Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny




Pobierz 56.89 Kb.
NazwaBudowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny
Data konwersji02.10.2012
Rozmiar56.89 Kb.
TypDokumentacja





Ochrona atmosfery

budowa Słońca sfery atmosfery i ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny i fotochemiczny


Szymon Kryszak


Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i przewiduj skutki!

Owidiusz


Budowa Słońca

Opracowując temat ochrony atmosfery należy zwrócić uwagę na budowę Słońca, ponieważ ta gwiazda ma niebagatelny wpływ na atmosferę ziemską. Słońce złożone jest z pięciu warstw: jądra, znajdującego się w centrum wnętrza, następną część stanowi otoczka wokół jądra, kolejno występuje fotosfera, przedostatnia warstwa jest korona Słońca. Wokół ciała niebieskiego zauważono również obecność protuberancji (jasna struktura widoczna ponad brzegiem tarczy słonecznej).

Struktura Słońca



źródło: http://www.deepspace.zyxist.com/media/photos/warstwy_slonca.png

Sfery atmosfery i ich funkcje

Człowiek to istota zamieszkała wyłącznie powierzchnie Ziemi. Żyjemy na pograniczu atmosfery (gazowa powłoka Ziemi), litosfery (skalna powłoka ziemska) oraz hydrosfery (wodna powłoka ziemska).

Pionowy przekrój przez atmosferę



źródło: http://www.cd.geografia.vel.pl/atmosfera.jpg

Warstwy atmosfery różnią się właściwościami fizycznymi, zwłaszcza temperaturą. Zatem biorąc za podstawę zmiany temperatury, wyróżnić należy cztery warstwy: troposferę, stratosferę, mezosferę i egzosferę. Egzosfera została podzielona na jonosferę i termosferę.

Troposfera jest najniższą oraz jednocześnie najcieńszą warstwą naszej atmosfery. Jako ciekawostkę, warto dodać, iż jej górna granica jest zmienna w zależności od szerokości geograficznej, a także pór roku. Temperatura w troposferze spada wraz ze wzrostem wysokości. Ciśnienie atmosferyczne również spada wraz ze wzrostem wysokości. Ta warstwa podlega badaniom meteorologicznym i klimatologicznym.  Natomiast tropopauza jest strefą przejściową, która leży między troposferą, a stratosferą. Mierzy ona od 0,5 do 2 kilometrów1.

Kolejna warstwa atmosfery to stratosfera, która sięga do 50 do 55 kilometrów nad powierzchnią ziemi. Do 25 km nad ziemią, jej temperatura jest ujemna i wynosi około – 5۫۫ C. Jednak im wyżej tym jej temperatura wzrasta do 0۫ C. Z kolei ciśnienie jest coraz niższe wraz ze wzrostem wysokości. W tej warstwie atmosfery występuje ozonosfera, między 20 a 35kilometrami nad powierzchnią ziemi.  Natomiast stratopauza jest bardzo cienką strefą przejściową między stratosferą a mezosferą W niej występuje stała temperatura 0۫ C oraz niezmienne ciśnienie 1hPa (hektopaskal)2

Trzecia sfera nosi nazwę mezosfery sięgającej do 80  85 kilometrów nad powierzchnią ziemi Jej grubość ustalono na 35 kilometrów. Sfera ta cechuje się gwałtownym spadkiem temperatury oraz silnymi turbulencjami powietrza, stałą temperaturą -90۫ C oraz ciśnieniem wynoszącym, podobnie jak stratopauza, 1hPa3.

Ostatnia, termosfera, zwana również egzosferą, sięga do 800 kilometrów nad powierzchnią ziemi. W tej sferze wraz ze wzrostem wysokości podnosi się temperatura, z kolei ciśnienie maleje. Dolna część termosfery nosi nazwę jonosfery. To w niej występują warstwy, od których odbijają się fale radiowe i powstają zorze polarne. 

Do funkcji warstw atmosfery można zaliczyć:

a) w troposferze „masy gazów mieszając się wzajemnie, występują także ruchy pionowe jak prądy konwekcyjne oraz ruchy poziome jak wiatry.

b) natomiast w ozonosferze pochłaniane są promienie ultrafioletowe by chronić biosferę.”4

c) również termosfera zatrzymuje wysokoenergetyczne promienie UV.

d) magnosfera chroni ziemię od uderzeń cząstek o wysokiej energii. Reasumując, do funkcji poszczególnych sfer atmosfery należą: ochrona przed promieniowaniem z kosmosu, silne osłabianie promieni rentgenowski, magazynowanie ciepła, kształtowanie pogody, klimatu, zawierają tlen potrzebny do życia, posiadają warstwę graniczącą między ziemią a kosmosem, dzięki atmosferze substancje odpadowe z procedur produkcyjnych nie pozostają na wysokości ludzkiego egzystowania, a są odprowadzane „wyżej”, do sfer atmosferycznych.

Zakłócenia w atmosferze

Cyklony tropikalne, trąby gradowe, trąby powietrzne oraz burze są najczęściej wymieniane jako czynniki zakłócające w atmosferze ziemskiej.

Cyklony tropikalne to niże, które wizualnie przypominają wielkie wiry. Cyklony powstają w bardzo ciepłych i wilgotnych masach powietrza, które zalegają nad wodami oceanicznymi, których temperatura przekracza 25°C. Średnia prędkość cyklonu wynosi od 10 do 20 km/godz. Występowanie prawie 1/3 wszystkich cyklonów odnotowuje się nad morzami Azji Południowo-Wschodniej. Noszą one tam nazwę tajfunów. Z kolei w pobliżu zachodnich wybrzeży Ameryki Środkowej określa się je mianem huraganów. Natomiast nad wodami morskimi wybrzeży Australii cyklony występują najrzadziej i nazywa się je wiatrami willy-willy. Cyklony są przyczyną ogromnych strat materialnych gdy wkraczają na stały ląd pomimo, że ich prędkość na lądzie znacznie się zmniejsza jako wynik zwiększonego działania siły tarcia o podłoże. Alarmowanie o zbliżającym się cyklonie do terenów o wysokim wskaźniku zaludnienia i śledzenie kierunku, do jakiego zmierzają, jest istotnym zadaniem dla meteorologów. Współcześnie narodziny oraz wędrówkę cyklonu śledzi się przy pomocy satelitów meteorologicznych, a także specjalnie przystosowanych samolotów, co umożliwia wcześniejsze ostrzeganie zagrożonej ludności.

Trąby powietrzne oraz trąby wodne są wirami o niewielkiej średnicy, „ich kształt przypomina lejek złączony szerszym końcem z chmurą burzową, jego dolna część sięga przestrzeni lądu albo wody.”5 Trąby powstają głównie pojedynczo i trwają niedługo. Ich prędkości dochodzi do kilkudziesięciu m/s. Często towarzyszą trąbom gwałtowne opad oraz wyładowania elektryczne. Wirowy ruch powietrza w środku trąby jest efektem dużych różnic w ciśnieniu powietrza między jej centrum a skrajem. Do wyraźnie sprzyjających warunków tworzenia się trąb zaliczyć należy: „chwiejny stan równowagi, duże, i pionowe gradienty temperatury powietrza.”6 Tornado to także trąba powietrzna, jednak występuje ona w Ameryce Północnej. Z reguły pojawienie się tornada łączy się z wiosną oraz na początku lata w godzinach popołudniowych. Trąby powietrzne charakteryzują się dużą siłę niszczącą, a obszar zniszczeń może niekiedy obejmować dziesiątki km2

Kolejne zakłócenie w atmosferze to burze. Określa się je mianem „zespołu zjawisk, które są silnie związane z rozbudowanymi chmurami Cumulonibus oraz elektrycznymi wyładowaniami i krótkotrwałymi, obfitymi opadami (czasem w formie gradu), bardzo często z porywistymi wiatrami.”7 Burze trwają od kilku minut do kilku godzin i pojawiają się częściej na lądzie niż wodami. Chmury burzowe znajdują się na wysokości kilku kilometrów oraz są ośrodkami, w których tworzy się elektryczność atmosferyczna.

Efekt cieplarniany

Efekt cieplarniany, jako zjawisko, został odkryty w latach 60. XIX wieku przez irlandzkiego naukowca John’a Tyndall’a, który jako pierwszy przewidział wzrost stężenia CO2 (dwutlenku węgla) w atmosferze, które będzie przyczyną topnienia wiecznych lodów i wzrost poziomu lustra wód, co zagrozi potopem. „Niedawno badacze stwierdzili, że również sadza powoduje powiększanie się efektu cieplarnianego. Sadza składa się z rozdrobnionych cząstek węgla, które powstają w procesie spalania materii organicznej czyli drewna, olejów napędowych, węgla, a także paliw lotniczych. Ponadto wokół rozdrobnionych cząsteczek sadzy wzrastają otoczki wody oraz związków siarki, co skutecznie pochłania promieniowanie słoneczne i oddaje je w kierunku Ziemi.”8 Świadomi zagrożenia ludzie walczą ze skutkami efektu cieplarnianego poprzez zmniejszanie ilości energii przemysłowej i gospodarczej, systematyczne sadzenie roślin zielonych, zwłaszcza drzew.

Dziura ozonowa

Dziura ozonowa niszczy ochronną warstwę ozonową. Wiadome jest, że promieniowanie UV jest tak silne energetycznie, że destrukcyjnie oddziałuje na każdą materię organiczną. W dodatku, poza ochronną funkcją, procesy zachodzące w ozonosferze mają za zadanie regulację wymiany powietrza w górnych warstwach atmosfery. To w sposób pośredni oddziałuje na nasz klimat. Promieniowanie nadfioletowe powoduje nieodwracalne szkody w DNA (kwas deoksyrybonukleinowy). Dziura ozonowa to bez wątpienia jedno z największych zagrożeń życia na Ziemi. Niszczy istoty wodne oraz świat roślin. Natomiast człowiek coraz częściej ma świadomość, iż promieniowanie ultrafioletowe osłabia nasz system immunologiczny, niszczy komórki skóry, które w ten sposób przyspieszają proces fotostarzenia. „Dziura ozonowa za pomocą promieni UV jest przyczyną chorób nowotworowych złośliwego, negatywnie działa również na ludzkie oko, ponieważ podrażnia spojówkę oraz wywołuje zaćmę. Niestety pomimo działań chroniących warstwę ozonową Ziemi, w przeciągu najbliższych kilkudziesięcioleci nie będziemy w stanie odbudować warstwę ozonu nawet do jej stanu sprzed dwudziestu lat.”9


.

Kwaśne deszcze

Kwaśnymi deszczami nazywa się opady atmosferyczne, które w wodzie zawierają gazy i ich produkty, wytworzone na skutek reakcji w atmosferze. Deszcze te z reguły powstają „na obszarach narażonych na działanie dwutlenku siarki (SO2) i azotu (NO2), bez względu czy pochodzą te związki ze źródeł sztucznych (spaliny) czy naturalnych (wulkany). Natomiast do źródeł dwutlenku siarki bezwzględnie zaliczyć można działanie palenisk domowych, przemysłowych, silników diesel oraz silników benzynowych. Kwaśny deszcz przenosi szkodliwe składniki w wodzie, zabija więc tym samym wszelkie mikroorganizmy żyjące w rzekach czy jeziorach.”10 Prócz tego, destrukcyjnie oddziałuje na rośliny i zwierzęta. Również są zagrożeniem dla ludzkiego zdrowia z uwagi na udowodnioną przez naukowców szkodliwość na układ immunologiczny. Dowiedziono, że wpływają niszcząco na różne zabytki i metalowe konstrukcje. Dziś staramy się zapobiegać temu zjawisku za pomocą specjalnych instalacji, które mają za zadanie wychwytywać tlenek siarki i azotu z zanieczyszczeń unoszących się do atmosfery. Ogranicza się także wykorzystywanie węgli kamiennych i brunatnych.

Smog kwaśny i fotochemiczny

Smog to skumulowane stężenie toksycznych pyłów, gazów pochodzących z przemysłu (fabryki) oraz motoryzacji (silniki spalinowe). A więc są to silne zanieczyszczenia powietrza, które z wyglądu przypominają dym i mgłę. Smog został podzielony na kwaśny typu Los Angeles oraz fotochemiczny typu londyńskiego. Ten pierwszy nazywa się przemiennie smogiem utleniającym. „Powstaje podczas wysokich temperatur w efekcie fotochemicznych przemian, jakie występują w dużych ilościach węglowodorów i różnych spalin.”11 Składnikami smogu są również czad i ozon. Smog kwaśny nazywa się także „mgłą przemysłową powstałą na terenach wilgotnych, gdzie zanieczyszczenie jest bardzo wysokie spowodowane obecnością kwaśnych gazów i pyłu węglowego. Smog, jako że jest złożony z silnych i niebezpiecznych związków chemicznych jest niebywałym zagrożeniem”12 dla roślin, zwierząt oraz ludzi, a także niszczy elementy stałe jak na przykład budynki.

Wnioski i próba dyskusji

Niestety zbyt długo zanieczyszczaliśmy środowisko by można było zatrzymać emisję szkodliwych substancji. Możemy jedynie ograniczać emisję tych toksycznych substancji do atmosfery. Cały przemysł, złożony z hut, kopalń, wielkich i mniejszych fabryk gdzie budynki posiadają kominy, powinien stosować specjalne ekologiczne filtry kominowe. Skuteczna metoda jest także korzystanie z alternatywnych źródeł energii. niestety w Polsce nie jest to dość powszechna inwestycja, za to bardzo droga pomimo wymiernych korzyści. Również komunikacja stanowi kwestię wartą przemyślenia. Niestety na jednego człowieka przypada średnio 1,75 samochodu. Posiadamy coraz więcej aut, stajemy się wygodni, a na rowerze widuje się nas sporadycznie. Warto zaznaczyć, że nasz kraj był jednym z pierwszych państw, w których wprowadzono i rozwinięto działania chroniące przyrodę. Współcześnie Polacy są na trzecim miejscu jako kraj zanieczyszczający atmosferę w skali świata. Rejon południowy naszego kraju zanieczyszcza powietrze w 20% a nasze środowisko jest stosunkowo najbardziej zaniedbane i zanieczyszczone.

Literatura:

  1. Andrews J., Brimblecombe P., Jickells T. D., Liss P. S., Wprowadzenie do chemii środowiska, Wyd. WNT 2000

  2. Tumulewicz I., Wielka Encyklopedia Świata, Wyd. Kurpisz sc. Poznań 1997

  3. Umiński T., Ekologia środowiska, przyroda, WSiP, Warszawa 1996

  4. Woś A., Planeta Ziemia, „Świat Wiedzy”, 1997, nr 45

  5. Woś A., Meteorologia dla geografów, Wyd. PWN, Warszawa 2000


Źródła internetowe:

www.cd.geografia.vel.pl/atmosfera.jpg www.deepspace.zyxist.com/media/photos/warstwy_slonca.png

1 A. Woś, Meteorologia dla geografów, Warszawa 2000, s. 43.

2 Tamże, s. 44.

3 A. Woś, Meteorologia dla geografów, Warszawa 2000, s. 45.

4 T. Umiński, Ekologia środowiska, przyroda, Warszawa 1996, s. 94.

5 T. Umiński, Ekologia środowiska, przyroda, Warszawa 1996, s. 79

6 Tamże, s. 90

7 A. Woś, Planeta Ziemia, „Świat Wiedzy” 1997, nr 45, s. 32-33

8 I. Tumulewicz, Wielka Encyklopedia Świata, Poznań 1997, s. 198

9 Tamże, s. 256

10 J. Andrews, P. Brimblecombe, D. Jickells , P. Liss, Wprowadzenie do chemii środowiska, 2000, s. 79

11 Tamże, s. 112

12 Tamże, s. 113


Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconKwaśne deszcze

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconKwaśne deszcze – przyczyny I skutki

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconDziura Ozonowa

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconCo to jest dziura ozonowa?

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconCzym jest dziura ozonowa

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconTemat: Zmiany w środowisku naturalnym. Dziura ozonowa

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconEfekt cieplarniany

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconEfekt cieplarniany

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconEfekt cieplarniany (1)

Budowa Słońca sfery atmosfery I ich funkcje zakłócenia w atmosferze efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, smog kwaśny I fotochemiczny iconPojęcia "efekt cieplarniany"

Umieść przycisk na swojej stronie:
Rozprawki


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©pldocs.org 2014
stosuje się do zarządzania
Rozprawki
Dom