Jak polskie prawo




Pobierz 105.27 Kb.
NazwaJak polskie prawo
strona1/2
Data konwersji01.10.2012
Rozmiar105.27 Kb.
TypDokumentacja
  1   2





JAK POLSKIE PRAWO

CHRONI DOBRA DZIECI


Opracowała: mgr Aneta Lisiak


Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi

w Zgierzu

SPIS TREŚCI





CZĘŚĆ I JAK PRAWO CHRONI DOBRA DZIECKA?



3



    1. Podstawowe akty prawne regulujące prawa dzieci

    2. Dziecko- ofiarą przestępstwa

3

5



CZĘŚĆ II JAK PRAWO REGULUJE RELACJE POMIĘDZY

DZIEĆMI A RODZICAMI?




10



    1. Władza rodzicielska

    2. Dziecko a rozwód rodziców

    3. Alimenty dla dziecka

    4. Przysposobienie (adopcja)

    5. Zdolność do czynności prawnych dziecka



10

14

15

16

17

CZĘŚĆ III JAK POMÓC DZIECKU?

    1. Kto może zgłosić fakt krzywdzenia dziecka?

    2. Jak i gdzie interweniować?

    3. Jakie są uprawnienia i zobowiązania osób lub instytucji zawiadamiających o przestępstwie?

    4. Izolacja dziecka od sprawcy krzywdzenia



18


18

19


23

25







CZĘŚĆ I




JAK PRAWO CHRONI DOBRA DZIECI?




1.1. PODSTAWOWE AKTY PRAWNE

REGULUJĄCE PRAWA DZIECI




Naczelnym aktem w polskim systemie prawnym jest Konstytucja, która stanowi podstawowe prawa zarówno naczelnych organów władzy jak i zwykłych obywateli. To na jej podstawie kształtuje się pozostała część przepisów prawnych. Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997r. w rozdziale II zawiera przepisy dotyczące wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela. Często zapominamy, że dzieci są takimi samymi obywatelami jak dorośli i że te przepisy odnoszą się również do nich. Przepisy te powinny stanowić ważną wskazówkę w sposobie traktowania dzieci w każdej sferze ich życia: w rodzinie, szkole, placówkach opiekuńczych, sądzie.

Art. 72 Konstytucji zapewnia wprost ochronę praw dziecka:

1. Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją.

2. Dziecko pozbawione władzy rodzicielskiej ma prawa do opieki i pomocy władz publicznych.

3. W toku ustalenia praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.


W art. 47 Konstytucji ustawodawca gwarantuje każdemu prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Przepis ten w tym samym stopniu dotyczy dzieci, co jak i innych obywateli. Naturalnie stopień decydowania o życiu osobistym jest ograniczony innymi przepisami prawa, np. dotyczącymi władzy rodzicielskiej i należy podać w wątpliwość czy przepis taki należy stosować wprost tzn. czy daje on dziecku uprawnienie do ewentualnej inicjatywy przed organami władzy publicznej.

Z art. 48 Konstytucji wynika, że:

Rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Wychowanie to powinno uwzględniać stopień dojrzałości dziecka, a także wolność jego sumienia i wyznania oraz jego przekonania.

Przepis ten potwierdza, że dziecko ma prawo do własnego zdania, własnych poglądów i zobowiązuje rodziców do brania tych przekonań pod uwagę w wychowaniu dzieci. Przepis ten jest do pewnego stopnia rewolucyjny, gdyż wyznacza kierunek zgodny ze sposobem traktowania obywatela w państwie prawa.

Art. 63 Konstytucji uprawnia każdego do składania petycji, wniosków i skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Przepis ten uprawnia więc także dzieci do zajmowania stanowiska w sprawach ich dotyczących, również wtedy gdy dotyczy to sposobu działania organów wymienionych w Konstytucji.

Kodeks pracy zabrania zatrudniania dzieci, które nie ukończyły 15 lat. Te, które znajdują się w wieku pomiędzy 15 a 18 rokiem życia, można zatrudnić do pracy tylko w ściśle określonych prawem sytuacjach, tzn. kiedy dziecko ukończyło szkołę podstawową, a lekarz stwierdził, że dana praca nie zagraża jego zdrowiu. Dziecko, które nie ukończyło 18 roku życia i które nie posiada jeszcze kwalifikacji zawodowych może zostać zatrudnione w celu przygotowania zawodowego, np. w warsztacie samochodowym, cukierni, piekarni. Dzieci młodsze można zatrudniać jedynie do lekkich prac sezonowych i dorywczych, np. zrywania owoców. Naruszając te przepisy potencjalny pracodawca naraża się na karę grzywny. Kodeks pracy nie reguluje zagadnień związanych z pracą, którą dzieci wychowujące się na wsi i pracujące w gospodarstwach swoich rodziców bez względu na wiek czy porę roku.

Kodeks karny i kodeks postępowania karnego nie wymieniają bezpośrednio przepisów chroniących prawa dzieci. W kodeksie karnym nie znajdziemy specyficznych regulacji odpowiedzialności, jaką ponosi człowiek, który popełni przestępstwo wobec dziecka. Przestępstwo jest czynem, który narusza pewne określone dobro, tak więc kodeks karny określa, które zachowania w naszym społeczeństwie naruszają ważne wartości i które należy karać. Zgodnie z prawem ukarać można człowieka tylko za takie zachowanie, które uznane jest w przepisach kodeksu karnego za przestępstwo.


1.2. DZIECKO- OFIARĄ PRZESTĘPSTWA


Odpowiedzialności karnej podlega nie tylko ten, kto dokonał przestępstwa, ale również ten, kto usiłował je popełnić, ale mu się nie udało, kto podżegał do popełnienia przestępstwa oraz ten, kto pomagał w jego popełnieniu lub kto polecił innej osobie popełnić przestępstwo, wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie (art. 13-19 k.k.).

Prawo karne przewiduje odpowiedzialność za następujące czyny, które naruszają dobro dziecka:


ZNĘCANIE SIĘ NAD DZIECKIEM


Art. 207 k.k.

§ 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub§ 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do lat 12.


Przestępstwo znęcania się jest przestępstwem ściganym z urzędu co oznacza, że nie trzeba składać wniosku, aby policja rozpoczęła przygotowanie przygotowawcze. Każda osoba, nawet obca, której wiadomo, że takie przestępstwo występuje albo wystąpiło, może zawiadomić o tym policję lub prokuratora. Organy ścigania mają obowiązek wszcząć postępowania po otrzymaniu takiego zawiadomienia.

Znęcanie się jest działaniem lub zaniechaniem polegającym na umyślnym zadawaniu bólu fizycznego lub dolegliwych cierpień moralnych, powtarzającym się albo jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie, np. bicie, głodzenie, straszenie, znieważanie, wyrzucanie z mieszkania. Osobą pokrzywdzonym według przedstawionego przepisu może być osoba małoletnia, czyli taka, która nie osiągnęła 18 lat.

Art. 104 k.w. mówi o tym, że kto skłania do żebrania małoletniego albo osobę bezradną pozostającą w stosunku zależności od niego lub oddanego pod jego opiekę podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Matka nakazując swoim dzieciom w wieku 3 i 6 lat przebywanie do późnych godzin nocnych na ulicy może odpowiadać z art. 106 k.w.: kto mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 dopuszcza do jego przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia i życia podlega karze grzywny albo karze nagany.


Zakres zachowań, które można kwalifikować jako znęcanie się, jest bardzo duży- od wyzwisk, gróźb, poprze emocjonalne odrzucenie, po nadmierne wymagania i nieliczenie się z możliwościami rozwojowymi dziecka. Krzywdzenie emocjonalne to bez wątpienia najczęściej występujący rodzaj krzywdzenia dzieci. Równocześnie jednak stosowanie emocjonalnej przemocy wobec dziecka jest najłatwiejsze do ukrycia, a jego konsekwencje ujawniają się na ogół dopiero po upływie dłuższego czasu.


ROZPIJANIE DZIECKA


Art. 208 k.k.

Kto rozpija małoletniego, dostarczając mu napoju alkoholowego, ułatwiając jego spożycie lub nakłaniając go do spożycia takiego napoju, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


Przez napój alkoholowy rozumie się każdy napój zawierający alkohol w stężeniu przekraczającym 1,5%. Ochroną objęty jest każdy małoletni, niezależnie od tego, czy sprawcą czynu jest rodzic, opiekun dziecka czy inna osoba dorosła.


NIEPŁACENIE ALIMENTÓW NA DZIECKO



Art. 209 k.k.

§ 1. Kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez nie łożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ja na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Ściąganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu opieki społecznej lub właściwej instytucji.

§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego ściganie odbywa się z urzędu.


Jest to przestępstwo ścigane na wniosek osoby pokrzywdzonej, aby więc wszcząć postępowanie w tej sprawie, należy wniosek złożyć w prokuraturze albo na policji najbliższej miejsca zamieszkania dziecka. Odpowiedzialność z art. 209 k.k. ponosi ta osoba, która ma ustawowy obowiązek utrzymania osoby najbliższej (np. rodzice w stosunku do dzieci) lub ta osoba, która jest zobowiązana do opieki przez orzeczenie sądu.

Zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oznacza nie tylko zapewnienie koniecznych środków do utrzymania dziecka ale również do uzyskania niezbędnego wykształcenia i korzystania z dóbr kulturalnych.


PORZUCENIE DZIECKA



Art. 210 k.k.

§ 1. Kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej 15 lat albo osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę porzuca podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli następstwem czynu jest śmierć osoby określonej w § 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.


Jest to przestępstwo ścigane z urzędu. Organy ścigania są zobowiązane do wszczęcia postępowania, gdy tylko dowiedzą się o popełnieniu przestępstwa. Odpowiedzialność karną ponosi ten, kto ma obowiązek troszczyć się o osobę, która ma mniej niż 15 lat lub osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny (np. niedorozwój psychiczny) albo ze względu na jej stan fizyczny (np. spowodowany poważną chorobą)- w tych obu przypadkach wiek osoby porzuconej nie odgrywa roli. Przez porzucenie rozumie się nieuzasadnione oddalenie się od tej osoby bez zapewnienia opieki ze strony innych osób lub instytucji.


UPROWADZENIE DZIECKA



Art. 211 k.k.

Kto wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru uprowadza lub zatrzymuje małoletniego poniżej lat 15 albo osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.


Przestępstwo uprowadzenia lub zatrzymania jest przestępstwem publiczno- skargowym. Przepis ten, mimo, że chroni dzieci przed uprowadzeniem ich przez osobę inną niż powołana do opieki lub nadzoru może czasami kłócić się z potocznym rozumieniem dobra dziecka. Dotyczy to takich sytuacji, w których dziecko szuka pomocy u osób innych niż jego opiekunowie, gdyż jest przez nich krzywdzone lub pozbawione opieki. Każda osoba, która przygarnie takie dziecko, może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej, gdyż można jej zarzucić, że zatrzymała dziecko wbrew woli opiekuna.


WYKORZYSTYWANIE SEKSUALNE DZIECI




Art. 197 k.k.

§ 1. Kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do obcowania płciowego, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 2. Jeżeli sprawca, w sposób określony w § 1, doprowadza inna osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się zgwałcenia określonego § 1 w lub § 2, działając ze szczególnym okrucieństwem lub wspólnie z inną osobą, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.


Wyjaśnić należy, iż:


PRZEMOC to każde działanie zmierzające do fizycznego przełamania oporu.


GROŹBA oznacza takie oddziaływanie na psychikę zagrożonego, że może on obawiać się popełnienia przestępstwa na jego szkodę, spowodowania postępowania karnego lub rozgłoszenia wiadomości uwłaczających czci zagrożonego.


PODSTĘP stanowi działanie mające na celu wyłączenie woli ofiary, np. przez wprowadzenie jej w stan nieprzytomności za pomocą upojenia alkoholem, hipnozy lub narkotyków.


Odpowiedzialność z art. 197 k.k. ponosi nie tylko ten, kto sam bezpośrednio dokonuje czynu nierządnego, ale także ten, kto doprowadza inną osobę od poddania się takiemu czynnemu dokonanemu przez osobę trzecia, np. matka, która podstępnie upija alkoholem dorastającą córkę, aby umożliwić swojemu konkubentowi współżycie seksualne z nią.


Art. 199 k.k.

Kto przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystania krytycznego położenia, doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.


Art. 200 k.k.

§ 1. Kto doprowadza małoletniego poniżej lat 15 do obcowania płciowego lub poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto utrwala treści pornograficzne z udziałem takiej osoby.


Art. 201 k.k.

Kto dopuszcza się obcowania płciowego w stosunku do wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.


O kwalifikacji czynu sprawcy seksualnego wykorzystywania dziecka decyduje charakter relacji pomiędzy dzieckiem a sprawcą. Nie odgrywa tu roli zgoda małoletniego na uczestniczenie w czynach określonych jako lubieżne.


Art. 202 k.k.

§ 2. Kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub udostępnia mu przedmioty mające taki charakter podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


CZĘŚĆ II


JAK PRAWO REGULUJE RELACJE POMIĘDZY

DZIEĆMI A RODZICAMI?


2.1. WŁADZA RODZICIELSKA



  • Czym jest władza rodzicielska?


Władza rodzicielska powstaje z chwilą urodzenia dziecka i trwa do ukończenia przez nie 18 roku życia, czyli do uzyskania pełnoletności- mówi art. 92 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.io.). Stanowi ona szczególnego rodzaju więź prawną między rodzicami, a ich dzieckiem, której treścią jest:

  • piecza, czyli obowiązek i prawo wychowywania dzieci (art. 95 k. r.io.);

  • reprezentacja, czyli przedstawicielstwo (art. 98 k.r.io.) oznaczające, iż każdy z rodziców może samodzielnie występować w imieniu dziecka przed wszelkimi organami i instytucjami państwowymi czy społecznymi;

  • zarząd majątkiem dziecka (art. 10 k.r.io.).


Władzę rodzicielską mogą posiadać jedynie osoby pełnoletnie i mające całkowita zdolność do czynności prawnych. Nie posiadają więc władzy rodzicielskiej osoby całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolnione (art. 13 i 16 k.c.). Również niepełnoletnia matka, nie będąca w związku małżeńskim nie może pełnić władzy rodzicielskiej. To samo dotyczy niepełnoletniego ojca. Młoda matka sama podlega władzy rodzicielskiej swoich rodziców i jako nieletnia nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych. W takich okolicznościach sytuacja nowo narodzonego dziecka zajmuje się sąd rodzinny. Musi on ustanowić opiekuna prawnego dziecka, który w porozumieniu z sądem i młodą matka zadecyduje o dalszych losach dziecka. Zwykle opiekunem prawnym zostaje któryś z rodziców niepełnoletniej matki. Jednak gdy żadne z nich nie wyrazi zgody, sąd poszuka opiekuna prawnego wśród dalszej rodziny lub obcych.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy realizuje zasadę równouprawnienia rodziców w sprawowaniu władzy rodzicielskiej. Każdy z rodziców jest zobowiązany i uprawniony do jej wykonywania (art. 97 § 1 k.r.io.). W wypadku gdy dojdzie do istotnej różnicy poglądów na temat opieki nad dzieckiem, a w szczególności sposobu leczenia, kształcenia czy miejsca jego pobytu, decyzję podejmuje sąd kierując się dobrem dziecka (art. 97 § 2 k.r.io. i art. 82 k.p.c.). Przepisy te, dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, mają zastosowanie bez względu na to, czy rodzice dziecka stanowią małżeństwo czy będąc małżeństwem nie pozostają we wspólnym pożyciu czy też nie zawarli związku małżeńskiego.

Pojęcie władzy rodzicielskiej używane przez kodeks kojarzyć się może z pojęciem własności, rządzenia kimś. Takie rozumienie intencji ustawodawcy może prowadzić do nadużyć władzy rodzicielskiej, nieliczenia się z potrzebami i prawami dziecka. Mimo, iż w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie znajdziemy wyraźnego sprecyzowania pojęcia „władza rodzicielska” jego przepisy praktycznie nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że z władzą rodzicielską związany jest przede wszystkim obowiązek rodziców do sprawowania pieczy nad dzieckiem i jego majątkiem oraz obowiązek wychowywania dziecka. Dzieci są podmiotem praw tak samo jak dorośli i tylko z racji tego, że są bezbronne wobec działania systemu biurokracji i władzy, aż do osiągnięcia pełnoletności potrzebują pomocy ze strony dorosłych.



  • Ograniczenie władzy rodzicielskiej


W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie opieki nad dzieckiem kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje sądową ingerencję w sprawowanie władzy rodzicielskiej polegającą na ograniczeniu władzy rodzicielskiej (art. 109 k.r.io.). Podstawę tej ingerencji stanowi ustawowa przesłanka zagrożenia dobra dziecka. Przez „dobro dziecka” rozumiemy stworzenie prawidłowych warunków do jego rozwoju psychofizycznego.


Sąd może ingerować we władzę rodzicielską przez:

  • zobowiązanie zarówno rodziców jak i dziecka do określonego postępowania ze wskazaniem w jaki sposób zarządzenie sądu będzie kontrolowane (np. nadzór kuratora, wizyty psychologa);

  • określenie, jakich czynności rodzice nie mogą podejmować bez uprzedniego zezwolenia sądu;

  • poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora;

  • skierowanie dziecka do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;

  • zarządzenie umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo- wychowawczej.


W sytuacji wyjątkowej sąd może ograniczyć możliwość kontaktów rodziców z dzieckiem, w przypadku gdy zostało ono umieszczone w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo- wychowawczej. Powyższe zarządzenie sądu mogą być wydane zarówno w stosunku do jednego jak i obojga rodziców.



  • Zawieszenie władzy rodzicielskiej


Specyficzną ingerencją sądu w sprawowanie opieki jest instytucja zwana zawieszeniem władzy rodzicielskiej (art. 110 §1 k.r.io.). Sąd stosuje ją wobec jednego lub obojga rodziców, gdy istnieje przemijająca przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, a jej przyczyna jest na ogół przez nich niezawiniona i przemijająca.



  • Pozbawienie władzy rodzicielskiej


Sąd rodzinny może sięgnąć także po najpoważniejszy i najsurowszy środek ingerencji we władzę rodzicielską- może orzec o pozbawieniu władzy rodzicielskiej (art. 111 §1 k.r.io.).

Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażących zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone w stosunku do jednego z rodziców.


Przez trwałą przeszkodę ustawodawca rozumie długotrwałą nieuleczalną chorobę rodzica, długotrwały pobyt za granicą, zaginięcie rodzica, orzeczenie wobec niego wieloletniej kary pozbawienia wolności. Nadużycie władzy rodzicielskiej oznacza stosowanie drastycznych form przemocy fizycznej lub psychicznej przez rodziców, w szczególności dotkliwe karanie cielesne, wykorzystywanie do czynów nierządnych (również nakłanianie do prostytucji, zmuszanie do pracy ponad siły, uczenie zachowań przestępczych, rozpijanie dziecka, utrudnianie dostępu do szkoły itp.)

Rażące zaniedbanie oznacza skrajne przypadki pozbawienia opieki, narażające dziecko na utratę zdrowia i życia. Może tez wiązać się ż porzuceniem dziecka, niedostarczanie mu pożywienia, lekarstw i odzieży.


Kto przez rażące naruszenie obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej dopuszcza do popełnienia przez nieletniego czynu zabronionego przez ustawę jako przestępstwo lub wykroczenie i wskazującego na demoralizację nieletniego podlega karze grzywny lub karze nagany (art. 105 § 1 k.w.).


Art. 111 k.r.io. § 2 mówi o tym, że w razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę przywrócić.


W praktyce spotykane jest błędne rozumienie artykułu 11 k.r.io. Pozbawienie władzy rodzicielskiej utożsamiane jest z zakazem osobistej styczności rodziców z dzieckiem. Prawo do osobistych kontaktów jest niezależne od tego, czy rodzice sprawują władzę rodzicielską, czy też nie. Tylko wyjątkowo i tylko w razie pozbawienia (a więc nie ograniczenia czy zawieszenia) władzy rodzicielskiej - i to wówczas gdy dobro dziecka tego wymaga - sąd opiekuńczy może zakazać rodzicowi lub rodzicom kontaktów z dzieckiem.


2.2. DZIECKO A ROZWÓD RODZICÓW


Zgodnie z przepisami prawa cywilnego (art. 56 k.r.io.) rozwód pomiędzy małżonkami może zostać orzeczony przez sąd tylko wtedy, gdy w małżeństwie nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (fizycznego, duchowego i ekonomicznego).

Polskie prawo nakłada na sędziego obowiązek zakazu orzeczenia rozwodu m. in. w sytuacji, gdy wskutek rozwodu mogłoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 §2.r.io.).


W trakcie sprawy rozwodowej sąd orzeka o:

  • zamieszkaniu wspólnych małoletnich dzieci przy jednym z rodziców

  • wysokości, w jakiej małżonkowie są obowiązani do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka

  • schemacie wizyt, które przysługują temu rodzicowi, z którym dzieci nie będą mieszkać

  • sposobie korzystania z mieszkania, jeżeli po rozwodzie byli małżonkowie mieszkają razem.



Od 16 grudnia 1999r. obowiązują przepisy ustawy wprowadzającej nową instytucję- separację. Separacja może zostać orzeczona pomiędzy małżonkami z powodu zupełnego rozkładu pożycia. Różnica między rozwodem a separacją polega na tym, że rozwód orzeczony być może wtedy, gdy pomiędzy małżonkami nastąpi zupełny i trwały rozkład pożycia. Trwałość pożycia oznacza zazwyczaj w ocenie sądu, że nie istnieje szansa, aby małżonkowie powrócili do siebie i zaczęli żyć tak jak para małżeńska.

Separacja może być w każdej chwili odwołana, jeśli któryś z małżonków (albo oboje) złożą do sądu wniosek o zniesienie separacji, a sąd znajdzie ku temu powody.

Podczas orzekania o separacji sąd określa sposób wykonywania władzy rodzicielskiej (ewentualnie spotkania z dziećmi i wizyty), obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, obowiązek utrzymywania dzieci.


2.3. ALIMENTY DLA DZIECKA


Alimentacja jest to obowiązek dostarczania środków utrzymania, który z mocy prawa powstaje pomiędzy następującymi osobami:

  • małżonkami,

  • krewnymi w linii prostej bez graniczeń (tzn. dziecko- matka- dziadek- prababcia),

  • rodzeństwem,

  • przysposobionym- przysposabiającym,

  • pasierbem (pasierbicą)- ojczymem (macochą),

  • ojcem dziecka pozamałżeńskiego a matką takiego dziecka w związku z jej ciążą i porodem.


Oznacza to, że wymienione wyżej osoby mają prawo żądać od siebie nawzajem (z wyjątkiem pkt. 6) świadczeń alimentacyjnych. Żądanie świadczeń alimentacyjnych musi mieć formę pozwu i być skierowane do sądu rejonowego- wydział rodzinny i nieletnich. Złożenie pozwu o alimenty jest zwolnione z opłat sądowych. Rodzice mają obowiązek alimentacyjny wobec dzieci (naturalnych i przysposobionych) od chwili ich narodzin (przysposobienia) aż do czasu gdy dziecko zostaje należycie przygotowane do pracy zawodowej odpowiednio do jego uzdolnień i zamiłowań. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny nie wygasa z dniem ukończenia przez dziecko 18 lat, ale dopiero w chwili gdy może ono rozpocząć samodzielnie życie i potrafi samo się utrzymać. Ten moment może nadejść w chwili ukończenia szkoły średniej, zawodowej lub wyższej, w zależności od tego, jaką drogę zawodową dziecko wybiera.

W polskich sądach przyjęta jest praktyka, że dziecko ma prawo żądać alimentów od rodziców aż do czasu ukończenia szkoły wyższej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat. Dzieci upośledzone lub niedorozwinięte, niezdolne do samodzielnego utrzymania się są uprawnione do świadczeń alimentacyjnych przez czas nie ograniczony.

Obowiązek alimentacyjny między rodzicami a dziećmi jest relacją symetryczną, co oznacza, iż dzieci również zobowiązane są do zapewnienia swoim rodzicom godziwej sytuacji materialnej oraz bytowej. Wypełnianie zobowiązań alimentacyjnych nie daje jednak rodzicom specjalnych uprawnień w stosunku do pełnoletnich dzieci.


2.4. PRZYSPOSOBIENIE (ADOPCJA)


Przysposobić można jedynie osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. Wiek dziecka- poniżej 18 lat odgrywa rolę w chwili składania do sądu wniosku o adopcję, co oznacza, że jeśli dziecko stanie się pełnoletnie następnego dnia po złożeniu wniosku, wciąż będzie mogło być przysposobione przez inna osobę. Przysposobienie w języku potocznym zwane jest adopcją.

Przysposobione dziecko ma takie same prawa i obowiązki jak dzieci naturalne, otrzymuje nazwisko swoich nowych rodziców. Jest uprawnione do otrzymywania alimentów, jego rodzice są zobowiązani do troszczenia się o jego dobro. Przysposobione dziecko dziedziczy po swoich rodzicach na równi z dziećmi naturalnymi.


2.5. ZDOLNOŚĆ DZIECKA

DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH


W myśl prawa dzieckiem jest osoba małoletnia do ukończenia 18 lat. Dziecko w chwili narodzenia nabywa zdolność prawną (art. 8 § 1 k.c.), co znaczy, że od tej pory może być podmiotem praw i obowiązków (np. może odziedziczyć spadek, mając nawet 1 dzień). Nie może natomiast samodzielnie dokonywać czynności prawnych i zaciągać zobowiązań (w prawie określa się to mianem zdolności do czynności prawnych). Do reprezentacji interesów dziecka, zarządzania jego majątkiem jest zobowiązany jest przedstawiciel ustawowy (matka, ojciec lub opiekun).

W rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego 10- letnie dziecko może być właścicielem mieszkania zapisanego mu w spadku przez dziadków, natomiast nie może sprzedać tego mieszkania, gdyż z powodu wieku dziecka rodzice lub opiekun zarządzają jego majątkiem. Ma to polegać na rzetelnym administrowaniu tym majątkiem, prowadzeniu wszelkich bieżących spraw związanych ze zwykłym zarządem i należytą starannością o majątek dziecka.

W chwili ukończenia 13 lat dziecko nabywa ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Z chwilą ukończenia 13 lat dziecko w świetle prawa może:

  • wyrazić zgodę na zmianę nazwiska,

  • zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. codzienne zakupy),

  • dowolnie dysponować swoim zarobkiem (nie musi oddawać go rodzicom) oraz rzeczami oddanymi mu do swobodnego użytku (rzeczy podarowane przez rodziców: rower, zegarek, walkman itd.),

  • zawierać umowy, np. pożyczki, sprzedaży, które będą ważne, pod warunkiem, że matka, ojciec lub opiekun potwierdzi ważność tej umowy,

  • wyrazić przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego zgodę na to, że będzie nosiło nazwisko mężczyzny, który nie jest jego ojcem, jeżeli jego matka zawiera małżeństwo z tym mężczyzną.



  1   2

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Jak polskie prawo iconPrawo do aborcji, (czyli kiedy prawo polskie zezwala na przerwanie ciąży)

Jak polskie prawo iconPolskie I europejskie prawo podatkowe

Jak polskie prawo iconJ. Krukowski "Polskie prawo wyznaniowe", w-wa 2005

Jak polskie prawo iconPrawo polskie a krzywdzenie fizyczne dzieci przemoc

Jak polskie prawo iconChojna-Duch Elżbieta Polskie prawo finansowe. Finanse publiczne

Jak polskie prawo iconPolskie I europejskie prawo podatkowe dr Jacek Leńczuk I wykł. 15. 02. 2009

Jak polskie prawo iconPrawo, rachunkowość, a nawet pedagogika przedszkolna to tylko niektóre kierunki proponowane przez „polskie” uczelnie w Anglii

Jak polskie prawo iconTemat: Słuchanie legendy pt.: "O tym jak powstało godło polskie"

Jak polskie prawo iconSłyszałem jak inni mówią ‘jestem neutralny’. Rozumiem to, w końcu to najłatwiejsze. Słyszałem jak mówią ‘takie jest prawo’. To też ułatwia, pozwalasz by

Jak polskie prawo iconPrawo To prawo pracy, prawo finansowe, prawo gospodarcze Ekonomia

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom