of law. The interpretation proposed of Article 17 of the Law on the Central Anticorruption Bureau is supported by the decisions of the Supreme Court (decision of seven Supreme Court Judges of 26 April 2007, I KZP 6/07). The opinion of the Court of Appeal deserves approval.


 Prokuratura i Prawo 2008, dodatek „ Orzecznictwo”, nr 3, poz. 15, LEX nr 282389.

1P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, t. I: Komentarz do art. 1–296, pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2007, s. 1158–1160; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005, s. 653.

2Kodeks postępowania karnego, pod red. Z. Gostyńskiego, t. II, Warszawa 2004, s. 87 (pogląd R. A. Stefańskiego).

3S. Waltoś, Owoce zatrutego drzewa. Procesy i wydarzenia, które wstrząsnęły prawem, Kraków 1978, s. 196 i n.

4 T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszaw 2007, s. 461.

5P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz do artykułów 1–296, t. I, pod red. P. Hofmańskiego, Warszawa 2004, s. 682.

6OSNKW 2007, nr 5, poz. 37; Glosy do postanowienia opracowali: A. Herzog, Diariusz Prawniczy 2007, nr 3, s. 106–116; S. Hoc, Ius Novum 2007, nr 2–3, s. 142–149; A. Lach, B. Sitkiewicz, Prokuratura i Prawo 2007, nr 10, s. 146–152; J. Skorupka, Państwo i Prawo 2008, nr 2, s. 140–144; K. Grzegorczyk, Wojskowy Przegląd Prawniczy 2008, nr 4, s. 154–158, a częściowo aprobujące uwagi przedstawił R. A. Stefański, Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 2007 r., Wojskowy Przegląd Prawniczy 2008, nr 2, s. 109–113. Por. również D. Drajewicz, Gumowe elektroniczne ucho. Podsłuchy w ustawach i poza nimi – ich wartość procesowa, Jurysta 2008, nr 2, s. 7 i n.

7W dniu 8 maja 2008 r. Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła śledztwo w sprawie czterech zarzutów postawionych Mirosławowi G. (pierwsze trzy, dotyczące zabójstwa Jerzego G., narażenia na niebezpieczeństwo utraty zdrowia Floriana M. oraz nakłaniania do sfałszowania jego dokumentacji medycznej, umorzono w związku z brakiem dowodów na popełnienie tych przestępstw, wobec czwartego, dotyczącego narażenia na utratę życia Marka Z., nie stwierdzono znamion czynu zabronionego  Dziennik z dnia 9 maja 2008 r.).


Prokuratura

i Prawo 4, 2009

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 16. XI. 2007 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia I. 2008 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 23. IV. 2002 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia I. 2008 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 24. II. 2010 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 29. VI. 2010 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 19. I. 2011 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 18. VI. 2008 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 10. IX. 2008 r

Glosa do postanowienia sa w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r iconGlosa do postanowienia sn z dnia 28. VI. 2006 r

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom