© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu




Pobierz 316.88 Kb.
Nazwa© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu
strona1/4
Data konwersji29.09.2012
Rozmiar316.88 Kb.
TypDokumentacja
  1   2   3   4
© Dr inż. Roman Andrzej Śniady

Akademia Rolnicza we Wrocławiu

e-mail:sniady@ozi.ar.wroc.pl

Pełna wersja ARTYKUŁU


Skrót artykułu znajduje się w Materiałach Konferencyjnych „Wpływ rolnictwa na środowisko” PKE Okręg Dolnośląski, Wrocław 2004, s.105-118.


Rolnictwo ekologiczne a środowisko


W 1992 roku odbyła się w Rio de Janeiro II Konferen­cja ONZ pt. „Środowisko i Rozwój". W czasie Konferencji przyjęto Deklarację w sprawie środowiska i rozwoju (Deklaracja z Rio), która stwierdzała między innymi, że „istoty ludzkie są w centrum zainteresowania w procesie zrównoważonego rozwoju. Mają prawo do zdrowego i twórczego życia w harmonii z przyrodą” i że „prawo do rozwoju musi być wypełnione tak, ażeby sprawiedliwie połączyć rozwojowe i środowiskowe potrzeby obecnych i przyszłych generacji” (Kozłowski 2000). Czwartego września 2002r. w Deklaracji z Johannesburga w sprawie zrównoważonego rozwoju pisano „dziesięć lat temu, na Konferencji Narodów Zjednoczonych nt. Środowiska i Rozwoju, zwołanej w Rio de Janeiro, zgodziliśmy się, iż ochrona środowiska oraz rozwój społeczny i gospodarczy mają fundamentalne znaczenie dla zrównoważonego rozwoju, zgodnie z zasadami przyjętymi w Rio. Aby osiągnąć taki rozwój, przyjęliśmy globalny program Agenda 21 i Deklarację z Rio, zobowiązanie do realizacji których obecnie potwierdzamy. Szczyt w Rio był znaczącym momentem przełomowym, wytyczającym nowy program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Niestety po 10 latach „starań” stwierdzono, że „w dalszym ciągu cierpi globalne środowisko. W dalszym ciągu zmniejsza się różnorodność biologiczna, zubażane są zasoby ryb, pustynnienie powoduje utratę coraz większej powierzchni żyznych gruntów, już widoczne są negatywne skutki zmian klimatu, coraz częstsze i bardziej niszczycielskie są klęski żywiołowe, kraje rozwijające są coraz mniej odporne, zaś zanieczyszczenie powietrza, wód i mórz w dalszym ciągu pozbawia miliony możliwości zapewnienia sobie godnego życia”.

W Encyklice „Sollicitudo rei socialis” z 1988 roku Jan Paweł II (1997) pisze „doprawdy, taki model rozwoju, który by nie szanował i nie popierał praw ludzkich, osobistych i społecznych, ekonomicznych i politycznych, łącznie z prawami narodów i ludów, nie byłby godny człowieka. Dzisiaj może wyraźniej niż kiedykolwiek dostrzega się wewnętrzną sprzeczność rozwoju ograniczonego tylko do dziedziny gospodarczej. Łatwo podporządkowuje on osobę ludzką i jej najgłębsze potrzeby wymogom planowania gospodarczego lub wyłącznego zysku (…).

Gdy jednostki i wspólnoty widzą, że nie są ściśle przestrzegane wymogi moralne, kulturowe i duchowe, oparte na godności osoby i na tożsamości właściwej każdej wspólnocie, poczynając od rodziny i stowarzyszeń religijnych, to całą resztę - dysponowanie dobrami, obfitość zasobów technicznych służących w codziennym życiu, pewien poziom dobrobytu materialnego - uznają za niezadowalającą, a na długą metę za rzecz nie do przyjęcia (…)”.

„Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł?” (Mt 16, 26) (Biblia Tysiąclecia, wersja html)


Zagrożenia dla środowiska ze strony rolnictwa przemysłowego


Rolnicy otrzymali i bezmyślnie przyjęli od wielkich koncernów chemicznych metody rolnictwa przemysłowego nastawionego przede wszystkim na uzyskanie wysokiego plonu. roślin uprawnych. Rolnicy jednak wskutek stosowania takich metod niszczą świadomie różnorodność biologiczną (zwłaszcza wprowadzając GMO do środowiska), powodują erozję wodną i wietrzną, zalewają świata szkodliwymi chemikaliami, włączając w to azot z nawozów uzyskanych drogą syntezy chemicznej i gnojowicy pochodzącej z „rolniczych fabryk”.


Zagrożenia ze strony pestycydów i antybiotyków


W krajach Unii Europejskiej i trzech krajach EFTA w 2002 roku przebadano 46152 próbek na zawartość pozostałości 180 różnych pestycydów stosownych w rolnictwie. Wśród zbadanych próbek 87% stanowiły próbki warzyw i owoców świeżych i mrożonych, 5% próbki zbóż, a 8% stanowiły produkty przetworzone. Stwierdzono, że 37% próbek zawierało pozostałości pestycydów poniżej dopuszczalnego progu a 5,2% próbek miało taką zawartość pestycydów, która przekraczała normy krajowe i unijne. Najczęściej występujące pestycydy w ilościach śladowych lub poniżej dopuszczalnego progu to: imazalil (w 17% próbek, które były na daną substancję kontrolowane), tiabendazol (13%), maneb (10%), benomyl (5,7%), iprodion (3,5%), malathion (3,5%), procymidon (2,68%), dicofol (2,6%), captan/folpet (2,4%) i tolylfluanid (2,1%). Pozostałości manebu występowały najczęściej powyżej dopuszczalnego progu u 1,9% wszystkich przebadanych próbek, dicofolu (0,33%), tiabendazolu (0,24%), imazalilu (0,24%), endosulfanu (0,23%) i methomylu (0,22%) (European Commission Health & Consumer Protection Directorate-General 2004).

W 2001 roku w Polsce w sprzedawanych truskawkach stwierdzono zawartość dwukatiokarbaminianów, dichlofluanidu, karbendazymu, procymidonu i tolylfluanidu. Osiem procent przebadanych truskawkowych próbek zawierało pozostałości procymidonu, a 21% tolylfluanidu. W przypadku marchwi 8% próbek zawierało linuron, a 3,5% p,p’ DDD. Na 800 przebadanych próbek w 2001 roku w 51 stwierdzono pozostałości pestycydów, a z 27 analizowanych związków wykryto 11. Suma DDT w szprocie i śledziu wynosiła odpowiednio 60,6 i 37,8 mikrogramów na kilogram tłuszczu (GUS 2003).

W Polsce Rozporządzenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie dopuszczalnych zawartości pozostałości środków ochrony roślin w paszach dopuszcza występowanie w paszach pozostałości aż 196 substancji aktywnych występujących w środkach ochrony roślin, między innymi takich jak: aramit, azynofos etylowy, binapakryl benomyl, chlorfenapyr, chlozolinat, dikofol, imazalil, karbendazym, tiabendazol, symazyna, procymidon, parakwat, maneb, zineb, lindan, linuron, malation oraz glifosat (MRiRW 2004).

Co ciekawsze, Rozporządzenie MRiRW w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości chemicznych środków ochrony roślin, które mogą się znajdować w środkach spożywczych lub na ich powierzchni dopuszcza pozostałości niestety aż 294 środków ochrony roślin, wśród których jest także: aramit, atrazyna, azynofos etylowy, binapakryl, chlorfenapyr, dinoseb, dinoterb oraz zineb (MRiRW 2004).

Konsument z przerażeniem przeczyta w Rozporządzeniu MRiRW w sprawie wykazu substancji aktywnych, których stosowanie w środkach ochrony roślin jest zabronione, że substancje aktywne, które mogą występować zgodnie z prawem w paszach i żywności, między innymi takie jak: aramit, azynofonos etylowy, binapakryl, chlorfenapyr, chlozolinat, dikofol, czy zineb są już zabronione do stosowania w środkach ochrony roślin (MRiRW 2004).

Według ČZPI w Czechach w 2002 roku kontrola w ramach państwowego monitoringu pozostałości pestycydów w żywności wykazała, że 35,66% próbek zawierało resztki pestycydów. Należy także stwierdzić, że 15,35% próbek warzyw zawierało pozostałości chemicznych środków ochrony roślin, a 5,67% próbek wykazało zawartość „chemii” ponad normy. 25,8% próbek czeskich owoców, a 30,7% importowanych miało pozostałości środków ochrony roślin. Trzy czwarte owoców cytrusowych zawierały ślady pestycydów, a 5,79% owoców ponad normę. Piętnaście procent czeskich i 18,8% zagranicznych produktów żywnościowych dla dzieci zawierało pestycydy. Aż 91,1% próbek mleka i wyrobów mleczarskich zawierało resztki pestycydów. DDT zawierało 71,43% próbek mleka, 95% masła i 91,3% sera (PRO-BIO 2004). Pięćdziesiąt trzy pestycydy stosowane w USA pod koniec XX wieku miały właściwości kancerogenne (PRO-BIO 2004). W 1995 roku na świecie 90% pasz dla brojlerów oraz 60% dla prosiąt zawierało antybiotyki. (PRO-BIO 2004).

W tabeli 1 przedstawiono wyniki dotyczące monitoringu żywności na występowanie pozostałości substancji biologicznie czynnych środków ochrony roślin powyżej najwyższego dopuszczalnego poziomu.


Tabela 1. Pozostałości substancji biologicznie czynnych środków ochrony roślin powyżej najwyższego dopuszczalnego poziomu (Praca zbiorowa 2001)

Kraj

Procent próbek o nadmiernej pozostałości aktywnych składników środków ochrony roślin

Belgia

1991-1993

Warzywa liściowe (19,6%), owoce (2,1%), inne warzywa (4,7%)

Szwecja

1995

Owoce i warzywa (4,6%), zboża (1,2%) owoce i warzywa przetworzone (0,0%), produkty zbożowe (0,9%), soki i napoje owocowe (0,0%)

Dania

1994

Owoce i warzywa (1,8%), zboża i otręby (0,0%)

Anglia 1999

Owoce i warzywa (3,0%), zboża i produkty zbożowe (0,0%)

Polska 1998

Owoce (0,3%), warzywa spod osłon (0,8%), warzywa gruntowe (0,5%), zboża i ziemniaki (0,0%)


Należy stwierdzić, że tylko w Polsce w latach dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku owoce i warzywa zawierały dużo mniej resztek pestycydów niż w Belgii, Szwecji, Anglii i Danii.

Z kolei Raport o monitorowaniu pozostałości pestycydów w żywności w Holandii (zgodnie z Dyrektywami 90/642/EEC, 86/362/EEC i Rekomendacją 2001/42/EU) stwierdza, że w 2001 roku przebadano 2900 próbek, z czego 44% pochodzenia krajowego, 27% z UE i 28% spoza Unii Europejskiej. Czterdzieści trzy procent próbek z Holandii, 68% z krajów UE i 60% spoza EU wykazywało pozostałości pestycydów (Schee van der 2002).


Zagrożenia dla ludzi ze strony chorób występujących wśród zwierząt gospodarskich


Przemysłowe warunki chowu zwierząt przyczyniają się do występowania wielu chorób, na które są także narażeni ludzie. Z powodu salmonelozy w 2002 roku zachorowało w Czechach 26459 ludzi. Zwiększa się także zachorowalność na kampylobakteriozę. Od 1993 roku do 2002 zwiększyła się w Czechach ilość przypadków zachorowań na tą chorobę prawie dziesięciokrotnie. W Wielkiej Brytanii pod koniec lat dziewięćdziesiątych Campylobacter jejuni był najczęszczą przyczyną chorób pokarmowych u ludzi. Bakteria ta była też odkryta prawie u 48% kurczaków. Listeria monocytogenes w Wielkiej Brytanii wystąpiła u 66% świeżych i mrożonych produktów drobiarskich. W 1995 roku we Francji ser Brie był przyczyną 17 przypadków listeriozy u ludzi (PRO-BIO 2004). Należy wspomnieć także o groźnych zoonozach takich jak: gruźlica, bruceloza,   włośnica, echinokokoza,  wścieklizna,  toksoplazmoza, jersinioza,  wąglik, tularemia, nosacizna,  gorączka Q, chlamydioza,  wysoce zjadliwa grypa ptaków, gorączka doliny Rift,  pryszczyca,  gąbczasta encefalopatia bydła (Bovine spongiform encephalopathy - BSE) oraz kolibakterioza wywołana przez verotoksyczne i enterokrwotoczne Escherichia coli (MRiRW 2004).


Zagrożenia ze strony nawozów


Nawóz zgodnie z Dyrektywą azotanową, to każda substancja zawierająca związek azotu lub związki azotu, rolniczo wykorzystywana w celu zwiększania wzrostu roślinności; może on także obejmować odchody zwierzęce, pozostałości z gospodarstw rybackich oraz osady ściekowe (Rada Wspólnot Europejskich 1991). Pomimo, że średnie zużycie nawozów sztucznych (GUS 2003) w Polsce wynosiło w latach 2001/02 93,2 kg NPK/ha użytków rolnych (51,0 kg N/ha), to były w naszym kraju województwa, w których nawożenie nawozami sztucznymi przekraczało 105kg NPK /ha użytków rolnych [pomorskie 138,0 kg NPK/ha (w tym 63,4 kg N/ha), opolskie 134,3 kg NPK/ha (71,0kg N/ha), kujawsko-pomorskie 132,1 kg NPK (87,3 kg N/ha), zachodniopomorskie 114,0 (65,7) i wielkopolskie 107,0 (64,0)] i było ono „zbliżone” do średniego zużycia nawozów NPK we Francji w roku 2000/01. Powierzchnia użytków rolnych w 2001 roku w całej Polsce wynosiła 18523732 ha, a w tych 5 województwach 5671962 ha, czyli 30,6 procent ogólnej powierzchni UR (GUS 2001).

Nawozy uzyskane w drodze procesów chemicznych oraz gnojowica często są przyczyną występowania nadmiaru związków azotowych w roślinach uprawnych (tab. 1), glebie, wodzie powierzchniowej i podziemnej oraz w wodzie pitnej (Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej 2000; EAŚ 2004). Należy pamiętać, że wymagania fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia przez ludzi (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. - Dz. U. z dnia 5 grudnia 2002 r. Nr 203, poz. 1718) pozwalają, żeby zawierała ona maksymalnie 50mg/l azotanów, azotynów - 0,5mg/l oraz amoniaku - 0,5 mg/l. Koszt obniżenia ilości NO3 może wynosić 50-150 Euro na ha rocznie, a koszt usuwania azotanów z zanieczyszczonej wody jest dodatkowo 5-10 razy wyższy (EAŚ, 2004). W latach 1992-2001 w niektórych krajach europejskich stężenie azotanów w rzekach wzrastało, natomiast zawartość azotanów w wodach gruntowych Europy była niestety raczej niezmienna (EAŚ 2004).

Gnojowica zgodnie z Ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 91, poz. 876) o zmianie ustawy o nawozach i nawożeniu z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. 2000 Nr 89, poz. 991) jest nawozem naturalnym przeznaczonym do rolniczego wykorzystania. Taki ustawowy zapis doprowadzi do tego, że gnojowica będzie wielkim zagrożeniem dla środowiska w tych rejonach, gdzie powstają i powstaną fabryki produkujące wołowinę i wieprzowinę (MRiRW 2000, 2004). Gnojowica jest szczególnie niebezpieczna z punktu widzenia oceny składu biologicznego, bowiem zawiera grzyby, bakterie i wirusy stanowiące zagrożenie dla zdrowia zwierząt i ludzi. Występują między innymi bakterie Staphylococcus, Clostridium i Salmonella. Drobnoustroje patogenne wykazują długą przeżywalność w środowisku wodnym i glebowym. Średni czas przeżywalności gatunku Salmonella w gnojowicy wynosi od 49 (S. dublin) do 310 dni (S. anatum) (Kutera 1994).


Tabela 2. Zawartość azotanów w warzywach w 2001 roku


Wyszczególnienie

Zawartość azotanów

mg/kg świeżej masy

Próbki

z

przekroczeniem

%

NDZ

minimalna

maksymalna

średnia

Buraki ćwikłowe

1500

67

7438

1710

50,4

Marchew

400

3

2774

241

14,9

Pietruszka-korzeń

400

4

1937

398

38,7

Ziemniaki

200

3

767

132

17,6

Kalafiory

400

10

2825

409

22,9

Selery

400

3

1668

313

26,6

Sałata

2500

18

4846

1235

11,2

Rzodkiewka

1500

97

3737

1887

64,1

Kapusta biała

750

8

1540

630

27,5

Pomidory

200

3

319

28

0,6

Ogórki

400

3

414

79

0,4

Źródło: GUS 2003 wg Raportu z badań monitoringowych jakości gleb, roślin, produktów rolniczych i spożywczych w 2001r., Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Rada Monitoringu Jakości Gleb, Roślin, Produktów Rolniczych i Spożywczych, Warszawa 2002.


Erozja wodna i wietrzna


W Polsce zagrożenie potencjalne gleb użytkowanych rolniczo erozją wietrzną występuje na powierzchni 86332 km2, czyli 27,6% powierzchni ogólnej kraju. Przy czym słabe zagrożenie obejmuje 54203km2 (17,3%), średnie 29137 (9,3%), a silne 2992 km2 (1,0). Najwyższe zagrożenie występuje w takich województwach jak: łódzkie (45,7% powierzchni ogólnej województwa), podlaskie 42,6%, świętokrzyskie 37,1%, lubelskie 35,5%; kujawsko-pomorskie 34,3% i mazowieckie 33,0% (GUS 2003). Natomiast zagrożenie gruntów rolnych i leśnych erozją wodną powierzchniową obejmuje w Polsce 89074,9 km2 (28,5% ogólnej powierzchni). Słabe zagrożenie występuje na powierzchni 43019,4 km2 (13,8%), średnie 34455,0 km2 (11,0%) i silne 11600,5 (3,7%) (GUS 2003).


Organizmy genetycznie modyfikowane


Zgodnie z informacjami Zespołu do spraw GMO Departamentu Ochrony Przyrody, Ministerstwa Środowiska zarejestrowano od 1999 roku ogółem 89 wniosków, w tym o zamknięte użycie - 16 (w tym świnia 1, komórki ssaków z hodowli in-vitro 2, papryka 1, cięlę i królik 1), zamierzone uwolnienie do środowiska w celach innych niż wprowadzenie do obrotu - 33 (w tym burak cukrowy 11, kukurydza 5, śliwa 1, ogórek 3, rzepak ozimy 4 i ziemniak 5) oraz o wprowadzenie do obrotu – 40 (kukurydza 1, produkty z soi genetycznie modyfikowanej 39) (Ministerstwo Środowiska 2004).

Komunikat Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (dziś Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych) dotyczy wyników kontroli surowców oraz artykułów spożywczych i środków żywienia zwierząt pod kątem zawartości składników zmodyfikowanych genetycznie przeprowadzonych w II kwartale 2002 roku. W czasie kontroli 126 podmiotów gospodarczych, zajmujących się produkcją i obrotem artykułów spożywczych i pasz, obejmujących producentów i dystrybutorów, hurtownie oraz hiper- i supermarkety zlokalizowane na terenie całego kraju pobrano ogółem 104 próbki materiału, w celu oznaczenia zawartości organizmów modyfikowanych genetycznie. Materiał analityczny stanowiły nasiona soi i przetwory, ziarno kukurydzy i przetwory, ziemniaki i pomidory. Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, że około 90% śruty sojowej, znajdującej się w obrocie pochodziło z nasion soi modyfikowanej genetycznie. Około 4% śruty nie posiadała żadnej dokumentacji, określającej obecność lub brak modyfikacji genetycznych. Na podstawie dokumentacji znajdującej się w jednostkach kontrolnych, w przeważającej większości niemożliwe było ustalenie kraju pochodzenia nasion soi; posiadanie takich informacji ułatwiłoby ustalenie prawdopodobieństwa, czy dany surowiec mógł być modyfikowany genetycznie. Na podstawie przeprowadzonych badań analitycznych stwierdzono, że około 10% wszystkich zbadanych próbek zawierała produkt modyfikowany genetycznie w ilości powyżej 1% masy w sumie składników, z czego połowa z nich deklarowana była jako wolna od GMO (Inspekcja Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych 2002).

Tak było w roku 2002, w którym 34 firmy uzyskały zezwolenie na wprowadzenie do obrotu przede wszystkim śruty sojowej (ale także pełnotłustych, tostowanych nasion soi, obłuszczonych nasion soi, paszowych mączek sojowych, makuchu sojowego paszowego po ekstrakcji oleju oraz łamanych, obrabianych termicznie nasion soi) z nasion genetycznie zmodyfikowanej odmiany soi będącej produktem pochodzącym z genetycznie zmodyfikowanej odmiany soi (Glicyne max. L cv A 5403), linii 40-3-2 o ściśle określonej sekwencji wprowadzonych genów, charakteryzującej się cechą odporności na herbicyd Roundup Ready®. Drugiego sierpnia 2002 roku także firma Monsanto Polska Sp. z o.o. uzyskała zezwolenie na wprowadzenie do obrotu kukurydzy genetycznie zmodyfikowanej linii MON 810 z wprowadzonym genem cryIA (b) pochodzącym z Bacillus thuringiensis kurstaki (Btk) (Ministerstwo Środowiska 2004).


Zagrożenie dla różnorodności biologicznej

W Polsce występowały i występują zagrożenia dla różnorodności biologicznej typowe dla współczesnej cywilizacji. Do nich należy zaliczyć (Ministerstwo Środowiska 2003):

postępującą urbanizację i zagospodarowanie kraju, realizowane często bez uwzględnienia wymagań ekologicznych (w tym zasad ochrony różnorodności biologicznej), prowadzące m.in. do likwidacji powierzchni naturalnej i półnaturalnej przyrody, zaburzenia funkcjonowania ekosystemów (w tym ich łączności) oraz dysharmonii krajobrazu;

- procesy eutrofizacji, odwadniania, zakwaszenia gleb, skażenie toksycznymi związkami chemicznymi bądź zmianami termicznymi oraz wywołaną przez człowieka sukcesją, co powoduje zmiany cech naturalnych siedlisk/biotopów/ekosystemów oraz zmiany walorów przyrodniczych;

- zmiany sposobów użytkowania ziemi, w tym ograniczenie lub zaniechanie tradycyjnych metod produkcji rolnej i wywoływane przez nie zjawiska sukcesji, powodujące przekształcenia struktury krajobrazu oraz zarówno likwidację i fragmentację siedlisk/ekosystemów jak i uproszczenie, ujednolicenie i zniszczenie mozaiki siedlisk;

- negatywną presję człowieka na gatunki postrzegane jako konfliktowe (np. bóbr, kormoran, wydra), co powoduje ograniczenie liczebności ich populacji;

- nadmierną eksploatację populacji wybranych gatunków dziko żyjących, co powoduje ograniczenie liczebności ich populacji i zburzenie równowagi ekologicznej;

- postępującą synantropizację fauny i flory oraz przenikanie gatunków obcych (w tym także ich planowe lub przypadkowe introdukcje), co powoduje wypadanie gatunków rodzimych, słabszych konkurencyjnie;

- genetyczne modyfikacje gatunków i ich uwalnianie do środowiska, czego efekty są w większości przypadków jak dotychczas nierozpoznane.

Rolnictwo ma od wieków silny wpływ na ukształtowanie obszarów wiejskich, a różnorodność biologiczna na tych obszarach jest uzależniona w dużym stopniu od uprawy roli (EAŚ, 2004). Krajowa strategia ochrony i umiarkowanego użytkowania różnorodności biologicznej wymienia następujące zagrożenia ze strony rolnictwa dla różnorodności biologicznej (Ministerstwo Środowiska 2003, Weigle 2003): intensyfikacja produkcji rolnej przejawiająca się rozszerzaniem upraw wielkopowierzchniowych, ograniczeniem powierzchni naturalnej i półnaturalnej przyrody (zadrzewień śródpolnych, oczek wodnych, miedz); wypadanie gatunków towarzyszących uprawom (zarówno roślin i zwierząt); izolacja populacji dzikożyjących gatunków w enklawach w przestrzeni rolniczej; zmiana warunków siedliskowych wynikająca ze zwiększenia erozji; zwiększenie stosowania środków ochrony roślin i zwiększenie stosowania nawozów; zmiana warunków siedliskowych (eutrofizacja siedlisk); wprowadzanie nowych, wysokoplennych odmian roślin uprawnych i ras zwierząt gospodarskich, w tym także zmodyfikowanych genetycznie (GMO); zanikanie starych, tradycyjnych odmian i ras; zmniejszanie się zasobów wodnych oraz zmienianie się stosunków wodnych; prowadzenie melioracji, w tym obszarów cennych przyrodniczo; niewystarczająca ochrona cennych ekosystemów wodnych i błotnych przed zanieczyszczeniami spływającymi z pól i obiektów hodowlanych; zaprzestanie użytkowania łąk i pastwisk.

Chmielewski i Węgorek (2003) podają, że głównym zagrożeniem dla różnorodności biologicznej i krajobrazowej rolniczej przestrzeni produkcyjnej po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej może być: zwiększenie powierzchni gospodarstw rolnych (zwiększenie powierzchni pól, monokultury upraw wielkopowierzchniowych, likwidacja miedz, zadrzewień, zakrzewień, lokalnych mokradeł); większe zużycie wody dla celów rolniczych; wzrost chemizacji rolnictwa; używanie ciężkiego sprzętu rolniczego; budowa wielkich ferm hodowlanych, upadek pasterstwa, wprowadzenie odmian i ras gatunków genetycznie zmodyfikowanych.


Podsumowanie


Człowiek wchodząc „w związek pokrewieństwa z innymi stworzeniami: jest powołany do ich używania, do zajmowania się nimi oraz, wciąż według opisu Księgi Rodzaju (2,15), zostaje umieszczony w ogrodzie, aby go uprawiał i doglądał, ponad wszystkimi innymi istotami oddanymi przez Boga pod jego władanie Księga Rodzaju (1,25-26). Ale równocześnie człowiek ma pozostać poddany woli Boga, który mu zakreśla granice używania i panowania nad rzeczami Księga Rodzaju (2,16-17), podobnie jak obiecuje mu nieśmiertelność (Księga Rodzaju 2,9; Księga Mądrości 2,23). Człowiek więc, będąc obrazem Boga, ma również prawdziwe z Nim pokrewieństwo” (Jan Paweł II 1987).

„Zgodnie z tym nauczaniem rozwój nie może polegać tylko nadużyciu, na władaniu i na nieograniczonym posiadaniu rzeczy stworzonych i wytworów przemysłu, ale nade wszystko na podporządkowaniu posiadania, panowania i użycia podobieństwu człowieka do Boga oraz jego powołaniu do nieśmiertelności” (Jan Paweł II 1987).

(…)”Gdy człowiek okazuje nieposłuszeństwo Bogu i odmawia poddania się jego panowaniu, wówczas natura buntuje się przeciw człowiekowi, i nie uznaje go za swego „pana”, gdyż zaćmił on w sobie obraz Boży” (Jan Paweł II 1987).

  1   2   3   4

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon©Dr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon©Dr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu iconDr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon© Dr. Roman andrzej śniady uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon© Dr. Roman andrzej śniady uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu icon©Dr inż. Roman Andrzej Śniady Uniwersytet Przyrodniczy

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu iconAkademia Rolnicza we Wrocławiu Zasady publikacji oryginalnych prac badawczych zgłoszonych na

© Dr inż. Roman Andrzej Śniady Akademia Rolnicza we Wrocławiu iconAndrzej Kotala Akademia Rolnicza w Krakowie, Katedra Socjologii I Rozwoju Wsi

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom