Konspekt całego kursu




Pobierz 302.08 Kb.
NazwaKonspekt całego kursu
strona12/17
Data konwersji03.09.2012
Rozmiar302.08 Kb.
TypKonspekt
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

19. Teoria wiedzy - Locke, Berkeley, Hume

John Locke (1632-1704)


Empiryzm:

Nie ma idei wrodzonych (tabula rasa)

Wiedza pochodzi ze zmysłów:

- doświadczenie wewnętrzne i zewnętrzne

- idee proste, złożone i abstrakcyjne

- jakości pierwotne (obiektywne, np. kształt) i wtórne (subiektywne, np. smak i kolor).


Problem tożsamości osobowej – jakie są granice bycią tą samą osobą.


Obrazy, które widzimy, istnieją w umyśle!

Skąd wiemy o ich przyczynach zewnętrznych?

George Berkeley (1685-1753)


Przedmioty, które widzimy istnieją TYLKO w umyśle.

Zarówno jakości pierwotne, jak wtórne są subiektywne.

Są kombinacjami idei w naszym umyśle (jabłko jest sumą kształtu, ciężkości, koloru, smaku – czyli jakości zmysłowych).

Wszystkie przedmioty istnieją tyko wówczas, gdy są postrzegane („Esse est percipi”).

Źródłem obrazów i ich stałości jest Bóg.


Komentarz:

Filmy rysunkowe – ciągłość jest wytworem umysłu

Konieczność ujednolicenia mechanizmu widzenia we śnie i na jawie, a także w sytuacji złudzenia.

David Hume (1711-1776) – epistemologia


Skrajny empiryzm: Impresje i idee i jego sceptyczne konsekwencje:


Sceptycyzm:

* „ja to wiązka wrażeń”


Antonio Damasio:

(1) wrażenia fizyczne,

(2) ogół przekonań o sobie,

(3) poczucie „ja”.


* przyczynowość: nie obserwujemy jej

(Jednak Hume używa pojęcia przyczyny przy wielu okazjach, np. że regularne następowanie zjawisk jest przyczyną powstania (nieuzasadnionego) pojęcia przyczyny.)


* Wszelka wiedza jest

albo aprioryczna (oparta na definicjach pojęć i tym, co można z nich wywnioskować),

albo aposterioryczna (oparta na obserwacjach).


Pierwsza jest pewna, lecz nie mówi nic o rzeczywistości, bo odnosi się tylko do pojęć, które sami zdefiniowaliśmy;

druga nigdy nie będzie pewna.


* Bóg – krytyka dowodu z celowości: istnieją przypadki ładu, który powstaje samoistnie (np. w roślinach), a nawet gdyby przyjąć istnienie jakiegoś rodzaju „stwórcy”, nie musi on być podobny do Boga (może być złośliwy lub nieudolny). Ostateczny cios dowodowi celowościowemu zadała teoria Darwina.

Immanuel Kant (1724-1804) – epistemologia


Zjawiska (czyli idee) powstające w umyśle pod wpływem bodźców pochodzących od zewnętrznej wobec umysłu rzeczy w sobie.

Przewrót kopernikański: zjawiska (to, co widzimy) zależą od struktury umysłu, czyli świat widzialny dostosowuje się do nas, a nie my do niego.

Nie mamy podstaw, by wypowiadać się na temat Boga, duszy i wolności. Z powodów praktycznych należy wierzyć w Boga i uważać się za wolnych - bez tego moralność straciłaby sens.

Skąd wiemy, co jest wrodzone i konieczne?

Skąd wiemy, że istnieje rzecz w sobie i jest przyczyną zjawisk?

Jak człowiek może być jednocześnie zjawiskiem i rzeczą w sobie?


Komentarz. Rozwiązanie: hipotetyzm:

Wiedza nigdy nie jest pewna

Wiedza jest tworzona umyśle

Hipotezy muszą być niesprzeczne

20. Etyka Oświecenia


Problem egoizmu i moralności bez Boga: Hobbes, Locke, Smith, Hume, Rousseau, Kant, Bentham.


Historia Anglii:

Henryk VIII – powstaje kościół anglikański

Elżbieta I– umacnia protestantyzm, katolicyzm jest prześladowany jako religia autorytarna i niepatriotyczna

1649 Wojna domowa w Anglii, ścięcie Karola I, niepopularnego katolika, przez Cromwella, fanatycznego purytanina

1651 Hobbes publikujue Leviathana

1688 Chwalebna Rewoucja – ludność obala katolika Jakuba (Jamesa) II i daje władzę jego protestanckiej córce Mary i jej mężowi Williamowi Orańskiemu

1689 Parlament angielski przyjmuje Bill of Rights – gwarantuje on prawa obywatelskie, ustanawia monarchię konstytucyjną, władza nie pochodzi od Boga, lecz ma służyć ludziom

1690 Locke publikuje Essay Concerning Human Understanding and Two Treatises of Government

Parlament zdobył mocną pozycję (decydował o nowych podatkach wprowadzanych przez króla, gdy ten prowadził wojny). Ukształtował się system demokratyczny (dwupartyjny; uprawnionych do głosowania było ok. 20% mężczyzn) i podległość całego kraju stanowionym przez parlament prawom.

W następny stuleciu (XVIII) nastąpił gwałtowny rozwój gospodarczy kraju. Najpierw Londyn stał się miastem konsumpcji (20 tys. sklepów) i rozrywki dla ziemiaństwa (Celnie sportretował to William Hogarth http://www.youtube.com/watch?v=W6EVj6Ls_K0 ). Następnie decydującą rolę zaczęli odgrywać kupcy i handel zamorski (moralność stała się wówczas bardziej rygorystyczna, purytańska). Następnie zaś dołączył się rozwój produkcji fabrycznej (wówczas pojawiło się dzieło Smitha). Tak narodził się angielski kapitalizm, oparty na filarach: państwa stabilnego prawa, konsumpcji, szerokiej wymianie dóbr i intensywnej produkcji. Towarzyszyła temu zdyscyplinowana moralnie postawa większości społeczeństwa (zarówno pracowników, jak kapitalistów); spragnione luksusu ziemiaństwo, choć długo zachowało pozycję społeczną, nie hamowało rozwoju gospodarki chronionej przez prawo.

Thomas Hobbes (1588-1679)


Ludzie są z natury agresywnymi egoistami.

Stan natury – wojna wszystkich ze wszystkimi.

Kontrakt i wybór władcy (wolni ludzie, kierując się swoimi potrzebami zawierają umowę, by ustanowić władzę. Jej podstawą są pragnienia i wola ludzi, a nie absolutne dobro).

Poświęcamy wolność w imię bezpieczeństwa.


Krytyka.

1 Pierwsi władcy na pewno nie zostali wybrani.

2 Władca absolutny jest wątpliwą gwarancją bezpieczeństwa

3 Ludzie zachowują się jak agresywni egoiści, gdy brak im rozsądku, kultury i elementarnych instytucji społecznych.

John Locke (1632-1704)


Człowiek nie jest z natury agresywny, lecz pracowity i pokojowo nastawiony do świata (por. Daniel Defoe w powieści Robinson Cruzoe).

Prawo naturalne - nakazuje szacunek dla życia, wolności i własności drugiego człowieka.

Twórcą państwa jest suwerenny lud, który wybiera władzę, by zapewnić konieczną organizację życia publicznego i jednolite stosowanie prawa.

Prawo stanowione musi być zgodne z prawem naturalnym, a władza musi być podzielona.


1. Były to postulaty przyjęte bez uzasadnienia.

2. Demokracja działa, gdy elity stoją na jej straży.

David Hume (1711-1776) - etyka


Twierdzenia o faktach (np. „Ziemia jest kulista”) i twierdzenia o wartościach („Kradzież jest złem”, „Nie powinno się kraść”).

Tylko pierwsze można uzasadnić (choć nie ostatecznie), drugie są kwestią subiektywnych preferencji.

Z tego, co „jest” nie można wyprowadzić wiedzy o tym, jak „powinno” się postępować.

Kompromis rozsądnych egoistów – sprawiedliwość, własność prywatna. Równość wymagałaby terroru.


Dobro po prostu i dobro dla kogoś

Wiara w życzliwą naturę ludzką


Dylemat więźnia.


konfiguracja

Więzień A otrzymuje

Więzień A wybiera

Więzień B wybiera

Więzień B otrzymuje

1

2 lata (R)

lojalność (C)

lojalność (C)

2 lata (R)

2

kilka miesięcy (T)

nielojalność (D)

lojalność (C)

20 lat (S)

3

20 lat (S)

lojalność (C)

nielojalność (D)

kilka miesięcy (T)

4

10 lat (U)

nielojalność (D)

nielojalność (D)

10 lat (U)



Bernard de Mandeville (1670 - 1733)



Fable of the Bees: or, Private Vices, Publick Benefits (1705, 1714, 1723)

Wady i niemoralność ludzi przyczyniają się do bogactwa wspólnoty (ul rozwija się dzięki egoizmowi i zachłanności pszczół), nie należy ich więc korygować.

Adam Smith (1723-1790)


The Theory of Moral Sentiments (1752)

Teoria uczuć moralnych:

- wiara w empatię i życzliwość natury ludzkiej

- zinternalizowany bezstronny obserwator


The Wealth of Nations (1776)

O bogactwie narodów:

podział pracy, wymiana towarów,

nieskończony rozwój korzystny dla wszystkich

niewidzialna ręka wspomniana tylko raz!


Rola państwa:

– nie ingeruje w proces produkcji i ustalania cen

– stoi na straży rywalizacji (aby monopole nie zdominowały rynku) i interesu państwa


Egoizm jest ograniczany przez uczucie sympatii.


Smith a szkoła chicagowska (Milton Friedman i in.)

- potęga państwa czy niezależność gospodarki od państwa?


Krytyka.

1. Wolny rynek bez nadzoru państwa wyłania nowe elity, które mogą go stłumić.

2. Natura ludzka (uczucie sympatii) nie chroni przed eskalacją agresji i egoizmu, co ma miejsce, gdy nasila się rywalizacja.

3. Nawet poprawnie działający wolny rynek prowadzi do nędzy części społeczeństwa, a często do upadku kultury. Państwo potrzebuje elit, które stoją na straży moralności i tych ideałów, które są potrzebne ludziom, a nie wynikają z rozwoju materialnego. Większość wielkiej sztuki Europy została zainspirowana przez elity, a nie przez mechanizmy rynkowe. Ponieważ wolny rynek napędzany jest przez rywalizację i zachłanność, wyłonione przez niego elity mogą nie potrafić wyjąc poza horyzont tych celów. Ameryka nie wydała Beethovena ani Michała Anioła.


Kapitalizm angielski powstał pod kontrolą państwa, które dbało o dopływ taniej siły roboczej (pola zamieniano na pastwiska, co zmuszało chłopów do emigracji do miast, gdzie z kolei zakaz żebractwa zmuszał ich do przyjmowania każdej pracy). Zgromadzone bogactwo posłużyło Anglii do umocnienia ogólnoświatowego imperium.

Jeremy Bentham (1748 - 1832)


Moralność oparta na przyjemności


Introduction to Principles of Morals and Legislation (1780-1789)

Prawnik – system prawniczy

dla każdego dobrem jest przyjemność

celem życia jest jak największa maksymalizacja przyjemności (utylity „użyteczność” znaczyło tyle co „satysfakcja”)

celem życia społecznego jest jak największe dobro jak największej liczby ludzi (tzw. „zasada użyteczności”)

motywy nie mają znaczenia, ważny jest skutek działania


Krytyka:

1. Czy maksymalizacja przyjemności jest jedynym dobrem? Czy jakość nie ma znaczenia?

2. Czy ocena człowieka może się opierać na dobru dla kogoś?

3. Jak uzasadnić zasadę użyteczności? Czy należy poświęcać siebie dla innych?

4. Czy słuszna jest niesprawiedliwa maksymalizacja? Janosik.


Obrona:

czy można działaś wbrew własnej przyjemności?

Jean Jacques Rousseau (1712-1778)


Romantyzm i rewolucja


Sentymentalizm i wychowanie dzieci (jego powieść Emil).

Człowiek natury – dobry, lecz egoistyczny.

Rozwój cywilizacji - eskalacja egoizmu, zachłanności, cynizmu i pychy. Silni stworzyli wyzysk. Wszyscy zaś tracą autentyczność.

Rozwiązanie - nie „powrót do natury”, lecz umowa społeczna.

Wola wszystkich a wola powszechna i podporządkowanie jednostki, która poddając się bez reszty woli powszechnej zachowuje wolność i wyzwala się zarazem z egoizmu.

Moralność i prawo są wytworem społeczeństwa, ale odkrywanego przez filozofów specjalistów – zapowiedź rewolucyjnego terroru.


Historia: Rewolucja francuska (1789), terror, niszczenie świadectw religijnej przeszłości Francji, wojny napoleońskie i ostatecznie Napoleon stając się cesarzem (1804) przekreśla ideały rewolucji. Bywa postępowy, lecz przede wszystkim staje się francuskim nacjonalistą pragnącym zapewnić Francji bezwzględną dominację w Europie.


MUZYKA

Beethoven – rewolucjonista jak Rousseau, choć działał po rewolucji


http://www.youtube.com/watch?v=nd0gptJlWBw

Ludwig van Beethoven: Symphony nr. 5 in C minor, Für Elise, Symphony nr. 3 in E flat major "Eroica", Symphony nr. 6 in F major "Pastoral", Violin sonata nr. 5 in F major "Spring", Piano concerto nr. 5 in E flat major "Emperor", Piano sonata nr. 8 in C minor "Pathétique", Triple concerto for piano, violin and violoncello in C major, Romance for violin and orchestra in F major, Piano sonata nr. 14 in C sharp minor "Moonlight", String quartet nr. 16 in F major, Violin concerto in D major, Symphony nr. 7 in A major, Symphony nr. 9 in D minor (with Ode to Joy)

http://www.youtube.com/watch?v=REyxXR70wdI&feature=related


Historia Prus:

1191 Zakon krzyżacki powstaje w czasie III krucjaty by opiekować się rannymi i chorymi krzyżowcami

1224 usiłują stworzyć niezależne państwo na Węgrzech, ale zostają przegnani

1226 Konrad mazowiecki sprowadza ich do Polski, by chrystianizowali pogańskich Prusów

Krzyżacy tworzą niezależne państwo ze stolicą w Malborku, zagarniając coraz większe obszary na Bałtykiem

1410 zostają pokonanie pod Grunwaldem, 1466 w Toruniu

1525 mistrz Albrecht Hohenzollern rozwiązuje państwo zakonne, przechodzi na luteranizm, składa hołd lenny Zygmuntowi Staremu („Hołd Pruski” Matejki) i rozpoczyna budowę państwa świeckiego - Prus

Hohenzollernowie panują w Prusach (Królewiec) i w Brandenburgii (Berlin), stopniowo łącząc te państwa i uniezależniając Prusy od Polski. Najważniejsi władcy to Fryderyk Wilhelm „Wielki Elektor” (władał 1620-1688), który uczynił z Prus państwo silne i absolutystyczne, oraz Fryderyk II Wielki (władał 1740-1786), władca absolutny, miłośnik sztuki francuskiej, filozofii (gościł Woltera), muzyki (J.S. Bacha) i wojny. Uczynił z Prus państwo tolerancyjne i militarystyczne (pruski porządek).

Immanuel Kant - etyka


Aby czynić dobro:

- trzeba być wolnym (czyny pod przymusem nie są oceniane moralnie),

- nie dążyć do przyjemności czy innej korzyści, czyli bezinteresownie spełniać obowiązek ujęty w imperatywach kategorycznych.

(1) Pierwszy nakazuje postępować zgodnie z zasadami, co do których możemy chcieć, by stały się powszechnym prawem.

Jego podstawą jest złota reguła i oświeceniowe traktowanie społeczeństwa jako wspólnoty równych.

(2) Drugi nakazuje traktowanie człowieczeństwa w sobie i w innych istotach zawsze także jako celu, a nie tylko jako środka, czyli zabrania instrumentalnego traktowania ludzi.


Postępowanie moralne nie dopuszcza wyjątków.

John Rawls – wybór za zasłoną niewiedzy


Krytyka. Przy dosłownym rozumieniu pojawiają się następujące wątpliwości:

1 Postulat bezinteresowności jest trudny do zrealizowania – motywem przestrzegania imperatywów może być radość z posiadania czystego sumienia.

2 Kant zdaje się pomijać społeczną funkcję moralności. Postępowania moralne powinno się opłacać.

3 Pierwszy imperatyw dopuszcza postępowanie niemoralne (rasista przecież pragnie, by wszyscy byli rasistami), a zakazuje moralnego (kto umiera za ojczyznę wcale nie chce, by wszyscy jego rodacy też za nią umarli).

Wynika to po części z wieloznaczności złotej reguły.

4. Normy nie mogą być bezwyjątkowe.

Lawrance Kohlberg


Trzy poziomy rozwoju motywacji moralnych.


•ETAP PRZEDKONWENCJONALNY – liczy się mój interes:

STADIUM 1 Posłuszeństwo autorytetowi: chcę uniknąć kary.

STADIUM 2 Indywidualistyczny egoizm: przestrzegam reguł, dopóki mam z tego korzyść.


•ETAP KONWENCJONALNY – liczą się aprobowane postawy i normy:

STADIUM 3 Konformizm: chcę być lubiany.

STADIUM 4 Szacunek dla prawa i porządku: chcę dbać o ład społeczny.


•ETAP POKONWENCJONALNY – liczy się głęboko przemyślane dobro:

STADIUM 5 Szacunek dla praw człowieka: chcę umacniać demokratyczna umowę społeczną.

STADIUM 6 Troska o sprawiedliwy ład dla wszystkich: chcę pomóc ludziom żyć godnie.


Oświeceniowa rewolucja w moralności

Przed oświeceniem wierzono, że moralność musi być oparta na absolutnym obiektywnym dobru (Platon, Arystoteles), albo na woli Boga (Augustyn, Tomasz), państwo zaś miało służyć umacnianiu moralności i realizacji woli bożej na ziemi.

Oświecenie podważyło te przekonania i zaczęło je zastępować koncepcjami moralności tworzonej przez ludzi (pojedynczo lub zbiorowo).

Hobbes – dobre jest to, co ludzie cenią, władza wynika z umowy

Locke – ideały przedstawione jako uprawnienia dane przez Boga, umowa dotyczy wyboru rządu do ich egzekwowania

Rousseau – hipoteza jednorodnej woli całego społeczeństwa definiowanej na podstawie umowy

Hume – dobro subiektywne opiera się na emocjach i własnym interesie, moralność społeczna – na kompromisie racjonalnych egoistów

Smith – podobnie jak Smith, kompromis rywalizujących ludzi jest wystarczającą podstawą dla społeczeństwa

Bentham – Maksymalizowanie przyjemności społecznej jako cel

Kant – Rozum bez Boga, o własnych siłach wskazuje słuszne wybory, podstawa jest równość ludzi, szacunek i bezinteresowność

Rawls – próba znalezienia lepszej podstawy dla ideałów Kanta i Roussea: słuszna moralność powstaje za zasłoną niewiedzy


CIVILISATION

http://www.youtube.com/watch?v=hDmubeqjZKA&feature=related

- romantyzm, natura

http://www.youtube.com/watch?v=TmYLIy9ajs4&feature=related

- romantyzm, rewolucja, Beethoven
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

Powiązany:

Konspekt całego kursu iconOpisy kursu kod kursu: etp2018 Nazwa kursu: Elektroniczna aparatura medyczna do badań układu krążenia

Konspekt całego kursu iconOpis kursu kod kursu: ftp2965 Nazwa kursu: soczewki kontaktowe

Konspekt całego kursu iconOpis kursu Kod kursu: etp2921 Nazwa kursu: Mikroprocesory

Konspekt całego kursu iconOpisy kursów kod kursu: chp1004 Nazwa kursu: Fizykochemia materiałów

Konspekt całego kursu iconDr Weronika Szubko-Sitarek Opis kursu Nazwa kursu: Konwersatorium orientujące

Konspekt całego kursu iconOpisy kursów kod kursu: ftp2022 Nazwa kursu: technologie optyczne

Konspekt całego kursu iconOpis kursu: Jadwiga Uchman, konwersatorium orientujące, II rok Nazwa kursu

Konspekt całego kursu iconOpis kursu Jadwiga Uchman, seminarium magisterskie Nazwa kursu

Konspekt całego kursu iconTytuł kursu: Controlling procesów (przedmiot do wyboru) Autor kursu

Konspekt całego kursu iconOpis kursu Nazwa kursu: Żyjąc przez literaturę Prowadzący

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom