Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego




Pobierz 156.28 Kb.
NazwaFizjoterapia w chorobach układu oddechowego
strona4/4
Data konwersji28.09.2012
Rozmiar156.28 Kb.
TypDokumentacja
1   2   3   4

Opisane zmiany powodują w zależności od ich rozległości i przebiegu różnorodne zaburzenia czynności płuc aż do niewydolności oddechowej i krążenia.

7.1: Leczenie gruźlicy płuc

Leczenie gruźlicy płuc jest obecnie przeważnie zachowawcze. Do metod leczenia zalicza się leczenie przeciwprątkowe, będące leczeniem przyczynowym (chemioterapia), leczenie wypoczynkowe, ewentualnie klimatyczne w wybranych przypadkach, podobnie kortykoterapia, leczenie operacyjne, kinezyterapia oddechowa i inne formy aktywności ruchowej.

7.1.1. Ćwiczenia oddechowe

Pomimo wprowadzenia licznych leków przeciwprątkowych, wykazujących skuteczne działanie w gruźlicy płuc, coraz bardziej doceniana jest rola ćwiczeń oddechowych. Ma ona bowiem działanie zapobiegające powikłaniom procesu gruźliczego oraz działanie korekcyjne w powikłaniach stwierdzanych często u ozdrowieńców do gruźlicy płuc.

, Cwiczenia oddechowe stosuje się w:

- wysiękowym zapaleniu opłucnej celem zapobiegania zrostom oraz w razie stwierdzenia zrostów po wchłonięciu się wysięku,

- zapaleniu oskrzeli z zaleganiem wydzieliny i współistniejącą rozedmą płuc, - rozstrzeniach oskrzeli,

- zniekształceniach klatki piersiowej w następstwie dużych zrostów opłucnej lub marskości płuca,

- przed i po zabiegach torakochirurgicznych.

8. Wysiękowe zapalenie opłucnej

Wysiękowe zapalenie opłucnej (pleuritis exsudativa) polega na gromadzeniu się wysięku w jamie opłucnej z następowymi powikłaniami przede wszystkim ze strony układów oddechowego i krążenia.

E t i o 1 o g i a. Wysiękowe zapalenie opłucnej jest z zasady powikłaniem lub objawem innych chorób, najczęściej procesu nowotworowego i gruźlicy (ok. SQř!o), zapalenia płuc, zawału płuca, gorączki reumatycznej i innych. Może ono również rozwinąć się w następstwie urazu klatki piersiowej powodującego złamanie żeber.

Zmiany patomorfologiczne i patofizjologiczne. Wysiękowe zapalenie opłucnej rozpoczyna się najczęściej od tak zwanego suchego zapalenia opłucnej. Nie jest to określenie dokładne, ponieważ w suchym zapaleniu istnieje niewielka ilość wysięku trudnego do wykrycia badaniem przedmiotowym. Blaszki opłucnej są przekr ione, obrzękłe, a na ich powierzchni odkładają się złogi włóknika. Zmiany te mogą się co:nąć lub wysięk zaczyna się gromadzić w zatoce przeponowo-żebrowej opłucnej i narastając oddala od siebie coraz bardziej blaszki opłucnej, uciskając płuco i odsuwając je od ściany klatki piersiowej. Powietrzność uciśniętego płuca zmniejsza się (niedodma), natomiast powietrzność drugiego płuca i wymiana gazów w jego obrębie zwiększają się, ponieważ płuco to pracuje bardzo aktywnie celem wyrównania zaburzeń wentylacji wywołanych uciskiem płuca po stronie wysięku. Duży wysięk opłucnej uciska również narządy śródpiersia (w tym serce i duże

naczynia krwionośne), przemieszcza je w stronę zdrowej połowy klatki piersiowej, powoduje obniżenie przepony, która uciska narządy jamy brzusznej (rys. 51).

Wysięk powoli wchłania się, a jego resztki ulegają organizacji łącznotkankowej tworząc zrosty opłucnej, ograniczające niekiedy bardzo znacznie ruchomość oddechową klatki piersiowej, przepony i płuc.

W gorzej wentylowanych obszarach płuc często następuje zastój wydzieliny w oskrzelach i jej wtórne bakteryjne zakażenie. Proces zapalny, toczący się w oskrzelach, usposabia do rozwoju obturacyjnej rozedmy płuc, rozstrzeni oskrzeli i marskości płuc. Rozległe, płaszczowate zrosty powodują zapadnięcie się klatki piersiowej po stronie chorej, przeciągnięcie serca w kierunku zrostów z wtórnymi zaburzeniami hemodynamicznymi, boczne skrzywienie kręgosłupa i wysokie przyrośnięcie przepony ze znacznym ograniczeniem jej ruchów. Następstwem tych zmian są ciężkie zaburzenia wentylacji płuc z wtórnymi zaburzeniami ze strony układu krążenia pod postacią zespołu płucno-sercowego.

Objawy i przebieg choroby. Suche zapalenie opłucnej rozpoczyna się zwyżką ciepłoty ciała, kaszlem, dokuczliwym kłuciem w klatce piersiowej, nasilającym się podczas kaszlu i głębokiego wdechu. Zmusza to chorego do powierzchownego oddychania i hamowania kaszlu. Ból ustępuje dopiero wówczas, kiedy wysięk odsunie blaszkę trzewną opłucnej od ściennej i uniemożliwi ich tarcie o siebie. W przypadku dużej ilości wysięku chory odczuwa tępy ucisk w klatce piersiowej oraz duszność spowodowaną niedodmą uciśniętego płuca i zaburzeniami krążenia krwi na skutek przemieszczenia serca wraz z dużymi naczyniami.

Przebieg choroby zależy od rodzaju choroby podstawowej. Wysiękowe zapalenie opłucnej przebiega przeważnie przewlekle, powodując upośledzenie ogólnego stanu chorego. W następstwie tej choroby mogą pojawić się powikłania pod postacią zrostów opłucnej, powodujących zaburzenia mechaniki oddychania, przewlekłego zapalenia oskrzeli i obturacyjnej rozedmy płuc, rozstrzeni oskrzeli, marskości płuc. Powikłania te są przyczyną powstawania niewydolności oddechowej i zespołu płucno-sercowego.

8.1. Leczenie wysiękowego zapalenia opłucnej

8.1.1. Leczenie farmakologiczne

U większości ckorych polega ono na leczeniu przeciwprątkowym według obowiązujących zasad oraz na podawaniu g1ikokortykosteroidów. Reumatyczne zapalenie opłucnej ustępuje szybko pod wpływem leczenia stosowanego w gorączce reumatycznej. Zasadą jest, że leczymy zawsze chorobę podstawową, która wywołała odczyn ze strony opłucnej. Stosujemy również leki łagodzące ból i kaszel. Duży wysięk, powodujący narastanie duszności, znaczne przyspieszenie tętna, pojawienie się sinicy, jest wskazaniem do usunięcia płynu przez nakłucie, czy1i punkcję opłucnej. Leczenia wymagają również powikłania wysiękowego zapalenia opłucnej.

Zasadniczą rolę zarówno w zapobieganiu następstwom wysiękowego zapalenia opłucnej, jak i w usuwaniu istniejących już powikłań odgrywają pozycje ułożeniowe, kinezyterapia oddechowa oraz ćwiczenia ogólnie usprawniające.

8.1.2. Pozycje ułożeniowe

W okresie utrzymywania się wysięku w jamie opłucnej i gorączki chory musi pozostawać w łóżku. Decyzje co do wstawania z łóżka podejmuje lekarz.

Przyjmowanie pozycji ułożeniowych ma za zadanie zapobieganie powstawania zrostów powodujących wysokie przyrośnięcie przepony do ściany klatki piersiowej z unieruchomieniem lub znacznym ograniczeniem amplitudy jej ruchów. Dla zrozumienia celowości stosowania pozycji ułożeniowych trzeba znać warunki pracy przepony w różnych pozycjach ciała, opisane na stronie 22.

Przy opisie pozycji ułożeniowych i ćwiczeń zastosowano następujące skrótowe określenia: "chory bok klatki piersiowej" oznacza obecność wysięku lub zrostów w tej połowie klatki piersiowej, "zdrowy bok klatki piersiowej" oznacza brak zmian chorobowych w tej połowie klatki piersiowej.

Pozycje ułożeniowe stosuje się od chwili rozpoznania wysiękowego zapalenia opłucnej. Musimy przy tym przekonać chorego, że te uciążliwe dla niego pozycje są nie mniej ważne niż leczenie farmakologiczne. Chory z reguły układa się ria chorym boku klatki piersiowej, ponieważ w tej pozycji dolegliwości związane z obecnością wysięku zmniejszają się na skutek ograniczenia ruchu żebrowego po stronie chorej i mniejszego pobudzenia do kaszlu. Pozostawienie chorego w takiej pozycji jest jednak błędem, gdyż w razie wytworzenia się zrostów przepona przyrośnie wysoko do ściany klatki piersiowej, a tym samym jej sprawność oddechowa ulegnie znacznemu ograniczeniu. Dlatego też zaleca się choremu leżenie na zdrowym boku klatki piersiowej. Wałek podłożony pod klatkę piersiową powoduje jej rozciąganie po stronie wysięku opłucnej (rys. 52).

Pozostawanie w tej pozycji sprawia, że nawet w razie wytworzenia się zrostów powstaną one nisko w zatoce przeponowo-żebrowej i nie będą znacznie ograniczać ruchów przepony. Ponadto uzyskuje się rozciągnięcie ściany klatki piersiowej po stronie wysięku, przez co zapobiega się jej zniekształceniom w razie dużej skłonności do wytwarzania się zrostów.

Chory powinien pozostawać w pozycji leżącej na zdrowym boku k1atki piersiowej możliwie w ciągu całej doby. Wytwarzaniu się zrostów w przednich i tylnych częściach zatok przeponowo-żebrowych zapobiega się zalecając choremu wykonanie skrętu tułowia do tyłu i pozostanie w tej pozycji przez 30-45 minut, a następnie skrętu tułowia do przodu i pozostanie w tej pozycji również przez 30-45 minut. Rotacje tułowia do przodu i do tyłu chory powinien wykonywać 3-4 razy w ciągu dnia, leżąc stale na boku zdrowym. Rotacja tułowia do przodu powoduje pogłębienie przykręgosłupowego odcinka zatoki przeponowo-żebrowej, a rotacja do tyłu pogłębia przymostkowy odcinek tej zatoki (rys. 53 i 54).

, 8.1.3. Cwiczenia oddechowe

Cwiczenia oddechowe rozpoczyna się dopiero po wchłonięciu się wysięku z jamy opłucnej. O terminie rozpoczęcia tych ćwiczeń decyduje lekarz po wykonaniu dokładnych badań chorego. Chory wykonuje ćwiczenia przepony i ćwiczenia oddychania żebrowego.

Cwiczenia przepony. Cwiczenia te dotyczą ruchów jednej połowy lub całej przepony. Cwiczenia jednej połowy przepony: chory leży w ciągu całej doby na zdrowym boku klatki piersiowej z okresową rotacją tułowia do tyłu i,do przodu. Kilka razy dziennie kładzie się na boku chorym. Już samo takie ułożenie wzmaga pracę części przepony od strony podłoża, czyli po stronie chorej. W tej pozycji chory pozostaje przez 30-45 minut. Zaleca się mu wykonanie 15-30 oddechów z pogłębionym wdechem przez nos i wydłużonym wydechem przez przymknięte usta, połączonym z dmuchaniem.

Cwiczenia całej przepony opisano na stronach 59-60.

W wybranych przypadkach ma zastosowanie galwanostymulacja nerwu przeponowego, przez co uzyskuje się skurcze przepony pod wpływem impulsów prądu galwanicznego. Dokładny opis tej metody podał Kochanowicz (1972).

Cwiczenia oddychania żebrowego. Pozycją ułatwiającą ruch żebrowy chorej połowy klatki piersiowej jest ułożenie pacjenta na boku zdrowym. W tej pozycji prowadzi się ćwiczenia ruchu żebrowego z oporem przy współudziale fizjoterapeuty, który układając ręce na bocznej powierzchni klatki piersiowej chorego stwarza opór podczas wdechu. Można też ułożyć na klatce piersiowej chorego woreczek z piaskiem o ciężarze 3-4 kg (rys. 55).

Ćwiczenie ruchu żebrowego przez uło- _ _ _ żenie woreczka z piaskiem na bocznej

powierzchni klatki piersiowej.

Oddychanie żebrowe można skutecznie ćwiczyć wykonując ruchy oddechowe z równoczesnymi. współruchami kończyny górnej lub górnej i dolnej. Chory leży na zdrowym boku klatki piersiowej z poduszeczką pod głową, kończyny dolne są nieznacznie zgięte, kończyna górna bliższa podłoża jest zgięta, koliczyna górna dalsza - wyprostowana, spoczywa na bocznej powierzchni klatki piersiowej. Pod klatką piersiową podkłada się wałek z koca. Podcżas głębokiego wdechu chory odwodzi energicznie wyprostowaną kończynę górną, a w czasie wydechu przywodzi ją do pozycji wyjściowej (rys. 56).

, Cwiczenie to można wykonać przy pomocy fizjoterapeuty, który pociąga za wyprostowaną kończynę górną w czasie odwiedzenia przy wdechu, co powoduje większe rozciąganie ćwiczonej połowy klatki piersiowej (rys. 57). Czas trwania powyższych ćwiczeń powinien wynosić 10-15 minut rano i po południu.

Kochanowicz (1972) wprowadził własną modyfikację tego ćwiczenia, polegającą na tym, że energiczny ruch odwodzenia ramienia w czasie wdechu jest połączony w równoczesnym wyprostem kończyny dolnej, przez co uzyskuje się lepsze rozciągnięcie ćwiczonej połowy klatki piersiowej, zwłaszcza jej dolnej części.

W dalszym okresie usprawniania pacjent wykonuje ćwiczenia oddechowe w pozycji siedzącej, stojącej oraz w czasie chodu. Zalecane są skłony tułowia w stronę zdrowej połowy klatki piersiowej, ćwiczenia pogłębionego oddychania oraz ćwiczenia przepony. Zaleca się również ćwiczenia powodujące przyrost siły mięśni międzyżebrowych zewnętrznych. Wykonuje się je następująco: chory siedzi na taborecie trzymając w rękach końce nieelastycznej opaski obejmującej klatkę piersiową poniżej mostka, jak na rysunku 36. Podczas wdechu przytrzymuje on opaskę po stronie chorej, uzyskując przez to opór dla pracy mięśni międzyżebrowych zewnętrznych.

, 8.1.4. Cwiczenia ogólnie usprawniające

Cwiczenia te mają na celu rozciągnięcie istniejących zrostów opłucnej, dalszą poprawę czynności układu oddechowego, zwiększenie ogólnej wydolności i sprawności fizycznej oraz poprawę postawy ciała. Dlatego konspekt ćwiczeń powinien zawierać również ćwiczenia o charakterze korekcyjnym, zarówno w stosunku do układu oddechowego (oddychanie żebrowe, przeponowe), jak i do postawy ciała (wzmacnianie mięśni mających wpływ na utrzymanie prawidłowej postawy ciała).

Głębokość oddechów i intensywność ćwiczeń dawkuje się w zależności od odczuć bólo,

wych chorego. Cwiczenia nie mogą powodować dużych bólów w obr bie ćwiczone o ę g odcinka klatki piersiowej - bóle mogą być tylko niewielkie.
1   2   3   4

Powiązany:

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconFarmakologia wykład 18 (22 IV 02) leki stosowane w chorobach układu oddechowego

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconBudowa I funkcja układu oddechowego I układu krążenia. Wstęp do patogenezy choroby dekompresyjnej

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconWskazania ogólna sprawność wydolność układu oddechowego I układu krążenia dobry wzrok, słuch, zmysł smaku I powonienia Przeciwwskazania lekarskie

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconFizjoterapia kliniczna w chorobach narządów wewnętrznych

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconProgram studenckiej sesji naukowej „Fizjoterapia w chorobach narządów ruchu”

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconChoroby układu oddechowego

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconChoroby układu oddechowego to

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconPielęgnacja układu oddechowego

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconRehabilitacja w chorobach układu krążenia

Fizjoterapia w chorobach układu oddechowego iconPropolis w schorzeniach układu oddechowego

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom