Materiały szkoleniowe spis treści




Pobierz 1.12 Mb.
NazwaMateriały szkoleniowe spis treści
strona3/12
Data konwersji03.09.2012
Rozmiar1.12 Mb.
TypKonspekt
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
. Sąd określając relacje między prawem polskim a prawem wspólnotowym powinien uwzględniać konsekwencje podziału właściwości w sprawach wspólnotowych między organy ochrony prawnej (sądowej) na poziomie prawa polskiego ( Trybunał Konstytucyjny i sądy), prawa wspólnotowego ( ETS i SPI) i (regionalnego) prawa międzynarodowego ( Europejski Trybunał Praw Człowieka). W odniesieniu do prawa wspólnotowego zasadniczy problem w jego stosowaniu nie polega bowiem na tym, że jest to system „zewnętrzny” w stosunku do systemu prawa polskiego, co jest zresztą założeniem nieprawdziwym na gruncie rozwiązań Konstytucji RP i prawa wspólnotowego (wyrok z dnia 17 maja 1972 r., Orsolina Leonesio v. Ministero dell’agricoltura e foreste sprawa 93–71. ECR 1972, Page 00287), lecz na tym, że przepisy tego systemu są stosowane na trzech wskazanych wyżej poziomach, co oczywiście rodzi napięcia i spory.


VI. Zasada bezpośredniego skutku


6. Zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego, zasada pierwszeństwa tego prawa oraz zasada efektywności są ogólnymi zasadami prawa wspólnotowego. Zasady te po pierwsze - określają charakter prawny relacji między systemem prawa wspólnotowego a systemem prawa krajowego, po drugie – określają pozycję i zadania sądów państw członkowskich w procesie wykładni i stosowania prawa należącego do obu tych systemów. W sytuacji, gdy przepisy prawa wspólnotowego nie określają wprost charakteru prawnego relacji między prawem wspólnotowym a prawem krajowym oraz kompetencji sądów państw członkowskich w zakresie rozpoznawania i rozstrzygania spraw wspólnotowych, lukę tę wypelniają powyższe zasady w kształcie nadanym im przez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji.


7. W odniesieniu do zasady bezpośredniego skutku panuje w piśmiennictwie zamęt terminologiczny polegający w szczególności na zamiennym używaniu określeń „bezpośredni skutek” i „bezpośrednia stosowalność” prawa wspólnotowego. Tymczasem należy starannie rozróżniać następujące pojęcia: „bezpośrednie obowiązywanie”, „bezpośrednie stosowanie” i „bezpośredni skutek” prawa wspólnotowego, przy czym w każdym wypadku chodzi o obowiązywanie, stosowanie i skutek prawa wspólnotowego w wewnętrznym porządku prawnym państw członkowskich.




8. Zagadnienie bezpośredniego obowiązywania przepisów prawa wspólnotowego odnosi się do kwestii, które z przepisów prawa wspólnotowego i w jakim zakresie oraz w jakim momencie stają się częścią wewnętrznych porządków prawnych państw członkowskich i obowiązują w ( wewnątrz) tych porządków prawnych. W koncepcji bezpośredniego obowiązywania prawa wspólnotowego nie chodzi bowiem o obowiązywanie tych przepisów na „ponadpaństwowym” (międzynarodowym, unijnym i wspólnotowym) poziomie, lecz o obowiązywanie w państwowym porządku prawnym. Rozróżnienie tych dwóch, a przy pewnych założeniach nawet kilku, poziomów obowiązywania prawa wspólnotowego jest szczególnie doniosłe, bowiem w każdym z nich istnieją i są przestrzegane zasady i reguly określające sposób wejścia w zycie przepisów prawa należących lub nienależących do danego systemu, uzyskiwania i utraty przez te przepisy mocy powszechnie obowiązującej, relacji przepisów nienależących do systemu z przepisami należącymi do systemu, zasad i trybu usuwania sprzeczności między tymi przepisami oraz organów właściwych do rozpoznawania powstałych na tym tle sporów lub do zapewnienia spójności i koherentności systemów prawnych.


9. Użycie w omawianym pojęciu słowa „bezpośrednie” wskazuje na tę cechę prawa wspólnotowego, która w odróżnieniu od klasycznego prawa międzynarodowego zakłada, iż przepisy prawa wspólnotowego obowiązują na terytorium państw członkowskich z dniem ich wejścia w życie bez konieczności odrębnego wprowadzenia ich do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy szerzej rozumianej inkorporacji przez organ państwa członkowskiego. Należy tu jednak mieć na uwadze, że niektóre akty prawne prawa wspólnotowego wymagają ratyfikacji przez państwa członkowskie w drodze ich procedur konstytucyjnych (krajowych); dotyczy to przyjmowania traktatow założycielskich (ich zmian i uzupełnień) oraz niektórych umów międzynarodowych o kontekście wspólnotowym, w tym umów akcesyjnych. W odniesieniu do prawa pochodnego, z wyłączeniem niektórych umów międzynarodowych, ich bezpośrednie obowiązywanie w powyższym rozumieniu nie budzi wątpliwości.

10. Akty (pochodnego) prawa wspólnotowego wchodzą w życie według reguł i zasad określonych w prawie pierwotnym wspólnotowym. Oznacza to, że z dniem ich wejścia w życie stają się one zarazem i jednocześnie częścią krajowych porządków prawnych państw członkowskich i w nich obowiązują. W konsekwencji ocena, czy dany akt prawa wspólnotowego wszedł w życie i obowiązuje w krajowym porządku prawnym, nie może być dokonywana w oparciu o zasady i reguły prawa wewnętrznego, nawet, gdy zasady te i reguły są rangi konstytucyjnej. Więcej, sądy krajowe, ani inne organy państwa członkowskiego, nie mogą stwierdzać autorytatywnie, że przepis prawa wspólnotowego nie wszedł życie ( nie obowiązuje), bowiem naruszone zostały przepisy prawa wspólnotowego dotyczące trybu i zasad stanowienia aktów wspólnotowych. Teza, że przepisy prawa wspólnotowego bezpośrednio obowiązują w krajowym porządku prawnym nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a w odniesieniu do polskiego porządku prawnego ma swoje uzasadnienie w przepisach Konstytucji RP.




11. Ustrojodawca polski opowiedział się wyraźnie za koncepcją monistyczną, o czym dobitnie świadczy przepis art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy.


12. Ustalenie, że przepis prawa wspólnotowego obowiązuje (bezpośrednio) w krajowym porządku prawnym czyni sensownym rozważanie następnych, istotnych z punktu widzenia sądowego stosowania prawa, zagadnień, a mianowicie kwestii bezpośredniego stosowania i bezpośredniego skutku tych przepisów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że tylko przepisy bezpośrednio obowiązujące w krajowym porządku prawnym mogą być bezpośrednio stosowane przez sądy krajowe i tylko przepisy bezpośrednio obowiązujące mogą wywoływać skutek bezpośredni w krajowym porządku prawnym.


13. Pojęcie „bezpośrednie stosowanie” dotyczy sposobu i zakresu stosowania prawa wspólnotowego przez organy państwa członkowskiego, przy czym stosowanie prawa jest w tym przypadku rozumiane wąsko jako proces określania konsekwencji prawnych faktów uznanych za udowodnione w drodze aktu jednostkowego i konkretnego ( wyrok sądowy). Istotą bezpośredniego stosowania przepisów prawa wspólnotowego jest to, że podstawą prawną załatwienia (rozstrzygnięcia) sprawy zawisłej przed organem (sądem, organem administracji publicznej) państwa członkowskiego jest przepis prawa wspólnotowego, a nie przepis prawa wewnętrznego państwa członkowskiego. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy ze względu na zasadę pierwszeństwa (nadrzędności) prawa wspólnotowego albo zasadę efektywności sąd lub inny organ państwa członkowskiego nie może oprzeć rozstrzygnięcia sprawy na przepisie prawa wewnętrznego sprzecznego z przepisem prawa wspólnotowego.




14. W sensie ścisłym sąd krajowy nie stosuje natomiast bezpośrednio przepisów prawa wspólnotowego, gdy rozstrzyga sprawę na podstawie prawa krajowego interpretowanego zgodnie z prawem wspólnotowym


15. Bezpośredni skutek jest traktowany jako następstwo bezpośredniego obowiązywania (bezpośredniego stosowania) przepisów prawa wspólnotowego, przynajmniej w odniesieniu do rozporządzeń (wyrok ETS z dnia 4 grudnia 1974 r., Yvonne van Duyn v. Home Office sprawa 41–74 ECR 1974, Page 01337).


16. Bezpośredni skutek prawa wspólnotowego jest rezultatem bezpośredniego obowiązywania prawa wspólnotowego na terytorium panstw członkowskich, przy czym prawo wspólnotowe bezpośrednio obowiązujące stanowi część systemu prawa krajowego i powinno być bezpośrednio stosowalne we wszystkich państwach członkowskich ( wyrok z dnia 14 grudnia 1971 r., Politi s.a.s. v. Ministry for Finance of the Italian Republic sprawa 43–71. ECR 1971, Page 01039)


17. Pojęcie „bezpośredni skutek” nie jest jednoznaczne. W doktrynie prawa wspólnotowego wyróznia się pojęcie bezpośredni skutek w znaczeniu subiektywnym i bezpośredni skutek w znaczeniu obiektywnym. Według pierwszego z tych znaczeń bezpośredni skutek oznacza, zgodnie utrwalonym orzecznictwem sądowym, tę cechę przepisów prawa wspólnotowego, iż przepisy te przyznają obywatelom Unii Europejskiej prawa podmiotowe, które powinny być chronione przez sądy państw członkowskich. Według drugiego rozumienia przepisy wywołują skutek bezpośredni, gdy jednostka może powołać się na te przepisy w postępowaniu przed sądem krajowym ( wyrok ETS z dnia 19 stycznia 1982 r. Ursula Becker v Finanzamt Münster-Innenstadt, 8/81 ECR 1982 Page 00053)

.

18. Po raz pierwszy zasadę (doktrynę) bezpośredniego skutku sformułował Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 5 lutego 1963 r., NV Algemene Transporten Expeditie Onderneming van Gend en Loos v. Netherlands Inland Revenue Administration. Case 26–62. ECR English special edition 1963, Page 00001, stwierdzając że: „ stosownie do ducha, ogolnej systematyki i brzmienia Traktatu, przepis art. 12 musi być interpretowany jako wywołujący skutek bezpośredni i tworzący prawa indywidualne, które sądy krajowe są obowiązane chronić ”). W wyroku tym Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie wiąże bezpośredni skutek przepisu prawa wspolnotowego z przyznawaniem przez ten przepis praw dla jednostek, czyli opowiada się za subiektywnym jej ujęciem. Zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego w tym orzeczeniu ma wszakże drugi aspekt, a mianowicie proceduralny, który wyraża się w tym, że jednostka, która wywodzi z prawa wspólnotowego pewne uprawnienia, może dochodzić roszczeń opartych na bezpośrednio skutecznym przepisie prawa wspólnotowego przed sądami krajowymi. Europejski Trybunał Sprawiedliwości rozstrzygnął w tym orzeczeniu dwie fundamentalne kwestie, a mianowicie uznał, że prawo wspólnotowe może być źródłem praw dla obywateli państw członkowskich (element subiektywny) oraz że rozpoznawanie roszczeń opartych na prawie wspólnotowym należy do właściwości sądów państw członkowskich.


19. Pojęcie praw w subiektywnym ujeciu bezpośredniego skutku należy rozumiec szeroko. Prawa indywidualne (individual rights) obywateli mogą bowiem wynikać nie tylko z wyraźnego postanowienia Traktatu, lecz także z obowiązków, jakie Traktat bezspornie nakłada zarówno na jednostki (individuals), jak i na państwa członkowskie oraz instytucje wspólnotowe. W wyroku z dnia 5 lutego 1963 r. ETS stwierdził, że „ przepis art. 12 zawiera jasny i bezwarunkowy zakaz, który nie jest obowiązkiem pozytywnym, lecz negatywnym. (…) Z istoty tego zakazu wynika, że jest doskonale przystosowany do wywolania skutku bezpośredniego między państwem członkowskim i jego podmiotami.” Pojęciu „praw indywidualnych” sąd krajowy powinien zatem nadawać najszersze – na gruncie prawa krajowego – znaczenie, a w wyjątkowych wypadkach, znaczenie wykraczające poza to, co w prawie i tradycji prawnej krajowej jest uznawane za prawo indywidualne. W szczególności sąd krajowy nie może - jak się wydaje - przyjmować węższych koncepcji prawa (podmiotowego), bowiem pojęcie praw indywidualnych jest autonomicznym pojęciem prawa wspólnotowego, a zatem nie powinno być interpretowane według prawa krajowego. Takie ujęcie „praw indywidualnych” niewątpliwie poszerza zakres oddziaływania zasady bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego, przez co z jednej strony zwiększa zakres tych praw indywidualnych, z drugiej zaś powiększa zakres właściwości sądów krajowych, które powinny rozpoznawać sprawy oparte na bezpośrednio skutecznych przepisach prawa wspólnotowego.




20. Zasadniczym elementem bezpośredniego skutku w ujęciu obiektywnym jest możność powołania się jednostki na przepis prawa wspólnotowego w postępowaniu przed sądem krajowym. Rozróżnienie to opiera się orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które nie jest jednak ani konsekwentne ani jednolite Jednostka może, w braku przepisów wykonujących dyrektywę, powołać się na przepis dyrektywy celem zakwestionowania sprzecznych z nią z przepisów prawa krajowego albo może powołać się na te przepisy o tyle, o ile przyznają one prawa, których jednostka może dochodzić przeciwko państwu (wyrok ETS z dnia 19 stycznia 1982 r. Ursula Becker v Finanzamt Münster-Innenstadt, 8/81, European Court reports 1982 Page 00053). W nowszym orzecznictwie przyjmuje się, że bezpośredni skutek przepisu prawa wspólnotowego oznacza, że jednostka odwołująca się do tego przepisu ma prawo do powołania się na ten przepis przed sądem państwa członkowskiego (wyrok z dnia 27 września 2001 r.The Queen v Secretary of State for the Home Department, ex parte Wieslaw Gloszczuk and Elzbieta Gloszczuk C-63/99, European Court reports 2001 Page I-0636).


21. Bezpośredni skutek wywołują te przepisy prawa wspólnotowego, które: 1) są dostatecznie jasne i precyzyjne (clear and precise; unambiguous); 2) są bezwarunkowe (unconditional); 3) jeżeli nie podlegają wykonaniu przez państwa członkowskie lub instytucje Wspólnoty, 4) nie przyznają tym podmiotom kompetencji do działania na zasadzie uznania lub władzy dyskrecjonalnej (discretion).


22. Przepis prawa wspólnotowego jest wystarczająco precyzyjny, gdy obowiązek, który nakłada na jednostkę, został sformułowany jednoznacznie ( wyrok z dnia 23 lutego 1994 r., Comitato Coordinamento per la Difesa della Cava and others v Regione Lombardia and others sprawa C–236/92. European Court reports 1994, Page I–00483). Wymaganie, że przepis wywołujący skutek bezpośredni musi być jasny i wystarczająco precyzyjny, nie oznacza, iż takiego skutku nie wywołują przepisy prawa wspólnotowego, których znaczenie budzi wątpliwości ( wyrok z dnia 4 kwietnia 1968 r., Firma Fink–Frucht GmbH v. Hauptzollamt München — Landsbergerstrasse (sprawa 27–67. European Court reports English special edition 1968, Page 00223).



23. Przepis prawa wspólnotowego wywołuje skutek bezpośredni, jeżeli jest bezwarunkowy (unconditional), przy czym nie chodzi tu o cywilistyczne rozumienie warunku. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ugruntował się pogląd, że przepis prawa wspólnotowego jest bezwarunkowy, gdy ustanawia obowiązek, ktorego wykonanie nie jest zastrzeżone żadnym warunkiem ani nie wymaga dla swojej skuteczności lub wykonania podjęcia środka przez organy Wspólnoty lub państwa członkowskiego i jest wystarczająco precyzyjny, aby jednostka mogła się nań powołać a sąd go zastosować, gdy obowiązek, który ustanawia ten przepis, jest sformułowany jednoznacznie. Warunkowe są zatem przepisy dyrektywy, ale jedynie do upływu terminu do ich wykonania przez państwa członkowskie, a także przepisy traktatowe przewidujące okresy przejściowe (wyrok Europejskiego z dnia 21 czerwca 1974 r., Jean Reyners v. Belgian State Case 2–74 European Court reports 1974, Page 00631). Warunkowy charakter mają te przepisy prawa wspólnotowego, których wykonanie przez państwa członkowskie jest ich obowiązkiem traktatowym, jednakże państwa te korzystają z szerokiego zakresu uznania. Do tego typu przepisów zalicza się postanowienia prawa wspólnotowego zobowiązujące państwa członkowskie do zapewnienia skutecznych środków zaskarżenia dla osób, które doznały dyskryminacji ze względu na płeć (wyrok z dnia 10 kwietnia 1984. Sabine von Colson and Elisabeth Kamann v. Land Nordrhein–Westfalen, 14/83. European Court reports 1984, Page 01891), przepisy traktatowe upoważniające państwa członkowskie do stosowania odstępstw od swobód określonych w Traktacie (wyrok z dnia 4 grudnia 1974. Yvonne van Duyn v. Home Office, 41–74. European Court reports 1974, Page 01337).


24. Dla sądowego stosowania prawa niezwykle doniosłe jest rozróżnienie między bezpośrednim skutkiem w układzie horyzontalnym i bezpośrednim skutkiem w układzie wertykalnym. Rozróżnienie to ma w istocie charakter proceduralny, bowiem przez bezpośredni skutek w układzie horyzontalnym rozumie się możność powołania się przez jednostkę na przepis prawa wspólnotowego w sprawie przeciwko innej jednostce niepaństwowej (
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Powiązany:

Materiały szkoleniowe spis treści iconSpis treści Zajęcia krawieckie Podstawowe materiały stosowane przy produkcji odzieży

Materiały szkoleniowe spis treści iconAgresja I przemoc w szkole materiały pomocnicze dla szkół Grudzień 2006 spis treśCI

Materiały szkoleniowe spis treści iconSpis treści spis treści error: Reference source not found

Materiały szkoleniowe spis treści iconMateriały szkoleniowe

Materiały szkoleniowe spis treści iconPapier A4 na materiały szkoleniowe 80 g/m

Materiały szkoleniowe spis treści iconMateriały szkoleniowe dla studentów

Materiały szkoleniowe spis treści iconBsu-ii-1410-31/09 materiały szkoleniowe

Materiały szkoleniowe spis treści iconMateriały Szkoleniowe Briefing Sheet 1

Materiały szkoleniowe spis treści iconMateriały Szkoleniowe Briefing Sheet 3

Materiały szkoleniowe spis treści iconOtwp materiały szkoleniowe organizacja osp

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom