Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4




Pobierz 0.57 Mb.
NazwaTpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4
strona1/4
Data konwersji02.10.2012
Rozmiar0.57 Mb.
TypDokumentacja
  1   2   3   4


TPW 4 TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEMAT.4. PROCES WYCHOWANIA. Wykład - liczba godz. – 4.

Cele kształcenia

W wyniku opanowania treści tematu student potrafi:

  • przedstawić strukturę procesu wychowania i jego zmienność w czasie pod działaniem różnych czynników,

  • dyskutować i określać granice oddziaływań wychowawczych,

  • przedstawić uwarunkowania stosowania mierników oddziaływań wychowawczych.



ZAGADNIENIA.

1. STRUKTURA PROCESU WYCHOWANIA I JEGO DYNAMIKA.

2. PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI PROCESU WYCHOWAWCZEGO.

3. GRANICE I MIERNIKI ODDZIAŁYWAŃ WYCHOWAWCZYCH.


ZAGADNIENIE 1. STRUKTURA PROCESU WYCHOWANIA I JEGO DYNAMIKA.


Struktura procesu wychowania

Proces – (termin z łac. procedere – postępowanie naprzód) –ciąg uporządkowanych działań lub zmian, które mają swoja strukturę, właściwości i kierunek.

Proces wychowania:

1. podejście subiektywistyczne - które jest reprezentowane przez Sośnickiego, mówi, że proces wychowania to zmiany psychiczne i fizyczne, które zachodzą w osobowości wychowanka. Te zmiany świadczą o skuteczności wychowania.

2. podejście obiektywistyczne – przyjmują socjologowie, reprezentant: Wroczyński mówi, że proces wychowania to ciąg działań wychowawców wobec wychowanków, które są ukierunkowane i zaplanowane a są to zmiany porządne w zachowaniach.


3. Romana Miler krytykuje oba podejścia; są jednostronne. Wprowadza własne, które rozpatruje na dwóch płaszczyznach:


I polityków
II
nauczycieli


Politycy wpływają na nauczycieli, oświatę i odwrotnie (uchwalanie ustaw oświatowych, budżet, standardy wykształcenia nauczycieli, określają pewne warunki, które są brane pod uwagę przy selekcji nauczycieli).


Proces wychowania składa się z 5 elementów:
1) ideał wychowania,
2)
cele,
3)
formy,
4)
metody,
5)
środki.

Ideał wychowaniato opis zintegrowanych cech człowieka wartościowych z punktu widzenia społeczeństwa, odłamów lub grup.

Ideał wychowaniapostulowany kształt dojrzałej osobowości tzn. osobowości, która zawiera cechy wartościowe z punktu widzenia potrzeb społeczeństwa, tradycji kulturowych lub wymagań ideologii; jest to wyłącznie konstrukt teoretyczny).

Wzory osobowe realne lub fikcyjne; posługujemy się nimi przybliżając je, kiedy dążymy do osiągnięcia ideałów.

Ideał wychowania powstaje na gruncie filozofii lub badań. Z ideału wychowania wyprowadzamy cele wychowania na kilku różnych etapach:
1. odpowiednio do 3 głównych wartości piękna, dobra i prawdy wyróżniamy dziedziny wychowania:
prawda – wychowanie umysłowe
dobro – wychowanie moralne
piękno – wychowanie estetyczne
2. strategia wychowania jeżeli będziemy chcieli kształtować ideały życiowe, wartości to będzie to strategia kierunków; wiedza, umiejętności, sprawnościstrategia instrumentalna.
3. cele etapowe – biorąc za podstawę standard osobowości na podstawie wieku życia.
4. cele operacyjne – wyprowadzane przez poszczególnych nauczycieli na poszczególnych lekcjach.
Analiza ideału wychowania( w 2 aspektach)

a) formalnyopis ideału i opis jego struktury, tym aspektem zajmuje się teleologia (nauka o celach) bada zasady współzależności pomiędzy celami a ideałami. Podstawowa zasada - spójności; między ideałami a celami wychowania musi istnieć spójność.
b) treściowyaksjologia wychowania zajmuje się analizą merytoryczną ideału, inaczej analizę treściową (jakie wartości ma przyjąć wychowanek i jakie jego stany osobowości są bardziej wartościowe).


Cel wychowania to taki stan rzeczy, którego osiągnięcie jest postulowane.

Wyróżnia się 2 grupy zabiegów przy ustalaniu celów:


1) możemy określać tzw. cele ostateczne i etapowe – będziemy projektować rzeczywistość (jego przyszłą osobowość) i takie podejście jest charakterystyczne dla pedagogiki urabiającej.
2) cele rozwojowe - to jakie cele na danym etapie rozwoju dziecka możemy osiągnąć, charakterystyczne dla pedagogiki, która kładzie nacisk na swobodny rozwój dziecka.


W praktyce oscylujemy między 1 a 2.


Jednak na pełny proces wychowawczy składa się:

samorzutny rozwój,

sytuacje bodźcowe,

wytwory wychowania,

proces trwa całe życie.

Współczesne systemy wychowania posługują się definicjami ramowymi.

Wychowanie jest zawsze społecznie uznawanym systemem działania pokoleń starszych na młodsze w celu pokierowania ich wszechstronnym rozwojem dla przygotowania według określonego ideału nowego człowieka do przyszłego życia. Wobec tego ramami wychowania są pokolenia starsze społeczeństwa, ich system kierującego działania na młodzież, ideał nowego człowieka i przyszły kształt życia jako cele do osiągnięcia. W ten sposób wychowanie jawi się jako rozwój człowieka, w którym punktem wyjścia jest osoba wychowanka.

Składniki procesu wychowawczego to inaczej SIŁY CZYNNIKÓW WYCHOWAWCZYCH.

Ramowa definicja wychowania scala w sobie cztery poznane formy ujęcia wychowania:

  • jako urabiania,

  • jako swobodnego rozwoju,

  • jako oddziaływania sytuacji,

  • jako wytworu.



Na skutek tego scalenia proces wychowania zawiera w sobie podstawowe składniki wychowawcze, którymi dynamiczne siły działające w procesie wszechstronnego rozwijania człowieka. Do tych sił należą społeczne działania wychowawcze, które starają się pokierować naturalnym rozwojem wychowanka przez jego zbliżenie do ideału nowego człowieka oraz ukształtowanie jego postawy wobec przyszłego nieznanego jemu życia.

Dynamizm procesu wychowania to pęd życiowy do naturalnego psychicznego rozwoju organizmu, nazywamy go BIOS, tzn. życie. Siła biosu zależy od wyposażenia dziedzicznego, biologicznego i dyspozycji jak talenty, upośledzenia, zwyrodnienia. Ukształtowany jest przez pokolenia; jest to naturalny psychoorganiczny rozwój jednostki odbywający się niezależnie od naszej woli, dlatego stanowi fundamentalną siłę napędową całego procesu wychowawczego.

Siła ta wynikająca z instynktu samozachowawczego i rozrodczego, z popędów i namiętności jest zawsze żywiołowa i wymaga pokierowania jego energią na właściwe cele.

Pomimo swej żywiołowości siła popędu od początku istnienia człowieka zależy od pomocy wychowawczej opieki, od społecznego znaczenia wychowawców, rodziców, nauczycieli, które jest unormowane zwyczajami i tradycją życia określonego społeczeństwa i ten potężny nurt życia społecznego stara się pokierować biosem jednostki do własnych celów, norm, zwyczajów przy pomocy przymusu, nacisku, kontroli. Nazywa się go ETOSEM, tzw. zwyczaj, obyczaj, przyzwyczajenie.

Etos jako składnik wychowania działa na bios przez stwarzanie sytuacji wychowawczych w środowiskach społecznych takich jak rodzina, szkoła, przedszkole, grupa koleżeńska, w których obowiązują społeczne wzorce zachowania.

Kształtują się takie cechy jak: powinność, obowiązek, odpowiedzialność, solidarność grupowa. Na skutek działania etosu w różnych dziedzinach życia następuje dziedziczenie społecznych postaw moralnych, religijnych.

Pod wpływem siły etosu następuje przyswojenie przez rozwijającą się jednostkę dorobku kultury, tradycji, historii, obyczajów, narodowości, dokonuje się przystosowanie społeczne i przysposobienie na pełnoprawnego członka społeczeństwa.

Działanie etosu jako drugiego składnika wychowania sprowadza się do socjalizacji, czyli uspołeczniania. Etos stwarza zagrożenie w postaci mody, kultury masowej.

Wobec zagrożenia biosu przez etos potrzebne jest korygujące działania wychowawcy, czyli AGOS. Siła prowadząca wychowawców. Siła ta daje się wymierzyć, określić (autorytet wychowawczy nauczycieli). Autorytetsiła wewnętrzna.

Agos wychowawców kierujący wychowaniem wychowanka - siła uszlachetniająca nowe pokolenia rozwijając je osobowo w procesie personalizacji. Wiąże się z ukształtowaniem postawy wychowanka wobec przyszłego życia.

Nieokreśloność przyszłego życia, do którego ma przygotować wychowanie wprowadza czwarty składnik wychowania, siłę najbardziej tajemniczą, nieobliczalnie występującą w postaci LOSU. LOS narzuca nam rodziców, określa koleje życia. Był przedmiotem badań. Wymyślono teorie fatalistyczne, deterministyczne, w których los dorastał do absolutu. W losie wyróżniamy czynniki przeznaczeniowe nieodwracalne, np.: śmierć, oraz czynniki wokacyjne, czyli powołaniowe, np.: wolność, łaska, los (droga życiowa chrześcijanina).

Logos – stanowisko chrześcijańskie; inaczej słowo, nauka, świat, mądrość boża.


Człowiek może sobie wybierać bohaterów, cele, postawy, do których zmierza.

Pedagogika w tym znaczeniu jest inicjacją, wtajemniczeniem. Wszystkie składniki działają razem. Ścierają się siły losu, biosu, agosu i etosu w ramach określonej sytuacji życiowej i jej zmienności. Ostateczny wynik wychowawczy złożony jest z dwu zasadniczych nurtów życia.

Początkowe działanie etosu na pęd życiowy biosu wytwarza drugi nurt, natomiast dalsze korygujące działanie siły agosu na głębinowy nurt życiowy w jednostce wykształca właściwy pierwszy nurt wychowania.


Nurt drugi to elementy kultury, barbarzyństwa, skłonności do wypadków, wykolejenia.

Nurt pierwszy to nabyte zasady światopoglądowe, moralne, religijne, społeczne, ideał wychowanków.

Ostateczny wynik wychowawczy wytwarzają dwa nurty życia.

Plan życia wychowanek realizuje pod wpływem etosu (kultura, tradycja, zachowanie rodziców). Etos kształtuje jednostkę. Wypadkowa biosu i etosu wytwarza II nurt życia jednostki. Podejmowane jest działanie agosu (wychowawcze, który działa na bios (wytwarza właściwy nurt wychowawczy, czyli I nurt życia). II nurt życia rozwija się tam, gdzie słabe więzi rodzinne. Najczęściej osoba trafia do złych środowisk ale nie zawsze.


I nurt życia to postawy, światopogląd moralny, społeczny, religijny.

II nurt życia to skłonność do wypadków, wykolejeń.


Istota wychowania to końcowy wytwór, dzieło rozwojowego procesu wychowawczego.


Rozwój człowieka to całożyciowy proces wychowawczy. Ciągły, jednokierunkowy.

Możliwości rozwoju:

rozwój wzwyż – do ideału nowego człowieka,

rozwój utrzymujący się na pewnym osiągniętym poziomie,

rozwój w dół – wykolejenie, wynaturzenie.


Normalnym zjawiskiem w wychowaniu jest rozwój ewolucyjny, tzn. każdy następny stan jest lepszy od poprzedniego. Ten kierunek nazywa się PROGRESJĄ.

Progresja wychowawcza jest normalnym rozwojem człowieka i stanowi przedmiot ogólnej pedagogiki praktycznej jako nauki stosowanej.

Zdarza się, że w normalnym wychowaniu pojawia się zastój, zahamowanie, granica spowodowana jakimś upośledzeniem. Takie zahamowanie rozwoju i obniżenie jego poziomu nazywa się DEGRESJĄ wychowawczą.

Degresja wychowawcza stanowi przedmiot badań pedagogiki specjalnej, leczniczej i klinicznej, traktującej o zaburzeniach i nienormalnościach w rozwoju prawidłowym.

Jednostka zdrowa i normalnie rozwijająca się nie tylko zatrzymuje się ale i cofa się w rozwoju intelektualnym, moralnym, społecznym i ulega uwstecznieniu.

Jest to kierunek rozwoju inwolucyjnego (przypisane jest to ludziom w wieku starczym; jeżeli człowiek jest aktywny do późnych dekad życia to nie grozi mu inwolucja).

Rozwój entropiczny: entropoodwracam się; rozkład rozwojowy; proces wykolejenia wychowawczego; REGRESJA wychowawcza, którą bada pedagogika zajmująca się różnymi zjawiskami patologicznymi jak przestępczość, wykolejenie.


Trzy możliwości rozwoju:

progresja,

degresja,

regresja.

Wszystkie kierunki dotyczą zmian w biosie jednostki w stronie fizycznej, psychicznej i duchowej. Rozwój ten może być ilościowy i jakościowy.

Wymienione trzy możliwości w rozwoju człowieka mogą wystąpić w zdecydowanie jednym kierunku ale najczęściej nawet normalny rozwój podlega wahaniom. Są nim okresy zastoju, okresy zrywu w górę ku doskonałości oraz przejściowe etapy upadku i cofania się.

Nawet w wypadku największego wykolejenia człowiek może odwrócić się od zła.

I nawet na tych możliwościach odmiany bazuje optymizm pedagogiki.


Formy wychowania – proces wychowania zachodzi w sytuacjach społecznych. Te sytuacje mogą być przypadkowe lub celowo zorganizowane. Organizacja działań po to, aby wychowankowie przejawiali aktywność, która prowadziłaby do ukształtowania jakichś dyspozycji określana jest jako forma.

Proces wychowania przyjmuje pewną formę ze względu na aktywność.

Klasyfikacja form:


1. ze względu na przedmiot aktywności, czyli dziedziny życia społecznego wyróżniamy formy:
· przez działalność wytwórczą (pracę) np. podczas lekcji praca – technika
· przez zabawę
· przez sztukę
· przez naukę


2. ze względu na relacje, jakie zachodzą między wychowankiem a innymi osobami
· indywidualną - współdziałanie
· zbiorową - rywalizacja
· zespołową - zwalczanie


Metody – celowy sposób postępowania opiekuna, wychowawcy z wychowankiem, który znajduje się pod jego opieką.

Metody – powtarzanie czynności, które zmierzają do celu, którym są zmiany osobowości.

Metodysprawdzony układ zabiegów polegających na inspirowaniu i inicjowaniu działań pomiędzy podmiotami wychowania oparty o społecznie akceptowane normy etycznomoralne.

Jest to funkcja celów i ideałów wychowania.


Klasyfikacja metod:
Muszyński wyróżnia 4 grupy metod w każdej grupie techniki:

1) metody wpływu osobistego:
- wysuwanie sugestii,
- perswazja,
- oddziaływanie przykładem osobistym,
- wyrażanie aprobaty, dezaprobaty,
2) metody wpływu sytuacyjnego:
- karanie i nagradzanie wychowawcze
- instruowanie
- organizowanie doświadczeń wychowanka
- wywoływanie antycypacji odstępstw zachowań społeczno – moralnych,
- przydzielenie funkcji i ról społecznych
- ćwiczenie
3) metody wpływu społecznego
4) metody kierowania samowychowania


Konarzewski wyróżnia:

1) metody indywidualne:
- karanie i nagradzanie
- modelowanie
- perswazja (tworzymy i przekazujemy wychowankom komunikaty językowe w celu wywołania zmian w strukturach jego wiedzy)
- metoda zadaniowa (wzbudzanie aktywności wychowanka i ukierunkowaniu tej aktywności przez stawianie zadań co również prowadzi do zmian a strukturach jego wiedzy)
2) metody grupowe:
- ukształtowanie odniesienia poznawczego (wpływy na grupę w taki sposób, aby ta grupa wpływała na ukształtowanie się osobowości wychowanka)
- metody nacisku grupowego (nacisk grupowy różni się od karania i nagradzania tym, że bierze w nim udział wielu członków grupy)
3) metody kształtowania system norm i ról grupowych
4) metody kształtowania grupowych wzorów życia

Środki treścią metod. W przypadku perswazji środkiem będzie słowo, w karaniu i nagradzaniu kara i nagroda, modelowanie – osobowość modela, metody zadaniowe – czynność wychowania przez wychowanka przy wykonywaniu zadania.


ZAGADNIENIE 2. PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI PROCESU WYCHOWAWCZEGO.


Wychowawca wspiera i pomaga wychowankowi, a interakcja między podmiotami dąży do osiągnięcia wyznaczonego celu, do spełnienie zadania rozwojowego. Jednak wychowanie to nie tylko interakcja wychowawcy z wychowankiem, ale z całym otoczeniem zewnętrznym, gdyż zadania rozwojowe stawiane przed wychowankiem wypływają z oczekiwań społecznych. (1)
Wychowanie zależy od wielu czynników środowiskowych, nie tylko od samego wychowawcy. Rodzina, szkoła, grupy rówieśnicze wysyłają szereg bodźców, które doświadczeniami.(2) Z czasem się systematyzują stając się osobistymi, wewnętrznymi strukturami poznawczymi. Doskonalenie doświadczeń, umiejętności i kompetencji ma na celu kształtowanie samodzielnego i świadomego działania.
W myśl koncepcji wspierania rozwoju wychowanie toczy się spiralnie poprzez cykle rozwojowe. Projekt procesu wychowania przedstawia się etapowo, gdzie ukierunkowane zmiany zachodzące w osobowości wychowanka przechodzą fazy: postępu, zastoju a nawet regresu (3).


Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotowując go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności" (Jednolity tekst ustawy o systemie oświaty, 1997, s. 3).


Wartości w systemie edukacji

Najważniejszą sprawą dla edukacji wartości, kryteria i drogi ich wyboru oraz związany z nimi problem wzorca osobowego współczesnego i przyszłego Polaka.
  1   2   3   4

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTpw 3 teoretyczne podstawy wychowania temat aksjologiczne I teleologiczne podstawy wychowania

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTpw 2 konspekt teoretyczne podstawy wychowania. Temat teorie wychowania

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTpw 5 teoretyczne podstawy wychowania temat metodologiczne problemy wychowania

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconKonspekt teoretyczne podstawy wychowania

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconZestaw zagadnień do egzaminu z przedmiotu: teoretyczne podstawy wychowania

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTeoretyczne podstawy wychowania prof zw dr hab. Bogusław Śliwerski

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconEgzaminy iiz teoretyczne podstawy wychowania „termin zerowy”

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTemat 1 : Przedmiot, teoretyczne I metodyczne podstawy pedagogiki pracy

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconI. Teoretyczne podstawy perswazji

Tpw 4 teoretyczne podstawy wychowania temat. 4 iconTeoretyczne podstawy edukacji

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom